ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ: ആയുർവേദ പരിഹാരം

നമ്മുടെ ശരീരമെന്ന അത്ഭുതലോകത്തിലെ നിശ്ശബ്ദ സന്ദേശവാഹകരാണ് ഹോർമോണുകൾ. നമ്മുടെ ഉറക്കം, ഉണർവ്, ഊർജ്ജസ്വലത, മാനസികാവസ്ഥ, ദഹനം, പ്രത്യുൽപാദന ശേഷി തുടങ്ങി എണ്ണിയാലൊടുങ്ങാത്ത ശാരീരിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന രാസതന്മാത്രകളാണിവ. ശരീരത്തിലെ അന്തഃസ്രാവി ഗ്രന്ഥികൾ (Endocrine Glands) ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഹോർമോണുകൾ രക്തത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് അതത് കോശങ്ങളിൽ കൃത്യമായ നിർദ്ദേശങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നു. ഒരു മരത്തിന്റെ വേരുകൾ അതിനെ പൂർണ്ണമായി പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഹോർമോൺ ശൃംഖല നമ്മുടെ ശരീരത്തെയാകെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ഈ സംവിധാനം താളം തെറ്റുമ്പോഴാണ് പലവിധത്തിലുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ തലപൊക്കുന്നത്. ഇതിനെയാണ് സാധാരണയായി ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ എന്ന് പറയുന്നത്.

ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ഓരോ ഹോർമോണിനെയും അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും വേർതിരിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ, ആയുർവേദം ഇതിനെ സമീപിക്കുന്നത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെയാണ്. ശരീരത്തെയും മനസ്സിനെയും ഒരുപോലെ പരിഗണിക്കുന്ന ആയുർവേദം, ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങളെ ത്രിദോഷങ്ങളായ വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നിവയുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. കേവലം രോഗലക്ഷണങ്ങളെ ചികിത്സിക്കുന്നതിന് പകരം, പ്രശ്നത്തിന്റെ മൂലകാരണം കണ്ടെത്തി പരിഹരിക്കാനാണ് ആയുർവേദം ശ്രമിക്കുന്നത്.

ആയുർവേദ കാഴ്ചപ്പാടിൽ ഹോർമോണുകൾ

ആയുർവേദ സംഹിതകളിൽ ‘ഹോർമോൺ’ എന്ന വാക്ക് നേരിട്ട് പരാമർശിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ സൂചനകൾ നൽകുന്നുണ്ട്. ശരീരത്തിലെ സന്ദേശ കൈമാറ്റത്തെയും ചലനങ്ങളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് വാതദോഷമാണ്. അതിനാൽ ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ‘വാതധർമ്മീയം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം. അതായത്, വാതദോഷത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളോട് സാമ്യമുള്ളവ. ശരീരത്തിലെ ഒരു ഭാഗത്തുനിന്ന് മറ്റൊരു ഭാഗത്തേക്ക് നിർദ്ദേശങ്ങൾ എത്തിക്കുന്ന ഹോർമോണുകളുടെ പങ്ക്, വാതത്തിന്റെ ‘ചല’ ഗുണത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ശരീരത്തിലെ അഗ്നി (Agni) അഥവാ ദഹന, രൂപാന്തരീകരണ ഊർജ്ജവുമായും ഹോർമോണുകൾക്ക് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. ഓരോ ധാതുക്കളുടെയും (ശരീരകലകൾ) രൂപീകരണത്തിന് സഹായിക്കുന്ന ധാതു അഗ്നികളെ (Dhatu Agni) നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ ഹോർമോണുകൾക്ക് പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, തൈറോയ്ഡ് ഹോർമോണിന്റെ പ്രവർത്തനം ശരീരത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഉപാപചയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ (Metabolism) നിയന്ത്രിക്കുന്നു, ഇത് ജഠരാഗ്നിയുടെയും (പ്രധാന ദഹനശക്തി) ധാതു അഗ്നികളുടെയും പ്രവർത്തനവുമായി വളരെയധികം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ അഗ്നി മന്ദമാകുമ്പോൾ, കഴിക്കുന്ന ആഹാരം ശരിയായി ദഹിക്കാതെ ‘ആമം’ (Ama) എന്ന വിഷാംശം രൂപപ്പെടുന്നു. ഈ ആമം ശരീരത്തിലെ സൂക്ഷ്മമായ സ്രോതസ്സുകളിൽ (channels) അടിഞ്ഞുകൂടി ഹോർമോണുകളുടെ സുഗമമായ സഞ്ചാരത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. ഇത് ഹോർമോൺ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഗ്രന്ഥികളിലേക്കും ഹോർമോൺ സ്വീകരിക്കുന്ന കോശങ്ങളിലേക്കുമുള്ള ആശയവിനിമയം തകരാറിലാക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹോർമോൺ ചികിത്സയിൽ അഗ്നിയെ ദീപ്തമാക്കാനും ആമത്തെ പുറന്തള്ളാനും ആയുർവേദം പ്രഥമ പരിഗണന നൽകുന്നു.

ത്രിദോഷങ്ങളും ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളും

ശരീരത്തിലെ ഓരോ പ്രവർത്തനത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നീ ത്രിദോഷങ്ങൾക്ക് ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തിലും വ്യക്തമായ പങ്കുണ്ട്. ഓരോ ദോഷവും എങ്ങനെയാണ് ഹോർമോൺ സന്തുലനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നതെന്ന് നോക്കാം.

• വാത ദോഷം: നാഡീവ്യൂഹത്തെയും അന്തഃസ്രാവി ഗ്രന്ഥികളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നത് വാതമാണ്. പിറ്റ്യൂട്ടറി, ഹൈപ്പോതലാമസ് തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥികളുടെ ശരിയായ പ്രവർത്തനത്തിന് സന്തുലിതമായ വാതം അത്യാവശ്യമാണ്. വാതം വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ ഉത്കണ്ഠ, ഉറക്കക്കുറവ്, ക്രമം തെറ്റിയ ആർത്തവം, മാനസിക പിരിമുറുക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകാം. കോർട്ടിസോൾ പോലുള്ള സ്ട്രെസ് ഹോർമോണുകളുടെ വർദ്ധനവിന് ഇത് കാരണമാകും. അഡ്രിനൽ ഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ വാതം കാര്യമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു. അമിതമായ വാതവൃദ്ധി അഡ്രിനൽ ക്ഷീണത്തിലേക്ക് (Adrenal Fatigue) നയിച്ചേക്കാം.
• പിത്ത ദോഷം: ശരീരത്തിലെ ഉപാപചയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ദഹനം, ഊർജ്ജ ഉത്പാദനം എന്നിവ പിത്തത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. തൈറോയ്ഡ്, പാൻക്രിയാസ് തുടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനം പിത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പിത്തം അധികമായാൽ അമിതമായ വിശപ്പ്, ദേഷ്യം, അസിഡിറ്റി, ചർമ്മരോഗങ്ങൾ, ആർത്തവ സമയത്തെ അമിത രക്തസ്രാവം തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. ഇൻസുലിൻ പ്രതിരോധം (Insulin Resistance), ഹൈപ്പർതൈറോയിഡിസം തുടങ്ങിയ ഉപാപചയ സംബന്ധമായ ഹോർമോൺ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ പലപ്പോഴും വർദ്ധിച്ച പിത്തദോഷം ഒരു പ്രധാന കാരണമാണ്.
• കഫ ദോഷം: ശരീരത്തിന് ഘടനയും സ്ഥിരതയും നൽകുന്നത് കഫമാണ്. വളർച്ച, ശാരീരിക പുഷ്ടി, പ്രത്യുൽപാദന വ്യവസ്ഥയുടെ ആരോഗ്യം എന്നിവയെ കഫം സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഈസ്ട്രജൻ, പ്രൊജസ്ട്രോൺ തുടങ്ങിയ സ്ത്രീ ഹോർമോണുകളുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥയ്ക്ക് കഫം ആവശ്യമാണ്. കഫം വർദ്ധിക്കുന്നത് അമിതവണ്ണം, അലസത, വിഷാദം, പോളിസിസ്റ്റിക് ഓവറി സിൻഡ്രോം (PCOS) പോലുള്ള അവസ്ഥകൾക്ക് കാരണമായേക്കാം. ഹൈപ്പോതൈറോയിഡിസം (ശരീരത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം മന്ദഗതിയിലാകുന്ന അവസ്ഥ), അമിതവണ്ണം എന്നിവ കഫദോഷത്തിന്റെ ആധിക്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കഫത്തിന്റെ ശീത, ഗുരു, മന്ദ ഗുണങ്ങൾ ഗ്രന്ഥികളുടെ പ്രവർത്തനത്തെയും മന്ദീഭവിപ്പിക്കുന്നു.

ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥയുടെ പൊതുവായ കാരണങ്ങൾ

ആധുനിക ജീവിതശൈലിയിലെ പല ഘടകങ്ങളും ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാറുണ്ട്. ആയുർവേദം ഇതിനെ പ്രജ്ഞാപരാധം (അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് തെറ്റുകൾ ചെയ്യുക), അസാത്മ്യേന്ദ്രിയാർത്ഥ സംയോഗം (ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ തെറ്റായി ഉപയോഗിക്കുക), പരിണാമം (കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾ) എന്നിവയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു.

• അമിതമായ മാനസിക പിരിമുറുക്കം: സ്ഥിരമായ ടെൻഷൻ കോർട്ടിസോൾ എന്ന സ്ട്രെസ് ഹോർമോണിന്റെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് മറ്റ് ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തും.
• തെറ്റായ ആഹാരശീലങ്ങൾ: സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ, പഞ്ചസാരയുടെ അമിത ഉപയോഗം, അനാരോഗ്യകരമായ കൊഴുപ്പുകൾ എന്നിവ ഇൻസുലിൻ പോലുള്ള ഹോർമോണുകളുടെ പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കും.
• വ്യായാമക്കുറവ്: ശാരീരിക വ്യായാമത്തിന്റെ അഭാവം ശരീരത്തിലെ ഹോർമോൺ ഉത്പാദനത്തെയും സംവേദനക്ഷമതയെയും (sensitivity) പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും.
• ഉറക്കക്കുറവ്: രാത്രിയിലെ അസമയത്തുള്ള ഉറക്കവും ഉണരലും ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ജൈവഘടികാരത്തെ (Circadian Rhythm) തകരാറിലാക്കുകയും മെലാറ്റോണിൻ, കോർട്ടിസോൾ തുടങ്ങിയ ഹോർമോണുകളുടെ സന്തുലനത്തെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും.
• രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം: സൗന്ദര്യവർദ്ധക വസ്തുക്കൾ, പ്ലാസ്റ്റിക് (BPA), കീടനാശിനികൾ എന്നിവയിലെ ചില രാസവസ്തുക്കൾ ശരീരത്തിലെത്തി ഹോർമോൺ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവയായി (Endocrine Disruptors) പ്രവർത്തിക്കാം.
• വേഗങ്ങളെ തടയുന്നത് (Vega Dharana): മലം, മൂത്രം, തുമ്മൽ, ചുമ, വിശപ്പ്, ദാഹം തുടങ്ങിയ സ്വാഭാവിക ശാരീരിക വേഗങ്ങളെ തടയുന്നത് വാതദോഷത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ശരീരത്തിന്റെ ആന്തരിക സന്തുലിതാവസ്ഥയെ തകരാറിലാക്കുകയും ചെയ്യും.

പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാം

ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ പലപ്പോഴും സാധാരണ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളായി തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടാം. താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ അതൊരു സൂചനയായി കണക്കാക്കാം:

• വിശദീകരിക്കാനാകാത്ത ശരീരഭാരം കൂടുകയോ കുറയുകയോ ചെയ്യുക.
• തുടർച്ചയായ ക്ഷീണവും തളർച്ചയും ഊർജ്ജക്കുറവും.
• ക്രമം തെറ്റിയ ആർത്തവചക്രം, അമിതമായ രക്തസ്രാവം അല്ലെങ്കിൽ ആർത്തവം നിലയ്ക്കുക.
• മുഖക്കുരു, ചർമ്മത്തിലെ എണ്ണമയം, അമിതമായ മുടികൊഴിച്ചിൽ, ശരീരത്തിലെ അമിത രോമവളർച്ച.
• പെട്ടെന്നുള്ള ദേഷ്യം, സങ്കടം, ഉത്കണ്ഠ തുടങ്ങിയ മാനസികാവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങൾ.
• ഉറക്കക്കുറവ് അല്ലെങ്കിൽ അമിതമായ ഉറക്കം.
• പേശികളുടെ ബലക്കുറവ്, സന്ധിവേദന, ശരീരവേദന.
• ലൈംഗിക താൽപര്യക്കുറവ്.
• അമിതമായ മധുരത്തോടോ ഉപ്പിനോടോ ഉള്ള ആസക്തി.
• ഓർമ്മക്കുറവും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടും (Brain Fog).

ആയുർവേദത്തിലൂടെ ഹോർമോൺ സന്തുലനം വീണ്ടെടുക്കാം

ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ പരിഹരിക്കാൻ ആയുർവേദം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നത് ഒരു സമഗ്രമായ സമീപനമാണ്. ആഹാരം (ആഹാരക്രമം), വിഹാരം (ജീവിതശൈലി), ഔഷധം (ചികിത്സ) എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

1. ആഹാരക്രമത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ (Dietary Correction)

നമ്മൾ കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണം ഹോർമോൺ ഉത്പാദനത്തിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. “ആഹാരമാണ് ഔഷധം” എന്ന തത്വം ഇവിടെ വളരെ പ്രധാനമാണ്.

• ആരോഗ്യകരമായ കൊഴുപ്പുകൾ: ഹോർമോണുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് നല്ല കൊഴുപ്പുകൾ അത്യാവശ്യമാണ്. നെയ്യ്, വെളിച്ചെണ്ണ, എള്ള്, ഫ്ലാക്സ് സീഡ്, മത്തൻകുരു, ബദാം, വാൾനട്ട് എന്നിവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുക.
• നാരുകൾ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണം: പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, ഇലക്കറികൾ (പ്രത്യേകിച്ച് മുരിങ്ങയില), മുഴുധാന്യങ്ങൾ എന്നിവ ധാരാളമായി കഴിക്കുന്നത് ദഹനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അധിക ഹോർമോണുകളെ പുറന്തള്ളാനും സഹായിക്കും.
• പ്രോട്ടീൻ: പയറുവർഗ്ഗങ്ങൾ, പാൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, മുട്ട എന്നിവ മിതമായ അളവിൽ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് പേശികളുടെ ആരോഗ്യത്തിനും ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനത്തിനും നല്ലതാണ്.
• ഷഡ് രസങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുക: മധുരം, പുളി, ഉപ്പ്, എരിവ്, കയ്പ്, ചവർപ്പ് എന്നീ ആറ് രസങ്ങളും ഭക്ഷണത്തിൽ മിതമായി ഉൾപ്പെടുത്തുക. കയ്പ്പും ചവർപ്പും രസങ്ങൾ (ഉദാ: പാവയ്ക്ക, മുരിങ്ങയില, മഞ്ഞൾ) രക്തശുദ്ധീകരണത്തിനും പിത്ത-കഫ ദോഷങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും, ഇത് ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മെച്ചപ്പെടുത്തും.
• സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ: ഇഞ്ചി, കറുവപ്പട്ട, ജീരകം, മല്ലി, ഉലുവ തുടങ്ങിയവ അഗ്നിയെ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ആമത്തെ ദഹിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. ഇവ കറികളിലും മറ്റും ചേർക്കുന്നത് ഹോർമോൺ സന്തുലനത്തിന് നല്ലതാണ്.
• ഒഴിവാക്കേണ്ടവ: പഞ്ചസാര, മൈദ, പാക്കറ്റ് ഭക്ഷണങ്ങൾ, കൃത്രിമ മധുരങ്ങൾ, എണ്ണയിൽ വറുത്ത പലഹാരങ്ങൾ എന്നിവ പരമാവധി ഒഴിവാക്കുക. ഇവ ശരീരത്തിൽ നീർക്കെട്ട് (inflammation) ഉണ്ടാക്കുകയും ഹോർമോൺ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യും.

2. ജീവിതശൈലിയിലെ ചിട്ടകൾ (Dinacharya & Ritucharya)

ചിട്ടയായ ഒരു ദിനചര്യ (Dinacharya) പാലിക്കുന്നത് ശരീരത്തിന്റെ ജൈവഘടികാരം ക്രമപ്പെടുത്താനും ഹോർമോൺ സന്തുലനം നിലനിർത്താനും സഹായിക്കും.

• കൃത്യസമയത്തുള്ള ഉറക്കം: എല്ലാ ദിവസവും ഒരേ സമയം ഉറങ്ങുകയും ഉണരുകയും ചെയ്യുക. രാത്രി 10 മണിക്കും രാവിലെ 6 മണിക്കും ഇടയിലുള്ള ഉറക്കം ശരീരത്തിന് ഏറ്റവും ഗുണകരമാണ്. ഇത് മെലാറ്റോണിൻ, കോർട്ടിസോൾ ഹോർമോണുകളെ ക്രമീകരിക്കുന്നു.
• വ്യായാമം: യോഗ, പ്രാണായാമം, സൂര്യനമസ്കാരം, നടത്തം തുടങ്ങിയ മിതമായ വ്യായാമങ്ങൾ ശീലമാക്കുക. അമിതമായ വ്യായാമം വാതദോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുൽപാദന വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ബദ്ധകോണാസനം, ഉപവിഷ്ട കോണാസനം എന്നിവയും, തൈറോയ്ഡ് ഗ്രന്ഥിയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് സർവാംഗാസനം, മത്സ്യാസനം എന്നിവയും വളരെ ഫലപ്രദമാണ്.
• സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുക: ധ്യാനം, ശ്വസന വ്യായാമങ്ങൾ (പ്രത്യേകിച്ച് നാഡീശോധന പ്രാണായാമം), ഇഷ്ടമുള്ള വിനോദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുക എന്നിവയിലൂടെ മാനസിക പിരിമുറുക്കം നിയന്ത്രിക്കുക.
• അഭ്യംഗം (Abhyanga): ആഴ്ചയിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ തവണ എള്ള് എണ്ണയോ ധന്വന്തരം തൈലമോ ഉപയോഗിച്ച് ശരീരം മുഴുവൻ തടവുന്നത് നാഡീവ്യൂഹത്തെ ശാന്തമാക്കാനും രക്തചംക്രമണം മെച്ചപ്പെടുത്താനും വാതദോഷത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കും.
  

  അഭ്യംഗം ചെയ്യുന്ന വിധം:

  • നിങ്ങളുടെ ദോഷപ്രകൃതിക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള തൈലം (വാതത്തിന് എള്ളെണ്ണ, പിത്തത്തിന് വെളിച്ചെണ്ണ, കഫത്തിന് കടുകെണ്ണ) ചെറുതായി ചൂടാക്കുക.
  • ആദ്യം തലയിൽ എണ്ണ തേച്ചുപിടിപ്പിച്ച് മൃദുവായി മസ്സാജ് ചെയ്യുക.
  • ശേഷം കഴുത്ത് മുതൽ താഴേക്ക് കാലുകൾ വരെ വൃത്താകൃതിയിലും നീളത്തിലും ബലം പ്രയോഗിക്കാതെ തടവുക. സന്ധികളിൽ വൃത്താകൃതിയിൽ തടവുന്നത് നല്ലതാണ്.
  • ഏകദേശം 15-20 മിനിറ്റ് എണ്ണ ശരീരത്തിൽ പിടിക്കാൻ അനുവദിച്ച ശേഷം ചെറുചൂടുവെള്ളത്തിൽ കുളിക്കുക. സോപ്പിന് പകരം ചെറുപയർ പൊടി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉത്തമം.

3. ഔഷധ സസ്യങ്ങളുടെ സഹായം

ഹോർമോൺ സന്തുലനത്തിന് സഹായിക്കുന്ന നിരവധി ഔഷധസസ്യങ്ങൾ ആയുർവേദത്തിലുണ്ട്. ഇവയെ രസായന ഔഷധങ്ങൾ (Rasayana) എന്ന് പറയുന്നു. ഇവ ശരീരത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ആരോഗ്യത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നു.

• അശ്വഗന്ധ (Ashwagandha): ഇതൊരു മികച്ച അഡാപ്റ്റോജൻ (Adaptogen) ആണ്. അതായത്, ശരീരത്തെ സമ്മർദ്ദവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇത് കോർട്ടിസോളിന്റെ അളവ് നിയന്ത്രിക്കാനും തൈറോയ്ഡ് ഗ്രന്ഥിയുടെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കും. ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: അര ടീസ്പൂൺ അശ്വഗന്ധ ചൂർണ്ണം ഒരു ഗ്ലാസ് ചൂടുപാലിൽ കലക്കി രാത്രി ഉറങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് കുടിക്കുന്നത് വാതദോഷം കുറയ്ക്കാനും നല്ല ഉറക്കം ലഭിക്കാനും സഹായിക്കും. ആയുർവേദ ശാസ്ത്രം: ഇത് വാത-കഫ ശമനവും, ബല്യ (ശരീരത്തിന് ബലം നൽകുന്ന), രസായന (പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്ന) ഗുണങ്ങളുമുള്ള ഔഷധമാണ്. ഇത് ശരീരത്തിലെ ധാതുക്കളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
• ശതാവരി (Shatavari): ‘സ്ത്രീകളുടെ ഔഷധം’ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ശതാവരി, സ്ത്രീകളിലെ പ്രത്യുൽപാദന വ്യവസ്ഥയുടെ ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമമാണ്. ആർത്തവ പ്രശ്നങ്ങൾ, പി.സി.ഒ.എസ്, ആർത്തവവിരാമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഇത് ഫലപ്രദമാണ്. ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: അര ടീസ്പൂൺ ശതാവരിക്കിഴങ്ങ് പൊടിച്ചത് ഒരു ടീസ്പൂൺ നെയ്യിൽ ചാലിച്ച് ഭക്ഷണത്തിന് മുൻപോ ശേഷമോ കഴിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ പാലിൽ കലക്കിയും കുടിക്കാവുന്നതാണ്. ആയുർവേദ ശാസ്ത്രം: ശതാവരിക്ക് ശീതവീര്യവും (cooling potency) മധുര രസവുമാണ്. ഇത് പിത്തദോഷത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ പ്രത്യുൽപാദന ധാതുവായ ആർത്തവ ധാതുവിനെ പോഷിപ്പിക്കാൻ ഇത് അത്യുത്തമമാണ്.
• തുളസി (Tulsi): തുളസി കോർട്ടിസോളിന്റെ അളവ് കുറയ്ക്കാനും രക്തത്തിലെ പഞ്ചസാരയുടെ അളവ് നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കും. ചായ രൂപത്തിൽ ഇത് ദിവസവും ഉപയോഗിക്കാം. ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: 5-10 തുളസിയിലകൾ ഇട്ട് തിളപ്പിച്ച വെള്ളം ചായ പോലെ ദിവസം ഒന്നോ രണ്ടോ തവണ കുടിക്കാം. ഇത് ശരീരത്തിലെ കോർട്ടിസോളിന്റെ അളവ് സ്വാഭാവികമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കും. ആയുർവേദ ശാസ്ത്രം: തുളസിക്ക് ലഘു, രൂക്ഷ ഗുണങ്ങളുണ്ട്. ഇത് കഫ-വാത ദോഷങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ‘ദീപന’ (ദഹനത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന) ഗുണം അഗ്നിയെ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു.
• മഞ്ഞൾ: ഇതിലെ കുർക്കുമിൻ എന്ന ഘടകം ശരീരത്തിലെ നീർക്കെട്ട് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു, ഇത് എൻഡോക്രൈൻ സിസ്റ്റത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: കാൽ ടീസ്പൂൺ മഞ്ഞൾപ്പൊടി ഒരു ഗ്ലാസ് ചൂടുപാലിൽ കലക്കി കുടിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്. കറികളിൽ ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഫലപ്രദമാണ്.
• ത്രിഫല: കടുക്ക, നെല്ലിക്ക, താന്നിക്ക എന്നിവയുടെ ഈ മിശ്രിതം ദഹനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മാലിന്യങ്ങളെ (ആമം) പുറന്തള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഹോർമോൺ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പരോക്ഷമായി സഹായിക്കുന്നു. ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: ഒരു ടീസ്പൂൺ ത്രിഫല ചൂർണ്ണം ഒരു ഗ്ലാസ് ചെറുചൂടുവെള്ളത്തിൽ കലക്കി രാത്രി ഉറങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് കുടിക്കുക. ഇത് മലബന്ധം അകറ്റാനും ശരീരത്തിലെ ആമം പുറന്തള്ളാനും സഹായിക്കും. ആയുർവേദ ശാസ്ത്രം: ത്രിഫല ഒരു ‘ത്രിദോഷഹര’ ഔഷധമാണ്, അതായത് മൂന്ന് ദോഷങ്ങളെയും സന്തുലിതമാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഇത് ഒരു മൃദുവായ വിരേചന ഔഷധമായി പ്രവർത്തിച്ച് സ്രോതസ്സുകളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

മുൻകരുതലുകളും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളും

ആയുർവേദ ഔഷധങ്ങളും ജീവിതശൈലി മാറ്റങ്ങളും വളരെ ഫലപ്രദമാണെങ്കിലും, ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ശരീരപ്രകൃതിയും (ദോഷ പ്രകൃതി) നിലവിലെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയും (വികൃതി) വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും.

• വൈദ്യ നിർദ്ദേശം തേടുക: ഏതൊരു ഔഷധസസ്യവും ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നതിന് മുൻപ് ഒരു യോഗ്യനായ ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെ ഉപദേശം തേടുന്നത് സുരക്ഷിതമാണ്. സ്വയം ചികിത്സ അപകടകരമായേക്കാം.
• ഗർഭിണികളും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാരും: ഗർഭകാലത്തും മുലയൂട്ടുന്ന സമയത്തും ഒരു കാരണവശാലും ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശമില്ലാതെ ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കരുത്. അശ്വഗന്ധ പോലുള്ള ചില ഔഷധങ്ങൾ ഈ സമയങ്ങളിൽ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
• ദോഷപ്രകൃതി അറിയുക: അശ്വഗന്ധയ്ക്ക് ഉഷ്ണവീര്യമാണ് (heating potency), അതിനാൽ പിത്ത പ്രകൃതിക്കാർക്കോ ശരീരത്തിൽ അമിതമായി ചൂടുള്ളവർക്കോ ഇത് ചേരണമെന്നില്ല. അതുപോലെ, ശതാവരി കഫദോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
• ഔഷധത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ: വിശ്വസനീയമായ ഉറവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് മാത്രം ഔഷധങ്ങൾ വാങ്ങുക. ഗുണമേന്മയില്ലാത്ത ഔഷധങ്ങൾ വിപരീതഫലം ചെയ്തേക്കാം.
• മറ്റ് രോഗാവസ്ഥകൾ: നിങ്ങൾക്ക് നിലവിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും രോഗാവസ്ഥകളുണ്ടെങ്കിലോ മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലോ ആയുർവേദ ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുൻപ് തീർച്ചയായും ഡോക്ടറുമായി സംസാരിക്കണം.

ഈ ലേഖനം വിവരദായക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ്. ഏതെങ്കിലും ഔഷധം അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യോഗ്യതയുള്ള ഒരു ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെയോ ഡോക്ടറുടെയോ ഉപദേശം തേടുക.

ശരീരത്തിന്റെ താളം, ആരോഗ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം

ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ ഒരു രോഗം എന്നതിലുപരി, നമ്മുടെ ശരീരവും മനസ്സും നൽകുന്ന ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. ജീവിതശൈലിയിലും ഭക്ഷണക്രമത്തിലും വന്ന തെറ്റുകൾ തിരുത്താനുള്ള ഒരു സൂചന. ആധുനിക മരുന്നുകൾക്ക് രോഗലക്ഷണങ്ങളെ വേഗത്തിൽ ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞേക്കാം, എന്നാൽ ആയുർവേദം ലക്ഷ്യമിടുന്നത് പ്രശ്നത്തിന്റെ മൂലകാരണം കണ്ടെത്തി ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ സന്തുലിതാവസ്ഥ വീണ്ടെടുക്കാനാണ്.

ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ശരീരഘടനയും (പ്രകൃതി) രോഗാവസ്ഥയും (വികൃതി) വ്യത്യസ്തമാണ്. അതിനാൽ, ഒരു ആയുർവേദ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം വ്യക്തിഗതമായ ചികിത്സാ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉചിതം. ഹോർമോൺ അസന്തുലിതാവസ്ഥ ഒരു രാത്രികൊണ്ട് സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നല്ല, അതിനാൽ അതിന്റെ പരിഹാരത്തിനും ക്ഷമയും സ്ഥിരോത്സാഹവും ആവശ്യമാണ്. ശരിയായ ആഹാരത്തിലൂടെയും ചിട്ടയായ ജീവിതശൈലിയിലൂടെയും പ്രകൃതിദത്തമായ ഔഷധങ്ങളിലൂടെയും ശരീരത്തിന്റെ ആന്തരിക താളം വീണ്ടെടുക്കാനും അതിന്റെ സ്വാഭാവിക രോഗശാന്തി ശേഷിയെ ഉണർത്താനും സാധിക്കും. ഇത് കേവലം രോഗലക്ഷണങ്ങളെ അടക്കിവെക്കുകയല്ല, മറിച്ച് ആരോഗ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയെ ബലപ്പെടുത്തുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ആരോഗ്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് എന്നാണല്ലോ പ്രമാണം.