ലോകം ഭരിക്കണോ? സ്റ്റാൻഫോർഡ് രഹസ്യങ്ങൾ ഇതാ

സിലിക്കൺ വാലിയുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത് തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഒരു സ്വപ്നഭൂമിയുണ്ട്. ലോകത്തെ മാറ്റിമറിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള അടുത്ത ഗൂഗിളോ ഫേസ്ബുക്കോ സ്വപ്നം കാണുന്ന ഏതൊരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെയും ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യം. അതാണ് സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാല. കേരളത്തിലെ മിടുക്കരായ വിദ്യാർത്ഥികൾ പോലും അമേരിക്കൻ സർവകലാശാലകളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിൽ ആദ്യം തെളിയുന്ന പേരുകളിലൊന്ന്. എന്നാൽ ആ വെള്ളിവെളിച്ചത്തിന് പിന്നിലെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾ എന്തെല്ലാമാണ്?

തിയോ ബേക്കർ എന്ന സ്റ്റാൻഫോർഡ് വിദ്യാർത്ഥി ബിരുദം നേടി പുറത്തിറങ്ങുന്നത് ഒരു പുസ്തകവുമായാണ്. വെറുമൊരു പുസ്തകമല്ല, ആ സ്വപ്നലോകത്തിന്റെ ഉള്ളറകളിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്ന ഒന്ന്. ‘ഹൗ ടു റൂൾ ദി വേൾഡ്: ആൻ എഡ്യൂക്കേഷൻ ഇൻ പവർ അറ്റ് സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി’ (How to Rule the World: An Education in Power at Stanford University) എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന ഈ പുസ്തകം, പുറത്തിറങ്ങും മുൻപേ ടെക് ലോകത്ത് വലിയ ചർച്ചകൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയിരിക്കുകയാണ്.

ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ നടത്തിയ അന്വേഷണാത്മക പത്രപ്രവർത്തനത്തിന് ജോർജ്ജ് പോൾക്ക് അവാർഡ് വരെ നേടിയ തിയോ ബേക്കർ, താൻ കണ്ടതും അനുഭവിച്ചതുമായ കാര്യങ്ങളാണ് പുസ്തകത്തിൽ വിവരിക്കുന്നത്. ഇത് സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാല എന്ന സ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചില ധാരണകളെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോന്നതാണ്.

‘സോഷ്യൽ നെറ്റ്വർക്ക്’ ആവർത്തിക്കുമോ?

ഈ പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുമ്പോൾ ഓർമ്മ വരുന്നത് ‘ദി സോഷ്യൽ നെറ്റ്വർക്ക്’ എന്ന സിനിമയാണ്. മാർക്ക് സക്കർബർഗിന്റെയും ഫേസ്ബുക്കിന്റെയും കഥ പറഞ്ഞ ആ സിനിമ, സിലിക്കൺ വാലിയിലെ അതിരുകടന്ന മത്സരബുദ്ധിയെയും ചതികളെയും വിമർശിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ സംഭവിച്ചത് മറ്റൊന്നാണ്. ആ സിനിമ കണ്ട ഒരു തലമുറ മുഴുവൻ സക്കർബർഗ് ആകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് ആകേണ്ടിയിരുന്ന കഥ, പുതിയ സംരംഭകരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു റിക്രൂട്ട്മെന്റ് വീഡിയോ ആയി മാറി!

തിയോ ബേക്കറുടെ പുസ്തകത്തിനും ഇതേ ഗതി വരുമോ എന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം. സ്റ്റാൻഫോർഡിലെ സമ്മർദ്ദം നിറഞ്ഞ, പലപ്പോഴും മനുഷ്യത്വരഹിതമായ മത്സരങ്ങളെക്കുറിച്ച് വായിക്കുമ്പോൾ, കൂടുതൽ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവിടേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുമോ? അതോ, ഇതൊരു കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന മുന്നറിയിപ്പായി അവർ കാണുമോ? കാലം തെളിയിക്കേണ്ട ചോദ്യമാണിത്.

“ഡോർമുകളുള്ള ഒരു ഇൻകുബേറ്റർ”

പുസ്തകത്തിലെ വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ ഞെട്ടിക്കുന്നതാണ്. സ്റ്റാൻഫോർഡിനുള്ളിൽ മറ്റൊരു സ്റ്റാൻഫോർഡ് ഉണ്ടെന്ന് ബേക്കർ പറയുന്നു. പുറത്തുനിന്നുള്ളവർക്ക് പ്രവേശനമില്ലാത്ത, ക്ഷണം ലഭിച്ചവർക്ക് മാത്രം കടന്നുചെല്ലാനാകുന്ന ഒരു ലോകം. ഒന്നാം വർഷം തന്നെ നിങ്ങൾ ആ ക്ലബ്ബിൽ അംഗമാകും, അല്ലെങ്കിൽ ഒരിക്കലുമാകില്ല. അതാണ് അവിടുത്തെ രീതി.

ഇവിടെയാണ് കാര്യങ്ങളുടെ കിടപ്പ്. വെറും 18 വയസ്സുള്ള കുട്ടികളെ കോടികളുടെ നിക്ഷേപം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് വലവീശുന്ന വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റലിസ്റ്റുകൾ (Venture Capitalists). മനസ്സിൽ ഒരു ആശയം പോലും രൂപപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ് ലക്ഷക്കണക്കിന് ഡോളർ ‘പ്രീ-ഐഡിയ ഫണ്ടിംഗ്’ ആയി നൽകുന്ന രീതി. ഉപദേശവും ചൂഷണവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പ് എവിടെയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ പോലും സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യം.

സ്റ്റാൻഫോർഡിലെ പ്രശസ്തമായ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് കോഴ്‌സ് പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്റ്റീവ് ബ്ലാങ്ക് തന്നെ പറയുന്നു, “സ്റ്റാൻഫോർഡ് എന്നത് ഡോർമുകളുള്ള ഒരു ഇൻകുബേറ്റർ ആണ്” എന്ന്. അതൊരു അഭിനന്ദനമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു വിമർശനമായിരുന്നു. പഠനം എന്നതിലുപരി, ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് തുടങ്ങി കോടീശ്വരനാകാനുള്ള കുറുക്കുവഴിയായി സർവകലാശാല മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചന.

മാറിയ മുൻഗണനകൾ

ഏകദേശം ഒരു പതിറ്റാണ്ട് മുൻപ്, സിലിക്കൺ വാലിയുടെ സമ്മർദ്ദം പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒന്നായിരുന്നു. വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് പഠനത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് കഥയാകെ മാറി. ക്യാമ്പസിലേക്ക് കാലെടുത്തുവെക്കുന്ന ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിയുടെയും മനസ്സിൽ ഒരൊറ്റ ലക്ഷ്യമേയുള്ളൂ: ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് തുടങ്ങണം, ഫണ്ടിംഗ് കണ്ടെത്തണം, കോടീശ്വരനാകണം. ഈ സമ്മർദ്ദം ഇപ്പോൾ പുറത്തുനിന്നല്ല, അകത്തുനിന്നു തന്നെയാണ് വരുന്നത്.

സർവകലാശാല പോലും ഇതിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് ഒരു കമ്പനി തുടങ്ങാൻ പോകുന്ന വിദ്യാർത്ഥിയെ അവർ തടയുന്നില്ല, മറിച്ച് എല്ലാവിധ ആശംസകളും നൽകി യാത്രയാക്കുന്നു. കാരണം, അത്തരം വിജയകഥകളാണ് സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാല എന്ന ബ്രാൻഡിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ മുതൽക്കൂട്ട്.

വിജയത്തിന് നൽകേണ്ട വില

ഇതിന്റെയെല്ലാം മാനുഷികമായ നഷ്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് പുസ്തകം സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് സ്റ്റാൻഫോർഡിൽ നിന്ന് പഠനം നിർത്തിപ്പോയ ‘ഡി’ എന്ന വിദ്യാർത്ഥിയുടെ കഥ ഇതിനൊരു ഉദാഹരണമാണ്. കൗമാരം വിട്ടുമാറും മുൻപേ അവൻ ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് തുടങ്ങി. ഇന്ന് ഇരുപതുകളുടെ മധ്യത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ കമ്പനി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ നിക്ഷേപം സമാഹരിച്ചുകഴിഞ്ഞു. സിലിക്കൺ വാലിയുടെ അളവുകോൽ വെച്ച് നോക്കിയാൽ അവൻ ഒരു തികഞ്ഞ വിജയമാണ്.

എന്നാൽ ആ വിജയത്തിന് അവൻ നൽകിയ വിലയോ?

• കുടുംബത്തെ കാണാൻ സമയമില്ല.
• വ്യക്തിപരമായ ബന്ധങ്ങൾക്ക് സമയമില്ല.
• രാവും പകലും കമ്പനിയുടെ വളർച്ച മാത്രം ലക്ഷ്യം.

ഒരു സാധാരണ ജീവിതത്തിലെ സന്തോഷങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാൻ സാധിക്കാതെ, സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽത്തന്നെ അവൻ ഒരുപാട് പിന്നിലായിപ്പോയിരിക്കുന്നു. സാമ്പത്തികമായി വിജയിച്ചെങ്കിലും, ജീവിതത്തിൽ അവൻ ശരിക്കും വിജയിച്ചോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമാണ്.

നമ്മുടെ നാട്ടിലെ സാഹചര്യങ്ങളുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ വ്യത്യാസം വളരെ വലുതാണ്. വിദ്യാഭ്യാസവും ജോലിയും കുടുംബജീവിതവും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിൽ, ഇത്തരം വിജയഗാഥകൾക്ക് പിന്നിലെ നഷ്ടങ്ങൾ ഒരുപക്ഷേ നമുക്ക് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിക്കും.

ഒരു മുന്നറിയിപ്പോ അതോ ക്ഷണക്കത്തോ?

തിയോ ബേക്കറുടെ പുസ്തകം ഒരു ഇരുതലമൂർച്ചയുള്ള വാളാണ്. ഒരു വശത്ത്, ഇത് സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാല പോലെയുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അതിതീവ്രമായ മത്സരത്തിന്റെയും സമ്മർദ്ദത്തിന്റെയും അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. മറുവശത്ത്, ലോകം ഭരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, എന്തുവിലകൊടുത്തും വിജയിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള അടുത്ത തലമുറയ്ക്ക് ഇതൊരു വഴികാട്ടിയായി മാറിയേക്കാം.

ഈ പുസ്തകം വായിച്ച്, “ഇതാണ് എനിക്ക് വേണ്ട ലോകം” എന്ന് ചിന്തിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ചെറുപ്പക്കാർ ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് ആര് കണ്ടു? പണവും പ്രശസ്തിയും അധികാരവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു ലോകത്തേക്ക് കൂടുതൽ പേരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒരു കാന്തമായി ഈ പുസ്തകം മാറാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.

അന്തിമമായി, ഈ പുസ്തകം സ്റ്റാൻഫോർഡിലോ സിലിക്കൺ വാലിയിലോ എന്തെങ്കിലും മാറ്റം കൊണ്ടുവരുമോ എന്നത് കണ്ടറിയണം. എന്നാൽ ഒന്നുറപ്പാണ്, ടെക് ലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ചില മനോഹരമായ സങ്കൽപ്പങ്ങളെ പൊളിച്ചെഴുതാൻ ഇതിന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.