തുടർച്ചയായ ക്ഷീണം, ഉത്സാഹമില്ലായ്മ, എപ്പോഴും സങ്കടം – പലപ്പോഴും ഇത്തരം ലക്ഷണങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ അതിനെ വിഷാദരോഗം (Depression) എന്ന് മുദ്രകുത്താറുണ്ട്. എന്നാൽ എല്ലാ മാനസിക പ്രയാസങ്ങൾക്കും കാരണം മനസ്സ് മാത്രമല്ല. ശരീരത്തിലെ പോഷകങ്ങളുടെ അഭാവം, പ്രത്യേകിച്ച് ചില വിറ്റാമിനുകളുടെ കുറവ്, വിഷാദരോഗത്തിന് സമാനമായ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുമെന്നത് പലർക്കും പുതിയ അറിവായിരിക്കാം. ഈയടുത്ത് ഒരു 27-കാരിയുടെ കേസ് പഠനം ഈ വിഷയത്തിലേക്ക് കൂടുതൽ വെളിച്ചം വീശുന്നു. കടുത്ത മാനസിക സംഘർഷങ്ങളുമായി ഡോക്ടറെ സമീപിച്ച യുവതിക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് വിഷാദരോഗമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഗുരുതരമായ വിറ്റാമിൻ കുറവ് ആയിരുന്നു.

ഈ ലേഖനത്തിൽ, വിറ്റാമിൻ കുറവ് എങ്ങനെ മാനസികാരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നും, ഏതൊക്കെ വിറ്റാമിനുകളാണ് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതെന്നും, ലക്ഷണങ്ങൾ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയാമെന്നും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

എന്തുകൊണ്ടാണ് വിറ്റാമിൻ കുറവ് മാനസികാരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്നത്?

നമ്മുടെ തലച്ചോറിന്റെ ശരിയായ പ്രവർത്തനത്തിന് പോഷകങ്ങൾ അത്യാവശ്യമാണ്. സന്തോഷം, സംതൃപ്തി, ഊർജ്ജസ്വലത എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കുന്ന രാസവസ്തുക്കളാണ് സെറോടോണിൻ (Serotonin), ഡോപാമൈൻ (Dopamine) എന്നിവ. ഇവയെ ന്യൂറോ ട്രാൻസ്മിറ്ററുകൾ എന്ന് പറയുന്നു. ഈ രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉത്പാദനത്തിന് വിറ്റാമിൻ ബി കോംപ്ലക്സ്, വിറ്റാമിൻ ഡി, ഇരുമ്പ്, മഗ്നീഷ്യം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്.

പ്രമുഖ ഡയഗ്നോസ്റ്റിക്സ് സ്ഥാപനത്തിലെ വിദഗ്ദ്ധനായ ഡോ. ആകാശ് ഷാ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ശരീരത്തിൽ ഈ പോഷകങ്ങൾക്ക് വിറ്റാമിൻ കുറവ് ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, തലച്ചോറിന് ആവശ്യമായ അളവിൽ സെറോടോണിനും ഡോപാമൈനും ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയാതെ വരുന്നു. ഇത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയെയും ചിന്തകളെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കും. തന്മൂലം കാരണമില്ലാത്ത സങ്കടം, ഉത്കണ്ഠ, ഓർമ്മക്കുറവ്, ദേഷ്യം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടാം.

വിഷാദമെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കാവുന്ന പ്രധാന വിറ്റാമിൻ കുറവുകൾ

പലപ്പോഴും മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള ചില പ്രധാന പോഷകങ്ങളുടെ അഭാവങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്. ഓരോന്നിനും അതിന്റേതായ ലക്ഷണങ്ങളും പ്രാധാന്യവുമുണ്ട്.

വിറ്റാമിൻ ബി12-ന്റെ അഭാവം

നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് വിറ്റാമിൻ ബി12. ഇതിന്റെ കുറവ് തലച്ചോറിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സാരമായി ബാധിക്കും. വിഷാദം, ഓർമ്മക്കുറവ്, ആശയക്കുഴപ്പം, ചിന്താശേഷി കുറയുക, പെരുമാറ്റത്തിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വിറ്റാമിൻ ബി12-ന്റെ അഭാവം മൂലം ഉണ്ടാകാം.

പ്രത്യേകിച്ച് സസ്യാഹാരം മാത്രം കഴിക്കുന്നവരിൽ വിറ്റാമിൻ കുറവ്, പ്രത്യേകിച്ച് ബി12 ന്റെ കുറവ് സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്നു. കാരണം, പാൽ, മുട്ട, മാംസം, മത്സ്യം തുടങ്ങിയ ജന്തുജന്യമായ ഭക്ഷണങ്ങളിലാണ് വിറ്റാമിൻ ബി12 പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. പ്രായമായവരിലും ദഹനസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങളുള്ളവരിലും ഇതിന്റെ അഭാവം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്.

വിറ്റാമിൻ ഡി യുടെ കുറവ്

‘സൺഷൈൻ വിറ്റാമിൻ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വിറ്റാമിൻ ഡി യുടെ കുറവ് ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടും വ്യാപകമാണ്. കേരളം പോലെ ധാരാളം സൂര്യപ്രകാശം ലഭിക്കുന്ന ഒരു നാട്ടിൽ പോലും, വീടിനകത്തും ഓഫീസുകളിലും കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിക്കുന്ന ജീവിതശൈലി കാരണം പലരിലും വിറ്റാമിൻ ഡി യുടെ അളവ് അപകടകരമാം വിധം കുറവാണ്. ഇത് മാനസികാരോഗ്യത്തെ നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്നു.

വിറ്റാമിൻ ഡി യുടെ കുറവ് വിഷാദരോഗത്തിന് സമാനമായ ലക്ഷണങ്ങളായ കടുത്ത ക്ഷീണം, തളർച്ച, ഉത്സാഹമില്ലായ്മ എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകും. തലച്ചോറിലെ സെറോടോണിൻ നില നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ വിറ്റാമിൻ ഡി ക്ക് ഒരു പങ്കുണ്ട്. അതിനാൽ ഇതിന്റെ അഭാവം മാനസികാവസ്ഥയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തും.

ഇരുമ്പിന്റെ അഭാവം (അയൺ ഡെഫിഷ്യൻസി)

ശരീരത്തിലെ കോശങ്ങളിലേക്ക് ഓക്സിജൻ എത്തിക്കുന്ന ഹീമോഗ്ലോബിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് ഇരുമ്പ് അത്യാവശ്യമാണ്. ഇരുമ്പിന്റെ കുറവ് വിളർച്ചയ്ക്ക് (Anemia) കാരണമാകുമെന്ന് നമുക്കറിയാം. എന്നാൽ ഇത് മാനസികാരോഗ്യത്തെയും ബാധിക്കും. തലച്ചോറിലേക്ക് ആവശ്യത്തിന് ഓക്സിജൻ എത്താതിരിക്കുന്നത് കടുത്ത ക്ഷീണം, ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ കഴിയായ്ക, തലകറക്കം, തലച്ചോറിന് ഒരുതരം മന്ദത (Brain Fog) എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകും.

ഈ ലക്ഷണങ്ങളെ പലപ്പോഴും ആളുകൾ ജോലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമ്മർദ്ദം (Burnout) അല്ലെങ്കിൽ വിഷാദം ആയി തെറ്റിദ്ധരിക്കാറുണ്ട്. സ്ത്രീകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ആർത്തവ സമയത്തും ഗർഭകാലത്തും ഇരുമ്പിന്റെ കുറവ് ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്.

മഗ്നീഷ്യം, ഫോളേറ്റ് എന്നിവയുടെ പങ്ക്

ശരീരത്തിലെ മുന്നൂറിലധികം രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയാകുന്ന ഒരു ധാതുവാണ് മഗ്നീഷ്യം. നാഡികളുടെയും പേശികളുടെയും പ്രവർത്തനത്തിന് ഇത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. മഗ്നീഷ്യത്തിന്റെ കുറവ് ഉത്കണ്ഠ, ഉറക്കക്കുറവ്, വിഷാദം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം.

അതുപോലെ, വിറ്റാമിൻ ബി9 അഥവാ ഫോളേറ്റ്, മാനസികാവസ്ഥയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ന്യൂറോ ട്രാൻസ്മിറ്ററുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ കുറവും വിഷാദ ലക്ഷണങ്ങൾക്ക് കാരണമായേക്കാം.

ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാം: ഇത് വിഷാദമോ അതോ വിറ്റാമിൻ കുറവോ?

വിഷാദരോഗത്തിന്റെയും വിറ്റാമിൻ കുറവ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന പ്രശ്നങ്ങളുടെയും ലക്ഷണങ്ങൾ പലപ്പോഴും സമാനമാണ്. ഇത് രോഗനിർണയം സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു. താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ രണ്ടിലും സാധാരണയായി കാണാം:

• തുടർച്ചയായ ക്ഷീണവും തളർച്ചയും
• ഒന്നിലും താല്പര്യമില്ലായ്മ
• ഉറക്കക്കുറവ് അല്ലെങ്കിൽ അമിതമായ ഉറക്കം
• വിശപ്പില്ലായ്മ അല്ലെങ്കിൽ അമിത വിശപ്പ്
• ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട്
• കാരണമില്ലാത്ത സങ്കടവും കരച്ചിലും
• ദേഷ്യം, അസ്വസ്ഥത

ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, സ്വയം ഒരു നിഗമനത്തിലെത്താതെ ഒരു ഡോക്ടറെ സമീപിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഒരു ലളിതമായ രക്തപരിശോധനയിലൂടെ ശരീരത്തിലെ വിറ്റാമിനുകളുടെയും ധാതുക്കളുടെയും അളവ് കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കും.

ശരിയായ രോഗനിർണയത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

ശരിയായ കാരണം കണ്ടെത്താതെ മാനസികാരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് മാത്രം ചികിത്സ തേടുന്നത് പലപ്പോഴും ഫലം ചെയ്യാറില്ല. ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രശ്നം യഥാർത്ഥത്തിൽ വിറ്റാമിൻ കുറവ് ആണെങ്കിൽ, ആന്റിഡിപ്രസന്റ് മരുന്നുകൾക്ക് പകരം അവർക്ക് ആവശ്യം ശരിയായ പോഷകങ്ങൾ നൽകുന്ന ചികിത്സയാണ്.

തെറ്റായ രോഗനിർണയം ചികിത്സ വൈകുന്നതിനും വ്യക്തിയുടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യം കൂടുതൽ വഷളാകുന്നതിനും കാരണമാകും. അതിനാൽ, മാനസികമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്ക് ഒരു ഡോക്ടറെ സമീപിക്കുമ്പോൾ, ശാരീരികമായ കാരണങ്ങൾ ഇല്ല എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഒരു വെൽനസ് ജീനോമിക് ടെസ്റ്റ് (Wellness Genomic Test) പോലുള്ള നൂതന പരിശോധനകൾ വഴി ശരീരത്തിന് ചില വിറ്റാമിനുകൾ ആഗിരണം ചെയ്യാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടോ എന്ന് കണ്ടെത്താനും സാധിക്കും.

പരിഹാര മാർഗ്ഗങ്ങളും ജീവിതശൈലിയിലെ മാറ്റങ്ങളും

രക്തപരിശോധനയിൽ വിറ്റാമിൻ കുറവ് കണ്ടെത്തിയാൽ, ജീവിതശൈലിയിലും ഭക്ഷണക്രമത്തിലും വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങളിലൂടെയും ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമുള്ള സപ്ലിമെന്റുകളിലൂടെയും ഇത് പരിഹരിക്കാൻ സാധിക്കും.

ഭക്ഷണക്രമത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ

ഓരോ പോഷകവും അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ ഡയറ്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ശ്രദ്ധിക്കുക.

• വിറ്റാമിൻ ബി12: പാൽ, തൈര്, ചീസ്, മുട്ട, മത്സ്യം, മാംസം.
• വിറ്റാമിൻ ഡി: മത്തി, അയല പോലുള്ള എണ്ണമയമുള്ള മത്സ്യങ്ങൾ, മുട്ടയുടെ മഞ്ഞ, കൂൺ.
• ഇരുമ്പ്: ചീര, മുരിങ്ങയില പോലുള്ള ഇലക്കറികൾ, ബീൻസ്, പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ, റാഗി, ശർക്കര, ഉണക്കമുന്തിരി, മാംസം.
• മഗ്നീഷ്യം: കപ്പലണ്ടി, ബദാം, കശുവണ്ടി, മത്തൻകുരു, ഡാർക്ക് ചോക്ലേറ്റ്, ഏത്തപ്പഴം.
• ഫോളേറ്റ്: പച്ച ഇലക്കറികൾ, ഓറഞ്ച്, ബീൻസ്, പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ.

സപ്ലിമെന്റുകളുടെ ഉപയോഗം

ഗുരുതരമായ വിറ്റാമിൻ കുറവ് ഉള്ളവർക്ക് ഭക്ഷണത്തിലൂടെ മാത്രം ഇത് പരിഹരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞെന്ന് വരില്ല. അങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഡോക്ടർമാർ സപ്ലിമെന്റുകൾ നിർദ്ദേശിക്കും. ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമുള്ള ഡോസിൽ കൃത്യമായ കാലയളവിലേക്ക് മാത്രമേ സപ്ലിമെന്റുകൾ കഴിക്കാവൂ. അമിതമായി കഴിക്കുന്നത് മറ്റ് ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമാകും.

സൂര്യപ്രകാശവും വ്യായാമവും

വിറ്റാമിൻ ഡി യുടെ പ്രധാന ഉറവിടം സൂര്യപ്രകാശമാണ്. ദിവസവും രാവിലെ 10-15 മിനിറ്റ് ഇളം വെയിൽ കൊള്ളുന്നത് ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ വിറ്റാമിൻ ഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും. അതോടൊപ്പം, ആഴ്ചയിൽ കുറഞ്ഞത് രണ്ടുതവണയെങ്കിലും ഭാരം ഉപയോഗിച്ചുള്ള വ്യായാമങ്ങൾ (Strength Training) ചെയ്യുന്നത് ശരീരത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആരോഗ്യത്തിനും മാനസികോന്മേഷത്തിനും നല്ലതാണ്.

ഉപസംഹാരം

മാനസികാരോഗ്യം ശാരീരികാരോഗ്യവുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾക്കോ നിങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കോ വിഷാദത്തിന്റെയോ ഉത്കണ്ഠയുടെയോ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അത് മാനസികം മാത്രമാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു ശാരീരിക പരിശോധന കൂടി നടത്തുന്നത് ഉചിതമായിരിക്കും. ഒരു ലളിതമായ രക്തപരിശോധനയിലൂടെ കണ്ടെത്താവുന്ന വിറ്റാമിൻ കുറവ് ആയിരിക്കാം ഒരുപക്ഷേ നിങ്ങളുടെ എല്ലാ പ്രയാസങ്ങൾക്കും കാരണം. ശരിയായ രോഗനിർണയവും ചികിത്സയും വഴി മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യം വീണ്ടെടുക്കാൻ സാധിക്കും. ഓർക്കുക, ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ നൽകുന്നത് മനസ്സിന് നൽകുന്ന ഏറ്റവും നല്ല പരിചരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.