പ്രമുഖ ഇലക്ട്രിക് വാഹന (EV) സ്റ്റാർട്ടപ്പായിരുന്ന ഫിസ്കറിനെതിരായ ഫിസ്കർ അന്വേഷണം യുഎസ് സെക്യൂരിറ്റീസ് ആൻഡ് എക്സ്ചേഞ്ച് കമ്മീഷൻ (SEC) അവസാനിപ്പിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന ഈ അന്വേഷണം, കമ്പനി പാപ്പരത്ത നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങിയതിന് പിന്നാലെ നിക്ഷേപകരും വാഹന ലോകവും ഏറെ ഉറ്റുനോക്കിയിരുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. ഈ സുപ്രധാന തീരുമാനം ഇവി വ്യവസായത്തിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്.

അന്വേഷണം അവസാനിപ്പിച്ചത് സംബന്ധിച്ച വിവരങ്ങൾ ഒരു ഫ്രീഡം ഓഫ് ഇൻഫർമേഷൻ ആക്ട് (FOIA) അഭ്യർത്ഥനയ്ക്ക് മറുപടിയായാണ് പുറത്തുവന്നത്. അന്വേഷണം ഇപ്പോഴും സജീവമായിരുന്നെങ്കിൽ രേഖകൾ പുറത്തുവിടാൻ സാധ്യതയില്ലാത്തതിനാൽ, എസ്ഇസിയുടെ ഈ പ്രതികരണം അന്വേഷണം പൂർത്തിയായി എന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ സൂചനയാണ് നൽകുന്നത്. ഈ സംഭവവികാസം ഫിസ്കറിന്റെ പതനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പുതിയ അധ്യായമാണ്.

ഫിസ്കർ അന്വേഷണം: എന്തുകൊണ്ട് ഇത് പ്രധാനമാണ്?

ഇലക്ട്രിക് വാഹന ലോകത്ത് വലിയ പ്രതീക്ഷകളോടെയാണ് ഹെൻറിക് ഫിസ്കറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഫിസ്കർ ഇങ്ക് (Fisker Inc.) രംഗപ്രവേശം ചെയ്തത്. ആകർഷകമായ രൂപകൽപ്പനയും നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യകളും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ഫിസ്കർ ഓഷ്യൻ എസ്‌യുവി (Ocean SUV) ആഗോളതലത്തിൽ ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു. എന്നാൽ, വൻ വാഗ്ദാനങ്ങൾക്കിടയിലും ഉത്പാദനത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളും സോഫ്റ്റ്‌വെയർ തകരാറുകളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും കമ്പനിയെ തളർത്തി.

2024 ജൂണിൽ കമ്പനി പാപ്പരത്തിനായി അപേക്ഷ നൽകിയതോടെയാണ് കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളായത്. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് നിക്ഷേപകരെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചോ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ ക്രമക്കേടുകൾ നടത്തിയോ എന്നറിയാൻ യുഎസ് സാമ്പത്തിക റെഗുലേറ്ററായ എസ്ഇസി ഫിസ്കർ അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചത്. അതിനാൽ, ഈ അന്വേഷണം അവസാനിപ്പിച്ചത് കമ്പനിയുടെ മുൻ മേധാവികൾക്കും അതിന്റെ ചരിത്രത്തിനും ഏറെ നിർണായകമാണ്.

ഒരു കാലത്ത് ടെസ്‌ലയുടെ എതിരാളിയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു കമ്പനിക്കെതിരായ പ്രധാന നിയമനടപടിയാണ് ഇതോടെ ഇല്ലാതാകുന്നത്. ഇത് ഇവി സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളോടുള്ള സർക്കാർ ഏജൻസികളുടെ സമീപനത്തിൽ മാറ്റം വരുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യവും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്.

അന്വേഷണം അവസാനിച്ചതിന്റെ നാൾവഴികൾ

ടെക് ക്രഞ്ച് എന്ന മാധ്യമം വിവരാവകാശ നിയമപ്രകാരം നൽകിയ അപേക്ഷയ്ക്ക് എസ്ഇസി നൽകിയ മറുപടിയിലാണ് ഫിസ്കർ അന്വേഷണം അവസാനിച്ചുവെന്ന വിവരം പുറത്തുവന്നത്. 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ തന്നെ അന്വേഷണം അവസാനിപ്പിച്ചിരുന്നു എന്നാണ് എസ്ഇസി വ്യക്തമാക്കിയത്. അന്വേഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏകദേശം 21.7 ജിഗാബൈറ്റ് (GB) ഇലക്ട്രോണിക് രേഖകൾ തങ്ങളുടെ പക്കലുണ്ടെന്നും ഏജൻസി വെളിപ്പെടുത്തി.

സാധാരണയായി, ഒരു അന്വേഷണം സജീവമായി നടക്കുകയാണെങ്കിൽ എസ്ഇസി അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകൾ പുറത്തുവിടാറില്ല. രേഖകൾ ലഭ്യമാണെന്ന് അറിയിച്ചതിലൂടെ അന്വേഷണം പൂർത്തിയായി എന്ന് ഉറപ്പിക്കാമായിരുന്നു. പിന്നീട് അയച്ച ഒരു ഇമെയിലിൽ, അന്വേഷണം ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിപ്പിച്ച തീയതിയും എസ്ഇസി സ്ഥിരീകരിച്ചു.

എന്നാൽ അന്വേഷണം എത്രത്തോളം മുന്നോട്ട് പോയി എന്നതിനെക്കുറിച്ചോ, എന്തെങ്കിലും കണ്ടെത്തലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്നതിനെക്കുറിച്ചോ വ്യക്തതയില്ല. കമ്പനിക്ക് നോട്ടീസുകൾ (subpoenas) അയച്ചിരുന്നുവെന്നും കൂടുതൽ രേഖകൾ ആവശ്യമായി വന്നേക്കാമെന്നും എസ്ഇസി മുൻപ് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രതികരിക്കാൻ എസ്ഇസി വക്താവോ കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകനായ ഹെൻറിക് ഫിസ്കറോ തയ്യാറായിട്ടില്ല.

എസ്ഇസിയുടെ പരിശോധനയ്ക്ക് കാരണമെന്ത്?

എസ്ഇസി അന്വേഷണത്തിന്റെ കൃത്യമായ കാരണങ്ങൾ ഔദ്യോഗികമായി പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ സാധാരണയായി പരിശോധിക്കുന്ന ചില കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഇലക്ട്രിക് വാഹന സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ പലപ്പോഴും അവയുടെ സാങ്കേതികവിദ്യ, ഉത്പാദന ശേഷി, ബുക്കിംഗ് കണക്കുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് നിക്ഷേപകർക്ക് വലിയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ നൽകാറുണ്ട്. ഈ വാഗ്ദാനങ്ങൾ യാഥാർത്ഥ്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാതെ വരുമ്പോൾ അത് നിക്ഷേപകരെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നതിന് തുല്യമാകും.

ഫിസ്കറിന്റെ കാര്യത്തിൽ, വാഹനത്തിന്റെ ബാറ്ററി സാങ്കേതികവിദ്യ, പ്രൊഡക്ഷൻ ടൈംലൈനുകൾ, സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് കമ്പനി നടത്തിയ പ്രസ്താവനകളാകാം എസ്ഇസിയുടെ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടത്. ഫിസ്കർ അന്വേഷണം പ്രധാനമായും ലക്ഷ്യമിട്ടത് ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിലെ സുതാര്യത ഇല്ലായ്മയെക്കുറിച്ചാകാം. ഒരു കമ്പനി അതിന്റെ ഓഹരി ഉടമകളോടും നിക്ഷേപകരോടും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ സത്യസന്ധത പുലർത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന് ഉറപ്പാക്കുകയാണ് എസ്ഇസിയുടെ പ്രധാന ദൗത്യം.

ഇവി ലോകത്തെ മറ്റു കമ്പനികളുടെ അവസ്ഥ

കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി എസ്ഇസിയുടെ കർശന നിരീക്ഷണത്തിന് വിധേയമായ ഒരേയൊരു ഇവി സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഫിസ്കർ ആയിരുന്നില്ല. നിരവധി കമ്പനികൾ സമാനമായ നിയമനടപടികൾ നേരിടുകയോ ഒത്തുതീർപ്പുകളിൽ ഏർപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

• നിക്കോള (Nikola): പ്രവർത്തിക്കാത്ത ട്രക്കിന്റെ വീഡിയോ കാണിച്ച് നിക്ഷേപകരെ വഞ്ചിച്ചെന്ന കേസിൽ എസ്ഇസിയുമായി വൻ തുകയ്ക്ക് ഒത്തുതീർപ്പിലെത്തി.
• ലോർഡ്സ്ടൗൺ മോട്ടോഴ്സ് (Lordstown Motors): വാഹനത്തിനുള്ള പ്രീ-ഓർഡർ കണക്കുകൾ പെരുപ്പിച്ചു കാണിച്ചെന്ന ആരോപണത്തിൽ അന്വേഷണം നേരിട്ടു.
• കാനൂ (Canoo): സാമ്പത്തിക പ്രവചനങ്ങൾ തെറ്റായി നൽകിയെന്ന പേരിൽ എസ്ഇസി നടപടികൾ നേരിട്ടു.
• ലൂസിഡ് മോട്ടോഴ്സ് (Lucid Motors): ഇവർക്കെതിരായ അന്വേഷണം നിയമനടപടികളിലേക്ക് കടക്കാതെ എസ്ഇസി അവസാനിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഫിസ്കറിന്റെ കേസിന് സമാനമായ ഒന്നാണ്.

നിലവിൽ, ഫാരഡേ ഫ്യൂച്ചർ (Faraday Future) എന്ന കമ്പനിക്കെതിരെയാണ് സജീവമായ ഒരു എസ്ഇസി അന്വേഷണം നിലനിൽക്കുന്നത്. നാല് വർഷത്തോളമായി ഈ അന്വേഷണം തുടരുകയാണ്. കമ്പനിക്കും അതിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവുകൾക്കും എതിരെ നടപടിക്ക് ശുപാർശ ചെയ്യുന്ന “വെൽസ് നോട്ടീസ്” (Wells notices) എസ്ഇസി അയച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതുവരെ തുടർനടപടികൾ ഉണ്ടായിട്ടില്ല.

ഫിസ്കറിന്റെ പതനം: ഒരു പാഠപുസ്തകം

ഫിസ്കറിന്റെ പതനം ഇവി വ്യവസായത്തിലെ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് ഒരു വലിയ പാഠമാണ്. വലിയ പ്രതീക്ഷയോടെ വിപണിയിലെത്തിയ ഫിസ്കർ ഓഷ്യൻ എസ്‌യുവിക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്നത് ഗുരുതരമായ പ്രശ്നങ്ങളായിരുന്നു. പ്രമുഖ ടെക് റിവ്യൂവർമാർ വാഹനത്തിന്റെ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ തകരാറുകളെയും നിർമ്മാണത്തിലെ പിഴവുകളെയും കുറിച്ച് വ്യാപകമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത് കമ്പനിയുടെ പ്രതിച്ഛായയെ സാരമായി ബാധിച്ചു.

വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ഫീച്ചറുകൾ കൃത്യസമയത്ത് നൽകുന്നതിൽ കമ്പനി പരാജയപ്പെട്ടു. ഉത്പാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും ആഗോളതലത്തിൽ വിതരണ ശൃംഖല കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിനും സാധിച്ചില്ല. സാമ്പത്തികമായി, കമ്പനി അതിവേഗം പണം ചെലവഴിക്കുകയും വരുമാനം കണ്ടെത്താൻ പ്രയാസപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ മറ്റൊരു പ്രമുഖ വാഹന നിർമ്മാതാവുമായി പങ്കാളിത്ത ചർച്ചകൾ നടന്നെങ്കിലും അതും പരാജയപ്പെട്ടതോടെ ഫിസ്കറിന്റെ ഭാവി തുലാസിലായി.

ഒടുവിൽ, ചാപ്റ്റർ 11 പാപ്പരത്ത നിയമപ്രകാരം സംരക്ഷണം തേടുകയും ശേഷിക്കുന്ന വാഹനങ്ങൾ റൈഡ്-ഹെയ്‌ലിംഗ് ഡ്രൈവർമാർക്ക് വാഹനം പാട്ടത്തിന് നൽകുന്ന ഒരു കമ്പനിക്ക് വിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു കാലത്ത് ആഘോഷിക്കപ്പെട്ട ഒരു ബ്രാൻഡ് എങ്ങനെയാണ് വിപണിയിൽ തകർന്നടിയുന്നത് എന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായി ഫിസ്കറിന്റെ കഥ മാറി.

ഇന്ത്യൻ വിപണിയിലെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ

ഫിസ്കറിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് ഇന്ത്യൻ വിപണിയുമായും ചെറിയ ബന്ധമുണ്ട്. കമ്പനി ഇന്ത്യയിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഹൈദരാബാദിൽ ഒരു ഓഫീസ് തുറക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഫിസ്കർ ഓഷ്യൻ എസ്‌യുവി ഇന്ത്യയിൽ അവതരിപ്പിക്കുമെന്നും പ്രാദേശികമായി നിർമ്മിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ടായിരുന്നു. ഇത് ഇന്ത്യൻ ഇവി വിപണിയിൽ വലിയ താൽപര്യം സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു.

എന്നാൽ കമ്പനിയുടെ ആഗോള തകർച്ചയോടെ ആ പദ്ധതികളെല്ലാം അവസാനിച്ചു. ഫിസ്കറിനെപ്പോലുള്ള ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ബ്രാൻഡിന്റെ പരാജയം, പുതിയ ഇവി സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ ഉപഭോക്താക്കൾക്കുള്ള വിശ്വാസത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം. ടാറ്റ മോട്ടോഴ്‌സ്, മഹീന്ദ്ര, ഹ്യൂണ്ടായ്, എംജി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ബ്രാൻഡുകൾ മത്സരിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ, ഒരു പുതിയ കമ്പനിക്ക് വിശ്വാസ്യത നേടിയെടുക്കുക എന്നത് എത്രത്തോളം പ്രയാസകരമാണെന്ന് ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

അതേസമയം, ഫിസ്കർ അന്വേഷണം പോലുള്ള നിയമപരമായ കുരുക്കുകൾ ഇല്ലാതെ കമ്പനി അവസാനിച്ചത്, അതിന്റെ മുൻകാല ചരിത്രത്തിലെ ഒരു കറുത്ത അധ്യായത്തിന് തിരശ്ശീലയിടുന്നു. എങ്കിലും, ഇലക്ട്രിക് വാഹന വ്യവസായം എത്രത്തോളം വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതാണെന്നും, മികച്ച ഒരു ഉൽപ്പന്നം മാത്രം മതിയാവില്ല, മറിച്ച് കാര്യക്ഷമമായ നടത്തിപ്പും സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കവും കൂടി വേണമെന്ന് ഫിസ്കറിന്റെ അനുഭവം ലോകത്തെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.