ബോധക്ഷയം അഥവാ മൂർച്ഛ: ആയുർവേദ കാരണങ്ങളും പരിഹാരങ്ങളും

പൊതുസ്ഥലത്തോ വീട്ടിലോ ജോലിസ്ഥലത്തോ ആകട്ടെ, ഒരാൾ പെട്ടെന്ന് തലകറങ്ങി നിലത്തേക്ക് വീഴുന്ന കാഴ്ച നമ്മളിൽ പലരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്നാണ്. ഏതാനും നിമിഷങ്ങൾ നേരത്തേക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകവുമായുള്ള ബന്ധം നഷ്ടപ്പെടുന്ന ഈ അവസ്ഥയെയാണ് സാധാരണയായി ബോധക്ഷയം എന്ന് പറയുന്നത്. എന്നാൽ ആയുർവേദ ശാസ്ത്രം ഇതിനെ കേവലം ഒരു ശാരീരിക അവസ്ഥയായി മാത്രമല്ല കാണുന്നത്. ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ താളപ്പിഴകളുടെ സൂചനയായിട്ടാണ് ഇതിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്. ആയുർവേദ സംഹിതകളിൽ ഈ അവസ്ഥയെ ‘മൂർച്ഛ’ (Murcha) അഥവാ ‘മോഹം’ (Moha) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. സുശ്രുത സംഹിത പോലുള്ള മഹത്തായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ടാണ് ബോധക്ഷയം ഉണ്ടാകുന്നത് എന്നും അതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്നും വ്യക്തമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.

ഈ അവസ്ഥയുടെ ആയുർവേദപരമായ കാരണങ്ങളെയും, ലക്ഷണങ്ങളെയും, പ്രതിവിധി മാർഗ്ഗങ്ങളെയും കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാം.

എന്താണ് മൂർച്ഛ? ആയുർവേദത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്

ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം താൽക്കാലികമായി കുറയുന്നതാണ് ബോധക്ഷയത്തിന് കാരണമെന്ന് പറയുമ്പോൾ, ആയുർവേദം അതിലും ഗഹനമായ ഒരു തലം പരിശോധിക്കുന്നു. ശരീരത്തിലെ സംവേദനങ്ങൾ, അറിവുകൾ, ഓർമ്മകൾ എന്നിവയെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന സൂക്ഷ്മമായ ചാനലുകളാണ് സജ്ഞാവാഹ നാഡികൾ അഥവാ സ്രോതസ്സുകൾ (Sanjnavaha Srotas). വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നീ ത്രിദോഷങ്ങൾ അവയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ തെറ്റി അമിതമായി വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, ഈ നാഡികളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. മനസ്സിന്റെയും ആത്മാവിന്റെയും ഇരിപ്പിടമായ ഹൃദയത്തിൽ ഈ ദുഷിച്ച ദോഷങ്ങൾ വന്ന് നിറയുമ്പോൾ ബോധമണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കുന്നു.

ഈ തടസ്സം സംഭവിക്കുന്നതോടെ, വ്യക്തിയിൽ തമോഗുണം (Tamo Guna) വർദ്ധിക്കുന്നു. തമസ്സ് എന്നാൽ അന്ധകാരം, ജഡത്വം, അജ്ഞത എന്നെല്ലാമാണ് അർത്ഥം. സത്വഗുണം (ബോധം, പ്രകാശം) മറയ്ക്കപ്പെടുകയും തമോഗുണം അധികരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതോടെ സുഖവും ദുഃഖവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് താൽക്കാലികമായി നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിലാണ് ഒരു വ്യക്തി ഉണങ്ങിയ മരത്തടി നിലത്തേക്ക് വീഴുന്നതുപോലെ (കാഷ്ഠവത്) നിശ്ചലനായി പതിക്കുന്നത്. ഈ അവസ്ഥയെയാണ് ആയുർവേദം ‘മൂർച്ഛ’ എന്ന് നിർവചിക്കുന്നത്. ഇത് കേവലം ശാരീരികമായ ഒരു വീഴ്ചയല്ല, മറിച്ച് ബോധമണ്ഡലത്തിൽ സംഭവിക്കുന്ന ഒരു താൽക്കാലിക ഗ്രഹണമാണ്. പ്രാണവായുവിന്റെ ഗതിയിലുണ്ടാകുന്ന വ്യതിയാനവും ഇതിന് ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്.

ബോധക്ഷയം ഉണ്ടാകുവാനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങൾ

എല്ലാവരിലും ഒരുപോലെയല്ല മൂർച്ഛ ഉണ്ടാകുന്നത്. ചില പ്രത്യേക ശാരീരിക-മാനസിക അവസ്ഥകളുള്ളവരിലാണ് ഇതിന് സാധ്യത കൂടുതൽ. സുശ്രുത സംഹിത അനുസരിച്ച് പ്രധാന കാരണങ്ങൾ ഇവയാണ്:

ശരീരബലം കുറഞ്ഞ അവസ്ഥ (ക്ഷീണം)

ശരീരം ക്ഷീണിച്ച് ദുർബലമായിരിക്കുന്നവരിലും, രോഗങ്ങൾ മൂലം പ്രതിരോധശേഷി കുറഞ്ഞവരിലും ദോഷങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ വർദ്ധിക്കുന്നു. രസം, രക്തം തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾ ക്ഷയിച്ച (Dhatu Kshaya) അവസ്ഥയിൽ ശരീരത്തിന് വേണ്ടത്ര പോഷണം ലഭിക്കാതെ വരുന്നു. ഇങ്ങനെയുള്ളവരിൽ ചെറിയ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടുപോലും ബോധക്ഷയം ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ പോഷണം ലഭിക്കാത്തതും അമിതമായ അധ്വാനവും ಉಪവാസവും (ഉപവാസം) ഇതിലേക്ക് നയിക്കാം.

വിരുദ്ധാഹാരത്തിന്റെ ഉപയോഗം (Viruddha Ahara)

ഒന്നിച്ച് കഴിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിക്കുന്നത് ആയുർവേദത്തിൽ വിരുദ്ധാഹാരം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, പാലും മത്സ്യവും ഒരുമിച്ച് കഴിക്കുന്നത്, തേനും നെയ്യും തുല്യ അളവിൽ ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത്, പുളിയുള്ള പഴങ്ങളും പാലും ഒരുമിച്ച് കഴിക്കുന്നത്, തൈര് രാത്രിയിൽ കഴിക്കുന്നത് എന്നിവയെല്ലാം വിരുദ്ധാഹാരങ്ങളാണ്. ഇത്തരം ഭക്ഷണശീലങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ ജഠരാഗ്നിയെ (ദഹനശക്തി) മന്ദീഭവിപ്പിക്കുകയും ‘ആമം’ (Ama) എന്ന ദഹിക്കാത്ത വിഷാംശം രൂപപ്പെടാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആമം ശരീരത്തിലെ സ്രോതസ്സുകളിൽ അടിഞ്ഞുകൂടി ദോഷങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിച്ച് ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു.

സ്വാഭാവിക വേഗങ്ങളെ തടയുന്നത് (Vegaghata)

മലമൂത്ര വിസർജ്ജനം, തുമ്മൽ, ചുമ, വിശപ്പ്, ദാഹം, ഉറക്കം, കോട്ടുവാ, കണ്ണുനീർ എന്നിങ്ങനെയുള്ള 13 സ്വാഭാവിക ശാരീരിക വേഗങ്ങളെ ബലമായി തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നത് വാതദോഷത്തെ, പ്രത്യേകിച്ച് അപാനവായുവിനെ പ്രകോപിപ്പിക്കും. അപാനവായുവിന്റെ സ്വാഭാവികമായ താഴോട്ടുള്ള ഗതി തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ അത് മുകളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയും (ഉദാവർത്തം) പ്രാണവായു ഉൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് വായുക്കളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ താളം തെറ്റിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇത് നാഡീവ്യൂഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെയും രക്തചംക്രമണത്തെയും ബാധിച്ച് മൂർച്ഛയ്ക്ക് കാരണമാകാം.

മാനസികമായ കാരണങ്ങൾ (ഹീനസത്വം)

മനസ്സിന് വേണ്ടത്ര കരുത്തില്ലാത്ത അവസ്ഥയെയാണ് ‘ഹീനസത്വം’ എന്ന് പറയുന്നത്. പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന ദുഃഖം (ശോകം), ഭയം (ഭയം), ഉത്കണ്ഠ, വെറുപ്പ് (ദ്വേഷം), മാനസികാഘാതം എന്നിവയെല്ലാം താങ്ങാൻ കഴിയാത്തവരിൽ ബോധക്ഷയം ഉണ്ടാകാം. തീവ്രമായ വികാരങ്ങൾ വാതത്തെയും പിത്തത്തെയും പെട്ടെന്ന് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും മനോവഹ സ്രോതസ്സുകളെ (മനസ്സിന്റെ ചാനലുകൾ) ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മനസ്സിന്റെ ബലക്കുറവ് നേരിട്ട് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും നാഡികളെയും ബാധിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. ആരോഗ്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് എന്ന് പറയുമ്പോൾ അതിൽ മാനസികാരോഗ്യത്തിനും വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്.

ശാരീരിക ആഘാതങ്ങൾ (അഭിഘാതം)

തലയ്ക്കോ ശരീരത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾക്കോ ഏൽക്കുന്ന ക്ഷതങ്ങൾ, അപകടങ്ങൾ എന്നിവ പെട്ടെന്നുള്ള ബോധക്ഷയത്തിലേക്ക് നയിക്കാവുന്നതാണ്. ഇത് ശരീരത്തിലെ വാതത്തെ പെട്ടെന്ന് പ്രകോപിപ്പിക്കുകയും മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ (ശരീരത്തിലെ അതിപ്രധാനമായ ഊർജ്ജ കേന്ദ്രങ്ങൾ) ആഘാതം ഏൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുകൊണ്ടാണ്. മർമ്മങ്ങൾ പ്രാണന്റെ ഇരിപ്പിടമായതിനാൽ അവിടെയുണ്ടാകുന്ന ക്ഷതം ബോധക്ഷയത്തിന് കാരണമാകും.

മൂർച്ഛയുടെ മുന്നറിയിപ്പ് ലക്ഷണങ്ങൾ (പൂർവരൂപം)

ബോധക്ഷയം സംഭവിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുൻപായി ശരീരം ചില മുന്നറിയിപ്പുകൾ നൽകാറുണ്ട്. ഈ ലക്ഷണങ്ങളെ ‘പൂർവരൂപം’ എന്ന് പറയുന്നു. ഇവ തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ ഒരുപക്ഷേ വീഴ്ച ഒഴിവാക്കാനും സുരക്ഷിതമായ ഒരിടത്തേക്ക് മാറാനും സാധിക്കും. ദോഷങ്ങൾ സ്രോതസ്സുകളെ ബാധിച്ചു തുടങ്ങുന്നതിന്റെ ആദ്യ സൂചനകളാണിത്. പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• ഹൃദയഭാഗത്ത് വേദനയോ ഭാരമോ (ഹൃത്പീഡ): നെഞ്ചിൽ ഒരുതരം അസ്വസ്ഥതയോ പിരിമുറുക്കമോ അനുഭവപ്പെടുക.
• അമിതമായ കോട്ടുവാ (ജൃംഭ): ശരീരം വിശ്രമം ആവശ്യപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചനയായി നിർത്താതെയുള്ള കോട്ടുവാ ഉണ്ടാകാം.
• ശരീരത്തിന് ഗ്ലാനിയും ക്ഷീണവും: ഒരു കാരണവുമില്ലാതെ പെട്ടെന്ന് ശരീരം തളരുന്നതായും ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെടുന്നതായും തോന്നുക.
• ബോധം മറയുന്നതുപോലെ തോന്നുക (സംജ്ഞാ നാശം): കാഴ്ച മങ്ങുക, തലയ്ക്ക് ഭാരമില്ലായ്മ അനുഭവപ്പെടുക, ചുറ്റുമുള്ള ശബ്ദങ്ങൾ വ്യക്തമല്ലാതാവുക.
• ശരീരബലം പെട്ടെന്ന് നഷ്ടപ്പെടുക: നിൽക്കാനോ ഇരിക്കാനോ കഴിയാതെ ശരീരം കുഴഞ്ഞുപോകുന്ന അവസ്ഥ.
• ചെവിയിൽ മൂളൽ (കർണ്ണനാദം): ചെവിയിൽ ഒരുതരം ശബ്ദം കേൾക്കുന്നതായി തോന്നുക.
• കണ്ണിൽ ഇരുട്ട് കയറുക (തമഃപ്രവേശം): പെട്ടെന്ന് കാഴ്ച പൂർണ്ണമായും മങ്ങി ചുറ്റും ഇരുട്ടാകുന്നതായി അനുഭവപ്പെടുക.

മൂർച്ഛയുടെ വിവിധ തരംതിരിവുകൾ

ആയുർവേദം കാരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മൂർച്ഛയെ ആറായി തരംതിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ ആറ് തരം മൂർച്ഛയിലും പിത്തദോഷത്തിനാണ് (Pitta Dosha) പ്രധാന പങ്ക് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ചൂട്, തീക്ഷ്ണത തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളുള്ള പിത്തമാണ് ബോധമണ്ഡലത്തെ പെട്ടെന്ന് ബാധിക്കുന്നത്.

1. വാതജ മൂർച്ഛ: വാതദോഷം വർദ്ധിച്ചുണ്ടാകുന്ന ബോധക്ഷയമാണിത്. ബോധം മറയുന്നതിന് മുൻപ് ആകാശം കറുപ്പ്, നീല, ചുവപ്പ് നിറങ്ങളിൽ കാണുന്നതായി അനുഭവപ്പെടാം. ശരീരം വിറയ്ക്കുക, കോച്ചിവലിക്കുക, സൂചികൊണ്ട് കുത്തുന്നത് പോലുള്ള വേദന അനുഭവപ്പെടുക എന്നിവ ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ഇത് താരതമ്യേന പെട്ടെന്ന് ഭേദമാകും, കാരണം വാതത്തിന് ചലനാത്മക സ്വഭാവമുണ്ട്.
2. പിത്തജ മൂർച്ഛ: പിത്തം അധികരിക്കുന്നതാണ് കാരണം. ബോധം മറയുമ്പോൾ മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, പച്ച നിറങ്ങൾ കാണുന്നതായി തോന്നാം. മുഖത്തും ശരീരത്തിലും ചുവപ്പ് നിറം, അമിതമായ വിയർപ്പ്, ദാഹം, ശരീരത്തിന് എരിച്ചിൽ, കണ്ണുകൾ ചുവക്കുക എന്നിവ അനുഭവപ്പെടാം. ബോധം തിരികെ വരുമ്പോൾ ശരീരത്തിന് ചൂടും പുളിച്ച രുചിയും അനുഭവപ്പെടാം.
3. കഫജ മൂർച്ഛ: കഫദോഷമാണ് ഇവിടെ പ്രധാനി. ബോധം മറയുമ്പോൾ മേഘങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശം പോലെ ഇരുണ്ടുമൂടിയതായി അനുഭവപ്പെടാം. ശരീരം ഭാരമുള്ളതായി തോന്നുക, മയക്കം, ഓക്കാനം, വായിൽ വെള്ളം നിറയുക, ശരീരം നനഞ്ഞ തുണികൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞതുപോലെ തോന്നുക എന്നിവ ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്. കഫത്തിന്റെ മന്ദഗതിയിലുള്ള സ്വഭാവം കാരണം ബോധം തിരികെ വരാൻ അല്പം കൂടുതൽ സമയമെടുത്തേക്കാം.
4. രക്തജ മൂർച്ഛ: രക്തം കാണുകയോ രക്തത്തിന്റെ ഗന്ധം അനുഭവപ്പെടുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ചിലർക്ക് തലകറങ്ങി വീഴാറുണ്ട്. ഇതിന് ആയുർവേദം നൽകുന്ന വിശദീകരണം രസകരമാണ്. രക്തധാതു പ്രധാനമായും പൃഥ്വി (ഭൂമി), അപ് (ജലം) എന്നീ പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. ഈ ഭൂതങ്ങൾക്ക് തമോഗുണവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. അതിനാൽ രക്തഗന്ധം തമോഗുണത്തെ പെട്ടെന്ന് ഉണർത്തുകയും ബോധക്ഷയത്തിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. രക്തവും പിത്തവും തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധമുള്ളതിനാൽ പിത്തജ മൂർച്ഛയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും ഇതിൽ കാണാം.
5. മദ്യജ മൂർച്ഛ: അമിതമായ മദ്യപാനം അതിന്റെ തീക്ഷ്ണ, ഉഷ്ണ ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് ശരീരത്തിലെ പിത്തത്തെയും ഓജസ്സിനെയും ദുഷിപ്പിക്കുന്നു. ഓജസ്സ് ശരീരത്തിന്റെ പരമമായ ഊർജ്ജവും പ്രതിരോധശേഷിയുമാണ്. ഇത് ക്ഷയിക്കുന്നത് തലച്ചോറിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മന്ദീഭവിപ്പിക്കുകയും ബോധക്ഷയത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യും.
6. വിഷജ മൂർച്ഛ: ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള വിഷാംശം ഉള്ളിൽ ചെല്ലുന്നത് ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളെയും ഒരുമിച്ച് പ്രകോപിപ്പിക്കുകയും പെട്ടെന്നുള്ള ബോധക്ഷയത്തിനും വിറയൽ, എരിച്ചിൽ, അമിതമായ ഉറക്കം, ദാഹം തുടങ്ങിയ ഗുരുതരാവസ്ഥകൾക്കും കാരണമാകുകയും ചെയ്യും.

ചികിത്സയും പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗങ്ങളും

ബോധക്ഷയം ഉണ്ടായാൽ ഉടൻ ചെയ്യേണ്ട ചില കാര്യങ്ങളും ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ജീവിതചര്യകളുമുണ്ട്. പ്രതിരോധമാണ് ചികിത്സയെക്കാൾ ഉത്തമം എന്ന തത്വം ഇവിടെയും പ്രസക്തമാണ്.

അടിയന്തരമായി ചെയ്യേണ്ടവ

• ബോധക്ഷയം സംഭവിച്ച വ്യക്തിയെ മലർത്തിക്കിടത്തുക. കാലുകൾ അല്പം ഉയർത്തി വെക്കുന്നത് (ഏകദേശം ഒരടി) തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കും.
• ഇറുകിയ വസ്ത്രങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് കഴുത്തിലും അരയിലും ഉള്ളവ, അയച്ചുകൊടുക്കുക. ഇത് ശ്വാസോച്ഛ്വാസം സുഗമമാക്കും.
• മുഖത്ത് തണുത്ത വെള്ളം ചെറുതായി തളിക്കുന്നത് ബോധം വീണ്ടെടുക്കാൻ സഹായിക്കും. എന്നാൽ വെള്ളം ശ്വാസനാളത്തിലേക്ക് പോകാതെ ശ്രദ്ധിക്കണം.
• ഉള്ളി ചതച്ചതോ കർപ്പൂരാദി ചൂർണ്ണം പോലുള്ള തീക്ഷ്ണ ഗന്ധമുള്ള ഔഷധങ്ങളോ മണപ്പിക്കുന്നത് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കും.
• കൈവെള്ളയും കാൽവെള്ളയും ശക്തിയായി തിരുമ്മുന്നത് രക്തചംക്രമണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ബോധം തെളിയാനും സഹായിക്കും. ഇത് കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത പ്രഥമശുശ്രൂഷാ രീതികളിൽ ഒന്നാണ്.
• വ്യക്തിക്ക് പൂർണ്ണമായി ബോധം തിരികെ വരുന്നതുവരെ കുടിക്കാനോ കഴിക്കാനോ ഒന്നും നൽകരുത്.

ഗൃഹവൈദ്യങ്ങളും ജീവിതശൈലിയും

തുടർച്ചയായി ബോധക്ഷയം ഉണ്ടാകുന്ന പ്രവണതയുള്ളവർ ഒരു വൈദ്യന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ജീവിതശൈലിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.

• മല്ലി വെള്ളം: ഒരു ടേബിൾസ്പൂൺ മല്ലി ഒരു ഗ്ലാസ് വെള്ളത്തിൽ രാത്രി മുഴുവൻ കുതിർത്ത് വെക്കുക. രാവിലെ ഇത് അരിച്ചെടുത്ത് ഒരു ടീസ്പൂൺ കൽക്കണ്ടം പൊടിച്ചത് ചേർത്ത് വെറും വയറ്റിൽ കുടിക്കുക. ഇത് ശരീരത്തിലെ അധികമുള്ള പിത്തത്തെ ശമിപ്പിക്കുകയും ശരീരത്തിന് തണുപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
• നെല്ലിക്ക ജ്യൂസ്: 15-20 മില്ലി നെല്ലിക്ക നീരിൽ ഒരു ടീസ്പൂൺ തേനും അര ടീസ്പൂൺ ജീരകപ്പൊടിയും ചേർത്ത് ദിവസവും രാവിലെ കഴിക്കുന്നത് ശരീരത്തിന് പൊതുവായ ബലം നൽകാനും ഓജസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും.
• ഈന്തപ്പഴവും പാലും: 3-4 ഈന്തപ്പഴം ഒരു ഗ്ലാസ് പാലിൽ രാത്രി കുതിർത്ത് വെച്ച് രാവിലെ കഴിക്കുന്നത് ശരീരത്തിന്റെ ക്ഷീണമകറ്റി ധാതുക്കളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ ഉത്തമമാണ്.
• ആഹാരം: വിരുദ്ധാഹാരം പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കുക. എരിവ്, പുളി, ഉപ്പ് എന്നിവയുടെ അമിതമായ ഉപയോഗം കുറച്ച് മധുരം, കയ്പ്, ചവർപ്പ് രസങ്ങളുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുക. ഇളനീർ, മാതളനാരങ്ങ, കരിമ്പിൻ നീര്, പഴച്ചാറുകൾ, പച്ചക്കറികൾ, നെയ്യ് എന്നിവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് പിത്തത്തെ ശമിപ്പിക്കാനും ശരീരത്തിന് ബലം നൽകാനും നല്ലതാണ്.
• ദിനചര്യ: കൃത്യസമയത്ത് ഉറങ്ങുകയും ഉണരുകയും ചെയ്യുക. ശാരീരിക വേഗങ്ങളെ തടഞ്ഞു വെക്കാതിരിക്കാൻ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കുക. ചെറുചൂടുള്ള എണ്ണ ഉപയോഗിച്ച് സ്വയം തിരുമ്മുന്നത് (അഭ്യംഗം) വാതത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനും നാഡികളെ ബലപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കും.
• വ്യായാമം: അമിതമായി ശരീരം തളർത്തുന്ന വ്യായാമങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുക. യോഗ, പ്രാണായാമം എന്നിവ ശീലമാക്കുന്നത് മനസ്സിനും ശരീരത്തിനും ഒരുപോലെ ഗുണകരമാണ്. പിത്ത പ്രകൃതക്കാർക്ക് ശീതളി, ശീത്കാരി പ്രാണായാമം ചെയ്യുന്നത് ശരീരത്തെ തണുപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും. അനുലോമ വിലോമ പ്രാണായാമം പ്രാണവായുവിന്റെ സഞ്ചാരം സുഗമമാക്കുന്നു.

ആയുർവേദ ചികിത്സാ സമീപനങ്ങൾ

ബോധക്ഷയം എന്ന രോഗാവസ്ഥയുടെ മൂലകാരണം കണ്ടെത്തി ചികിത്സിക്കുക എന്നതാണ് ആയുർവേദത്തിന്റെ രീതി. ഇതിനായി വൈദ്യനിർദ്ദേശപ്രകാരം ഔഷധങ്ങൾ സേവിക്കേണ്ടിവരും.

• ഔഷധങ്ങൾ: ജീവനീയ ഗണത്തിലെ ഔഷധങ്ങളായ ശതാവരി, അശ്വഗന്ധം എന്നിവ ചേർത്ത നെയ്യ് (Jivaniya Gana Siddha Ghrta) പോലെയുള്ളവ ശരീരത്തിന് ബലവും ഓജസ്സും നൽകാൻ സഹായിക്കുന്നു. ദ്രാക്ഷാദി കഷായം, കല്യാണക ഘൃതം, സാരസ്വതാരിഷ്ടം തുടങ്ങിയവ അവസ്ഥയ്ക്കനുസരിച്ച് വൈദ്യന്മാർ നിർദ്ദേശിക്കാറുണ്ട്. പനിക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന പല കഷായങ്ങളും പിത്തത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ മൂർച്ഛയിലും ഫലപ്രദമാണെന്ന് സംഹിതകൾ പറയുന്നു.
• ചികിത്സാ രീതികൾ: മനസ്സിനെയും നാഡീവ്യൂഹത്തെയും ശാന്തമാക്കാൻ ശിരോധാര, തളം പോലുള്ള ചികിത്സകൾ വളരെ ഫലപ്രദമാണ്. ശരീരത്തിലെ ദുഷിച്ച ദോഷങ്ങളെ പുറന്തള്ളാനായി വിരേചനം (പിത്തത്തിന്), വസ്തി (വാതത്തിന്) പോലുള്ള പഞ്ചകർമ്മ ചികിത്സകളും ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം. നസ്യം എന്ന ചികിത്സ തലച്ചോറിലെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലെയും സ്രോതസ്സുകളെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ

• തുടർച്ചയായി ബോധക്ഷയം ഉണ്ടാകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ഹൃദയസംബന്ധമായ രോഗങ്ങൾ, പ്രമേഹം, രക്തസമ്മർദ്ദത്തിലെ വ്യതിയാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ മറ്റ് ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണമാകാം. അതിനാൽ ഒരു വിദഗ്ദ്ധ ഡോക്ടറെ കണ്ട് ശരിയായ രോഗനിർണ്ണയം നടത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
• ഗർഭിണികൾ, പ്രായമായവർ, മറ്റ് അസുഖങ്ങൾക്ക് മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവർ എന്നിവർ ഏതൊരു ഗൃഹവൈദ്യമോ ഔഷധമോ പരീക്ഷിക്കുന്നതിന് മുൻപ് വൈദ്യനിർദ്ദേശം തേടണം.
• പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന വീഴ്ചയിൽ തലയ്ക്കോ മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾക്കോ പരിക്ക് പറ്റിയിട്ടുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.

ഈ ലേഖനം വിവരദായക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ്. ഏതെങ്കിലും ഔഷധം അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യോഗ്യതയുള്ള ഒരു ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെയോ ഡോക്ടറുടെയോ ഉപദേശം തേടുക.

ശക്തമായ ശരീരവും ശാന്തമായ മനസ്സും

ബോധക്ഷയം എന്നത് പലപ്പോഴും ശരീരവും മനസ്സും നൽകുന്ന ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. ജീവിതശൈലിയിലോ ഭക്ഷണക്രമത്തിലോ മാനസികാരോഗ്യത്തിലോ എന്തോ താളം തെറ്റുന്നു എന്നതിന്റെ സൂചന. കേവലം ബോധം വരുമ്പോൾ എല്ലാം ശരിയായി എന്ന് കരുതരുത്. അതിന്റെ മൂലകാരണം കണ്ടെത്തി പരിഹരിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ആയുർവേദം നിർദ്ദേശിക്കുന്ന സമീകൃതമായ ആഹാരരീതികളും ചിട്ടയായ ദിനചര്യകളും പിൻതുടരുന്നതിലൂടെ ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങളെ സന്തുലിതാവസ്ഥയിൽ നിർത്താനും ഓജസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സാധിക്കും. അങ്ങനെ, ശാരീരികവും മാനസികവുമായ കരുത്താർജ്ജിച്ച് ഇത്തരം അവസ്ഥകളെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റിനിർത്താൻ കഴിയും.