ശക്തിയുടെ മൗനം: ഹനുമാൻ പഠിപ്പിച്ച ഏറ്റവും വലിയ പാഠം

തെക്കേയറ്റത്തെ ആ കടൽത്തീരത്ത് നിരാശ ഒരു കരിമ്പടം പോലെ വീണുകിടന്നു. ഉപ്പുകാറ്റ് അവരുടെ മുറിവുകളിൽ നീറ്റലുണ്ടാക്കി. മുന്നിൽ നൂറുയോജന ദൂരത്തിൽ അലറിവിളിക്കുന്ന മഹാസമുദ്രം ഒരു അന്ത്യശാസനം പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു. പിന്നിൽ, തങ്ങൾ തോറ്റുപോയെന്നുള്ള ഭാരം ചുമക്കുന്ന വാനരപ്പട. ദൗത്യം പരാജയത്തിന്റെ വക്കിലാണ്. സീതാദേവിയെ ലങ്കയിൽ നിന്നും കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രീരാമന്റെ കല്പന പാഴായിപ്പോകുമോ എന്ന ഭയം ഓരോ മനസ്സിലും കനലായി എരിഞ്ഞു. യുവരാജാവായ അംഗദൻ തളർന്ന സ്വരത്തിൽ, മണലിൽ കുനിഞ്ഞിരുന്ന് പറഞ്ഞു, “നമ്മൾ പരാജയപ്പെട്ടു. ഈ രാക്ഷസസാഗരം നമ്മുടെ സ്വപ്നങ്ങളെ വിഴുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ കടൽ കടക്കാൻ നമുക്കാവില്ല. ഇനി രാമന്റെയും സുഗ്രീവന്റെയും കാരുണ്യം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളിലേക്ക് എങ്ങനെ നോക്കും? എന്തുത്തരം നൽകും?”

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഓരോരുത്തരും തലകുനിച്ചു. പ്രമുഖരായ നീലനും നളനും ഗജനുമെല്ലാം തങ്ങളുടെ പരിമിതികൾ ഏറ്റുപറഞ്ഞു. ചിലർക്ക് പത്ത് യോജന ചാടാം, മറ്റുചിലർക്ക് അൻപത്. ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കഴിവിന്റെ അറ്റം പറയുമ്പോഴും, അത് ലക്ഷ്യത്തിന് എത്രയോ പിന്നിലാണെന്ന സത്യം അവരെ കൂടുതൽ നിശ്ശബ്ദരാക്കി. അംഗദന് ഒരുപക്ഷേ നൂറുയോജന കടക്കാനായേക്കും, പക്ഷേ തിരിച്ചുവരാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടാകില്ല. അതൊരു ആത്മഹത്യാപരമായ ദൗത്യമാകും. പ്രതീക്ഷയുടെ അവസാനത്തെ കണികയും ആർത്തലയ്ക്കുന്ന തിരമാലകൾ കൊണ്ടുപോയി. ആൾക്കൂട്ടത്തിൽനിന്നും മാറി, ഒരു പാറപ്പുറത്ത് നിശ്ശബ്ദനായി ഒരാൾ ഇരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു – വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്ത് ആശങ്കയോ നിരാശയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്തോ ഗാഢമായ ചിന്തയിലാണ്ടപോലെ, തന്റെ ഉള്ളിലെ അഗ്നിയെക്കുറിച്ച് അറിയാത്ത ഒരു സാധാരണ വാനരനെപ്പോലെ, അദ്ദേഹം ആ കാഴ്ചകളെല്ലാം കണ്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൗനം ആർത്തലയ്ക്കുന്ന കടലിനേക്കാൾ ആഴമുള്ളതായിരുന്നു.

നിരാശയുടെ തീരത്ത് ഒരു ദൗത്യം

ദക്ഷിണദിക്കിലേക്കുള്ള വാനരസൈന്യത്തിന്റെ യാത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. ചുട്ടുപൊള്ളുന്ന പാറക്കെട്ടുകളും വിഷപ്പാമ്പുകൾ നിറഞ്ഞ വനങ്ങളും താണ്ടി, ഓരോ ഗുഹയിലും കോട്ടയിലും അവർ സീതാദേവിയെ തിരഞ്ഞു. രാക്ഷസന്മാരുമായി ഏറ്റുമുട്ടി. പലർക്കും പരിക്കേറ്റു. ക്ഷീണവും വിശപ്പും അവരെ തളർത്തി. ഒടുവിൽ, ഇനി മുന്നോട്ട് കരയില്ല, കടൽ മാത്രം എന്ന സത്യത്തിനു മുന്നിൽ അവർ നിസ്സഹായരായി നിന്നു.

സുഗ്രീവൻ നൽകിയ സമയം അവസാനിക്കാറായിരുന്നു. വെറുംകൈയോടെ കിഷ്കിന്ധയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിലും ഭേദം ഇവിടെക്കിടന്ന് പ്രാണൻ വെടിയുന്നതാണെന്ന് പലരും അടക്കം പറഞ്ഞു. അംഗദൻ ഒരു യുവനേതാവിന്റെ എല്ലാ നിസ്സഹായതയോടും കൂടി പ്രായോപവേശത്തിന് (മരണം വരെ ഉപവാസം) തയ്യാറായി. ദുഃഖം ഘനീഭവിച്ച ആ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് ഒരു ചിറകടിയൊച്ച കേട്ടത്. പക്ഷിരാജനായ സമ്പാതിയായിരുന്നു അത്. ദൂരെ ലങ്കയിൽ ദുഃഖിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീയെ താൻ കണ്ടിരുന്നു എന്ന വിവരം അദ്ദേഹം നൽകി – “സീത ലങ്കയിലുണ്ട്, രാവണന്റെ തടവിൽ. അശോകവനത്തിലെ ശിംശപാ വൃക്ഷച്ചുവട്ടിൽ. ഈ സമുദ്രത്തിനക്കരെയാണാ സ്വർണ്ണനഗരം.”

അതൊരു പുതിയ പ്രതീക്ഷയായിരുന്നു, അതോടൊപ്പം വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയും. നൂറുയോജന ദൂരമുള്ള ഈ ഉപ്പുവെള്ളത്തിന്റെ പരപ്പ് എങ്ങനെ കടക്കും?

പ്രതീക്ഷയുടെ ഒരു നേർത്ത വെളിച്ചം വീണപ്പോൾ ഓരോരുത്തരും വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ശക്തിയെ അളന്നു.
“എന്റെ സർവ്വശക്തിയുമെടുത്താൽ പത്ത് യോജന ചാടാം, പക്ഷേ അതിനപ്പുറം ഒരു ചുവടുവെക്കാൻ ഈ ശരീരത്തിൽ ജീവനുണ്ടാകില്ല,” ഒരു വാനരൻ കിതച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
“എനിക്ക് ഇരുപത്,” മറ്റൊരാൾ അവകാശപ്പെട്ടു.
വയസ്സനും ജ്ഞാനിയുമായ കരടി രാജാവ് ജാംബവാൻ നെടുവീർപ്പിട്ടുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു, “യൗവ്വനത്തിൽ എനിക്കും ഈ ലോകം മുഴുവൻ വലംവെക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നു. ത്രിവിക്രമനായി വാമനൻ വളർന്നപ്പോൾ ഞാൻ ഇരുപത്തിയൊന്ന് തവണ അദ്ദേഹത്തെ വലംവെച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ ഇപ്പോൾ എന്റെ കാലുകൾക്ക് പഴയ ശക്തിയില്ല. എന്റെ കാഴ്ച മങ്ങി, എന്റെ ശരീരമാസകലം ജര ബാധിച്ചു. ഒരുപക്ഷേ തൊണ്ണൂറ് യോജന വരെ എത്തിയേക്കാം. പക്ഷേ ആ ദൂരം കൊണ്ട് എന്തു കാര്യം?”

എല്ലാവരുടെയും കണ്ണ് അംഗദനിലേക്കായി. യുവരാജാവ് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് പറഞ്ഞു, “ഞാൻ ഈ കടൽ ചാടിക്കടന്നേക്കാം. എന്റെ പിതാവായ ബാലിയുടെ രക്തം എന്റെ സിരകളിലുണ്ട്. പക്ഷേ തിരികെ വരാനുള്ള ഊർജ്ജം എന്റെ ശരീരത്തിൽ ബാക്കിയുണ്ടാകുമോ എന്ന് സംശയമാണ്.”

ഒരു ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ പോകുന്നവൻ സംശയത്തോടെ പോകരുത്. ആ പ്രസ്താവനയോടെ വാനരസേനയുടെ ആത്മവിശ്വാസം പൂർണ്ണമായും തകർന്നു. ആഴത്തിലുള്ള ഒരു നിശ്ശബ്ദത അവിടെ പരന്നു. ആ നിശ്ശബ്ദതയെ ഭേദിച്ചത് ജാംബവാന്റെ ശാന്തവും എന്നാൽ അധികാരമുള്ളതുമായ ശബ്ദമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ആൾക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്നും മാറി ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുന്ന ഹനുമാന്റെ അടുത്തേക്ക് നടന്നു.

മറന്നുപോയ ശക്തിയുടെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ

ജാംബവാൻ ഹനുമാന്റെ അരികിലെത്തി. ശാസനയുടെ സ്വരത്തിലായിരുന്നില്ല അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചത്, മറിച്ച് ഒരു മുത്തച്ഛൻ തന്റെ പേരക്കുട്ടിയോട് സംസാരിക്കുന്ന വാത്സല്യത്തോടെയായിരുന്നു.

“അല്ലയോ വീരനായ ഹനുമാൻ, എന്താണിങ്ങനെ ഒന്നും മിണ്ടാതെയിരിക്കുന്നത്? വാനരവംശത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ നീ എന്തേ ഈ ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കാതെ മാറിനിൽക്കുന്നു? കേൾക്കുന്നില്ലേ നിന്റെ കൂട്ടുകാരുടെ വിലാപം? ശ്രീരാമന്റെ ദൗത്യം ഇവിടെ അവസാനിക്കുമെന്ന് നീ കരുതുന്നുണ്ടോ?”

ഹനുമാൻ ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല. തനിക്ക് സാധാരണ ഒരു വാനരന്റെ കഴിവുകൾ മാത്രമേയുള്ളൂ എന്ന ഭാവമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്.

ജാംബവാൻ തുടർന്നു, ആ ശബ്ദം ഓർമ്മകളുടെ ഒരു പുഴപോലെ ഒഴുകി. “നീ വെറുമൊരു വാനരനല്ല. നീ വായുദേവന്റെ പുത്രനാണ്. കേസരിയുടെ ഓമനപ്പുത്രൻ. ജനിച്ചുവീണ ഉടൻ, ഉദയസൂര്യനെ ഒരു ചുവന്ന പഴമാണെന്ന് കരുതി അതെടുക്കാനായി ആകാശത്തേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നവനാണ് നീ. നിന്റെ ശക്തികണ്ട് ദേവലോകം വിറച്ചു. ഇന്ദ്രന്റെ ഐരാവതം ചിന്നംവിളിച്ചു. സൂര്യദേവൻ പോലും ഒരു നിമിഷം ഭയന്നു. നിന്റെ വേഗതയെ തടയാൻ കഴിയാതെ ദേവേന്ദ്രൻ നിനക്കുനേരെ വജ്രായുധം പ്രയോഗിച്ചു. നിന്റെ താടിയെല്ലിന് (ഹനു) മുറിവേറ്റതുകൊണ്ടാണ് നിനക്ക് ‘ഹനുമാൻ’ എന്ന് പേരുവന്നത്.”

ജാംബവാന്റെ ഓരോ വാക്കും ഹനുമാന്റെ ഉള്ളിലെ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന സിംഹത്തെ തട്ടിയുണർത്തുകയായിരുന്നു.

“ബാല്യത്തിൽ നിന്റെ കുസൃതികൾ സഹിക്കവയ്യാതെ ഋഷിവര്യന്മാർ നിന്നെ ശപിച്ചു. നിന്റെ അപാരമായ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് നീ തന്നെ മറന്നുപോകട്ടെ എന്നായിരുന്നു ആ ശാപം. പക്ഷേ അതൊരു ശാപമായിരുന്നില്ല, അനുഗ്രഹമായിരുന്നു. അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നും നിന്നെ രക്ഷിക്കാനുള്ള ഒരു കവചം. ആരെങ്കിലും നിന്റെ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് നിന്നെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുമ്പോൾ മാത്രം ആ ശക്തി നിനക്ക് തിരികെ ലഭിക്കുമെന്നും അവർ അനുഗ്രഹിച്ചു. ഹനുമാനേ, ഇതാണ് ആ സമയം. രാമകാര്യത്തിനായി ഉണരൂ! നിന്റെ മൗനം വെടിയൂ!”

ജാംബവാന്റെ വാക്കുകൾ ഒരു മന്ത്രം പോലെ ഹനുമാന്റെ കാതുകളിൽ മുഴങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ തിളങ്ങി. ശരീരം പതുക്കെ വളരാൻ തുടങ്ങി. ഞരമ്പുകൾ വലിഞ്ഞുമുറുകി. രോമകൂപങ്ങൾ സ്വർണ്ണനിറത്തിൽ തിളങ്ങി. ഒരു ചെറിയ കുന്നുപോലെയായിരുന്നവൻ ഒരു വലിയ പർവ്വതം പോലെ വളർന്നുനിന്നു. നിരാശയുടെ തീരത്ത് നിന്ന വാനരന്മാർ അത്ഭുതത്തോടെയും ആരാധനയോടെയും ആ കാഴ്ച കണ്ടു. അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ വീണ്ടും പ്രതീക്ഷയുടെ നക്ഷത്രങ്ങൾ വിരിഞ്ഞു.

ശാപം മൂലം മറന്നുപോയ തന്റെ അപാരമായ കഴിവുകൾ ഹനുമാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തനിക്ക് ആകാശത്ത് പറക്കാനും, മേഘങ്ങളെ വകഞ്ഞുമാറ്റാനും, പർവ്വതങ്ങളെ പൊക്കിമാറ്റാനും, സമുദ്രങ്ങളെ ഒറ്റച്ചാട്ടത്തിന് മറികടക്കാനും കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർത്തെടുത്തു.

പർവ്വതം പോലെ വളർന്നുനിന്ന ഹനുമാൻ തന്റെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ചില്ല. ഒരു വലിയ പ്രസംഗം നടത്തിയില്ല. “ഈ ദൗത്യം ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ചെയ്യാം, എനിക്ക് കഴിയും” എന്ന് വീമ്പിളക്കിയില്ല.

അദ്ദേഹം ശാന്തനായി, വിനയത്തോടെ കൈകൂപ്പി എല്ലാവരോടുമായി പറഞ്ഞു, “ശ്രീരാമചന്ദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, ഞാനീ മഹാസമുദ്രം ലംഘിക്കാം. ലങ്കയിൽ പ്രവേശിച്ച് സീതാമാതാവിനെ കണ്ട് വിവരമറിഞ്ഞ് തിരിച്ചുവരാം. നിങ്ങൾ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല.” ആ വാക്കുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് ആത്മവിശ്വാസമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് താൻ നിർവ്വഹിക്കാൻ പോകുന്ന കർത്തവ്യത്തോടുള്ള പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണമായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം മഹേന്ദ്ര പർവ്വതത്തിനു മുകളിലേക്ക് കയറി. തന്റെ സർവ്വശക്തിയുമെടുത്ത് വായുവിലേക്ക് കുതിച്ചു. ആ കുതിപ്പിൽ പർവ്വതം ഒന്നിളകി. വൃക്ഷങ്ങൾ കടപുഴകി. ഹനുമാൻ ആകാശത്തിലൂടെ ഒരു മിന്നൽപ്പിണർ പോലെ, ഒരു ഉൽക്കപോലെ ലങ്കയെ ലക്ഷ്യമാക്കി പറന്നു.

ലങ്കയിലെത്തിയ ശേഷമുള്ള കഥ നമുക്കറിയാം. അദ്ദേഹം സീതയെ കണ്ടു, രാമന്റെ സന്ദേശം കൈമാറി, അശോകവനം നശിപ്പിച്ചു, രാവണപുത്രനായ അക്ഷകുമാരനെ വധിച്ചു, ഒടുവിൽ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന് മുന്നിൽ സ്വയം പിടികൊടുത്തു.

സ്വർണ്ണവും രത്നങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച രാവണന്റെ സഭയിൽ, ബന്ധനസ്ഥനായി നിൽക്കുമ്പോഴാണ് ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട നിമിഷം സംഭവിക്കുന്നത്. അഹങ്കാരത്തിന്റെ പ്രതിരൂപമായ രാവണൻ ഗർവ്വോടെ തന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ചോദിച്ചു, “ആരാണ് നീ? എന്തിനിവിടെ വന്നു? ഏത് ധൈര്യത്തിലാണ് നീ എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട വനം നശിപ്പിച്ചത്?”

ആ ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ ഹനുമാന്റെ മറുപടി എന്തായിരിക്കണം? “ഞാൻ വായുപുത്രനാണ്”, “ഒറ്റച്ചാട്ടത്തിന് കടൽ കടന്നവനാണ്”, “നിന്റെ പുത്രനെ കൊന്നവനാണ്” എന്നൊന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞില്ല.

അദ്ദേഹം വിനയത്തോടെ, എന്നാൽ ഉറച്ച ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു:
“ദാസോഹം കോസലേന്ദ്രസ്യ രാമസ്യാക്ലിഷ്ടകർമ്മണഃ”
(അനായാസമായി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന കോസലരാജാവായ ശ്രീരാമന്റെ ദാസനാണ് ഞാൻ.)

അതായിരുന്നു ഹനുമാന്റെ വ്യക്തിത്വം. തന്റെ ശക്തിയോ, തന്റെ കുലമഹിമയോ, തന്റെ പ്രവർത്തികളോ ആയിരുന്നില്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വം. അദ്ദേഹം സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്തിയത് ശ്രീരാമന്റെ സേവകൻ എന്ന നിലയിലാണ്. ആ നിമിഷം, രാവണന്റെ സഭയിൽ മുഴങ്ങിയത് ഹനുമാന്റെ ശബ്ദമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഭക്തിയുടെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും ഏറ്റവും വലിയ പ്രഖ്യാപനമായിരുന്നു.

ശക്തിയല്ല, സമർപ്പണമാണ് വലുത്

ഹനുമാന്റെ കഥ വായിക്കുമ്പോൾ പലരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമാനുഷികമായ ശക്തിയെക്കുറിച്ചാണ്. സമുദ്രം ചാടിക്കടന്നതും, മല പൊക്കിയെടുത്തതും, ലങ്ക ദഹിപ്പിച്ചതുമെല്ലാം നമ്മൾ അത്ഭുതത്തോടെ ഓർക്കും. എന്നാൽ ഈ കഥയുടെ ആഴങ്ങളിൽ അധികമാരും കാണാത്ത ഒരു സത്യമുണ്ട്. ഹനുമാന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കായബലമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമർപ്പണമായിരുന്നു.

• അഹംഭാവമില്ലായ്മ: തനിക്ക് സമുദ്രം കടക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഹനുമാൻ മറന്നുപോയത് ഒരു ശാപം കൊണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ മറവി അദ്ദേഹത്തെ വിനയമുള്ളവനാക്കി. അമിതമായ ആത്മവിശ്വാസം പലപ്പോഴും അഹങ്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കും. എന്നാൽ തന്റെ ശക്തിയെക്കുറിച്ച് ബോധവാനല്ലാത്ത ഹനുമാൻ, അത് തിരികെക്കിട്ടിയപ്പോഴും അഹങ്കാരിയായില്ല. കാരണം, ആ ശക്തി തന്റേതല്ല, തന്നിൽ നിക്ഷിപ്തമായ ഒരു ദൈവിക വരദാനമാണെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
• ഉപകരണമെന്ന ബോധ്യം: ഹനുമാൻ സ്വയം ഒരു ‘കർത്താവായി’ (doer) കണ്ടില്ല. അദ്ദേഹം ശ്രീരാമന്റെ കൈയിലെ ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായിരുന്നു. ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി തന്റേതല്ല, തന്റെ സ്വാമിയുടേതാണെന്ന പൂർണ്ണമായ ബോധ്യം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. ഇതുകൊണ്ടാണ് “ഞാൻ ചെയ്തു” എന്ന് പറയാതെ, “ഞാൻ രാമന്റെ ദാസനാണ്” എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്. കർമ്മയോഗത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉദാഹരണമാണിത്. ഫലത്തിൽ ആശയില്ലാതെ, ഈശ്വര സമർപ്പണമായി കർമ്മം ചെയ്യുക.
• ലക്ഷ്യമാണ് പ്രധാനം: ഹനുമാന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യം രാമകാര്യം സാധിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങൾക്കോ പ്രശസ്തിക്കോ അദ്ദേഹം വിലകൽപ്പിച്ചില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് രാവണസഭയിൽ തന്റെ വീരകൃത്യങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറഞ്ഞ് സ്വയം പുകഴ്ത്താൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിക്കാതിരുന്നത്. ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാകുമ്പോൾ, വ്യക്തിപരമായ അഹംഭാവം വഴിമാറും.
• മൗനത്തിന്റെ ശക്തി: പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ മറ്റുള്ളവരെല്ലാം വിലപിക്കുകയും തങ്ങളുടെ കഴിവില്ലായ്മയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ഹനുമാൻ മൗനിയായിരുന്നു. ആ മൗനം ബലഹീനതയുടേതായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ആന്തരികമായ ശ്രദ്ധയുടേതായിരുന്നു. തന്റെ ഊർജ്ജം വാക്കുകളിലൂടെ പാഴാക്കാതെ, ശരിയായ സമയത്തിനായി അദ്ദേഹം കാത്തിരുന്നു.

യഥാർത്ഥത്തിൽ, ജാംബവാൻ ഓർമ്മിപ്പിച്ചത് ഹനുമാന്റെ ശാരീരിക ശക്തിയെ മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതദൗത്യത്തെയായിരുന്നു. ആ ദൗത്യബോധമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ അനന്തമായ ഊർജ്ജത്തെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നത്.

നിറഞ്ഞ കുടം തുളുമ്പില്ല: ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് ഹനുമാൻ

സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയും വ്യക്തിഗത ബ്രാൻഡിംഗിന്റെയും ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ഹനുമാന്റെ കഥയ്ക്ക് ഏറെ പ്രസക്തിയുണ്ട്. സ്വന്തം കഴിവുകളെ നിരന്തരം മാർക്കറ്റ് ചെയ്യുകയും ചെറിയ നേട്ടങ്ങളെപ്പോലും പർവ്വതീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ലോകത്താണ് നമ്മൾ ജീവിക്കുന്നത്. ഇവിടെയാണ് ‘നിറകുടം തുളുമ്പില്ല’ എന്ന പഴഞ്ചൊല്ലിന്റെ അർത്ഥം നമ്മൾ തിരിച്ചറിയേണ്ടത്.

• ജോലിസ്ഥലത്ത്: നിങ്ങളുടെ ഓഫീസിലെ ഏറ്റവും കഴിവുള്ള വ്യക്തിയെ ശ്രദ്ധിച്ചുനോക്കൂ. അയാൾ അധികം സംസാരിക്കുന്ന ആളായിരിക്കില്ല. മീറ്റിംഗുകളിൽ ബഹളം വെച്ച് തന്റെ കഴിവുകൾ വിളിച്ചുപറയുന്നതിന് പകരം, ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് അയാൾ നിശ്ശബ്ദമായി പരിഹാരം കണ്ടെത്തും. അയാളുടെ പ്രവർത്തികളാണ് അയാൾക്കുവേണ്ടി സംസാരിക്കുന്നത്. അതേസമയം, കാര്യമായ കഴിവുകളൊന്നുമില്ലാത്തവരായിരിക്കും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ശബ്ദമുണ്ടാക്കുന്നത്. യഥാർത്ഥ ശക്തിക്ക് വാചകങ്ങളുടെ ആവശ്യമില്ല.
• നേതൃത്വം: ഒരു നല്ല നേതാവ് തന്റെ ശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുകയല്ല ചെയ്യുന്നത്. അയാൾ തന്റെ ടീമംഗങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ കഴിവുകളെ കണ്ടെത്തുകയും അത് വളർത്തിയെടുക്കാൻ സഹായിക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ജാംബവാൻ ഹനുമാനോട് ചെയ്തത് അതാണ്. “ഞാൻ ചെയ്യാം, മാറിനിൽക്കൂ” എന്ന് പറയുന്നവനല്ല, “നിനക്കിത് കഴിയും, ഞാൻ കൂടെയുണ്ട്” എന്ന് പറയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ നേതാവ്.
• വ്യക്തിബന്ധങ്ങളിൽ: അറിവും കഴിവും ഉള്ളവർ എപ്പോഴും വിനയാന്വിതരായിരിക്കും. അവർ മറ്റുള്ളവരെ കേൾക്കാനും പഠിക്കാനും തയ്യാറാകും. എന്നാൽ അൽപ്പജ്ഞാനികൾ തങ്ങൾക്കാണ് എല്ലാം അറിയുന്നതെന്ന് ഭാവിക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ പുച്ഛിക്കുകയും ചെയ്യും. യഥാർത്ഥ അറിവ് നമ്മളെ കൂടുതൽ വിനയമുള്ളവരാക്കി മാറ്റുന്നു.
• സോഷ്യൽ മീഡിയ ലോകത്ത്: ‘പേഴ്സണൽ ബ്രാൻഡിംഗ്’ എന്ന പേരിൽ ഓരോ ചെറിയ വിജയവും ആഘോഷമാക്കുന്ന കാലമാണിത്. നമ്മുടെ മൂല്യം നിർണ്ണയിക്കുന്നത് നമുക്ക് എത്ര ‘ലൈക്കുകൾ’ കിട്ടി എന്നതിലാണ്. എന്നാൽ ഹനുമാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ മൂല്യം പുറമേ നിന്നുള്ള അംഗീകാരത്തിലല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ പ്രവൃത്തിക്കു പിന്നിലെ ഉദ്ദേശ്യശുദ്ധിയിലാണെന്നാണ്. നിങ്ങളുടെ പ്രൊഫൈൽ നിങ്ങളുടെ നേട്ടങ്ങളുടെ പട്ടികയാകാം, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ വ്യക്തിത്വം അതിനേക്കാൾ വലുതായിരിക്കണം.

ഇന്നത്തെ ലോകം നമ്മളോട് നിരന്തരം ‘നിന്നെത്തന്നെ വിൽക്കാൻ’ (sell yourself) പറയുന്നു. ഒരു ജോലിക്ക് അപേക്ഷിക്കുമ്പോഴും, ഒരു പുതിയ സംരംഭം തുടങ്ങുമ്പോഴും നമ്മൾ നമ്മുടെ കഴിവുകളെ ഉയർത്തിക്കാട്ടണം. അതിൽ തെറ്റില്ല. എന്നാൽ ആ പ്രക്രിയയിൽ, നമ്മുടെ വ്യക്തിത്വം നമ്മുടെ നേട്ടങ്ങളുടെ ഒരു പട്ടിക മാത്രമായി ചുരുങ്ങിപ്പോകരുത്. ഹനുമാൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത്, നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം നമ്മൾ എന്തുചെയ്യുന്നു എന്നതിലല്ല, മറിച്ച് നമ്മൾ ആർക്കുവേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ എന്തിനുവേണ്ടി അത് ചെയ്യുന്നു എന്നതിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.

നമ്മുടെ ഉള്ളിലും ഒരു ഹനുമാനുണ്ട്. സ്വന്തം കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് ഉറപ്പില്ലാതെ, സംശയങ്ങളുടെയും ഭയത്തിന്റെയും തീരത്ത് നിശ്ശബ്ദനായിരിക്കുന്ന ഒരുവൻ. ആ ശക്തിയെ ഉണർത്താൻ ഒരുപക്ഷേ വേണ്ടത് നമ്മുടെ കഴിവുകളുടെ ഒരു നീണ്ട പട്ടികയല്ല, മറിച്ച് നാം എന്തിനുവേണ്ടി നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന ഒരൊറ്റ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ്. ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളുടെ മഹാസമുദ്രം കാണുമ്പോൾ തളർന്നിരിക്കുകയാണോ നിങ്ങൾ? ഒരു നിമിഷം ചിന്തിക്കുക. നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ ആ ‘രാമൻ’ ആരാണ്? ഏത് ലക്ഷ്യമാണ്, ഏത് മൂല്യമാണ്, ഏത് സ്നേഹമാണ് നിങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നത്? ആ സമർപ്പണമാണ് നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയുടെ ഉറവിടം. ആ ബോധ്യം ഉണരുമ്പോൾ, ഏത് സമുദ്രവും താണ്ടാനുള്ള കരുത്ത് നമ്മളിൽ ഓരോരുത്തരിലും ഉണരും.