വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ ഭൂപടം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിലാകാൻ കാരണമായ ഒരു ടെക്റ്റോണിക് ഫലകം (Tectonic Plate) ചരിത്രത്തിലേക്ക് മറഞ്ഞുപോയിട്ട് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി. ‘ഫാരലോൺ പ്ലേറ്റ്’ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ഭീമൻ ഭൂഫലകം വടക്കേ അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിനടിയിലേക്ക് ഊളിയിട്ടിറങ്ങിയപ്പോൾ, അത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തിന്റെ രൂപീകരണത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. കാലിഫോർണിയ എന്ന സംസ്ഥാനം ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല ഈ ഫലകമില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ. ഇന്നും അതിന്റെ അവശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ കാസ്കേഡ് അഗ്നിപർവ്വത നിരകൾക്ക് ഊർജ്ജം പകരുന്നു.
എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, ഒരു പുതിയ പഠനം പറയുന്നത് ഈ അപ്രത്യക്ഷമായ ഫലകത്തിന്റെ സ്വാധീനം തീരങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല എന്നാണ്. വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൗമ പ്രതിഭാസങ്ങളിലൊന്നായ, ഇടയ്ക്കിടെ ഭൂഖണ്ഡത്തെയാകെ ചാരത്തിൽ മൂടാൻ ശേഷിയുള്ള, യെല്ലോസ്റ്റോൺ അഗ്നിപർവ്വതം എന്ന സൂപ്പർ വോൾക്കാനോയുടെ പിന്നിലെ യഥാർത്ഥ ശക്തി ഈ പുരാതന ഫലകമാണെന്ന് ഗവേഷകർ വാദിക്കുന്നു. ഈ ഫലകം ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലേക്ക് താഴ്ന്നുപോയപ്പോൾ സൃഷ്ടിച്ച സമ്മർദ്ദങ്ങളാണ് ഉരുകിയ പാറകൾക്ക് ഉപരിതലത്തിലേക്ക് എത്താനുള്ള വഴിയൊരുക്കിയതെന്നാണ് പുതിയ സിദ്ധാന്തം.
ഹോട്ട് സ്പോട്ടോ, അതോ മറ്റെന്തെങ്കിലുമോ?
ഭൂമിയിൽ പലയിടത്തും ജിയോളജിക്കൽ ഹോട്ട് സ്പോട്ടുകൾ (Geologic Hotspots) ഉണ്ട്. ഭൂമിയുടെ ആഴങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചുട്ടുപഴുത്ത വസ്തുക്കൾ ഭൂഫലകങ്ങളുടെ അതിരുകളിൽ നിന്നകലെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന സ്ഥലങ്ങളാണിവ. മിക്കപ്പോഴും, ‘മാന്റിൽ പ്ലൂം’ (Mantle Plume) എന്ന പ്രതിഭാസമാണ് ഈ ഹോട്ട് സ്പോട്ടുകൾക്ക് പിന്നിൽ. ഭൂമിയുടെ ആവരണത്തിന്റെ (mantle) ആഴങ്ങളിൽ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്ന ചുട്ടുപഴുത്ത പാറകളുടെ ഒരു സ്തംഭമാണിത്.
സാധാരണയായി ഹോട്ട് സ്പോട്ടുകൾ ദ്വീപുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. കനം കുറഞ്ഞ സമുദ്ര ഭൂവൽക്കത്തിലൂടെ ഉരുകിയ പാറയ്ക്ക് പുറത്തേക്ക് വരാൻ എളുപ്പമാണ്. ഹവായ് ദ്വീപുകൾ ഇതിന് മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ ഇതിനൊരു അപവാദമുണ്ട് – യെല്ലോസ്റ്റോൺ ഹോട്ട് സ്പോട്ട്. കനം കൂടിയ ഭൂഖണ്ഡ ഭൂവൽക്കത്തിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സ്നേക്ക് റിവർ പ്ലെയിൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സമതലത്തിൽ ഉടനീളം ഭീമാകാരമായ അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങളുടെ ഒരു പാത അവശേഷിപ്പിച്ചാണ് ഈ ഹോട്ട് സ്പോട്ട് ഇന്നത്തെ യെല്ലോസ്റ്റോൺ പ്രദേശത്ത് എത്തിനിൽക്കുന്നത്.
ഇത് കാണുമ്പോൾ യെല്ലോസ്റ്റോണും ഒരു മാന്റിൽ പ്ലൂമിന്റെ ഫലമാണെന്ന് തോന്നാം. പക്ഷെ, ചില കാര്യങ്ങൾ ഈ സിദ്ധാന്തവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, യെല്ലോസ്റ്റോണിലെ വൻ സ്ഫോടനങ്ങൾക്ക് കാരണമായ ലാവയുടെ രാസഘടനയും, സ്നേക്ക് റിവർ പ്ലെയിൻ രൂപീകരിച്ച ലാവയുടെ ഘടനയും തമ്മിൽ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. മാത്രമല്ല, ഈ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾക്കുമിടയിൽ കാര്യമായ അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനങ്ങളൊന്നും നടന്നിട്ടില്ലാത്ത ഒരു വിടവുമുണ്ട്. ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കെല്ലാം ഉത്തരം നൽകാൻ പരമ്പരാഗത മാന്റിൽ പ്ലൂം സിദ്ധാന്തത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല.
ഇവിടെയാണ് പുതിയ പഠനം പ്രസക്തമാകുന്നത്. ഇപ്പോൾ അപ്രത്യക്ഷമായ ഫാരലോൺ ഫലകം സൃഷ്ടിച്ച സമ്മർദ്ദങ്ങളാണ് ഇതിനെല്ലാം കാരണമെന്നാണ് ‘സയൻസ്’ ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനം പറയുന്നത്.
ചരിത്രം തിരുത്തിയെഴുതുന്ന ഫാരലോൺ ഫലകം
ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന പസഫിക് ഫലകം രൂപപ്പെടുന്നതിന് മുൻപ്, വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ അതിർത്തി ഏകദേശം ഇന്നത്തെ റോക്കി പർവതനിരകൾ വരെയായിരുന്നു. അതിനപ്പുറം സമുദ്രത്തിൽ ഫാരലോൺ എന്ന ഭീമാകാരമായ ഓഷ്യാനിക് ഫലകമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. പസഫിക് ഫലകം രൂപപ്പെടുകയും വികസിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തതോടെ, അത് ഫാരലോൺ ഫലകത്തെ കിഴക്കോട്ട് തള്ളിനീക്കി. അങ്ങനെ ഫാരലോൺ ഫലകം വടക്കേ അമേരിക്കൻ ഫലകത്തിനടിയിലേക്ക് പതിയെ പതിയെ താഴ്ന്നുപോയി (Subduction).
ഈ പ്രക്രിയക്കിടയിൽ, ഫാരലോൺ ഫലകത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ദ്വീപസമൂഹങ്ങൾ വടക്കേ അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ തീരത്ത് വന്നിടിക്കുകയും, ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിലേക്ക് വളരുകയും ചെയ്തു. കാലിഫോർണിയയിലും മെക്സിക്കോയിലുമൊക്കെ ഈ പ്രക്രിയ പൂർത്തിയായി. എന്നാൽ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഫാരലോൺ ഫലകത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഇപ്പോഴും അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിനടിയിലേക്ക് താഴ്ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇതാണ് കാസ്കേഡ് അഗ്നിപർവ്വതങ്ങൾക്ക് ഊർജ്ജം നൽകുന്നത്.
പുതിയ മോഡൽ നൽകുന്ന വിശദീകരണം
പുതിയ പഠനത്തിലെ ഗവേഷകർ ഒരു ജിയോഫിസിക്കൽ മോഡൽ (Geophysical Model) നിർമ്മിച്ചു. ഭൂമിയുടെ ആവരണത്തിൽ നിന്ന് ഭൂവൽക്കത്തിലൂടെ ഉരുകിയ പാറകൾ സഞ്ചരിക്കുന്ന പാതകളെയാണ് അവർ പഠനവിധേയമാക്കിയത്. യെല്ലോസ്റ്റോണിന് താഴെ ഈ പാതകൾ വളരെ സങ്കീർണ്ണമാണെന്ന് വിവിധ പഠനങ്ങൾ നേരത്തെ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.
ഭൂവൽക്കത്തിനും ആവരണത്തിനും ഇടയിലുള്ള ഒരേ സ്ഥലത്തുനിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്ന രണ്ട് പ്രധാന ശാഖകൾ ഉള്ളതായി കാണാം. ഒരു ശാഖ വടക്കുകിഴക്ക് ദിശയിൽ യെല്ലോസ്റ്റോൺ καλdera-യിലേക്ക് നീങ്ങുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് സ്നേക്ക് റിവർ പ്ലെയിനിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് പോകുന്നു. ഈ രണ്ട് ശാഖകളും പിരിയുന്ന രീതിയാണ് ഇവയ്ക്കിടയിലുള്ള അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനങ്ങളില്ലാത്ത വിടവിന് കാരണം.
ഗവേഷകരുടെ പുതിയ മോഡൽ അനുസരിച്ച്, താഴേക്ക് ഊളിയിടുന്ന ഫാരലോൺ ഫലകത്തിന്റെ അറ്റം വടക്കേ അമേരിക്കൻ ഫലകത്തിൽ വലിയ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നു. ഇതൊരു വലിവ് പോലെയാണ്. ഈ വലിവ് കാരണം ഭൂവൽക്കത്തിൽ വിള്ളലുകളും ദുർബലമായ ഭാഗങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. ഭൂമിയുടെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള ആവരണത്തിലെ (Asthenosphere) ചുട്ടുപഴുത്ത ഉരുകിയ പാറകൾക്ക് ഈ വിള്ളലുകളിലൂടെ മുകളിലേക്ക് വരാൻ എളുപ്പവഴിയൊരുങ്ങുന്നു.
അതായത്, ഭൂമിയുടെ അഗാധതയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു മാന്റിൽ പ്ലൂം അല്ല, മറിച്ച് താരതമ്യേന മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള ഭൗമപ്രതിഭാസങ്ങളാണ് യെല്ലോസ്റ്റോൺ അഗ്നിപർവ്വതത്തിന് ഇന്ധനം നൽകുന്നത്. ചരിത്രത്തിലേക്ക് മറഞ്ഞുപോയ ഒരു ഫലകത്തിന്റെ “പ്രേതം” ആണ് ഇന്നും അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ അടിത്തറയെ ഇളക്കിമറിക്കുന്നത്.
ഭൂമിയുടെ ഓർമ്മകൾ
ഈ പുതിയ കണ്ടെത്തൽ യെല്ലോസ്റ്റോണിനെക്കുറിച്ചുള്ള നമ്മുടെ ധാരണകളെ മാറ്റിമറിക്കുകയാണ്. ഇത് കേവലം ഒരു ഹോട്ട് സ്പോട്ട് എന്നതിലുപരി, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ടെക്റ്റോണിക് പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണമായ ഫലമാണെന്ന് പഠനം തെളിയിക്കുന്നു.
ഭൂമിയുടെ ഭൂതകാലം അതിന്റെ വർത്തമാനത്തെയും ഭാവിയെയും എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു എന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണിത്. ഒരു കാലത്ത് സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലായിരുന്ന ഒരു ഫലകത്തിന്, അത് അപ്രത്യക്ഷമായിക്കഴിഞ്ഞും ഒരു ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് ഇത്രയും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്താൻ കഴിയുമെന്നത് ഭൂഗർഭശാസ്ത്രത്തിലെ കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന ഒരറിവാണ്. യെല്ലോസ്റ്റോൺ അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ ഓരോ തുടിപ്പിലും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ ചരിത്രമുണ്ട് എന്നർത്ഥം.
