വോക്കോഡർ: സംഗീതലോകം മാറ്റിമറിച്ച സൈനിക രഹസ്യം

ഡാഫ്റ്റ് പങ്കിന്റെ (Daft Punk) പാട്ടുകളിലെ ആ റോബോട്ടിക് ശബ്ദം കേട്ടിട്ടില്ലേ? ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഡാൻസ് ഫ്ലോറുകളെ ഇളക്കിമറിച്ച ആ ശബ്ദം പിറവിയെടുത്തത് ഒരു സംഗീത സ്റ്റുഡിയോയിലല്ല, മറിച്ച് രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധകാലത്തെ ഒരു സൈനിക പരീക്ഷണശാലയിലാണെന്ന് പറഞ്ഞാൽ വിശ്വസിക്കുമോ? സംഗീതത്തിന്റെ തലവര മാറ്റിക്കുറിച്ച ആ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പേരാണ് വോക്കോഡർ (Vocoder). ഇതൊരു സംഗീതോപകരണമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു യുദ്ധതന്ത്രമായിരുന്നു അതിന്റെ ആദ്യ അവതാരം.

കഥ തുടങ്ങുന്നത് ഒരു നൂറ്റാണ്ട് മുൻപാണ്. ബെൽ ലാബ്സിലെ (Bell Labs) എഞ്ചിനീയറായിരുന്ന ഹോമർ ഡഡ്‌ലി, ചെമ്പുകമ്പികളിലൂടെ ടെലിഫോൺ സന്ദേശങ്ങൾ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി അയക്കാനുള്ള വഴി തേടുകയായിരുന്നു. മനുഷ്യശബ്ദത്തെ വിഘടിപ്പിച്ച്, അതിന്റെ സത്ത മാത്രം ഗ്രഹിച്ചെടുത്ത്, മറുതലയ്ക്കൽ പുനഃസൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വിദ്യ അദ്ദേഹം വികസിപ്പിച്ചു. ശബ്ദത്തെ ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിന്റെ ആദ്യപടിയായിരുന്നു അത്. വോയിസ് കോഡർ (Voice coder) എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരായിരുന്നു വോക്കോഡർ.

യുദ്ധമുഖത്തെ ശബ്ദരഹസ്യം

ഡഡ്‌ലിയുടെ കണ്ടുപിടുത്തം തുടക്കത്തിൽ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടിയില്ല. എന്നാൽ ലോകം യുദ്ധത്തിന്റെ നിഴലിലമർന്നപ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ മാറിമറിഞ്ഞു. അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഫ്രാങ്ക്ലിൻ റൂസ്‌വെൽറ്റും ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിലും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ എങ്ങനെ സുരക്ഷിതമാക്കാം എന്നത് വലിയ തലവേദനയായിരുന്നു. ശത്രുക്കൾക്ക് ചോർത്താൻ കഴിയാത്ത ഒരു ആശയവിനിമയ മാർഗ്ഗം അത്യാവശ്യമായി വന്നു.

അവിടെയാണ് വോക്കോഡർ രക്ഷകനായെത്തിയത്. ‘സിഗ്സാലി’ (SIGSALY) എന്ന രഹസ്യനാമത്തിൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയെ അവർ ഒരു ഭീമാകാരമായ ഉപകരണമാക്കി മാറ്റി. ഇത് മനുഷ്യശബ്ദത്തെ തിരിച്ചറിയാനാവാത്ത വിധം കോഡുകളാക്കി മാറ്റി അയക്കുകയും, മറുതലയ്ക്കൽ അതേപടി പുനഃസൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. ഏകദേശം 30 ടൺ ഭാരമുണ്ടായിരുന്ന ഈ സംവിധാനം ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഡിജിറ്റൽ വോയിസ് സെക്യൂരിറ്റി സിസ്റ്റമായിരുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി നിർണ്ണയിച്ച പല നിർണ്ണായക തീരുമാനങ്ങളും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടത് ഈ ശബ്ദരഹസ്യത്തിലൂടെയായിരുന്നു.

സംഗീതത്തിലേക്കുള്ള അപ്രതീക്ഷിത യാത്ര

യുദ്ധം കഴിഞ്ഞു, ലോകം സമാധാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അതോടെ സിഗ്സാലി പോലുള്ള സൈനിക രഹസ്യങ്ങളുടെ ആവശ്യകത കുറഞ്ഞു. വോക്കോഡർ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പേറ്റന്റ് പൊതുസഞ്ചയത്തിലേക്ക് വന്നു. അപ്പോഴാണ് സംഗീതലോകം ഈ വിസ്മയത്തെ കണ്ടെത്തുന്നത്. ജർമ്മനിയിലെ ക്രാഫ്റ്റ്‌വർക്ക് (Kraftwerk) പോലുള്ള ഇലക്ട്രോണിക് സംഗീതജ്ഞർ ഈ ഉപകരണത്തിന്റെ സാധ്യതകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. മനുഷ്യന്റെ ശബ്ദത്തെ ഒരു സംഗീതോപകരണം പോലെ വായിക്കാമെന്ന ആശയം വിപ്ലവകരമായിരുന്നു.

ഒരു സിന്തസൈസറിൽ നിന്നുള്ള ശബ്ദവീചികളെ, മൈക്രോഫോണിലൂടെ വരുന്ന മനുഷ്യശബ്ദം ഉപയോഗിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുകയാണ് വോക്കോഡർ ചെയ്യുന്നത്. ഫലമോ? സിന്തസൈസർ സംസാരിക്കുന്നതുപോലെയോ പാടുന്നതുപോലെയോ ഉള്ള ഒരു അനുഭവം. 1970-കളിലെ ഫങ്ക്, ഡിസ്കോ സംഗീതത്തിൽ ഇതൊരു തരംഗമായി മാറി. പിന്നീട് ഹിപ്-ഹോപ്പിലും ഇലക്ട്രോണിക് ഡാൻസ് മ്യൂസിക്കിലും (EDM) വോക്കോഡർ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഘടകമായി.

ഇന്ത്യൻ സംഗീതത്തിലും ഇതിന്റെ അലയൊലികളെത്തി. എ.ആർ. റഹ്മാനെപ്പോലുള്ള സംഗീത സംവിധായകർ തങ്ങളുടെ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ വോക്കോഡർ പോലുള്ള സൗണ്ട് ഇഫക്റ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. ‘യന്തിരൻ’ എന്ന സിനിമയിലെ “റോബോ ഡാ” പോലുള്ള ഗാനങ്ങളിൽ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സ്വാധീനം വ്യക്തമാണ്.

വോക്കോഡർ, ടോക്ക് ബോക്സ്, ഓട്ടോ-ട്യൂൺ: വ്യത്യാസമെന്ത്?

പലരും വോക്കോഡറിനെ മറ്റു ചില സൗണ്ട് ഇഫക്റ്റുകളുമായി തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മനസ്സിലാക്കുന്നത് കൗതുകകരമാണ്.

• വോക്കോഡർ (Vocoder): ഇത് പൂർണ്ണമായും ഇലക്ട്രോണിക് ആണ്. ഒരു സിന്തസൈസറിന്റെ ശബ്ദത്തെ മനുഷ്യന്റെ സംസാരം ഉപയോഗിച്ച് മോഡുലേറ്റ് ചെയ്യുന്നു. ശബ്ദം റോബോട്ടിക് ആയിരിക്കും.
• ടോക്ക് ബോക്സ് (Talk Box): ഇതൊരു മെക്കാനിക്കൽ ഉപകരണമാണ്. ഒരു ഗിറ്റാറിൽ നിന്നോ കീബോർഡിൽ നിന്നോ വരുന്ന ശബ്ദം ഒരു ട്യൂബിലൂടെ പാട്ടുകാരന്റെ വായിലേക്ക് എത്തുന്നു. വായയുടെ ചലനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആ ശബ്ദത്തിന് മാറ്റം വരുന്നു. ഇത് കൂടുതൽ സ്വാഭാവികമായ ശബ്ദം നൽകുന്നു.
• ഓട്ടോ-ട്യൂൺ (Auto-Tune): ഇത് ശബ്ദത്തെ മാറ്റുകയല്ല, മറിച്ച് പാട്ടിലെ പിഴവുകൾ (pitch correction) തിരുത്താനുള്ള ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ്. എന്നാൽ ഇതിന്റെ അളവ് കൂട്ടി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഒരു പ്രത്യേകതരം റോബോട്ടിക് ഇഫക്റ്റ് ലഭിക്കും. ഷെറിന്റെ ‘ബിലീവ്’ എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് ഇത് പ്രശസ്തമായത്.

യുദ്ധതന്ത്രം തീർത്ത സംഗീതവിസ്മയം

ഹോമർ ഡഡ്‌ലി എന്ന എഞ്ചിനീയർ ഒരു ഫോൺ കോളിന്റെ നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, താനൊരു സംഗീത വിപ്ലവത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തുന്നതെന്ന് ഒരുപക്ഷേ ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടാവില്ല. ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശ്യത്തിൽ നിന്ന് എത്ര ദൂരം സഞ്ചരിക്കാമെന്നതിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ് വോക്കോഡറിന്റെ കഥ.

സൈനിക ആശയവിനിമയത്തിലെ ഒരു നിർണ്ണായക കണ്ണിയായിരുന്നത് ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സംഗീതാസ്വാദകരെ ത്രസിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ശബ്ദമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിലെ ഗൗരവം നിറഞ്ഞ സന്ദേശങ്ങൾ കൈമാറിയ അതേ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഇന്ന് ഡാൻസ് ഫ്ലോറുകളിൽ ആനന്ദത്തിന്റെ അലകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അപ്രതീക്ഷിത വഴികളുടെയും മനുഷ്യന്റെ സർഗ്ഗാത്മകതയുടെയും ഒരു അടയാളമായി വോക്കോഡർ ഇന്നും സംഗീതലോകത്ത് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു.