സ്വിഷ്: വമ്പന്മാർക്ക് കാലിടറിയപ്പോൾ കോടികൾ നേടിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പ്

ഫുഡ് ഡെലിവറി ലോകത്ത് വേഗത ഒരു പുതിയ കാര്യമല്ല. എന്നാൽ ഓർഡർ ചെയ്ത് വെറും 10 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ ചൂടോടെ ഭക്ഷണം മുന്നിലെത്തിയാലോ? പലർക്കും ഇതൊരു സ്വപ്നം മാത്രമായിരുന്നു. സ്വിഗ്ഗി, സൊമാറ്റോ പോലുള്ള വമ്പൻ കമ്പനികൾ പോലും അതിവേഗ ഡെലിവറി എന്ന ആശയം പരീക്ഷിച്ച് കൈപൊള്ളിയതാണ്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, ഈ രംഗത്ത് പുതിയൊരു അധ്യായം കുറിക്കുകയാണ് ‘സ്വിഷ്’ എന്ന ബെംഗളൂരു ഫുഡ് ഡെലിവറി സ്റ്റാർട്ടപ്പ്.

വെറും 18 മാസം പ്രായമുള്ള ഈ യുവ കമ്പനി, നിക്ഷേപകരുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു.ล่าสุด 38 മില്യൺ ഡോളർ, അതായത് ഏകദേശം 315 കോടി രൂപയാണ് സ്വിഷ് പുതിയ ഫണ്ടിംഗ് റൗണ്ടിൽ സമാഹരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിപണിയിലെ ഭീമന്മാർക്ക് പോലും തലവേദന സൃഷ്ടിച്ച ഒരു മേഖലയിൽ ഇത്ര വലിയൊരു നിക്ഷേപം ഒഴുകിയെത്തുന്നത് ടെക് ലോകം കൗതുകത്തോടെയാണ് നോക്കിക്കാണുന്നത്.

കണ്ണഞ്ചിക്കുന്ന നിക്ഷേപവും കുതിച്ചുയരുന്ന മൂല്യവും

ഹാര ഗ്ലോബൽ, ബെയ്ൻ ക്യാപിറ്റൽ വെൻച്വേഴ്‌സ് എന്നിവയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സീരീസ് ബി (Series B) ഫണ്ടിംഗ് റൗണ്ടിലാണ് ഈ തകർപ്പൻ മുന്നേറ്റം. ആക്സൽ, സ്‌ട്രൈഡ് വെൻച്വേഴ്‌സ്, ആൾട്ടേറിയ ക്യാപിറ്റൽ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ നിക്ഷേപകരും ഈ റൗണ്ടിൽ പങ്കാളികളായി. ഇതോടെ സ്വിഷിന്റെ ആകെ ഫണ്ടിംഗ് 54 മില്യൺ ഡോളറായി (ഏകദേശം 450 കോടി രൂപ) ഉയർന്നു.

ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം കമ്പനിയുടെ മൂല്യത്തിലുണ്ടായ വൻ കുതിച്ചുചാട്ടമാണ്. പുതിയ നിക്ഷേപത്തോടെ സ്വിഷിന്റെ വിപണി മൂല്യം 139 മില്യൺ ഡോളറിലെത്തി (ഏകദേശം 1150 കോടി രൂപ). ഒരു വർഷം മുൻപുള്ളതിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയിലധികം വർധനവാണിത്. അതിവേഗ ഡെലിവറി രംഗത്ത് നിന്നും സ്വിഗ്ഗി, സെപ്റ്റോ, സൊമാറ്റോ തുടങ്ങിയവർ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചുരുക്കുകയോ പൂർണ്ണമായി നിർത്തുകയോ ചെയ്ത സാഹചര്യത്തിലാണ് സ്വിഷിന്റെ ഈ നേട്ടം എന്നത് അതിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

എന്താണ് സ്വിഷിന്റെ വിജയമന്ത്രം?

എങ്ങനെയാണ് മറ്റുള്ളവർ പരാജയപ്പെട്ട ഒരിടത്ത് സ്വിഷ് വിജയം കൊയ്യുന്നത്? ഉത്തരം അവരുടെ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ പ്രവർത്തന ശൈലിയിലാണ്. ഒരു സാധാരണ ഫുഡ് ഡെലിവറി ആപ്പ് പോലെ വിവിധ റെസ്റ്റോറന്റുകളിൽ നിന്നുള്ള ഭക്ഷണം ശേഖരിച്ച് വിതരണം ചെയ്യുന്ന രീതിയല്ല സ്വിഷിന്റേത്. പകരം, അവർ ‘ഫുൾ-സ്റ്റാക്ക്’ (full-stack) ബിസിനസ്സ് മോഡലാണ് പിന്തുടരുന്നത്.

ഇതിനർത്ഥം, ഭക്ഷണമുണ്ടാക്കുന്ന അടുക്കളകൾ, വിതരണ ശൃംഖല, ഡെലിവറി ജീവനക്കാർ എന്നിവയെല്ലാം സ്വിഷിന്റെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. നഗരത്തിലെ തിരക്കേറിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ, ഏകദേശം 1 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ മാത്രം സേവനം നൽകുന്ന ‘ഹൈപ്പർലോക്കൽ’ (hyperlocal) കേന്ദ്രങ്ങൾ വഴിയാണ് പ്രവർത്തനം. ഇതിനെ ‘ഡാർക്ക് കിച്ചൺ’ അഥവാ ‘ക്ലൗഡ് കിച്ചൺ’ എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാം.

സ്വന്തം അടുക്കള, സ്വന്തം നിയന്ത്രണം

ഈ രീതിയുടെ ഗുണങ്ങൾ പലതാണ്:

• വേഗത: ഉപഭോക്താവിന്റെ തൊട്ടടുത്തുതന്നെ അടുക്കളകൾ ഉള്ളതിനാൽ ഓർഡർ ലഭിച്ചാലുടൻ ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കി മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ എത്തിക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.
• ഗുണമേന്മ: ഭക്ഷണത്തിന്റെ ചേരുവകൾ മുതൽ പാചകം വരെ എല്ലാത്തിലും സ്വിഷിന് നേരിട്ട് നിയന്ത്രണമുണ്ട്. ഇത് ഗുണമേന്മ ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
• ചെലവ് കുറവ്: റെസ്റ്റോറന്റുകൾക്ക് കമ്മീഷൻ നൽകേണ്ടതില്ല. സ്വന്തം ശൃംഖലയായതിനാൽ പ്രവർത്തനച്ചെലവ് ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാൻ സാധിക്കുന്നു.
• തുടർച്ചയായ സേവനം: അടുക്കളകളിലെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഓട്ടോമേറ്റ് ചെയ്തതിലൂടെ ഒരേ രുചിയും ഗുണമേന്മയും നിലനിർത്താനും വേഗത്തിൽ ഓർഡറുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനും കഴിയുന്നുവെന്ന് കമ്പനിയുടെ സഹസ്ഥാപകനും സിഇഒയുമായ അനികേത് ഷാ പറയുന്നു.

“ഉപഭോക്താവിന്റെ തൊട്ടടുത്ത്, ഒരു റെസ്റ്റോറന്റിന്റെ അടുക്കള പോലെ പ്രവർത്തിക്കാനാണ് ഞങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നത്. മേശയിലേക്ക് ചൂടോടെ ഭക്ഷണം എത്തിക്കുന്ന അനുഭവം നൽകുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം,” അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

വളർച്ചയുടെ കണക്കുകൾ

സ്വിഷിന്റെ വളർച്ച വെറും വാക്കുകളിലൊതുങ്ങുന്നില്ല. നാല് മാസം മുൻപ് ദിവസേന ഏകദേശം 5,000 ഓർഡറുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥാനത്ത്, ഇന്ന് അത് 20,000 ഓർഡറുകളായി കുതിച്ചുയർന്നു. ബെംഗളൂരുവിലെ 10 മൈക്രോ-മാർക്കറ്റുകളിലാണ് നിലവിൽ കമ്പനി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്.

പ്രഭാതഭക്ഷണം, ചായ, ലഘുഭക്ഷണം, അത്താഴം, രാത്രി വൈകിയുള്ള ഓർഡറുകൾ എന്നിങ്ങനെ ദിവസത്തിലെ വിവിധ സമയങ്ങളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് 200-ൽ അധികം വിഭവങ്ങൾ അവരുടെ മെനുവിലുണ്ട്. ശരാശരി 200 മുതൽ 250 രൂപ വരെയാണ് ഓരോ ഓർഡറിന്റെയും മൂല്യം. 20-നും 35-നും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള നഗരങ്ങളിലെ യുവജനങ്ങളാണ് പ്രധാന ഉപഭോക്താക്കൾ. പലരും മാസത്തിൽ 10 തവണയിൽ കൂടുതൽ ഓർഡർ ചെയ്യുന്നവരാണെന്നും കമ്പനി വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത് അവരുടെ സേവനത്തിലുള്ള ഉപഭോക്തൃ സംതൃപ്തിയാണ് കാണിക്കുന്നത്.

മുന്നോട്ടുള്ള പാത എളുപ്പമോ?

കമ്പനി ലാഭത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു എന്ന സൂചനകൾ അനികേത് ഷാ നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഈ ബിസിനസ്സ് മോഡലിന് അതിന്റേതായ വെല്ലുവിളികളുണ്ട്. ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രതയും ധാരാളം ഓർഡറുകളും ഉള്ള ബെംഗളൂരു പോലുള്ള മെട്രോ നഗരങ്ങളിലെ തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ ഈ മോഡൽ വിജയകരമാണ്. എന്നാൽ, ഡൽഹി, മുംബൈ പോലുള്ള മറ്റ് നഗരങ്ങളിലേക്കും തുടർന്ന് കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം പോലുള്ള കേരളത്തിലെ നഗരങ്ങളിലേക്കും ഈ വിജയം ആവർത്തിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നത് കണ്ടറിയണം.

ഓരോ പുതിയ നഗരത്തിലും സ്വന്തമായി അടുക്കളകളും വിതരണ ശൃംഖലയും സ്ഥാപിക്കുന്നതിന് വലിയ മുതൽമുടക്ക് ആവശ്യമാണ്. വമ്പൻ കമ്പനികൾ പിന്മാറിയത് പ്രവർത്തനത്തിലെ സങ്കീർണ്ണതയും ഉയർന്ന ചെലവും മൂലമാണെന്ന കാര്യം മറക്കരുത്. നിക്ഷേപകരുടെ ആവേശം ശരിയായ ദിശയിലാണോ എന്ന് കാലം തെളിയിക്കും.

എങ്കിലും ഒരു കാര്യം ഉറപ്പാണ്, ഇന്ത്യൻ ഫുഡ് ഡെലിവറി രംഗത്ത് നിലവിലുള്ള സങ്കൽപ്പങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കാൻ സ്വിഷിന് കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. വേഗതയും ഗുണമേന്മയും കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഒരുമിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചാൽ, അത് ഈ രംഗത്തെ പുതിയൊരു തരംഗത്തിന് തന്നെ തുടക്കം കുറിച്ചേക്കാം.