നിങ്ങളുടെ കയ്യിലിരിക്കുന്ന സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം കൂടിയാണെന്ന് എപ്പോഴെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? കേവലം വിളിക്കാനും സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കാനും സോഷ്യൽ മീഡിയ ഉപയോഗിക്കാനും മാത്രമല്ല, അതിനേക്കാൾ വലിയ ശക്തി ആ ചെറിയ ഉപകരണത്തിനുണ്ട്. ഭരണകൂടങ്ങളെ വിറപ്പിക്കാനും, അനീതികളെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടാനും, ഒരു വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തെ സംഘടിപ്പിക്കാനും കഴിവുള്ള ഒരു ശക്തമായ ഉപകരണം കൂടിയാണത്. എന്നാൽ അതേ ഉപകരണം തന്നെ ജനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനും തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കാനും ഭരണകൂടങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുമുണ്ട്.

അമേരിക്കയിൽ നടന്ന അലക്സ് പ്രെറ്റി എന്നയാളുടെ കൊലപാതകം ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ്. ഫെഡറൽ ഏജന്റുമാർ അദ്ദേഹത്തെ വെടിവെച്ച് കൊല്ലുമ്പോൾ, ഒരു കയ്യിൽ ഫോണും മറുകൈ ഉയർത്തിയ നിലയിലുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ ലോകം കണ്ടത് സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന മറ്റൊരാളുടെ ഫോണിലൂടെയാണ്. ഈ സംഭവം നമ്മോട് പറയുന്നത് ഒരു വലിയ സത്യമാണ് – ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് ഏറ്റവും വലിയ ആയുധങ്ങളിലൊന്ന് നമ്മുടെ കയ്യിലിരിക്കുന്ന സ്മാർട്ട്ഫോൺ തന്നെയാണ്.

അലക്സ് പ്രെറ്റി സംഭവം: ഒരു നേർക്കാഴ്ച

ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് വിശദമായി വിശകലനം ചെയ്ത ഒരു ദൃക്‌സാക്ഷി വീഡിയോയിൽ, അലക്സ് പ്രെറ്റി ഒരു കൈ ഉയർത്തി മറുകൈയിൽ ഫോൺ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി വ്യക്തമായി കാണാം. ഫെഡറൽ ഏജന്റുമാർ അദ്ദേഹത്തെ കീഴ്പ്പെടുത്തുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അരയിൽ നിയമപരമായി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന തോക്ക് കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനുശേഷമാണ് ഒരു ഏജന്റ് വെടിയുതിർക്കുന്നത്. പ്രെറ്റി നിലത്തുവീണ ശേഷവും അവർ വെടിയുതിർക്കുന്നത് ദൃശ്യങ്ങളിൽ കാണാമായിരുന്നു.

ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ്യം, പ്രെറ്റിയുടെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന തോക്കാണ് വെടിവെപ്പിലേക്ക് നയിച്ചതെന്നായിരുന്നു. ഏജന്റുമാർ സ്വയം പ്രതിരോധിക്കുകയായിരുന്നു എന്നും അവർ വാദിച്ചു. എന്നാൽ പ്രെറ്റിയുടെ കയ്യിൽ ആ നിമിഷം ലോകം കണ്ട ഉപകരണം ഒരു തോക്കായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു ഫോണായിരുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭരണകൂടം ഭയപ്പെട്ടതും ആ ഫോണിനെത്തന്നെയായിരുന്നു.

പ്രെറ്റിയുടെ കയ്യിലെ ഫോൺ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലപാതകം റെക്കോർഡ് ചെയ്യാനും അത് ലോകവുമായി പങ്കുവെക്കാനും മറ്റുള്ളവർ ഉപയോഗിച്ച ഫോണുകൾ പോലെ, ഒരു വലിയ ശക്തിയുടെ പ്രതീകമായിരുന്നു. ഈ ശക്തിയെ ഭരണകൂടം ഒരേസമയം ഒരു ഭീഷണിയായും സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഉപകരണമായും കാണുന്നു. ആരാണ് അത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും അതിന്റെ ഫലം.

സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം ആകുന്നതെങ്ങനെ?

ഒരു സാധാരണ ഉപകരണം എന്നതിലുപരി, സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം ആയി മാറുന്നതിന് പല കാരണങ്ങളുണ്ട്. ഇന്നത്തെ ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ വിവരങ്ങൾക്കാണ് ഏറ്റവും വലിയ വില. ആ വിവരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും പങ്കുവെക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ നമ്മെ സഹായിക്കുന്നു.

പൗര പത്രപ്രവർത്തനം (Citizen Journalism)

ഏതൊരു സാധാരണക്കാരനും ഒരു റിപ്പോർട്ടറാകാൻ സ്മാർട്ട്ഫോൺ അവസരം നൽകുന്നു. നമ്മുടെ ചുറ്റും നടക്കുന്ന അനീതികളോ, സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കെടുകാര്യസ്ഥതയോ, പോലീസിന്റെ അതിക്രമങ്ങളോ ഒരു ഫോൺ ക്യാമറയിൽ പകർത്തി സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പങ്കുവെച്ചാൽ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അത് ലോകം മുഴുവൻ അറിയും. കേരളത്തിൽ തന്നെ എത്രയോ സംഭവങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ എത്തുന്നതിനും മുൻപേ ജനങ്ങൾ തന്നെ വാർത്തയുടെ ഉറവിടമായി മാറുന്ന ഈ പ്രതിഭാസത്തെയാണ് ‘സിറ്റിസൺ ജേർണലിസം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

സംഘാടനത്തിനും ആശയവിനിമയത്തിനും

പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാനും, സമരങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കാനും ഇന്ന് വാട്സ്ആപ്പ് (WhatsApp), ടെലിഗ്രാം (Telegram) പോലുള്ള ആപ്പുകൾ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്. എവിടെ ഒത്തുകൂടണം, എന്താണ് അടുത്ത നടപടി, എവിടെയാണ് പോലീസിന്റെ സാന്നിധ്യമുള്ളത് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ വളരെ വേഗത്തിൽ ഒരു വലിയ സംഘത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു. സർക്കാരിന്റെ നയങ്ങൾക്കെതിരെ ജനങ്ങളെ ഒരുമിപ്പിക്കാൻ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്ക് കഴിയുന്നു.

ഡിജിറ്റൽ തെളിവുകളുടെ ശക്തി

ഒരു മൊബൈൽ ഫോണിൽ റെക്കോർഡ് ചെയ്യുന്ന വീഡിയോ കോടതിയിൽ പോലും ശക്തമായ തെളിവാണ്. ദൃശ്യങ്ങൾ കള്ളം പറയില്ല എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ, അധികാരികളുടെ വാദങ്ങളെ ഖണ്ഡിക്കാൻ പലപ്പോഴും ഒരു സാധാരണക്കാരന്റെ മൊബൈൽ വീഡിയോക്ക് സാധിക്കും. ഇത് ഭരണകൂട ഭീകരതയ്ക്കും അധികാര ദുർവിനിയോഗത്തിനും ഇരയാകുന്നവർക്ക് വലിയൊരു പ്രതീക്ഷയാണ് നൽകുന്നത്.

ഫോൺ ക്യാമറകൾ സത്യം പറയുമ്പോൾ

അലക്സ് പ്രെറ്റിയുടെ മരണത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, മിനിയാപൊളിസിലെ തെരുവുകളിൽ മറ്റൊരു കൊലപാതകം നടന്നിരുന്നു. റെനി ഗുഡ് എന്ന 37-കാരിയെ ഒരു ഫെഡറൽ ഏജന്റ് വെടിവെച്ചുകൊന്നു. ഇതിന്റെ വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ പുറത്തുവന്നപ്പോൾ, ഭരണകൂടം അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ സോഷ്യൽ മീഡിയയെയാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. റെനി ഗുഡ് намеренно ഏജന്റിന്റെ മേൽ വാഹനം ഓടിച്ചുകയറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു എന്ന് പ്രസിഡന്റ് ട്രംപ് തന്നെ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പോസ്റ്റ് ചെയ്തു.

അതിനെ സാധൂകരിക്കാൻ, വളരെ ദൂരെനിന്നുള്ളതും വ്യക്തമല്ലാത്തതുമായ ഒരു വീഡിയോയും അവർ പങ്കുവെച്ചു. എന്നാൽ, സംഭവസ്ഥലത്തിന് അടുത്തുനിന്നെടുത്ത മറ്റു പല വീഡിയോകൾ വിശകലനം ചെയ്ത മാധ്യമങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയത് മറ്റൊരു സത്യമായിരുന്നു. ഏജന്റ് വാഹനത്തിന്റെ നേർക്കല്ലായിരുന്നു നിന്നിരുന്നത്, എന്നിട്ടും വളരെ അടുത്തുനിന്ന് മൂന്നുതവണ വെടിയുതിർക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് വ്യക്തമായി.

ഇവിടെയാണ് സ്മാർട്ട്ഫോൺ ക്യാമറകളുടെ പ്രസക്തി. ഒരു ഔദ്യോഗിക ഭാഷ്യത്തെ, അല്ലെങ്കിൽ ഭരണകൂടം കെട്ടിപ്പൊക്കുന്ന ഒരു നുണയെ പൊളിച്ചടുക്കാൻ പല കോണുകളിൽ നിന്നെടുത്ത കുറച്ച് മൊബൈൽ ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് സാധിക്കും. ഇത് ഭരണകൂടങ്ങളെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥരാക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ടാണ് അവർ സ്വന്തം നരേറ്റീവ് ഉണ്ടാക്കാൻ ഇതേ സാങ്കേതികവിദ്യയെത്തന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നത്.

നാണയത്തിന്റെ മറുവശം: ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉപകരണം

പ്രതിഷേധിക്കാനും സംഘടിക്കാനും ജനങ്ങൾ സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, അതേ ഉപകരണം ഉപയോഗിച്ച് അവരെ നിരീക്ഷിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും ഭരണകൂടങ്ങളും ശ്രമിക്കുന്നു. സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം എന്ന പ്രയോഗം ഇവിടെ രണ്ട് അർത്ഥത്തിലും ശരിയാകുന്നു.

വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങളും നരേറ്റീവ് നിർമ്മാണവും

സർക്കാരുകൾ ഇപ്പോൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയെ (Social Media) തങ്ങളുടെ പ്രചാരണത്തിനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഉപാധിയായി കാണുന്നു. ഔദ്യോഗിക സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകളിലൂടെയും, പാർട്ടി അനുകൂല പേജുകളിലൂടെയും തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ വാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു. എതിരാളികളെ മോശക്കാരാക്കാനും, തങ്ങളുടെ വീഴ്ചകളെ ന്യായീകരിക്കാനും, ജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ തിരിക്കാനും മീമുകളും (Memes) ട്രോളുകളും വരെ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇൻഫ്ലുവൻസർമാരുടെ ഉപയോഗം

പരമ്പരാഗത മാധ്യമങ്ങളെക്കാൾ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഇൻഫ്ലുവൻസർമാർക്ക് (Influencers) ജനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും സർക്കാരുകളും ഇപ്പോൾ അവരെ ഒരു പ്രചാരണ ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വലിയ ഫോളോവർ ബേസ് ഉള്ള ഇൻഫ്ലുവൻസർമാർക്ക് പണം നൽകി സർക്കാർ പദ്ധതികളെ പുകഴ്ത്താനും, രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ പ്രചരിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയിലടക്കം നാം കാണുന്നതാണ്.

നിരീക്ഷണവും നിയന്ത്രണവും

സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ ജനങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള ഒരു ഉപകരണം കൂടിയാണ്. നമ്മുടെ ലൊക്കേഷൻ, സംഭാഷണങ്ങൾ, നമ്മൾ ആരുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു എന്നതടക്കമുള്ള വിവരങ്ങൾ സർക്കാരുകൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ശേഖരിക്കാൻ കഴിയും. പ്രതിഷേധങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താനും, സംഘാടകരെ കണ്ടെത്താനും ഈ വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്റർനെറ്റ് ഷട്ട്ഡൗൺ (Internet Shutdown) പോലുള്ള നടപടികളിലൂടെ ഒരു പ്രദേശത്തെ ആശയവിനിമയം പൂർണ്ണമായി വിച്ഛേദിക്കാനും സർക്കാരുകൾക്ക് സാധിക്കും.

കേരളത്തിലെ പ്രസക്തിയും നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തവും

ഈ വിഷയങ്ങൾക്കെല്ലാം കേരളത്തിലും വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമത്തിലെ റോഡിന്റെ ശോചനീയാവസ്ഥ മുതൽ സർക്കാർ ഓഫീസിലെ അഴിമതി വരെ ഇന്ന് മലയാളികൾ ലോകത്തെ അറിയിക്കുന്നത് മൊബൈൽ ഫോണിലൂടെയാണ്. പലപ്പോഴും ഇത്തരം വീഡിയോകൾ വൈറൽ ആകുമ്പോഴാണ് അധികാരികൾക്ക് അനക്കമുണ്ടാകുന്നത്.

എന്നാൽ, ഇതേ ഫോണുകൾ വഴി നമുക്ക് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ വിവരങ്ങളും ശരിയായിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല. വ്യാജ വാർത്തകളും വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങളും അതിവേഗം പടർന്നുപിടിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ, ഒരു ഡിജിറ്റൽ പൗരൻ എന്ന നിലയിൽ നമുക്ക് ചില ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുണ്ട്:

• വിവരങ്ങൾ ഉറപ്പുവരുത്തുക: കയ്യിൽ കിട്ടുന്നതെന്തും ഫോർവേഡ് ചെയ്യുന്നതിന് മുൻപ് അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ പരിശോധിക്കുക. വിശ്വസനീയമായ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള വാർത്തകൾ മാത്രം പങ്കുവെക്കുക.
• ഡിജിറ്റൽ സുരക്ഷ: നമ്മുടെ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത ആപ്പുകൾ ഉപയോഗിക്കാതിരിക്കുക. നമ്മുടെ ഡാറ്റ എങ്ങനെയാണ് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായിരിക്കുക.
• ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഉപയോഗിക്കുക: മറ്റൊരാളുടെ സ്വകാര്യതയെ ഹനിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തുകയോ പ്രചരിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യാതിരിക്കുക. നിയമപരമായ വശങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞിരിക്കുക.

ഉപസംഹാരം

ചുരുക്കത്തിൽ, നമ്മുടെ കയ്യിലിരിക്കുന്ന സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഒരു ഇരുതല മൂർച്ചയുള്ള വാളാണ്. അത് സത്യം പുറത്തുകൊണ്ടുവരാനും അനീതിക്കെതിരെ ശബ്ദിക്കാനുമുള്ള ശക്തമായ ഉപകരണമാണ്. എന്നാൽ അതേസമയം, നമ്മളെ നിയന്ത്രിക്കാനും തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കാനും അത് ഉപയോഗിക്കപ്പെടാം. സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആയുധം ആകുമ്പോൾ, അതിന്റെ ഉപയോഗം വിവേകപൂർണ്ണമായിരിക്കണം.

അലക്സ് പ്രെറ്റിയുടെ കയ്യിലെ ഫോൺ ഒരു പ്രതീകമാണ്. അധികാരത്തിനെതിരെയുള്ള സാധാരണക്കാരന്റെ ചെറുത്തുനിൽപ്പിന്റെ പ്രതീകം. ആ ശക്തി ശരിയായ രീതിയിൽ, ശരിയായ കാര്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കേണ്ടത് നമ്മുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും കടമയാണ്. കാരണം, ആത്യന്തികമായി സാങ്കേതികവിദ്യ നിഷ്പക്ഷമാണ്; അതിനെ നല്ലതോ ചീത്തയോ ആക്കുന്നത് അത് ഉപയോഗിക്കുന്നവരാണ്.