ബഹിരാകാശ യാത്ര ഒരു കാലത്ത് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും নভോസഞ്ചാരികളുടെയും മാത്രം സ്വപ്നമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഗഗൻയാൻ പോലുള്ള ദൗത്യങ്ങളിലൂടെ ഇന്ത്യയും ഈ രംഗത്ത് കുതിക്കുമ്പോൾ, സാധാരണക്കാർ പോലും ബഹിരാകാശത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ ആകർഷണ വലയത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തു കടക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ശരീരത്തിന് എന്ത് സംഭവിക്കും? ഒരു ദിവസം, വെറും 24 മണിക്കൂർ ഗുരുത്വാകർഷണമില്ലാത്ത അവസ്ഥ നമ്മുടെ ശരീരത്തെ എങ്ങനെയാണ് മാറ്റിമറിക്കുന്നത്? ഇതൊരു കൗതുകം നിറഞ്ഞ ചോദ്യം മാത്രമല്ല, ശാസ്ത്രീയമായി ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നു കൂടിയാണ്.
ഭൂമിയിലെ ഓരോ ചലനവും ഗുരുത്വാകർഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് നമ്മുടെ ശരീരം ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ അടിസ്ഥാന ശക്തി ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ശരീരം പ്രതികരിക്കാൻ തുടങ്ങും. ആദ്യത്തെ കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങൾ പ്രകടമാകും.
ആദ്യത്തെ തിരിച്ചടി: രക്തചംക്രമണത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ
ഭൂമിയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ, ഗുരുത്വാകർഷണം കാരണം നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ രക്തം കൂടുതലായും കാലുകളിലേക്കാണ് ഒഴുകിയെത്തുന്നത്. എന്നാൽ ബഹിരാകാശത്ത് ഈ പിൻവലി ഇല്ലാതാകുന്നു. ഫലമോ? കാലുകളിൽ തങ്ങിനിൽക്കേണ്ടിയിരുന്ന രക്തം നേരെ നെഞ്ചിലേക്കും തലയിലേക്കും ഇരച്ചുകയറുന്നു. ഇതിനെ ‘ഫ്ലൂയിഡ് ഷിഫ്റ്റ്’ (Fluid Shift) എന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധർ പറയുന്നത്.
ഈ മാറ്റം കാരണം മുഖം വീർത്തുവരികയും, മൂക്കടപ്പ് അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യാം. പെട്ടെന്നുണ്ടായ ഈ രക്തപ്രവാഹം ശരീരത്തെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നു. ശരീരത്തിൽ അധികമായി വെള്ളം കെട്ടിക്കിടക്കുന്നുവെന്നാണ് അത് കരുതുക. ഉടൻ തന്നെ ശരീരം പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിക്കും. വൃക്കകൾ കൂടുതൽ മൂത്രം ഉത്പാദിപ്പിച്ച് ഈ ‘അധിക’ ദ്രാവകത്തെ പുറന്തള്ളാൻ ശ്രമിക്കും. ഇതിന്റെ ഫലമായി ആദ്യ 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തന്നെ ശരീരത്തിലെ പ്ലാസ്മയുടെ അളവ് കുറയാൻ തുടങ്ങും. ഗുരുത്വാകർഷണമില്ലാത്ത അവസ്ഥയോടുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ആദ്യത്തെയും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ പ്രതികരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്.
ഹൃദയത്തിന് അല്പം വിശ്രമം
ഭൂമിയിൽ, തലച്ചോറിലേക്കും ശരീരത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തേക്കും രക്തം പമ്പ് ചെയ്യാൻ ഹൃദയം ഗുരുത്വാകർഷണത്തിനെതിരെ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ ബഹിരാകാശത്ത് ഈ കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെ ആവശ്യമില്ല. താഴേക്ക് പിടിച്ചുവലിക്കുന്ന ശക്തിയില്ലാത്തതിനാൽ ഹൃദയത്തിന്റെ ജോലിഭാരം ഗണ്യമായി കുറയുന്നു.
ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ രക്തസമ്മർദ്ദത്തിൽ (Blood Pressure) ചെറിയ വ്യതിയാനങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ശരീരത്തിലെ പ്ലാസ്മയുടെ അളവ് കുറയുന്നതോടെ രക്തസമ്മർദ്ദം സാധാരണയിലും അല്പം താഴാനും സാധ്യതയുണ്ട്. എങ്കിലും, ആരോഗ്യമുള്ള ഒരു വ്യക്തിക്ക് 24 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് ഹൃദയസംബന്ധമായ കാര്യമായ പ്രശ്നങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല. ഈ മാറ്റങ്ങൾ ശരീരം എളുപ്പത്തിൽ സഹിക്കും.
പേശികളും എല്ലുകളും ദുർബലമാകുമോ?
ബഹിരാകാശ യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആശങ്കകളിലൊന്ന് പേശികളുടെ ബലക്ഷയവും എല്ലുകളുടെ സാന്ദ്രത കുറയുന്നതുമാണ്. എന്നാൽ ഒരു ദിവസത്തെ യാത്രയിൽ ഇങ്ങനെയൊരു പേടി വേണ്ട. പേശികൾക്ക് ശോഷണം (Muscle Atrophy) സംഭവിക്കാനും എല്ലുകൾക്ക് ധാതുക്കൾ നഷ്ടപ്പെടാനും ദിവസങ്ങളോ ആഴ്ചകളോ നീണ്ട യാന്ത്രിക ഭാരമില്ലായ്മ ആവശ്യമാണ്.
അതായത്, 24 മണിക്കൂർ കൊണ്ട് പേശികൾക്ക് അളക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര ബലഹീനതയോ എല്ലുകൾക്ക് കാര്യമായ മാറ്റങ്ങളോ സംഭവിക്കില്ല. ഇതിലേക്കുള്ള സൂചനകൾ ശരീരത്തിൽ ആരംഭിക്കാമെങ്കിലും പ്രകടമായ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ കൂടുതൽ സമയം ആവശ്യമാണ്.
തലച്ചോറിന്റെ ആശയക്കുഴപ്പം: എവിടെയാണ് മുകൾ ഭാഗം?
ശരീരത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി നേരിടുന്നത് തലച്ചോറാണ്. നമ്മുടെ ബാലൻസ്, ദിശാബോധം എന്നിവയെല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് തലച്ചോറാണ്. ഇതിനായി ചെവിക്കുള്ളിലെ വെസ്റ്റിബുലാർ സിസ്റ്റം, കണ്ണുകൾ, പേശികൾ, സന്ധികൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സന്ദേശങ്ങളെയാണ് തലച്ചോറ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. ഗുരുത്വാകർഷണമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ ഈ ഏകോപനം പാടെ തകരാറിലാകുന്നു.
ചെവിക്കുള്ളിലെ ഓട്ടോലിത്ത് അവയവങ്ങൾക്കാണ് ഗുരുത്വാകർഷണത്തെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവുള്ളത്. അവയുടെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കുന്നതോടെ തലച്ചോറിന് കൃത്യമായ സന്ദേശങ്ങൾ ലഭിക്കാതെയാകുന്നു. കണ്ണുകൾ കാണുന്നതും ശരീരം അനുഭവിക്കുന്നതും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേടുകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ഈ അവസ്ഥയെ ‘സെൻസറി കോൺഫ്ലിക്റ്റ്’ എന്ന് പറയുന്നു.
ഈ ആശയക്കുഴപ്പത്തിന്റെ ഫലമായി പലർക്കും ശക്തമായ ഓക്കാനം, തലകറക്കം, ഛർദ്ദി എന്നിവ അനുഭവപ്പെടാം. ഇതിനെയാണ് ‘സ്പേസ് മോഷൻ സിക്ക്നസ്’ (Space Motion Sickness) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി 24 മുതൽ 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തലച്ചോറ് പുതിയ സാഹചര്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ തുടങ്ങുന്നതോടെ ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ കുറഞ്ഞുവരും. കൈകാലുകളുടെ ഏകോപനത്തിലും ചെറിയ പ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടാം. ഈ സമയത്ത്, ദിശാബോധത്തിനായി തലച്ചോറ് കൂടുതലായി കാഴ്ചയെ ആശ്രയിക്കാൻ തുടങ്ങും.
യഥാർത്ഥ വെല്ലുവിളി: തിരികെ ഭൂമിയിലേക്ക്
ബഹിരാകാശത്തേക്ക് പോകുന്നതിനേക്കാൾ പ്രയാസമേറിയതായി പലർക്കും അനുഭവപ്പെടുന്നത് തിരികെ ഭൂമിയിലേക്ക് എത്തുമ്പോഴാണ്. ഗുരുത്വാകർഷണമില്ലാത്ത അവസ്ഥയുമായി ശരീരം പൊരുത്തപ്പെട്ട ശേഷം പെട്ടെന്ന് ഭൂമിയുടെ ആകർഷണ വലയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും തകിടം മറിയും.
തലയിലും നെഞ്ചിലും കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്ന രക്തം ഗുരുത്വാകർഷണം കാരണം പെട്ടെന്ന് കാലുകളിലേക്ക് തിരികെ ഒഴുകുന്നു. ഇത് തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം താൽക്കാലികമായി കുറയ്ക്കാൻ കാരണമാകും. ഫലമായി ശക്തമായ തലകറക്കമോ ബോധക്ഷയമോ ഉണ്ടാകാം. ‘ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റിക് ഇൻടോളറൻസ്’ (Orthostatic Intolerance) എന്നാണ് ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് പറയുന്നത്. ചെവിക്കുള്ളിലെ ബാലൻസിംഗ് സംവിധാനത്തിനും വീണ്ടും ഭൂമിയിലെ സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടേണ്ടി വരും. ഇത് ചെറിയ തലകറക്കത്തിനും അസന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്കും കാരണമായേക്കാം.
അപ്പോൾ 24 മണിക്കൂർ അപകടകരമാണോ?
ആരോഗ്യമുള്ള ഒരു വ്യക്തിക്ക്, ഒരു ദിവസത്തെ ഗുരുത്വാകർഷണമില്ലാത്ത അവസ്ഥ അസ്വസ്ഥതകൾ നിറഞ്ഞതായിരിക്കാമെങ്കിലും അപകടകരമല്ല. നിങ്ങൾക്ക് താഴെ പറയുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെട്ടേക്കാം:
- മുഖത്ത് നീര് വന്നതുപോലെയുള്ള അവസ്ഥ
- മൂക്കടപ്പും തലവേദനയും
- ഓക്കാനവും തലകറക്കവും
- കൈകാലുകളുടെ ഏകോപനത്തിൽ താൽക്കാലികമായ മാറ്റങ്ങൾ
എന്നാൽ ഇവയൊന്നും ശരീരത്തിന് ദീർഘകാലത്തേക്ക് ദോഷം ചെയ്യുന്നവയല്ല. പേശികൾക്കോ എല്ലുകൾക്കോ സ്ഥിരമായ കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുകയുമില്ല. എത്ര വിപരീതമായ സാഹചര്യത്തിലും അതിവേഗം പൊരുത്തപ്പെടാനുള്ള മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ കഴിവ് അവിശ്വസനീയമാണ്. ഗുരുത്വാകർഷണം അപ്രത്യക്ഷമാകുമ്പോൾ പോലും നമ്മുടെ ശരീരം അതിജീവിക്കാൻ പഠിക്കുന്നു എന്നത് ശാസ്ത്രലോകത്തെ എക്കാലത്തെയും വലിയ അത്ഭുതങ്ങളിലൊന്നാണ്.
