ചൂതാട്ടവും പകിടകളുമൊക്കെ മനുഷ്യന്റെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ള വിനോദങ്ങളാണെന്ന് പറയാറുണ്ട്. മഹാഭാരതത്തിലെ ശകുനിയുടെ കൗശലങ്ങൾ മുതൽ ആധുനിക കാസിനോകളിലെ തിളങ്ങുന്ന ഡൈസുകൾ വരെ, ഭാഗ്യപരീക്ഷണങ്ങളുടെ ഈ ലോകം എക്കാലത്തും നമ്മെ ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ കളികളുടെയെല്ലാം ഉറവിടം പുരാതന യൂറോപ്പിലോ ഏഷ്യയിലോ ആണെന്നായിരുന്നു ഇതുവരെയുള്ള ധാരണ. ആ ചരിത്രത്തെ അപ്പാടെ മാറ്റിമറിക്കുന്ന ഒരു കണ്ടെത്തലാണ് ഇപ്പോൾ ശാസ്ത്രലോകത്ത് ചർച്ചയാകുന്നത്.
അമേരിക്കൻ പുരാവസ്തു ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത് 12,000 വർഷത്തിലേറെ പഴക്കമുള്ള പകിടകളാണ്! വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ആദിമ നിവാസികൾ ഹിമയുഗത്തിന്റെ അവസാന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ഇത്തരം കളികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനകളാണ് ഈ പുരാതന പകിടകൾ നൽകുന്നത്. ഇത് വെറുമൊരു കൗതുക വാർത്തയല്ല, മറിച്ച് ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെയും മനുഷ്യന്റെ ചിന്താശേഷിയുടെയും വികാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ധാരണകളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒന്നാണ്.
ചരിത്രത്തെ തിരുത്തിയെഴുതുന്ന കണ്ടെത്തൽ
അമേരിക്കൻ ആന്റിക്വിറ്റി എന്ന പ്രശസ്ത ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പുതിയ പഠനമാണ് ഈ വിപ്ലവകരമായ വിവരങ്ങൾ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. കൊളറാഡോ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ഗവേഷക വിദ്യാർത്ഥിയായ റോബർട്ട് മാഡൻ ആണ് ഈ പഠനത്തിന് പിന്നിൽ. “പകിടകളും സംഭാവ്യതയും (Probability) പഴയ ലോകത്തിന്റെ (യൂറോപ്പ്, ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക) കണ്ടുപിടുത്തങ്ങളായാണ് ചരിത്രകാരന്മാർ ഇതുവരെ കണ്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ, ക്രമരഹിതമായ ഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത വസ്തുക്കൾ പുരാതന അമേരിക്കൻ ഗോത്രങ്ങൾ ബോധപൂർവം നിർമ്മിക്കുകയും അത് കളികളിൽ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു എന്നാണ് പുരാവസ്തു രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്,” മാഡൻ പറയുന്നു.
മുൻപ് കരുതിയിരുന്നതിലും ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപാണ് ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചത് എന്നത് ലോകത്തെ അമ്പരപ്പിക്കുന്നു. മായൻ സംസ്കാരത്തിലെ പന്തുകളികളിൽ താൽപ്പരനായിരുന്ന മാഡൻ, പിന്നീട് അമേരിക്കൻ ആദിമ നിവാസികളുടെ ചൂതാട്ട രീതികളെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ പഠിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഈ അന്വേഷണമാണ് നിർണായകമായ കണ്ടെത്തലിലേക്ക് നയിച്ചത്.
നാം ഇന്ന് കാണുന്ന ആറ് വശങ്ങളുള്ള പകിടകളായിരുന്നില്ല അവ. രണ്ട് വശങ്ങൾ മാത്രമുള്ള, ഒരുതരം ‘ബൈനറി ലോട്ടുകൾ’ (binary lots) ആയിരുന്നു ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. മിക്കവാറും എല്ലാ അമേരിക്കൻ ഗോത്രങ്ങൾക്കിടയിലും ഇത്തരം കളിക്കോപ്പുകൾ സാധാരണമായിരുന്നു എന്ന് മാഡൻ കണ്ടെത്തി. മുൻപുള്ള ഗവേഷകർ 2,000 വർഷം വരെ പഴക്കമുള്ള ഇത്തരം വസ്തുക്കൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ അതിലും പഴയവയെ പകിടകളായി ഉറപ്പിക്കാൻ പലരും മടിച്ചുനിന്നു.
എന്തായിരുന്നു ഗവേഷകരുടെ തലവേദന?
“പുരാവസ്തു ഗവേഷണത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയൊരു പ്രശ്നമാണിത്. നമുക്കൊരു വസ്തു കിട്ടുന്നു, ഇതെന്താണ്, എങ്ങനെയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് എന്ന് കണ്ടെത്തണം,” മാഡൻ ഒരു പോഡ്കാസ്റ്റിൽ വിശദീകരിച്ചു. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ‘എത്നോഗ്രാഫിക് അനലോജി’ (ethnographic analogy) എന്നൊരു രീതിയാണ് ഗവേഷകർ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അതായത്, സമാനമായ വസ്തുക്കൾ ചരിത്രത്തിൽ ആരെങ്കിലും, അതേ പ്രദേശത്ത്, സാംസ്കാരിക ബന്ധമുള്ളവർ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുക. അങ്ങനെയൊരു ബന്ധം കണ്ടെത്തിയാൽ, പഴയ വസ്തുവും അതേ ആവശ്യത്തിനായിരിക്കാം ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് അനുമാനിക്കാം.
ഈ വഴിക്കുള്ള അന്വേഷണമാണ് 1907-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു ബൃഹത്തായ റിപ്പോർട്ടിലേക്ക് മാഡനെ എത്തിച്ചത്.
പഴയൊരു റിപ്പോർട്ടിലെ പുതിയ വെളിച്ചം
1907-ൽ റോബർട്ട് സ്റ്റുവർട്ട് ക്യൂലിൻ എന്ന നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞൻ “വടക്കേ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യക്കാരുടെ കളികൾ” എന്ന പേരിൽ 809 പേജുള്ള ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 130 വ്യത്യസ്ത ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 239 സെറ്റ് പകിടകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ വിവരണങ്ങളും 1100-ൽ അധികം ചിത്രങ്ങളും അതിലുണ്ടായിരുന്നു. 14 വർഷത്തെ കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു ആ റിപ്പോർട്ട്. ക്യൂലിന്റെ ഈ മഹത്തായ ഗ്രന്ഥം അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് മാഡൻ തന്റെ പുതിയ പഠനം രൂപപ്പെടുത്തിയത്.
ഒരു പുരാവസ്തു ഒരു പകിട തന്നെയാണോ എന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ മാഡൻ നാല് മാനദണ്ഡങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ക്യൂലിന്റെ പഠനത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ആശയങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചത്.
പുരാതന പകിടയെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള 4 വഴികൾ
- രണ്ട് വശങ്ങൾ: ഈ വസ്തുക്കൾക്ക് കൃത്യമായ രണ്ട് വശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കണം.
- വ്യത്യസ്തമായ വശങ്ങൾ: രണ്ട് വശങ്ങളും എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയണം. ഒരു വശത്ത് നിറം നൽകിയോ, അടയാളങ്ങൾ വരച്ചോ ഇത് സാധ്യമാക്കാം. ചിലപ്പോൾ ഒരു വശം പരന്നതും മറ്റേത് ഉരുണ്ടതുമായിരിക്കും.
- പ്രത്യേക ആകൃതികൾ: ഇവ നാല് പ്രധാന ആകൃതികളിൽ ഒന്നിലായിരിക്കും. പരന്നത് (എല്ലുകൊണ്ടോ മരക്കഷ്ണം കൊണ്ടോ നിർമ്മിച്ചത്), ഒരു വശം പരന്നതും മറുവശം ഉരുണ്ടതും (plano-convex), ഒരു വശം കുഴിഞ്ഞതും മറുവശം ഉരുണ്ടതും (convex-concave), അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് വശവും ഉരുണ്ടതും (ഉണങ്ങിയ പീച്ച്, പ്ലം കായ്കൾ പോലുള്ളവ).
- കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള വലുപ്പം: കയ്യിൽ പിടിച്ച് ഒരു പ്രതലത്തിലേക്ക് എറിയാൻ പാകത്തിലുള്ള വലുപ്പവും രൂപവും ആയിരിക്കണം ഇവയ്ക്ക്.
ഈ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പുരാവസ്തു ശേഖരങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിച്ചപ്പോഴാണ് ഹിമയുഗത്തോളം പഴക്കമുള്ള വസ്തുക്കൾ പോലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ചൂതാട്ടത്തിനുപയോഗിച്ച പകിടകളായിരുന്നു എന്ന സത്യം പുറത്തുവന്നത്.
വെറുമൊരു കളിയല്ല, ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെ തുടക്കം
ഈ കണ്ടെത്തലിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്? ഇത് വെറുമൊരു വിനോദത്തിന്റെ ചരിത്രമല്ല. മറിച്ച്, മനുഷ്യന്റെ ചിന്താശേഷിയുടെയും ഗണിതശാസ്ത്ര ബോധത്തിന്റെയും ആദ്യകാല വേരുകളാണ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്. ക്രമരഹിതമായ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് (random outcomes) പുരാതന മനുഷ്യർ ബോധവാന്മാരായിരുന്നു എന്നാണ് ഇത് തെളിയിക്കുന്നത്.
ഒരു പകിട എറിയുമ്പോൾ എന്ത് വീഴുമെന്ന് പ്രവചിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന ബോധം, സംഭാവ്യത എന്ന ഗണിതശാസ്ത്ര ശാഖയുടെ അടിസ്ഥാന ആശയമാണ്. യൂറോപ്പിൽ പതിനാറും പതിനേഴും നൂറ്റാണ്ടുകളിലാണ് സംഭാവ്യതാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ രൂപപ്പെട്ടതെന്നാണ് പൊതുവെ വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ അതിനും പതിനായിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തന്നെ വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ വേട്ടയാടി ജീവിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു ധാരണയുണ്ടായിരുന്നു എന്നത് കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന അറിവാണ്.
ഇതൊരുപക്ഷേ അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നിരിക്കാം. നാളത്തെ വേട്ടയിൽ ഇരയെ കിട്ടുമോ ഇല്ലയോ എന്ന അനിശ്ചിതത്വം, കാലാവസ്ഥയുടെ മാറ്റങ്ങൾ, പ്രകൃതിയുടെ പ്രവചനാതീതമായ സ്വഭാവം – ഇവയെല്ലാം ഒരുതരം ‘പ്രോബബിലിസ്റ്റിക്’ ചിന്തയിലേക്ക് അവരെ നയിച്ചിട്ടുണ്ടാവാം. ആ ചിന്തയുടെ ഒരു മൂർത്തരൂപമായിരിക്കാം ഈ പുരാതന പകിടകൾ.
പുതിയ ചരിത്രം, പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ
റോബർട്ട് മാഡന്റെ പഠനം ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിലെ ഒരു അധ്യായം തിരുത്തിയെഴുതാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയാണ്. മനുഷ്യന്റെ ബൗദ്ധിക വികാസത്തിന്റെ കഥ യൂറോപ്പിന്റെയും ഏഷ്യയുടെയും മാത്രം കുത്തകയല്ലെന്നും, ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിൽ സമാന്തരമായി വിജ്ഞാനത്തിന്റെ നാമ്പുകൾ മുളച്ചിരുന്നു എന്നും ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
ഈ പകിടകൾ വെറും കളിപ്പാട്ടങ്ങളായിരുന്നില്ല. അവ പുരാതന മനുഷ്യന്റെ മനസ്സിന്റെയും ചിന്തയുടെയും ജാലകങ്ങളായിരുന്നു. ഈ കണ്ടെത്തൽ പുതിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. ഈ കളികളുടെ നിയമങ്ങൾ എന്തായിരുന്നു? അവ സാമൂഹിക ജീവിതത്തിൽ എന്ത് പങ്ക് വഹിച്ചു? ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉത്തരം തേടിയുള്ള യാത്ര പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രത്തിൽ പുതിയൊരു അധ്യായത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
