യുപിഐ ആധിപത്യം: ഗൂഗിളിനും ഫോൺപേക്കും എതിരെ വമ്പൻമാർ

ചായക്കടയിൽ തുടങ്ങി ഷോപ്പിംഗ് മാളിലെ വലിയ ബ്രാൻഡുകൾക്ക് വരെ പണം നൽകാൻ ഇന്ന് നമ്മൾ ഫോണെടുത്ത് ക്യുആർ കോഡ് സ്കാൻ ചെയ്യും. നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പണം അക്കൗണ്ടിൽ എത്തും. യൂണിഫൈഡ് പേയ്‌മെന്റ് ഇന്റർഫേസ് (Unified Payments Interface – UPI) എന്ന ഈ ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവം നമ്മുടെ ജീവിതം വളരെ എളുപ്പമാക്കി. എന്നാൽ ഈ സൗകര്യത്തിന് പിന്നിൽ, ഇന്ത്യൻ ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ് രംഗം പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ഒരു വലിയ പോരാട്ടം നടക്കുന്നുണ്ട്. അതിലെ ഏറ്റവും പുതിയ അധ്യായമാണ് ഇപ്പോൾ തുറന്നിരിക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യയിലെ യുപിഐ പേയ്‌മെന്റ് വിപണി ഇന്ന് പ്രധാനമായും രണ്ട് ഭീമന്മാരുടെ കൈകളിലാണ്: ഗൂഗിൾ പേയും വാൾമാർട്ടിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഫോൺപേയും. എന്നാൽ ഇവരുടെ ഈ കുത്തക തകർക്കാൻ ആമസോണും മെറ്റയും (വാട്ട്സ്ആപ്പിന്റെ ഉടമകൾ) അടങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ സംഘം അരയും തലയും മുറുക്കി രംഗത്തിറങ്ങിയിരിക്കുകയാണ്.

കളം വാഴുന്ന ഗൂഗിളും ഫോൺപേയും

ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാടുകളുടെ കണക്കെടുത്താൽ ഞെട്ടിക്കുന്ന ഒരു സത്യം മുന്നിൽ വരും. 2024 മാർച്ചിൽ മാത്രം നടന്ന 2260 കോടി യുപിഐ ഇടപാടുകളിൽ ഏകദേശം 80 ശതമാനവും നിയന്ത്രിച്ചത് ഗൂഗിൾ പേയും ഫോൺപേയും ചേർന്നാണ്. ഇത് വെറുമൊരു കണക്കല്ല, മറിച്ച് വിപണിയിലെ മറ്റ് കളിക്കാരെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

ഫോൺപേയുടെ വളർച്ചയുടെ വ്യാപ്തി മനസ്സിലാക്കാൻ അവരുടെ കണക്കുകൾ മാത്രം നോക്കിയാൽ മതി. 70 കോടിയിലധികം രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ഉപയോക്താക്കളും 5 കോടി വ്യാപാരികളും അവർക്കുണ്ട്. രാജ്യത്തെ 98 ശതമാനം പിൻകോഡുകളിലും ഫോൺപേ വഴി പണം സ്വീകരിക്കാൻ സൗകര്യമുണ്ട്. ഈ പടുകൂറ്റൻ ശൃംഖലയാണ് ആമസോൺ പേ, വാട്ട്സ്ആപ്പ് പേ, പേടിഎം, ക്രെഡ് (CRED) തുടങ്ങിയ എതിരാളികളുടെ ഉറക്കം കെടുത്തുന്നത്.

പുതിയ ഉപയോക്താക്കളെ കണ്ടെത്താനും വ്യാപാരികളെ തങ്ങളുടെ ശൃംഖലയിലേക്ക് ആകർഷിക്കാനും ചെറിയ കമ്പനികൾക്ക് ഇത് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ഈ ഭീമന്മാരുടെ നിഴലിൽ തങ്ങൾ ഒതുങ്ങിപ്പോകുമോ എന്ന ഭയത്തിലാണ് ഇവർ.

എൻപിസിഐക്ക് മുന്നിലെത്തുന്ന പരാതിക്കെട്ട്

ഈ അസമമായ മത്സരത്തിനെതിരെയാണ് ആമസോൺ, മെറ്റ, ക്രെഡ്, ഫ്ലിപ്കാർട്ടിന്റെ സൂപ്പർ.മണി, മോബിക്വിക്ക് തുടങ്ങിയ കമ്പനികൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ യുപിഐ സംവിധാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണ ഏജൻസിയായ നാഷണൽ പേയ്‌മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയെ (NPCI) സമീപിക്കാനാണ് ഇവരുടെ തീരുമാനം. ഈ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാൻ കമ്പനികളുടെ പ്രതിനിധികൾ എൻപിസിഐയുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുമെന്നാണ് പുറത്തുവരുന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ.

അവരുടെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• അനാരോഗ്യകരമായ മത്സരരീതികൾ തടയുക: പുതിയ ഉപയോക്താക്കളെ ചേർക്കാൻ ഗൂഗിൾ പേയും ഫോൺപേയും ഉപയോഗിക്കുന്ന ചില രീതികൾ ശരിയല്ലെന്ന് ഇവർ വാദിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഉപയോക്താക്കളുടെ കോൺടാക്റ്റ് ലിസ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് പുതിയ അക്കൗണ്ടുകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് പോലുള്ളവയ്ക്ക് നിയന്ത്രണം വേണം.
• എല്ലാവർക്കും തുല്യ അവസരം: ഓട്ടോപേ (autopay), പേയ്‌മെന്റ് മാൻഡേറ്റ് തുടങ്ങിയ യുപിഐയുടെ പ്രധാന ഫീച്ചറുകൾ എല്ലാ ആപ്പുകൾക്കും ഒരുപോലെ ലഭ്യമാക്കണം. ചില ഫീച്ചറുകൾ വലിയ കമ്പനികൾക്ക് മാത്രം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന സംശയം ഇവർ ഉന്നയിക്കുന്നു.
• ചെറിയ കളിക്കാർക്ക് പ്രോത്സാഹനം: വിപണിയിൽ മത്സരം നിലനിർത്താൻ പുതുതായി വരുന്നതും ചെറുതുമായ കമ്പനികൾക്ക് സർക്കാർ തലത്തിലും എൻപിസിഐ തലത്തിലും പ്രോത്സാഹനങ്ങളും പിന്തുണയും നൽകണം.

കൈവിട്ട കളിയും മാറ്റിവെച്ച നിയമവും

യഥാർത്ഥത്തിൽ, യുപിഐ പേയ്‌മെന്റ് വിപണി ഏതെങ്കിലും ഒരു ആപ്പിന്റെ കുത്തകയാകുന്നത് തടയാൻ എൻപിസിഐ മുൻപ് ഒരു നിയമം കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ഒരു ആപ്പിനും വിപണിയുടെ 30 ശതമാനത്തിൽ കൂടുതൽ വിഹിതം പാടില്ല എന്നതായിരുന്നു ആ നിർദ്ദേശം. ഇത് നടപ്പായിരുന്നെങ്കിൽ ഗൂഗിൾ പേക്കും ഫോൺപേക്കും അവരുടെ വിപണി വിഹിതം കുറയ്‌ക്കേണ്ടി വരുമായിരുന്നു.

എന്നാൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഉപയോക്താക്കളെ ബാധിക്കുന്ന ഈ നിയമം പെട്ടെന്ന് നടപ്പാക്കുന്നതിലെ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കണക്കിലെടുത്ത്, എൻപിസിഐ ഈ സമയപരിധി 2026 ഡിസംബർ 31 വരെ നീട്ടിവെച്ചു. ഈ തീരുമാനം ഫലത്തിൽ ഗൂഗിൾ പേക്കും ഫോൺപേക്കും അവരുടെ ആധിപത്യം തുടരാനും കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാനുമുള്ള അവസരമാണ് നൽകിയത്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് മറ്റു കമ്പനികൾ ഇപ്പോൾ സമ്മർദ്ദവുമായി രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുന്നത്.

എൻപിസിഐയുടെ ധർമ്മസങ്കടം

റിസർവ് ബാങ്കിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന എൻപിസിഐക്ക് മുന്നിലുള്ള വഴി അത്ര എളുപ്പമല്ല. ഒരുവശത്ത്, വിപണിയിൽ ആരോഗ്യമുള്ള മത്സരം ഉറപ്പാക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ഏതാനും കമ്പനികൾ മാത്രം വിപണി നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ദോഷകരമായേക്കാം.

മറുവശത്ത്, രാജ്യത്തെ കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ ദിവസവും ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനത്തിൽ പെട്ടെന്ന് വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നത് വലിയ പ്രതിസന്ധികൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. ഗൂഗിൾ പേയും ഫോൺപേയും ഉപയോഗിച്ച് ശീലിച്ച സാധാരണക്കാർക്ക് പുതിയ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുമോ എന്ന ആശങ്കയും ശക്തമാണ്. ഈ രണ്ടും വശങ്ങളും പരിഗണിച്ച് ഒരു സന്തുലിതമായ തീരുമാനം എടുക്കുക എന്നത് എൻപിസിഐക്ക് വലിയ തലവേദനയായിരിക്കും.

ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് എന്ത് നേട്ടം?

ഈ കമ്പനികൾ തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം ആത്യന്തികമായി ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഗുണകരമാകുമോ? അതാണ് പ്രസക്തമായ ചോദ്യം. മത്സരം കടുക്കുമ്പോൾ ഓരോ കമ്പനിയും ഉപയോക്താക്കളെ ആകർഷിക്കാൻ പുതിയ ഫീച്ചറുകളും മികച്ച ഓഫറുകളും കൊണ്ടുവരാൻ നിർബന്ധിതരാകും. ഇത് യുപിഐ സംവിധാനത്തിൽ പുതിയ കണ്ടുപിടുത്തങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കാം.

ഇപ്പോൾ സൗജന്യമായ യുപിഐ സേവനങ്ങൾക്ക് ഭാവിയിൽ സർവീസ് ചാർജ് വരുമോ എന്ന ആശങ്ക പലർക്കുമുണ്ട്. വിപണിയിൽ ശക്തമായ മത്സരം നിലനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഏതെങ്കിലും ഒരു കമ്പനിക്ക് ഏകപക്ഷീയമായി ചാർജ് ഏർപ്പെടുത്തുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടായിരിക്കും. അതിനാൽ, ഈ പോരാട്ടം യുപിഐ പേയ്‌മെന്റ് വിപണി കൂടുതൽ ജനകീയമായി നിലനിർത്താൻ സഹായിച്ചേക്കാം.

ഗൂഗിളിന്റെയും വാൾമാർട്ടിന്റെയും സാമ്പത്തിക ശക്തിക്ക് മുന്നിൽ ആമസോണും മെറ്റയും ഒരുമിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യൻ ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ് രംഗം ഒരു വലിയ മാറ്റത്തിന്റെ വക്കിലാണെന്ന് വ്യക്തം. ഈ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഫലം എന്തായിരിക്കുമെന്ന് കാത്തിരുന്ന് കാണാം. അത് സാധാരണക്കാരായ നമ്മുടെ ഡിജിറ്റൽ ജീവിതത്തെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്നതും നിർണ്ണായകമാകും.