അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടുകൾ വെളിപ്പെടുത്തൽ സംബന്ധിച്ച് അമേരിക്കയിൽ നിന്നും പുറത്തുവരുന്നത് ജനാധിപത്യ വിശ്വാസികളെ ആശങ്കയിലാഴ്ത്തുന്ന വാർത്തകളാണ്. സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കുന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകളുടെ യഥാർത്ഥ ഉടമകളെ കണ്ടെത്താൻ യുഎസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് ഹോംലാൻഡ് സെക്യൂരിറ്റി (DHS) ടെക് കമ്പനികൾക്ക് മേൽ ശക്തമായ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നതായാണ് പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

പ്രമുഖ മാധ്യമമായ ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസാണ് ഈ ഞെട്ടിക്കുന്ന വിവരം പുറത്തുവിട്ടത്. ഗൂഗിൾ, മെറ്റ (ഫേസ്ബുക്കിന്റെയും ഇൻസ്റ്റാഗ്രാമിന്റെയും മാതൃ കമ്പനി), റെഡ്ഡിറ്റ്, ഡിസ്കോർഡ് തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലേക്ക് നൂറുകണക്കിന് സപോനകളാണ് (subpoenas) ഹോംലാൻഡ് സെക്യൂരിറ്റി അയച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് ഓൺലൈൻ സ്വകാര്യത, അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗുരുതരമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു.

ഉള്ളടക്ക പട്ടിക

• എന്താണ് ഈ പുതിയ വിവാദം?
• അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സപോന: എന്തുകൊണ്ട് ഇത് അപകടകരമാകുന്നു?
• അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടുകൾ വെളിപ്പെടുത്തൽ: ടെക് ഭീമന്മാരുടെ നിലപാട് എന്ത്?
• അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് നേരെയുള്ള കടന്നുകയറ്റമോ?
• ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ ഇതിന് എന്ത് പ്രസക്തി?
• ഉപയോക്താക്കൾ എന്ന നിലയിൽ നാം എന്ത് അറിയണം?

എന്താണ് ഈ പുതിയ വിവാദം?

യുഎസ് ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റിനെ (ICE) വിമർശിക്കുകയോ, അവരുടെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ലൊക്കേഷൻ സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടുകളെയാണ് ഹോംലാൻഡ് സെക്യൂരിറ്റി പ്രധാനമായും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. യഥാർത്ഥ പേരുകൾ ഉപയോഗിക്കാത്ത അക്കൗണ്ടുകളുടെ വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനാണ് കമ്പനികളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

മുൻപും ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, സമീപ മാസങ്ങളിൽ ഇതിന്റെ എണ്ണം ക്രമാതീതമായി വർധിച്ചുവെന്നാണ് ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. മുമ്പ് വല്ലപ്പോഴും മാത്രം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഈ രീതി, ഇപ്പോൾ സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കുന്നവരെ നിശബ്ദരാക്കാനുള്ള ഒരു സ്ഥിരം മാർഗ്ഗമായി മാറുകയാണോ എന്ന സംശയം ബലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ബ്ലൂംബെർഗ്, വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ് തുടങ്ങിയ മാധ്യമങ്ങളും സമാനമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ നേരത്തെ നൽകിയിരുന്നു. അജ്ഞാത ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം അക്കൗണ്ടുകളുടെ വിവരങ്ങൾ തേടി ഹോംലാൻഡ് സെക്യൂരിറ്റി അയച്ച സപോനകൾക്കെതിരെ അക്കൗണ്ട് ഉടമകൾ കോടതിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ സർക്കാർ നീക്കത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയ സംഭവങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സപോന: എന്തുകൊണ്ട് ഇത് അപകടകരമാകുന്നു?

ഈ വിഷയത്തിലെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ ഘടകം, ഹോംലാൻഡ് സെക്യൂരിറ്റി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ‘അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സപോനകൾ’ (Administrative Subpoenas) ആണെന്നതാണ്. സാധാരണഗതിയിൽ, ഒരു വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടാൻ സർക്കാർ ഏജൻസികൾക്ക് ഒരു ജഡ്ജിയുടെ അനുമതി ആവശ്യമാണ്. എന്നാൽ അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സപോനകൾക്ക് അത്തരം ജുഡീഷ്യൽ മേൽനോട്ടം ആവശ്യമില്ല.

ഇതിനർത്ഥം, ഒരു എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഏജൻസിക്ക് സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം, ഒരു കോടതിയുടെയും അനുമതിയില്ലാതെ, പൗരന്മാരുടെ ഡിജിറ്റൽ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുകയറാൻ സാധിക്കുമെന്നാണ്. ഇത് അധികാര ദുർവിനിയോഗത്തിനുള്ള വലിയ സാധ്യതകൾ തുറന്നു നൽകുന്നു. സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിമർശിക്കുന്നവരെ ഭയപ്പെടുത്താനും അവരുടെ വ്യക്തിവിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കാനും ഇത് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടേക്കാം.

ജുഡീഷ്യൽ മേൽനോട്ടത്തിന്റെ അഭാവം ഈ പ്രക്രിയയെ അതാര്യമാക്കുന്നു. എന്ത് കാരണത്താലാണ് ഒരു വ്യക്തിയുടെ വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് എന്നോ, ആ വിവരങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കുമെന്നോ വ്യക്തമാക്കേണ്ട ബാധ്യത ഏജൻസികൾക്കില്ല. ഇത് പൗരന്റെ സ്വകാര്യത എന്ന മൗലിക അവകാശത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണ്.

അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടുകൾ വെളിപ്പെടുത്തൽ: ടെക് ഭീമന്മാരുടെ നിലപാട് എന്ത്?

സർക്കാരിൽ നിന്നുള്ള ഈ സമ്മർദ്ദത്തോട് ടെക് കമ്പനികൾ എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നു എന്നത് വളരെ നിർണായകമാണ്. റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം ഗൂഗിൾ, മെറ്റ, റെഡ്ഡിറ്റ് തുടങ്ങിയ കമ്പനികൾ ചില കേസുകളിലെങ്കിലും സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ട വിവരങ്ങൾ കൈമാറിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഉപയോക്താക്കളുടെ വിശ്വാസ്യതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒന്നാണ്.

അതേസമയം, ഗൂഗിൾ പോലുള്ള കമ്പനികൾ തങ്ങളുടെ നിലപാട് വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിയമപരമായി സാധുതയുള്ള അഭ്യർത്ഥനകളോട് മാത്രമേ പ്രതികരിക്കാറുള്ളൂ എന്നും, സാധിക്കുമ്പോഴെല്ലാം ഉപയോക്താക്കളെ ഇത്തരം സപോനകളെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കാറുണ്ടെന്നും ഗൂഗിൾ പറയുന്നു. വളരെ വിശാലമായതും (overbroad) അനാവശ്യവുമായ വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ അതിനെ നിയമപരമായി ചോദ്യം ചെയ്യാറുണ്ടെന്നും അവർ അവകാശപ്പെടുന്നു.

എങ്കിലും, നൂറുകണക്കിന് സപോനകൾ വരുമ്പോൾ ഓരോന്നിനെയും വിശദമായി പരിശോധിച്ച് നിയമപോരാട്ടം നടത്താൻ ഈ കമ്പനികൾ തയ്യാറാകുമോ എന്നത് സംശയമാണ്. ഉപയോക്താക്കളുടെ സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ഈ ടെക് ഭീമന്മാർക്ക് എത്രത്തോളം ആത്മാർത്ഥതയുണ്ടെന്ന് വരും നാളുകളിൽ വ്യക്തമാകും.

ഉപയോക്താക്കളുടെ ഡാറ്റയും കമ്പനികളുടെ ഉത്തരവാദിത്തവും

കോടിക്കണക്കിന് ഉപയോക്താക്കളുടെ വ്യക്തിപരമായ വിവരങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഈ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്ക് അവരുടെ സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കാൻ വലിയ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. സർക്കാർ ഏജൻസികളിൽ നിന്നുള്ള സമ്മർദ്ദത്തെ അതിജീവിച്ച് ഉപയോക്താക്കളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി നിലകൊള്ളാൻ അവർക്ക് കഴിയണം. സുതാര്യതയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനം. എത്രത്തോളം ഡാറ്റാ അഭ്യർത്ഥനകൾ ലഭിക്കുന്നു, എത്രയെണ്ണത്തിൽ വിവരങ്ങൾ കൈമാറി, എത്രയെണ്ണം നിരസിച്ചു തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന സുതാര്യതാ റിപ്പോർട്ടുകൾ (Transparency Reports) കൃത്യമായി പുറത്തുവിടേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് നേരെയുള്ള കടന്നുകയറ്റമോ?

ഈ നീക്കത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യാഘാതം അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേലാണ്. സർക്കാരിനെയോ, സർക്കാർ ഏജൻസികളെയോ വിമർശിക്കാൻ ആളുകൾ ഭയപ്പെടുന്ന ഒരു സാഹചര്യം (chilling effect) ഇത് സൃഷ്ടിക്കും. തങ്ങളുടെ ഐഡന്റിറ്റി വെളിപ്പെടുമെന്ന ഭയം കാരണം, പലരും സർക്കാരിന്റെ തെറ്റായ നയങ്ങൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ മടിക്കും.

ഓൺലൈൻ ലോകത്ത് അജ്ഞാതനായിരിക്കാനുള്ള അവകാശം (right to anonymity) പലപ്പോഴും ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അത് ദുർബലരായ മനുഷ്യർക്കും, ആക്ടിവിസ്റ്റുകൾക്കും, വിസിൽബ്ലോവർമാർക്കും, മാധ്യമപ്രവർത്തകർക്കും ഒരുപോലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. ശക്തരായ ഭരണകൂടങ്ങൾക്കെതിരെ സംസാരിക്കാനുള്ള ഒരു സുരക്ഷാ കവചമാണത്. അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടുകൾ വെളിപ്പെടുത്തൽ വ്യാപകമാകുമ്പോൾ ഇല്ലാതാകുന്നത് ഈ സുരക്ഷാ കവചമാണ്.

ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ സർക്കാരിനെ വിമർശിക്കാനുള്ള അവകാശം പൗരന്റെ മൗലിക അവകാശമാണ്. ആ അവകാശത്തെ തകർക്കുന്ന ഏത് നീക്കവും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറയെത്തന്നെയാണ് ദുർബലമാക്കുന്നത്.

ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ ഇതിന് എന്ത് പ്രസക്തി?

അമേരിക്കയിൽ നടക്കുന്ന ഈ സംഭവങ്ങൾക്ക് ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിലും വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലും സർക്കാർ ഏജൻസികൾ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ നിന്ന് ഉപയോക്താക്കളുടെ വിവരങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് പതിവാണ്. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ പുതിയ ഐടി നിയമങ്ങൾ (IT Rules 2021) പ്രകാരം, ഒരു സന്ദേശത്തിന്റെ ഉറവിടം (originator) കണ്ടെത്താൻ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളോട് ആവശ്യപ്പെടാനുള്ള അധികാരം സർക്കാരിനുണ്ട്.

ഇത് എൻഡ്-ടു-എൻഡ് എൻക്രിപ്ഷൻ (end-to-end encryption) പോലുള്ള സ്വകാര്യതാ സംവിധാനങ്ങളെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമെന്നും, സർക്കാർ വിരുദ്ധ ശബ്ദങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ഉപയോഗിക്കുമെന്നും വലിയ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു. വാട്സ്ആപ്പ് പോലുള്ള കമ്പനികൾ ഈ നിയമത്തിനെതിരെ കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ട്വിറ്റർ (ഇപ്പോഴത്തെ എക്സ്) പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളോട് നിരവധി അക്കൗണ്ടുകൾ ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാനും വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനും ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടത് വലിയ വാർത്തയായിരുന്നു. അതിനാൽ, അമേരിക്കയിലെ ഈ അജ്ഞാത അക്കൗണ്ടുകൾ വെളിപ്പെടുത്തൽ ശ്രമങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ അവകാശ പ്രവർത്തകരും സാധാരണക്കാരും ഗൗരവത്തോടെ കാണേണ്ട ഒന്നാണ്. ഇത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സർക്കാരുകൾ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു പൊതുവായ പ്രവണതയുടെ ഭാഗമാണ്.

ഉപയോക്താക്കൾ എന്ന നിലയിൽ നാം എന്ത് അറിയണം?

ഒരു സാധാരണ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോക്താവ് എന്ന നിലയിൽ, നമ്മുടെ ഡിജിറ്റൽ കാൽപ്പാടുകളെക്കുറിച്ച് നാം ബോധവാന്മാരായിരിക്കണം. പൂർണ്ണമായ അജ്ഞാതത്വം ഓൺലൈനിൽ ഒരു മിഥ്യയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. എങ്കിലും, നമ്മുടെ സ്വകാര്യത സംരക്ഷിക്കാൻ ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാം:

• പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ നയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുക: ഓരോ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിന്റെയും പ്രൈവസി പോളിസിയും, സർക്കാർ അഭ്യർത്ഥനകളോടുള്ള അവരുടെ നിലപാടും മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുക.
• ശക്തമായ പാസ്‌വേഡുകൾ ഉപയോഗിക്കുക: ടു-ഫാക്ടർ ഓതന്റിക്കേഷൻ (Two-Factor Authentication) പോലുള്ള സുരക്ഷാ മാർഗ്ഗങ്ങൾ എപ്പോഴും പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കുക.
• വിവരങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കുക: അനാവശ്യമായ വ്യക്തിഗത വിവരങ്ങൾ ഓൺലൈനിൽ പങ്കുവെക്കാതിരിക്കുക. നിങ്ങളുടെ ലൊക്കേഷൻ, ഫോൺ നമ്പർ തുടങ്ങിയവ പരസ്യമാക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുക.
• ഡിജിറ്റൽ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയുക: ഒരു പൗരനെന്ന നിലയിൽ നിങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൽ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചും സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചുമുള്ള നിയമങ്ങളെക്കുറിച്ചും ബോധവാന്മാരാകുക.

അമേരിക്കൻ ഹോംലാൻഡ് സെക്യൂരിറ്റിയുടെ ഈ നീക്കം കേവലം ഒരു വാർത്ത മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഡിജിറ്റൽ പൗരന്മാർക്കുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. സ്വകാര്യതയും അഭിപ്രായ സ്വാതന്ത്ര്യവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ നേർത്തുവരുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. അധികാരികളുടെ നിരീക്ഷണങ്ങളെയും നിയന്ത്രണങ്ങളെയും ജാഗ്രതയോടെ വീക്ഷിക്കേണ്ടത് ഓരോ പൗരന്റെയും കടമയാണ്.