അവകാശികളില്ലാത്ത കോടികൾ; നിങ്ങളുടെ പണവും ഇതിലുണ്ടോ?

ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ ബാങ്കുകളിലായി ഏകദേശം 78,000 കോടി രൂപ അവകാശികളില്ലാതെ കിടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾക്കറിയാമോ? ഇത് ബാങ്കുകളുടെ മാത്രം കണക്കാണ്. ഇൻഷുറൻസ് പോളിസികൾ, മ്യൂച്വൽ ഫണ്ടുകൾ, പ്രൊവിഡന്റ് ഫണ്ട്, ഓഹരി വിപണി എന്നിവിടങ്ങളിലെ കണക്കുകൂടി ചേർത്താൽ തുക ഒരു ലക്ഷം കോടി കവിയും. പലപ്പോഴും നമ്മളോ നമ്മുടെ കുടുംബാംഗങ്ങളോ മറന്നുപോയതോ, അല്ലെങ്കിൽ മരണപ്പെട്ടവരുടെ ബന്ധുക്കൾക്ക് അറിവില്ലാത്തതോ ആയ നിക്ഷേപങ്ങളാണിത്.

ജോലി മാറുമ്പോഴോ സ്ഥലം മാറുമ്പോഴോ പഴയ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകളുടെ കാര്യം നമ്മൾ മറന്നുപോകാറുണ്ട്. അതുപോലെ, വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് മുത്തച്ഛനോ അച്ഛനോ എടുത്ത ഒരു ഇൻഷുറൻസ് പോളിസിയുടെ കടലാസ് അലമാരയിൽ നിന്ന് യാദൃശ്ചികമായി കണ്ടുകിട്ടിയേക്കാം. ഈ പണം നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയി എന്ന് കരുതേണ്ട. കൃത്യമായ അവകാശികൾ എത്തുന്നതുവരെ ഈ തുകകൾ സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രത്യേക ഫണ്ടുകളിൽ സുരക്ഷിതമായിരിക്കും. ഈ പണം എങ്ങനെ കണ്ടെത്താമെന്നും വീണ്ടെടുക്കാമെന്നും അറിയുന്നത് ഒരു പ്രധാന സാമ്പത്തിക സാക്ഷരതയാണ്.

എന്താണ് അവകാശികളില്ലാത്ത നിക്ഷേപം (Unclaimed Money)?

ഒരു നിശ്ചിത കാലയളവിലേക്ക് ഒരു ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലോ മറ്റ് ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലോ ഇടപാടുകൾ നടക്കാതിരിക്കുകയോ അവകാശികൾ എത്താതെ വരികയോ ചെയ്യുമ്പോഴാണ് ആ പണത്തെ ‘അവകാശികളില്ലാത്ത നിക്ഷേപം’ ആയി കണക്കാക്കുന്നത്. ഓരോന്നിനും അതിന്റേതായ സമയപരിധിയുണ്ട്.

• സേവിംഗ്സ്/കറന്റ് അക്കൗണ്ടുകൾ: ഒരു അക്കൗണ്ടിൽ തുടർച്ചയായി 10 വർഷം പണം നിക്ഷേപിക്കുകയോ പിൻവലിക്കുകയോ ചെയ്യാതിരുന്നാൽ അതിലെ തുക അവകാശികളില്ലാത്ത നിക്ഷേപമായി മാറും.
• സ്ഥിര നിക്ഷേപങ്ങൾ (Fixed Deposits): ഒരു എഫ്ഡി കാലാവധി പൂർത്തിയായി 10 വർഷത്തിനകം അത് പുതുക്കുകയോ പണം പിൻവലിക്കുകയോ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ ആ തുക ഈ ഗണത്തിലേക്ക് മാറ്റും.
• ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ്: പോളിസി കാലാവധി പൂർത്തിയാവുകയോ പോളിസി ഉടമ മരണപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ട് 10 വർഷമായിട്ടും ആരും പണത്തിനായി അപേക്ഷ നൽകിയില്ലെങ്കിൽ, ആ തുക സർക്കാർ ഫണ്ടിലേക്ക് മാറ്റും.
• ഓഹരികളും ലാഭവിഹിതവും (Shares and Dividends): ഒരു കമ്പനി നൽകുന്ന ലാഭവിഹിതം (Dividend) തുടർച്ചയായി 7 വർഷം കൈപ്പറ്റാതിരുന്നാൽ, ആ തുകയും അതിന് ആനുപാതികമായ ഓഹരികളും ഇൻവെസ്റ്റർ എജ്യുക്കേഷൻ ആൻഡ് പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഫണ്ടിലേക്ക് (IEPF) മാറ്റപ്പെടും.
• പ്രൊവിഡന്റ് ഫണ്ട് (EPF): വിരമിക്കുകയോ സ്ഥിരമായി വിദേശത്തേക്ക് താമസം മാറുകയോ ചെയ്ത ശേഷം 36 മാസം (3 വർഷം) അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് പണം പിൻവലിക്കുകയോ പുതിയതായി വിഹിതം അടയ്ക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ അക്കൗണ്ട് പ്രവർത്തനരഹിതമാകും.

ആദ്യം ഈ പണം അതത് ബാങ്കുകളിലോ കമ്പനികളിലോ ആയിരിക്കും സൂക്ഷിക്കുക. നിശ്ചിത കാലാവധി കഴിഞ്ഞാൽ, റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ കീഴിലുള്ള ഡെപ്പോസിറ്റർ എജ്യുക്കേഷൻ ആൻഡ് അവയർനസ് (DEA) ഫണ്ടിലേക്കോ, കമ്പനികളുടെ കാര്യത്തിൽ IEPF-ലേക്കോ ഈ തുക മാറ്റും. എന്നാൽ ശരിയായ രേഖകളുമായി സമീപിച്ചാൽ ഈ പണം എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും അവകാശികൾക്ക് തിരികെ ലഭിക്കും.

എന്തുകൊണ്ട് പണം അവകാശികളില്ലാതെ പോകുന്നു?

ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ അറിഞ്ഞിരുന്നാൽ ഭാവിയിൽ നമുക്കത് ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കും.

1. മേൽവിലാസം മാറുമ്പോൾ വിവരങ്ങൾ നൽകാത്തത്

ഇതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാന കാരണം. വീടോ സ്ഥലമോ മാറുമ്പോൾ ബാങ്കിലും മറ്റ് ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളിലും പുതിയ വിലാസം നൽകാതിരുന്നാൽ, അവർ അയക്കുന്ന അറിയിപ്പുകളോ ചെക്കുകളോ പഴയ വിലാസത്തിലേക്ക് പോവുകയും തിരികെ വരികയും ചെയ്യും. ഇത് അക്കൗണ്ട് പ്രവർത്തനരഹിതമാകാൻ കാരണമാകും.

2. അക്കൗണ്ട് ഉടമയുടെ മരണം

പലപ്പോഴും, കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്നവർ നടത്തിയ നിക്ഷേപങ്ങളെക്കുറിച്ച് മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിവുണ്ടാകില്ല. കൃത്യമായ ഒരു വിൽപ്പത്രമോ (Will) നോമിനേഷനോ ഇല്ലെങ്കിൽ, ഈ നിക്ഷേപങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ പ്രയാസമാകും. മരണശേഷം അവകാശികൾക്ക് ഈ പണത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊരു വിവരവും ലഭിക്കാതെ വരുന്നു.

3. നോമിനിയെ ചേർക്കാത്തത്

പഴയ പല അക്കൗണ്ടുകളിലും നോമിനിയുടെ പേര് ചേർത്തിട്ടുണ്ടാകില്ല. അക്കൗണ്ട് ഉടമ മരണപ്പെട്ടാൽ ആരെയാണ് ബന്ധപ്പെടേണ്ടതെന്ന് ബാങ്കിന് അറിയാതെ വരികയും പണം അവിടെത്തന്നെ കിടക്കുകയും ചെയ്യും.

4. ചെറിയ തുകകളെ അവഗണിക്കുന്നത്

ചിലപ്പോൾ 500 രൂപയോ 1000 രൂപയോ മാത്രമുള്ള അക്കൗണ്ടുകൾ ക്ലോസ് ചെയ്യാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടോർത്ത് പലരും അത് ഉപേക്ഷിക്കും. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾ കഴിയുമ്പോൾ പലിശ ചേർന്ന് ഈ തുക വളരുമെന്ന കാര്യം നാം ഓർക്കാറില്ല.

ബാങ്കുകളിലെ പണം എങ്ങനെ കണ്ടെത്താം: UDGAM പോർട്ടൽ

അവകാശികളില്ലാത്ത നിക്ഷേപങ്ങൾ കൂടുന്നത് ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) ആരംഭിച്ച ഒരു കേന്ദ്രീകൃത വെബ് പോർട്ടലാണ് ഉഡ്ഗം (UDGAM – Unclaimed Deposits – Gateway to Access inforMation). രാജ്യത്തെ വിവിധ ബാങ്കുകളിലുള്ള അവകാശികളില്ലാത്ത നിക്ഷേപങ്ങൾ ഒരിടത്ത് തിരയാൻ ഈ പോർട്ടൽ സഹായിക്കുന്നു.

ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം:

• ആദ്യം ഉഡ്ഗം വെബ്സൈറ്റിൽ നിങ്ങളുടെ പേര്, മൊബൈൽ നമ്പർ എന്നിവ നൽകി രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
• രജിസ്ട്രേഷന് ശേഷം ലോഗിൻ ചെയ്ത്, നിങ്ങളുടെയോ കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയോ പേര്, പാൻ കാർഡ് (PAN), വോട്ടർ ഐഡി, ഡ്രൈവിംഗ് ലൈസൻസ് നമ്പർ, ജനനത്തീയതി എന്നിവയിലേതെങ്കിലും നൽകി തിരയാൻ സാധിക്കും.
• നിങ്ങൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ഏതെങ്കിലും നിക്ഷേപം പോർട്ടലിന്റെ പരിധിയിലുള്ള ബാങ്കുകളിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അതിന്റെ വിവരങ്ങൾ സ്ക്രീനിൽ കാണാം.

ഒരു കാര്യം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം, ഉഡ്ഗം ഒരു തിരച്ചിൽ സംവിധാനം മാത്രമാണ്. പണം തിരികെ ലഭിക്കാൻ, നിങ്ങൾ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ബാങ്കിന്റെ ശാഖയുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെടണം. ആവശ്യമായ തിരിച്ചറിയൽ രേഖകളും അവകാശവാദം തെളിയിക്കുന്ന രേഖകളും നൽകി പണം കൈപ്പറ്റാവുന്നതാണ്. നിലവിൽ പ്രമുഖ പൊതുമേഖലാ, സ്വകാര്യ ബാങ്കുകൾ ഈ പോർട്ടലിൽ അംഗങ്ങളാണ്.

മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ നിക്ഷേപങ്ങൾ

ബാങ്കുകൾക്ക് പുറമെ ഇൻഷുറൻസ്, മ്യൂച്വൽ ഫണ്ട് തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലും നിങ്ങളുടെ പണം ഉണ്ടാകാം. ഇൻഷുറൻസ് റെഗുലേറ്ററി ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (IRDAI) വെബ്സൈറ്റിലോ അതത് ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികളുടെ വെബ്സൈറ്റിലോ പോളിസി വിവരങ്ങൾ നൽകി പരിശോധിക്കാം. ഓഹരികളും ലാഭവിഹിതവും സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾക്കായി IEPF അതോറിറ്റിയുടെ വെബ്സൈറ്റാണ് സന്ദർശിക്കേണ്ടത്.

ജീവിതത്തിലെ തിരക്കുകൾക്കിടയിൽ നമ്മുടെ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ അല്പം ശ്രദ്ധ വെക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. എല്ലാ നിക്ഷേപങ്ങൾക്കും നോമിനികളെ ചേർക്കുക, മേൽവിലാസമോ ഫോൺ നമ്പറോ മാറുമ്പോൾ അത് അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്യുക, നിങ്ങളുടെ നിക്ഷേപങ്ങളെക്കുറിച്ച് അടുത്ത കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് അറിവ് നൽകുക എന്നിവ ഭാവിയിൽ ഇത്തരം ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കും. നിങ്ങൾക്കോ നിങ്ങളുടെ പൂർവ്വികർക്കോ അവകാശപ്പെട്ട പണം എവിടെയെങ്കിലും നഷ്ടപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുന്നത് ഒരു നല്ല ശീലമാണ്. ഒരുപക്ഷേ, നിങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത ഒരു സാമ്പത്തിക സഹായം നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ടാകാം.