കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ വൻ പ്രതിസന്ധി

രാജ്യത്തിന്റെ വ്യവസായ, സാമ്പത്തിക നട്ടെല്ലായ നിരവധി കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ (Central Public Sector Enterprises – CPSEs) കടുത്ത നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധിയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നതായി നിർണായക റിപ്പോർട്ട്. രാജ്യത്തെ 53 സുപ്രധാന പൊതുമേഖലാ കമ്പനികൾക്ക് സ്ഥിരം ചെയർമാനും മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടറും (CMD) ഇല്ലെന്ന് ഒരു പാർലമെന്ററി സമിതിയാണ് കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇത് സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ദീർഘകാല പദ്ധതികളെയും ഒരുപോലെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, വെല്ലുവിളികൾ, ഭാവി എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച പബ്ലിക് എന്റർപ്രൈസസ് കമ്മിറ്റിയുടെ റിപ്പോർട്ടിലാണ് ഈ ഞെട്ടിക്കുന്ന വിവരങ്ങളുള്ളത്. ദീർഘകാലമായി തലപ്പത്ത് ആളില്ലാതെ തുടരുന്നത് കമ്പനികളുടെ വളർച്ചയെയും മത്സരശേഷിയെയും പിന്നോട്ടടിക്കുന്ന ഗുരുതരമായ വിഷയമാണെന്ന് സമിതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ എന്തെല്ലാം?

പാർലമെന്റിൽ സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ പ്രതിസന്ധി ഏതാനും തസ്തികകളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ഭരണപരമായ വീഴ്ചകളിലേക്കും സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കമില്ലായ്മയിലേക്കും വിരൽ ചൂണ്ടുന്ന നിരവധി പ്രശ്നങ്ങൾ സമിതി എടുത്തുപറയുന്നുണ്ട്.

ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഉന്നത തസ്തികകൾ

റിപ്പോർട്ടിലെ ഏറ്റവും ഗൗരവമേറിയ കണ്ടെത്തൽ ഇതാണ്. രാജ്യത്തെ പ്രധാനപ്പെട്ട 53 കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ചെയർമാൻ ആൻഡ് മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (CMD) അല്ലെങ്കിൽ മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ (MD) എന്ന സ്ഥിരം തസ്തിക ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുകയാണ്. ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുകയും അതിന് ദിശാബോധം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്ന എക്സിക്യൂട്ടീവ് തസ്തികയാണിത്. ഇവിടെ ദീർഘകാലമായി ആളില്ലാത്തത് സ്ഥാപനങ്ങളെ നാഥനില്ലാ കളരിയാക്കി മാറ്റുന്നു.

• സിഎംഡി/എംഡി ഒഴിവുകൾ: 53 സ്ഥാപനങ്ങളിൽ
• സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടർമാർ: മൊത്തം തസ്തികകളുടെ 70 ശതമാനവും ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു.

കമ്പനികളുടെ പ്രവർത്തനത്തിൽ സുതാര്യതയും നിഷ്പക്ഷതയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നവരാണ് സ്വതന്ത്ര ഡയറക്ടർമാർ (Independent Directors). ഇത്രയധികം ഒഴിവുകൾ നിലനിൽക്കുന്നത് കോർപ്പറേറ്റ് ഭരണത്തിന്റെ (Corporate Governance) താളം തെറ്റിക്കുമെന്നും സമിതിക്ക് ആശങ്കയുണ്ട്.

ഫണ്ടിംഗിലെ പ്രശ്നങ്ങളും നയപരമായ പാളിച്ചകളും

നേതൃത്വ പ്രതിസന്ധിക്ക് പുറമെ, പല സ്ഥാപനങ്ങളും ഫണ്ടിംഗ് സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങളും നേരിടുന്നുണ്ട്. സർക്കാരിലേക്ക് നൽകേണ്ട ലാഭവിഹിതം (Dividend) സംബന്ധിച്ച നയങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്നും സമിതി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ചില സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അമിത ലാഭവിഹിതം നൽകേണ്ടി വരുന്നത് അവയുടെ പ്രവർത്തന മൂലധനത്തെയും വികസന പദ്ധതികളെയും ബാധിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

എന്തുകൊണ്ട് ഈ സാഹചര്യം അപകടകരമാകുന്നു?

സ്ഥിരം മേധാവി ഇല്ലാത്തത് ഒരു സ്ഥാപനത്തെ പല തരത്തിൽ ദോഷകരമായി ബാധിക്കും. ദീർഘകാല പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യാനോ, തന്ത്രപ്രധാനമായ തീരുമാനങ്ങൾ സമയബന്ധിതമായി എടുക്കാനോ, പുതിയ വിപണികൾ കണ്ടെത്താനോ സാധിക്കാതെ വരും. താൽക്കാലിക ചുമതലയുള്ളവർക്ക് പലപ്പോഴും വലിയ റിസ്കുള്ള തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ പരിമിതികളുണ്ടാകും. ഇത് സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ എതിരാളികളുമായി മത്സരിക്കുമ്പോൾ കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളെ ബഹുദൂരം പിന്നിലാക്കും.

മാത്രമല്ല, ഇത് സ്ഥാപനത്തിലെ ജീവനക്കാരുടെ മനോവീര്യത്തെയും ബാധിക്കും. വ്യക്തമായ നേതൃത്വമോ ദിശാബോധമോ ഇല്ലാത്തത് താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജീവനക്കാരിൽ വരെ ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുകയും സ്ഥാപനത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഉത്പാദനക്ഷമതയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും.

പരിഹാരമായി സമിതി മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന നിർദ്ദേശങ്ങൾ

ഈ ഗുരുതരമായ സാഹചര്യം മറികടക്കാൻ പാർലമെന്ററി സമിതി ചില അടിയന്തര നിർദ്ദേശങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• നിയമന നടപടികൾ വേഗത്തിലാക്കുക: ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന സിഎംഡി, ഡയറക്ടർ തസ്തികകളിലേക്കുള്ള നിയമന നടപടികൾ സുതാര്യവും സമയബന്ധിതവുമാക്കാൻ ഒരു സ്ഥിരം സംവിധാനം ഉണ്ടാക്കണം.
• ലാഭവിഹിത നയം പുനഃപരിശോധിക്കുക: ഓരോ കമ്പനിയുടെയും സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയും ഭാവി പദ്ധതികളും കണക്കിലെടുത്ത് ലാഭവിഹിത നയത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തണം.
• ഭരണതലത്തിൽ പ്രൊഫഷണലിസം: സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ബോർഡുകളിൽ അതത് മേഖലയിലെ വിദഗ്ധരെയും പ്രൊഫഷണലുകളെയും ഉൾപ്പെടുത്തി കോർപ്പറേറ്റ് ഭരണം ശക്തിപ്പെടുത്തണം.

തൊഴിൽ വിപണിയിലെ പ്രതിഫലനം

കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഈ പ്രതിസന്ധി രാജ്യത്തെ തൊഴിൽ വിപണിയിലും ചലനങ്ങളുണ്ടാക്കും. നേതൃത്വമില്ലായ്മ മൂലം പുതിയ പ്രോജക്ടുകൾ വൈകുന്നത് പുതിയ തൊഴിലവസരങ്ങൾ കുറയാൻ കാരണമാകും. നിലവിലുള്ള ജീവനക്കാർക്ക് കരിയർ വളർച്ചയ്ക്കുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറയുന്നതിനും ഇത് ഇടയാക്കും. അതേസമയം, സർക്കാർ ഈ വിഷയത്തിൽ അടിയന്തരമായി ഇടപെടുകയും നിയമനങ്ങൾ വേഗത്തിലാക്കുകയും ചെയ്താൽ ഉന്നത തസ്തികകളിലേക്ക് യോഗ്യരായ ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ തുറന്നുകിട്ടും.

രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാപനങ്ങളെ വീണ്ടും ഊർജ്ജസ്വലമാക്കാൻ സമിതിയുടെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അടിയന്തരമായി നടപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായം. പൊതുമേഖലയിലെ തൊഴിൽ സ്വപ്നം കാണുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ഉദ്യോഗാർത്ഥികളും ഈ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ജീവനക്കാരും സർക്കാരിന്റെ അടുത്ത നടപടികൾക്കായി ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്.