വാഷിംഗ്ടണിലെ ഹിൽട്ടൺ ഹോട്ടലിൽ ആ വെടിയൊച്ചകൾ മുഴങ്ങിയപ്പോൾ, ഭയം തളംകെട്ടിയത് ആ മുറിക്കുള്ളിൽ മാത്രമായിരുന്നില്ല. നിമിഷങ്ങൾക്കകം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കോടിക്കണക്കിന് സ്മാർട്ട്ഫോൺ സ്ക്രീനുകളിലും അതിന്റെ പ്രകമ്പനങ്ങളുണ്ടായി. വൈറ്റ് ഹൗസ് കറസ്പോണ്ടന്റ്സ് ഡിന്നർ (White House Correspondents’ Dinner) എന്ന പ്രശസ്തമായ പരിപാടിക്കിടെയുണ്ടായ വെടിവെപ്പ്, ഒരു യഥാർത്ഥ ആക്രമണം എന്നതിലുപരി, സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ കോടതിയിൽ ഒരു ‘തിരക്കഥ’യായി വിചാരണ ചെയ്യപ്പെടുകയായിരുന്നു.
മാധ്യമപ്രവർത്തകരും രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും സെലിബ്രിറ്റികളും ഒത്തുചേർന്ന വേദി അലങ്കോലപ്പെട്ടെങ്കിലും ആർക്കും പരിക്കേറ്റില്ല. പ്രതിയെ സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥർ പിടികൂടി. കഥ അവിടെ തീരേണ്ടതായിരുന്നു. എന്നാൽ, യഥാർത്ഥ കഥ തുടങ്ങുന്നത് അവിടെയായിരുന്നു. എക്സ് (ട്വിറ്റർ), ത്രെഡ്സ്, റെഡ്ഡിറ്റ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ പുതിയൊരു യാഥാർത്ഥ്യം രൂപം കൊള്ളുകയായിരുന്നു. നടന്നത് ഒരു യഥാർത്ഥ ആക്രമണമല്ല, മറിച്ച് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ ഭരണകൂടം ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഒരു ‘ഫോൾസ് ഫ്ലാഗ്’ (False Flag) നാടകമാണെന്ന വാദം കാട്ടുതീ പോലെ പടർന്നു. ഇതോടെ, സംഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഇന്റർനെറ്റിൽ നിറഞ്ഞു.
‘തെളിവുകൾ’ വാരിവിതറി സോഷ്യൽ മീഡിയ
ഒരു സംഭവം വ്യാജമാണെന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ എന്തൊക്കെയാണ് വേണ്ടത്? സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ ലോകത്ത്, ചിലപ്പോൾ ഒരു സംഭാഷണം പാതിവഴിക്ക് മുറിഞ്ഞാൽ മതി. അല്ലെങ്കിൽ, ഒരാൾ അലസമായി പറഞ്ഞ ഒരു വാചകം മതി. ഈ സംഭവത്തിലും അതുതന്നെയാണ് കണ്ടത്.
പരിപാടിക്കിടെ ഫോക്സ് ന്യൂസ് റിപ്പോർട്ടർ നെറ്റ്വർക്കിലേക്ക് ലൈവ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുകയായിരുന്നു. പ്രസ് സെക്രട്ടറി കരോലിൻ ലെവിറ്റിന്റെ ഭർത്താവ് അവരോട് “നീ വളരെ സുരക്ഷിതയായിരിക്കണം” എന്ന് പറഞ്ഞ കാര്യം വിശദീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ റിപ്പോർട്ടറുടെ കോൾ കട്ടായി. ലൈവ് ടിവി പരിപാടികളിൽ സാങ്കേതിക തകരാറുകൾ സാധാരണമാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അതൊരു ഗൂഢാലോചനയുടെ പുകമറ സൃഷ്ടിച്ചു. “അവർ സത്യം പറയാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ഫോക്സ് ന്യൂസ് തന്നെ കോൾ കട്ട് ചെയ്തു!” എന്ന രീതിയിലുള്ള പോസ്റ്റുകൾക്ക് ലക്ഷക്കണക്കിന് ഷെയറുകളാണ് ലഭിച്ചത്. ഒരു സാധാരണ സാങ്കേതികപ്പിഴവ്, മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കിയ നാടകത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെളിവായി മാറി.
ഇതിന് തീയിൽ എണ്ണയൊഴിക്കുന്നതായിരുന്നു പരിപാടിക്ക് മുമ്പ് പ്രസ് സെക്രട്ടറി നടത്തിയ ഒരു പ്രസ്താവന. ട്രംപിന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ “ചില വെടിപൊട്ടിക്കലുകൾ ഉണ്ടാകും” (shots fired) എന്ന് അവർ പറഞ്ഞിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷിൽ വിമർശനങ്ങൾ ഉണ്ടാകും എന്ന അർത്ഥത്തിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ശൈലിയാണിത്. എന്നാൽ വെടിവെപ്പിന് ശേഷം ഈ വീഡിയോ ക്ലിപ്പ് വീണ്ടും പ്രചരിച്ചു. അവർക്ക് ആക്രമണത്തെക്കുറിച്ച് മുൻകൂട്ടി അറിയാമായിരുന്നു എന്നതിന് ഇതിൽ കൂടുതൽ എന്ത് തെളിവ് വേണമെന്നായിരുന്നു പലരുടെയും ചോദ്യം.
ട്രംപിന്റെ പ്രതികരണവും പുതിയ കഥകളും
സംഭവത്തിന് ശേഷം ’60 മിനിറ്റ്സ്’ എന്ന പരിപാടിയിൽ ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് നൽകിയ അഭിമുഖം ഗൂഢാലോചകർക്ക് പുതിയൊരു കച്ചിത്തുരുമ്പായി. അക്രമിയെക്കുറിച്ച് തമാശരൂപേണ ട്രംപ് സംസാരിച്ചു.
“അവന്റെ വേഗത അവിശ്വസനീയമായിരുന്നു, ഒരു മിന്നായം പോലെ. എൻഎഫ്എൽ (National Football League) അവനെ കളിക്കാൻ വിളിക്കണം, അത്ര വേഗതയായിരുന്നു,” ട്രംപ് പറഞ്ഞു. ഇത് ട്രംപിന്റെ സാധാരണ പ്രതികരണ ശൈലിയുടെ ഭാഗമായി കാണുന്നതിന് പകരം, പലരും അതിൽ പുതിയ അർത്ഥങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. “ഈ നാടകത്തിൽ അഭിനയിക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത ആളുടെ വേഗതയെക്കുറിച്ച് ട്രംപിന് നല്ല ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നു” എന്നായിരുന്നു ഒരു എക്സ് ഉപയോക്താവിന്റെ പ്രതികരണം.
ഈ സംഭവത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, വൈറ്റ് ഹൗസിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ബോൾറൂം നിർമ്മിക്കാനുള്ള പദ്ധതിയെ ന്യായീകരിക്കാൻ ട്രംപ് ഈ ആക്രമണത്തെ ഉപയോഗിച്ചതും സംശയങ്ങൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടി.
യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചത് എന്ത്?
സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് അപ്പുറം, അധികൃതർ നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ചിത്രമാണ് നൽകുന്നത്. ഈ കേസിൽ ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ ഇവയാണ്:
- പ്രതി: കോൾ അലൻ എന്നയാളാണ് പിടിയിലായത്. ഇയാൾ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിൽ നിന്ന് വാഷിംഗ്ടണിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്തെത്തിയതാണ്.
- ലക്ഷ്യം: പരിപാടി നടക്കുന്ന ഹിൽട്ടൺ ഹോട്ടലിൽ തന്നെയാണ് ഇയാൾ താമസിച്ചിരുന്നത്. ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു എന്ന സൂചന നൽകുന്ന ചില എഴുത്തുകൾ ഇയാളിൽ നിന്ന് കണ്ടെടുത്തു.
- സുരക്ഷ: സീക്രട്ട് സർവീസ് പരിപാടി നടക്കുന്ന ബോൾറൂമിനും അതിന്റെ തൊട്ടടുത്ത പരിസരത്തിനും മാത്രമാണ് സുരക്ഷയൊരുക്കിയിരുന്നത്, ഹോട്ടലിന് മൊത്തത്തിലല്ല.
- പ്രതിയുടെ പശ്ചാത്തലം: അലനുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കരുതുന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകളിൽ ട്രംപിനെയും വൈറ്റ് ഹൗസ് ഡിന്നറിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന മാധ്യമപ്രവർത്തകരെയും വിമർശിക്കുന്ന പോസ്റ്റുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി ബിബിസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. ഇത്, ട്രംപിന് വേണ്ടി നടത്തിയ നാടകമാണ് എന്ന വാദത്തിന്റെ മുനയൊടിക്കുന്നതാണ്.
പ്രതിയെ ബോൾറൂമിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ഏജന്റുമാർ തടഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് വലിയൊരു ദുരന്തം ഒഴിവായത്. എന്നാൽ ഈ വസ്തുതകളൊന്നും സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നവരെ തണുപ്പിച്ചില്ല.
ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ സത്യത്തിന്റെ വില
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്തരം സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്ക് ഇത്രയധികം പ്രചാരം ലഭിക്കുന്നത്? ഉത്തരം ലളിതമാണ്. ഇന്നത്തെ ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത്, ആളുകൾ വസ്തുതകളേക്കാൾ വിശ്വസിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ വിശ്വാസങ്ങളെ സാധൂകരിക്കുന്ന ഏത് കഥയും അവർ എളുപ്പത്തിൽ സ്വീകരിക്കും. കേരളത്തിലടക്കം ഏതെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ സംഭവങ്ങളോ അപകടങ്ങളോ നടക്കുമ്പോൾ സമാനമായ രീതിയിൽ വാട്സ്ആപ്പിലും ഫേസ്ബുക്കിലും ഊഹാപോഹങ്ങൾ ചിറകടിച്ചുയരുന്നത് നാം പലപ്പോഴും കാണാറുണ്ട്.
വൈറ്റ് ഹൗസ് ഡിന്നർ വെടിവെപ്പ് ഒരൊറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ല. സത്യം, അർദ്ധസത്യം, നുണ എന്നിവയെല്ലാം കൂടിക്കലർന്ന് ഒരുതരം ‘വിവരങ്ങളുടെ മലിനീകരണം’ (Information Pollution) നടക്കുന്നതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണം മാത്രമാണിത്. ഒരു വെടിയൊച്ചയുടെ യാഥാർത്ഥ്യത്തെക്കാൾ, അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ആയിരം നുണക്കഥകൾക്ക് കാഴ്ചക്കാരുണ്ടാകുന്ന ഒരു കാലത്താണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. ഓരോ ക്ലിക്കിനും ഷെയറിനും പിന്നിൽ സത്യത്തെ ബലികഴിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് ചിന്തിക്കേണ്ടത് ഓരോ ഉപയോക്താവിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്തമായി മാറുകയാണ്.
