വളർത്തുനായയുടെ ഒരു സ്നേഹചുംബനം. നിസ്സാരമായ ഒരു പോറൽ. ഇതിൽ നിന്നെല്ലാം ഒരു മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം കീഴ്മേൽ മറിയുമെന്ന് ആരെങ്കിലും ചിന്തിക്കുമോ? എന്നാൽ ബ്രിട്ടണിലെ വോൾവർഹാംപ്ടണിൽ നിന്നുള്ള മൻജിത് സംഘ എന്ന 56-കാരിയുടെ ജീവിതം കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണ് നമ്മുക്ക് മുന്നിൽ വയ്ക്കുന്നത്. 32 ആഴ്ച നീണ്ട ആശുപത്രിവാസം, പലതവണ നിലച്ചുപോയ ഹൃദയം, കൈകാലുകൾ മുറിച്ചുമാറ്റേണ്ടി വന്ന സാഹചര്യം. ഇതിനെല്ലാം കാരണമായത് ഒരുപക്ഷേ നിസ്സാരമെന്ന് കരുതിയ ഒരു അണുബാധയിൽ നിന്നുണ്ടായ സെപ്സിസ് (Sepsis) എന്ന മാരകമായ അവസ്ഥയാണ്.

കഴിഞ്ഞ വർഷം ജൂലൈയിലെ ഒരു ഞായറാഴ്ചയാണ് കഥയുടെ തുടക്കം. ഫാർമസി ജീവനക്കാരിയായിരുന്ന മൻജിത്, പതിവുപോലെ ജോലികഴിഞ്ഞ് വീട്ടിലെത്തിയത് ചെറിയൊരു അസ്വസ്ഥതയോടെയായിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത പ്രഭാതമായപ്പോഴേക്കും കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോയിരുന്നു. മൻജിത് അബോധാവസ്ഥയിലായി. അവരുടെ കൈകാലുകൾ മരവിച്ച് തണുത്തിരുന്നു, ചുണ്ടുകൾക്ക് നീല നിറം പടർന്നു, ശ്വാസമെടുക്കാൻ പോലും അവർ പ്രയാസപ്പെട്ടു.

“24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ ഇങ്ങനെയൊക്കെ എങ്ങനെ സംഭവിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കാനായില്ല,” ഭർത്താവ് കാം സംഘ വേദനയോടെ ഓർക്കുന്നു. “ശനിയാഴ്ച അവൾ നായയുമായി കളിക്കുകയായിരുന്നു, ഞായറാഴ്ച ജോലിക്ക് പോയി, തിങ്കളാഴ്ച രാത്രിയോടെ കോമയിലായി.”

എന്താണ് സെപ്സിസ്? നിശബ്ദനായ ഈ കൊലയാളി

പലർക്കും ഇന്നും അപരിചിതമായ ഒരു വാക്കാണ് സെപ്സിസ്. ശരീരത്തിൽ ഒരു അണുബാധയുണ്ടാകുമ്പോൾ അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട നമ്മുടെ സ്വന്തം പ്രതിരോധ സംവിധാനം തന്നെ നമുക്കെതിരെ തിരിയുന്ന ഒരു ഭീകരാവസ്ഥയാണിത്. അണുബാധയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിന് പകരം, പ്രതിരോധ സംവിധാനം ശരീരത്തിലെ കോശങ്ങളെയും ആന്തരികാവയവങ്ങളെയും കടന്നാക്രമിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഇത് അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം സ്തംഭിപ്പിക്കാനും, രക്തസമ്മർദ്ദം അപകടകരമാം വിധം താഴാനും, ഒടുവിൽ മരണത്തിലേക്കും നയിച്ചേക്കാം.

ഇതൊരു അപൂർവ്വമായ അവസ്ഥയാണെങ്കിലും അതീവ ഗുരുതരമാണ്. യുകെയിൽ മാത്രം പ്രതിവർഷം 50,000-ത്തോളം ആളുകൾ സെപ്സിസ് മൂലം മരിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ. കേരളത്തിലെ ആശുപത്രികളിലും തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗങ്ങളിൽ സംഭവിക്കുന്ന മരണങ്ങളിൽ വലിയൊരു പങ്ക് സെപ്സിസുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. കൃത്യസമയത്ത് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ചികിത്സ നൽകിയില്ലെങ്കിൽ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.

തിരിച്ചറിയേണ്ട അപകട സൂചനകൾ

സെപ്സിസിന്റെ പ്രാരംഭ ലക്ഷണങ്ങൾ പലപ്പോഴും സാധാരണ പനിയോ മറ്റ് അസുഖങ്ങളോ ആയി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാം. എന്നാൽ താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് കാണുകയാണെങ്കിൽ ഉടൻ വൈദ്യസഹായം തേടണം:

• സംസാരത്തിൽ കുഴച്ചിൽ അല്ലെങ്കിൽ ആശയക്കുഴപ്പം.
• അസഹനീയമായ വിറയലോ പേശിവേദനയോ.
• ദിവസം മുഴുവൻ മൂത്രമൊഴിക്കാൻ സാധിക്കാതെ വരിക.
• ശ്വാസമെടുക്കാൻ തീവ്രമായ ബുദ്ധിമുട്ട്.
• അവശത കാരണം എഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കാൻ പോലും കഴിയാത്ത അവസ്ഥ.
• ചർമ്മത്തിൽ നിറവ്യത്യാസം, നീലനിറം പടരുകയോ വിളറുകയോ ചെയ്യുക.

ഒരു ചെറിയ മുറിവ്, പ്രാണികളുടെ കടി, യൂറിനറി ഇൻഫെക്ഷൻ, ന്യൂമോണിയ തുടങ്ങി ഏത് അണുബാധയും സെപ്സിസ് എന്ന അവസ്ഥയിലേക്ക് നയിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ അണുബാധയുടെ ലക്ഷണങ്ങളോടൊപ്പം ഈ അപകട സൂചനകൾ കണ്ടാൽ ഒരു നിമിഷം പോലും പാഴാക്കരുത്.

ജീവിതത്തിനും മരണത്തിനും ഇടയിലെ പോരാട്ടം

ആശുപത്രിയിലെ തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗത്തിൽ മൻജിത്തിന്റെ ഹൃദയം നിലച്ചത് ആറ് തവണയാണ്. ഓരോ തവണയും ഡോക്ടർമാർ അത്ഭുതകരമായി അവരെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. എന്നാൽ സെപ്സിസ് ശരീരത്തിൽ വരുത്തിയ നാശം വലുതായിരുന്നു. അണുബാധ പടർന്ന് കൈകാലുകളിലെ രക്തയോട്ടം നിലച്ചതോടെ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ആ അവയവങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റുകയല്ലാതെ മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നില്ല.

അങ്ങനെ രണ്ട് കാൽമുട്ടുകൾക്ക് താഴെയും, രണ്ട് കൈകളും അവർക്ക് നഷ്ടമായി. അതോടൊപ്പം അവരുടെ പ്ലീഹ (Spleen) നീക്കം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. ന്യൂമോണിയയും പിത്താശയത്തിലെ കല്ലുകളും അവരുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളാക്കി.

“എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് എനിക്ക് ഒരു ബോധവുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ആദ്യത്തെ ഒരു മാസം എനിക്ക് ഓർമ്മയേയില്ല,” മൻജിത് പറയുന്നു. 37-ാം വിവാഹ വാർഷികവും, ജന്മദിനവുമെല്ലാം അവർ ആശുപത്രി കിടക്കയിലാണ് ചിലവഴിച്ചത്.

“ഓരോ ദിവസവും അവൾ ഞങ്ങളെ വിട്ടുപോകുമെന്ന് ഞങ്ങൾ ഭയന്നു. എന്നാൽ അവൾ അനുഭവിച്ച വേദനകളെ അതിജീവിച്ച് ഓരോ നിമിഷവും ഞങ്ങളെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി,” ഭർത്താവ് കാം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഏഴുമാസത്തോളം ജോലിക്കുപോകാതെ ഭാര്യക്ക് താങ്ങും തണലുമായി നിന്നത് കാം ആയിരുന്നു.

പുതിയ ജീവിതത്തിലേക്കുള്ള ചുവടുവെപ്പ്

32 ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം, ഡോക്ടർമാരുടെ പ്രവചനങ്ങളെല്ലാം തെറ്റിച്ച് മൻജിത് ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്നു. ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് വീട്ടിലേക്കുള്ള അവരുടെ മടക്കം ഒരു ആഘോഷം പോലെയായിരുന്നു. എന്നാൽ മുന്നിലുള്ള വഴി കഠിനമാണെന്ന് അവർക്കറിയാം.

നഷ്ടപ്പെട്ട കൈകാലുകൾക്ക് പകരം ആധുനിക പ്രോസ്തെറ്റിക്സ് (Prosthetics) ഘടിപ്പിക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിലാണ് ഈ കുടുംബം. ലക്ഷങ്ങൾ വിലവരുന്ന റോബോട്ടിക് കൈകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവയ്ക്കായി അവർ സുമനസ്സുകളുടെ സഹായം തേടുകയാണ്. ഇതിനോടകം ഒരു ധനസമാഹരണ വെബ്സൈറ്റിലൂടെ 22,000 പൗണ്ടിലധികം (ഏകദേശം 23 ലക്ഷം രൂപ) അവർ സമാഹരിച്ചു കഴിഞ്ഞു.

ശരീരത്തിന് മുറിവേറ്റെങ്കിലും മനസ്സിന്റെ കരുത്ത് കൈവിടാതെ മൻജിത് പറയുന്നു: “എനിക്ക് നടക്കണം. എനിക്ക് ജോലിക്ക് തിരികെ പോകണം. കസേരയിലും കിടക്കയിലുമായി ഞാൻ ഒരുപാട് സമയം ഇരുന്നു കഴിഞ്ഞു. ഇനി നടക്കാനുള്ള സമയമാണ്.”

മൻജിത്തിന്റെ കഥ ഒരു വ്യക്തിയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ മാത്രം കഥയല്ല. അത് നമുക്കെല്ലാവർക്കുമുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് കൂടിയാണ്. നിസ്സാരമെന്ന് നാം കരുതുന്ന ഒരു മുറിവോ അണുബാധയോ പോലും എത്രത്തോളം അപകടകാരിയായേക്കാം എന്നതിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ. സെപ്സിസ് ലക്ഷണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാകുകയും അടിയന്തര വൈദ്യസഹായം തേടുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ സംഭവം അടിവരയിടുന്നു. കാരണം, ഇത് ആർക്കും എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും സംഭവിക്കാം.