വിശ്വസ്തതയോ ധർമ്മമോ? വിക്രമാദിത്യനെ കുഴക്കിയ വേതാളത്തിന്റെ ചോദ്യം

ഇരുളടഞ്ഞ ശ്മശാനം. അസ്ഥികൾ കത്തിയെരിയുന്ന ചിതകളിൽ നിന്നുള്ള തീപ്പൊരികൾ കാറ്റിൽ പറന്നുയരുകയാണ്. രാത്രിയുടെ നിശബ്ദതയെ ഭേദിച്ചുകൊണ്ട് കുറുക്കന്മാരുടെ ഓരിയിടൽ മാത്രം മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്നു. ഭയാനകമായ ആ അന്തരീക്ഷത്തിലും യാതൊരു കൂസലുമില്ലാതെ വിക്രമാദിത്യൻ നടന്നു നീങ്ങുകയാണ്. തോളിൽ തൂക്കിയിട്ട ശവശരീരത്തിന്റെ ഭാരം അയാളെ തളർത്തുന്നില്ല. പെട്ടെന്ന്, ആ നിർജീവമായ ശരീരത്തിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന വേതാളം ചിലച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി: “വിക്രമാദിത്യ… നിന്റെ നിശ്ചയദാർഢ്യം അപാരം തന്നെ. എങ്കിലും ഈ അന്ധകാരത്തിലൂടെയുള്ള നിന്റെ യാത്ര എത്രത്തോളം അർത്ഥവത്താണെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. നിന്റെ യാത്രാക്ഷീണം അകറ്റാൻ ഞാൻ ഒരു കഥ പറയാം. ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കുക. കഥയുടെ അവസാനം ഞാൻ ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം അറിഞ്ഞിട്ടും നീ പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ തല പൊട്ടി ആയിരം കഷ്ണങ്ങളാകും!” വേതാളം കഥ തുടങ്ങി.

രക്തം പുരണ്ട രാജശാസനം

മാളവ ദേശത്തെ മഹാരാജാവായിരുന്നു കീർത്തിവർമ്മൻ. അതിശക്തനായ ഭരണാധികാരി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വസ്തനായ സേനാപതിയായിരുന്നു രുദ്രവർമ്മൻ. രാജാവിന്റെ ജീവന് കാവലായി രാവും പകലും രുദ്രവർമ്മൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. രാജാവിനോടുള്ള രുദ്രവർമ്മന്റെ കൂറ് നാടെങ്ങും പാടിപ്പുകഴ്ത്തപ്പെട്ട ഒന്നായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ, രാജാവിനെതിരെ ഒരു ഗൂഢാലോചന നടക്കുന്നുണ്ടെന്നും, അതിന് പിന്നിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള ‘ചന്ദനവാടി’ എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ ചിലരാണെന്നും രാജാവിന് തെറ്റായ ഒരു വിവരം ലഭിച്ചു. ഗൂഢാലോചനക്കാരെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, കോപം കൊണ്ട് അന്ധനായ രാജാവ് ഒരു ഭയാനകമായ തീരുമാനമെടുത്തു.

അർദ്ധരാത്രിയിൽ രാജാവ് രുദ്രവർമ്മനെ തന്റെ രഹസ്യ അറയിലേക്ക് വിളിപ്പിച്ചു. “രുദ്രവർമ്മാ,” രാജാവ് കല്പിച്ചു, “നാളെ സൂര്യനുദിക്കുന്നതിന് മുൻപ് നിന്റെ സൈന്യവുമായി ചന്ദനവാടിയിൽ എത്തണം. ആ ഗ്രാമം പൂർണ്ണമായും ചുട്ടെരിക്കുക. ഒരു കുഞ്ഞുപോലും അവിടെ ജീവനോടെ അവശേഷിക്കാൻ പാടില്ല. എനിക്കെതിരെ തിരിയുന്നവർക്കുള്ള പാഠമായിരിക്കണം അത്.” രുദ്രവർമ്മൻ നടുങ്ങിപ്പോയി. ചന്ദനവാടിയിലെ സാധാരണക്കാരായ കർഷകരും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളും നിരപരാധികളാണെന്ന് അയാൾക്കറിയാമായിരുന്നു. “മഹാപ്രഭോ,” രുദ്രവർമ്മൻ വിറയാർന്ന ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു, “അവിടെയുള്ളത് പാവപ്പെട്ട കർഷകരാണ്. സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ… അവരെയെല്ലാവരെയും ഒന്നടങ്കം…”

“ഇതൊരു നിർദ്ദേശമല്ല രുദ്രവർമ്മാ, എന്റെ ശാസനയാണ്!” രാജാവ് ഗർജ്ജിച്ചു. “നിന്റെ വാളും ജീവനും എനിക്കുള്ളതാണെന്ന് നീ സത്യം ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്. ആ രാജഭക്തി തെളിയിക്കാനുള്ള സമയമാണിത്. ഉത്തരവ് അനുസരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യദ്രോഹിയായി മരിക്കുക.”

ധർമ്മസങ്കടത്തിന്റെ അർദ്ധരാത്രി

രുദ്രവർമ്മൻ തന്റെ കുതിരപ്പുറത്ത് ചന്ദനവാടി ലക്ഷ്യമാക്കി യാത്ര തിരിച്ചു. സൈന്യം അയാൾക്ക് പിന്നിലുണ്ട്. അയാളുടെ മനസ്സ് ഒരു കൊടുങ്കാറ്റുപോലെ ഇളകിമറിയുകയായിരുന്നു. ഒരുകാലത്ത് തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച്, തന്നെ സൈന്യാധിപന്റെ പദവിയിൽ ഇരുത്തിയ രാജാവിനോട് താൻ കാണിച്ച സത്യപ്രതിജ്ഞ അയാളുടെ കാതുകളിൽ മുഴങ്ങി. “എന്റെ അവസാന ശ്വാസം വരെ അങ്ങയുടെ കൽപ്പനകൾ ഞാൻ അനുസരിക്കും.” അതായിരുന്നു ആ പ്രതിജ്ഞ. എന്നാൽ, മറുവശത്ത് നൂറുകണക്കിന് നിരപരാധികളുടെ ജീവനാണ്. തന്റെ വാളിൽ ചോരപുരണ്ടാൽ, അത് യുദ്ധഭൂമിയിലെ ശത്രുക്കളുടേതായിരിക്കണം, അല്ലാതെ പിഞ്ചുകുഞ്ഞുങ്ങളുടേതാകരുത് എന്ന് അയാൾ ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.

പുലർച്ചെ ആകുമ്പോഴേക്കും സൈന്യം ചന്ദനവാടിയുടെ അതിർത്തിയിലെത്തി. ഗ്രാമം ശാന്തമായി ഉറങ്ങുകയാണ്. ഒരു കുടിലിൽ നിന്ന് പുക ഉയരുന്നത് രുദ്രവർമ്മൻ കണ്ടു. ഒരു അമ്മ അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് തന്റെ കുഞ്ഞിന് ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യുകയാണ്. ആ കാഴ്ച രുദ്രവർമ്മന്റെ ഹൃദയം തകർത്തു. തന്റെ രാജാവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചാൽ, ഈ നിഷ്കളങ്കരായ മനുഷ്യർ വെന്തുമരിക്കും. അനുസരിച്ചില്ലെങ്കിലോ? താൻ വിശ്വസിച്ചു പോന്ന സത്യപ്രതിജ്ഞയുടെ ലംഘനമാകും അത്. ചോറുതന്നവനെ വഞ്ചിച്ച കൊടിയ പാപിയായി താൻ മാറും. മാത്രമല്ല, രാജാവ് തന്നെയും തന്റെ കുടുംബത്തെയും വധിക്കുകയും ചെയ്യും.

അല്പനേരത്തെ കടുത്ത മൗനത്തിന് ശേഷം, രുദ്രവർമ്മൻ തന്റെ വാൾ ഉറയിൽ നിന്നെടുത്തു. സൈനികർ ആക്രമണത്തിന് തയ്യാറായി. എന്നാൽ, ഗ്രാമത്തിലേക്ക് കുതിക്കുന്നതിന് പകരം, രുദ്രവർമ്മൻ തന്റെ വാൾ ദൂരേക്ക് വലിച്ചെറിഞ്ഞു. “സൈനികരേ, പിന്തിരിയുക! ഈ നിരപരാധികളെ കൊല്ലാൻ എന്റെ വാളിന് കഴിയില്ല.” അയാൾ സൈനികരോട് ആജ്ഞാപിച്ചു. തുടർന്ന്, ഗ്രാമവാസികളെ ഉണർത്തി അപകടവിവരം അറിയിച്ച ശേഷം അവരെ സുരക്ഷിതമായ സ്ഥലത്തേക്ക് മാറാൻ സഹായിച്ചു.

വിവരം അറിഞ്ഞ രാജാവ് കലിതുള്ളി. രുദ്രവർമ്മനെ ചങ്ങലക്കിട്ട് രാജസദസ്സിൽ എത്തിച്ചു. “രാജദ്രോഹീ! വിശ്വസ്തതയുടെ പേരിൽ നീ എന്നെ വഞ്ചിച്ചു,” രാജാവ് അലറി. രുദ്രവർമ്മൻ ശാന്തനായി മറുപടി നൽകി: “ക്ഷമിക്കണം മഹാരാജാവേ, ഒരു സേവകനെന്ന നിലയിൽ ഞാൻ പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കാം, എന്നാൽ ഒരു മനുഷ്യനെന്ന നിലയിൽ എനിക്ക് എന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ വഞ്ചിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.” അന്ന് വൈകുന്നേരം നഗരമധ്യത്തിൽ വെച്ച് രുദ്രവർമ്മന്റെ തല വെട്ടിമാറ്റപ്പെട്ടു.

വേതാളത്തിന്റെ ചോദ്യവും വിക്രമാദിത്യന്റെ ഉത്തരവും

കഥ പറഞ്ഞതിന് ശേഷം വേതാളം വിക്രമാദിത്യന്റെ ചെവിയിൽ മന്ത്രിച്ചു: “രാജാവേ, പറയൂ… രുദ്രവർമ്മൻ ചെയ്തത് ശരിയോ? തനിക്ക് അന്നവും പദവിയും നൽകിയ രാജാവിനോട് അവൻ ചെയ്തത് കൊടിയ വഞ്ചനയല്ലേ? സത്യപ്രതിജ്ഞ ലംഘിച്ച അവൻ നരകത്തിൽ പോകേണ്ട പാപിയല്ലേ? ഉത്തരം അറിഞ്ഞിട്ടും പറഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ നിന്റെ തല പൊട്ടിത്തെറിക്കും!”

വിക്രമാദിത്യൻ തെല്ലും പതറാതെ മറുപടി നൽകി: “വേതാളമേ, രുദ്രവർമ്മൻ ചെയ്തത് വഞ്ചനയല്ല, മറിച്ച് പരമമായ ധർമ്മമാണ്. രാജഭക്തി എന്നത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ കടമകളിൽ ഒന്ന് മാത്രമാണ്. എന്നാൽ അതിന് മുകളിലാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ധർമ്മം. ഒരു രാജാവ് ധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് സേവകന്റെ അനുസരണം പുണ്യമാകുന്നത്. രാജാവ് അധർമ്മം പ്രവർത്തിക്കാൻ കല്പിച്ചാൽ, ആ കല്പന ധിക്കരിക്കുക എന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ധർമ്മം. അന്ധമായ അനുസരണം വിശ്വസ്തതയല്ല, അത് ഭീരുത്വമാണ്. നിരപരാധികളെ കൊല്ലുക എന്ന മഹാപാപത്തിന് കൂട്ടുനിൽക്കാതെ, സ്വന്തം ജീവൻ ബലിനൽകിയ രുദ്രവർമ്മൻ ഒരു പാപിയല്ല, മറിച്ച് ഉന്നതനായ ഒരു വീരനാണ്.”

ഈ ഉത്തരം കേട്ടയുടനെ, “നിന്റെ ഉത്തരം തികച്ചും ശരിയാണ് രാജാവേ, പക്ഷെ നിന്റെ മൗനം ഭഞ്ജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു” എന്ന് പറഞ്ഞ് വേതാളം ശവശരീരവുമായി വീണ്ടും മുരിക്ക് മരത്തിലേക്ക് പറന്നുപോയി.

അദൃശ്യമായ ധാർമ്മിക പാഠം

വിക്രമാദിത്യനും വേതാളവും തമ്മിലുള്ള ഈ കഥ ഉപരിപ്ലവമായ ഒരു രാജാവിന്റെയും സേവകന്റെയും കഥയല്ല. മറിച്ച്, ‘കൂട്ടുപ്രതിവാദം’ (Complicity) എന്ന സങ്കീർണ്ണമായ വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ചർച്ചയാണിത്. നമ്മളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരും വിശ്വസിക്കുന്നത് ഉത്തരവാദിത്തം എന്നത് മുകളിൽ നിന്ന് വരുന്ന കല്പനകൾ പാലിക്കുന്നതിൽ മാത്രമാണെന്നാണ്. “ഞാൻ വെറുമൊരു ഉപകരണം മാത്രമാണ്, ഉത്തരവിട്ടത് മറ്റൊരാളാണ്” എന്ന ന്യായം നിരത്തി മനുഷ്യർ എത്രയോ കാലമായി സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിയെ വഞ്ചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ഈ കഥയിലെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാഠം ഇതാണ്: ആർക്കും അവരുടെ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്തം മറ്റൊരാളുടെ തലയിൽ കെട്ടിവെച്ച് കൈകഴുകാൻ കഴിയില്ല. ഒരു തെറ്റ് ചെയ്യാൻ നിങ്ങൾ നിർബന്ധിതനാകുമ്പോൾ, “ഞാൻ ഉത്തരവ് അനുസരിക്കുക മാത്രമാണ് ചെയ്തത്” എന്നത് പ്രകൃതിയുടെ കോടതിയോ കാലമോ അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു ന്യായീകരണമല്ല. വിശ്വസ്തത എന്നത് കണ്ണുമടച്ചുള്ള ഒരു കീഴ്പ്പെടലല്ല; അത് വിവേകത്തോടെയുള്ള ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പാകണം. തെറ്റ് ചെയ്യുന്നവനെക്കാൾ വലിയ കുറ്റവാളിയാണ് അതിന് മൗനമായി കൂട്ടുനിൽക്കുന്നവൻ എന്ന് ഈ കഥ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ഇന്നത്തെ ലോകത്തിലെ ധർമ്മസങ്കടങ്ങൾ

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് പറയപ്പെട്ട ഈ കഥ ഇന്നത്തെ ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ എത്രത്തോളം പ്രസക്തമാണെന്ന് ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ. രാജാക്കന്മാരും വാളേന്തിയ സേനാപതികളും ഇന്നില്ലായിരിക്കാം, എന്നാൽ ഈ ധർമ്മസങ്കടം ഓരോ ദിവസവും നാം അഭിമുഖീകരിക്കുന്നുണ്ട്.

• തൊഴിലിടങ്ങളിലെ പ്രതിസന്ധികൾ: മേലധികാരിയുടെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങി കമ്പനിയുടെ കണക്കുകളിൽ കൃത്രിമം കാണിക്കേണ്ടി വരുന്ന ഒരു അക്കൗണ്ടന്റ്. സ്വന്തം ജോലി നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയം കാരണം ഒരു വലിയ അഴിമതിക്ക് കൂട്ടുനിൽക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ. ഇവരെല്ലാം ഇന്നത്തെ കാലത്തെ രുദ്രവർമ്മന്മാരാണ്.
• സൈനികർക്കും പോലീസിനുമുള്ള പാഠം: മേലധികാരികളുടെ നിയമവിരുദ്ധമായ ഉത്തരവുകൾക്ക് വഴങ്ങി നിരപരാധികളെ ഉപദ്രവിക്കേണ്ടി വരുന്ന സേനാംഗങ്ങൾ. നിയമം പാലിക്കുക എന്നതിനപ്പുറം നീതി നടപ്പിലാക്കുക എന്ന വലിയ ധർമ്മം അവർക്കുണ്ടെന്ന് ഈ കഥ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
• വ്യക്തിബന്ധങ്ങളിലെ വിശ്വസ്തത: സുഹൃത്തുക്കളോ ബന്ധുക്കളോ തെറ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ, അവരോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയോ കൂറിന്റെയോ പേരിൽ ആ തെറ്റുകളെ ന്യായീകരിക്കുന്നത് യഥാർത്ഥ സ്നേഹമല്ല. തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിശ്വസ്തത കേവലം അടിമത്തം മാത്രമാണ്.

നമ്മുടെ കരിയറിലോ പ്രൊഫഷണൽ ജീവിതത്തിലോ ഒരു ധാർമ്മിക പ്രതിസന്ധി ഉണ്ടാകുമ്പോൾ നാം എന്ത് തീരുമാനമെടുക്കുന്നു എന്നത് നമ്മുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവുകോലാണ്. താൽക്കാലികമായ നേട്ടങ്ങൾക്കും സുരക്ഷിതത്വത്തിനും വേണ്ടി മനസ്സാക്ഷിയെ വിൽക്കുന്നവർ ഒരിക്കലും ആന്തരികമായ സമാധാനം കണ്ടെത്തുകയില്ല.

അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ, ഓഫീസുകളിലെ തിരിക്കുകൾക്കിടയിൽ, ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ഉത്തരവുകൾക്ക് മുൻപിൽ നാം ഓരോരുത്തരും ചിലപ്പോഴെങ്കിലും ഈ ചോദ്യം നേരിടേണ്ടി വരും: വാക്കിനോടാണോ അതോ നീതിയോടാണോ നാം കൂറുപുലർത്തേണ്ടത്? അത്തരം നിമിഷങ്ങളിൽ, രുദ്രവർമ്മനെപ്പോലെ സ്വന്തം നഷ്ടങ്ങളെക്കുറിച്ചോർക്കാതെ ശരിയായ പക്ഷത്ത് നിൽക്കാൻ നമുക്ക് കഴിയുമോ? ചരിത്രം എക്കാലവും ഓർമ്മിക്കുന്നത് ഉത്തരവുകൾ അന്ധമായി പാലിച്ചവരെയല്ല, മറിച്ച് അനീതിക്കെതിരെ സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിയുടെ ശബ്ദം ഉയർത്തിയവരെയാണ്. നിങ്ങളുടെ വിശ്വസ്തത നിങ്ങളെ ഒരു നന്മയുടെ കാവൽക്കാരനാക്കുന്നുണ്ടോ, അതോ അറിയാതെയാണെങ്കിലും ഒരു തിന്മയുടെ പങ്കാളിയാക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് സ്വയം ചോദിക്കുക.