ഒരു ടെക് കമ്പനി സ്വന്തം ലോഗോ വെച്ച ടി-ഷർട്ടോ കോഫി മഗ്ഗോ വിൽക്കുന്നത് പുതുമയുള്ള കാര്യമല്ല. എന്നാൽ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നിഗൂഢവും വിവാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു ഡാറ്റാ മൈനിംഗ് (Data Mining) ഭീമൻ, ഏകദേശം 20,000 രൂപ വിലയുള്ള ഒരു സാധാരണ കോട്ട് വിപണിയിലിറക്കിയാലോ? അതെ, പലന്തിർ ടെക്നോളജീസ് എന്ന അമേരിക്കൻ കമ്പനി ചെയ്തത് അതാണ്. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ സാധാരണമായി തോന്നാമെങ്കിലും, ഈ നീക്കത്തിന് പിന്നിൽ വലിയ ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ട്.
അടുത്തിടെയാണ് പലന്തിർ തങ്ങളുടെ ഓൺലൈൻ സ്റ്റോറിൽ പുതിയ ഉൽപ്പന്നം ചേർത്തത് – നീലയും കറുപ്പും നിറങ്ങളിലുള്ള ഒരു കോട്ടൺ ‘ചോർ കോട്ട്’. കാഴ്ചയിൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഫ്രഞ്ച് തൊഴിലാളികൾ ധരിച്ചിരുന്ന തരം വസ്ത്രം. നെഞ്ചിലെ പോക്കറ്റിൽ പലന്തിറിന്റെ ചെറിയ ലോഗോ പതിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നതൊഴിച്ചാൽ കാര്യമായ പ്രത്യേകതകളൊന്നും പറയാനില്ല. എന്നാൽ ഈ പലന്തിർ ജാക്കറ്റ് ടെക് ലോകത്തും ഫാഷൻ ലോകത്തും ഒരുപോലെ ചർച്ചകൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയിരിക്കുകയാണ്.
എന്താണ് പലന്തിർ? എന്തുകൊണ്ട് ഈ ജാക്കറ്റ് വിവാദമാകുന്നു?
പലന്തിറിനെ അറിയാത്തവർക്ക്, ഇതൊരു സാധാരണ സോഫ്റ്റ്വെയർ കമ്പനിയല്ല. അമേരിക്കൻ സർക്കാരിന്റെ പ്രതിരോധ, രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികൾക്ക് ഡാറ്റ വിശകലനം ചെയ്യാനുള്ള അതിശക്തമായ സോഫ്റ്റ്വെയർ നൽകുന്ന സ്ഥാപനമാണിത്. അമേരിക്കൻ സൈന്യവും സി.ഐ.എയും മുതൽ കുടിയേറ്റക്കാരെ കണ്ടെത്താനും നാടുകടത്താനും സഹായിക്കുന്ന ഇമിഗ്രേഷൻ ആൻഡ് കസ്റ്റംസ് എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് (ICE) വരെ ഇവരുടെ ഉപഭോക്താക്കളാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെയും സ്വകാര്യതയിലേക്കുള്ള കടന്നുകയറ്റത്തിന്റെയും പേരിൽ പലപ്പോഴും വിമർശനങ്ങൾ നേരിടുന്ന ഒരു കമ്പനിയാണിത്.
ഇങ്ങനെയൊരു പശ്ചാത്തലമുള്ള കമ്പനി ഒരു ഫാഷൻ ഉൽപ്പന്നം പുറത്തിറക്കുമ്പോൾ അതിന് പല മാനങ്ങളുണ്ടാകുന്നു. “തിന്മയുടെ പക്ഷത്തുള്ള വിരസന്മാർക്കുള്ള ഫ്രഞ്ച് വർക്ക് വെയർ” എന്നാണ് ഒരു ടിക് ടോക് വീഡിയോ ഈ ജാക്കറ്റിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അമേരിക്കൻ സൈനിക ശക്തിയുടെ ആരാധകരായ പലന്തിർ എന്തുകൊണ്ട് അമേരിക്കൻ വർക്ക്വെയറിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടില്ല എന്ന ചോദ്യവും ചിലർ ഉന്നയിച്ചു.
വിമർശനങ്ങൾക്കിടയിലും സംഭവിച്ചത് മറ്റൊന്നാണ്. വിപണിയിലിറക്കിയ 420 ജാക്കറ്റുകളും മണിക്കൂറുകൾക്കകം വിറ്റുതീർന്നു! ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നത് ഒരു കാര്യമാണ്: പലന്തിറിന് പുറത്ത് വിമർശകരുള്ളത് പോലെ, അകത്ത് അടിയുറച്ച അനുയായികളുമുണ്ട്.
വെറുമൊരു ജാക്കറ്റല്ല, ഒരു ‘ലൈഫ്സ്റ്റൈൽ ബ്രാൻഡ്’
കഴിഞ്ഞ ഒരു വർഷമായി പലന്തിർ സ്വയം ഒരു ‘ലൈഫ്സ്റ്റൈൽ ബ്രാൻഡ്’ ആയി അവതരിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്. ഈ ജാക്കറ്റ് അതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണം മാത്രം. പ്രമുഖ ഫാഷൻ മാഗസിനായ GQ-വിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, പലന്തിർ ജീവനക്കാരൻ പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ്: “അമേരിക്കയെയും സഖ്യകക്ഷികളെയും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സോഫ്റ്റ്വെയർ നൽകാനാണ് പലന്തിർ നിലകൊള്ളുന്നത്.”
അവരുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഈ പലന്തിർ ജാക്കറ്റ് ധരിക്കുന്നത് ഈ ആശയത്തോടുള്ള ഐക്യദാർഢ്യം പ്രകടിപ്പിക്കലാണ്. “നമ്മുടെ സൈനികരെ പിന്തുണയ്ക്കുക”, “പാശ്ചാത്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക” തുടങ്ങിയ മുദ്രാവാക്യങ്ങളാണ് അവർ ഉയർത്തുന്നത്. എന്നാൽ രസകരമായ കാര്യം, ജാക്കറ്റിലോ മറ്റ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലോ ഇത്തരം ആശയങ്ങൾ നേരിട്ട് പറയുന്നില്ല. പകരം, പലന്തിർ എന്ന ബ്രാൻഡ് നാമം മാത്രം മതി തങ്ങളുടെ ആശയം പറയാൻ എന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു.
ഫാഷനും സൈന്യവും തമ്മിലെന്ത്?
ഫാഷനും സൈനിക ആവശ്യങ്ങളും തമ്മിൽ അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്. ഫാഷൻ ജേർണലിസ്റ്റായ ആവേരി ട്രൂഫൽമാൻ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതുപോലെ, നാം ഇന്ന് ധരിക്കുന്ന പല വസ്ത്രങ്ങൾക്കും സൈനിക പശ്ചാത്തലമുണ്ട്.
- ബോംബർ ജാക്കറ്റുകൾ: യുദ്ധവിമാനങ്ങളിലെ പൈലറ്റുമാർക്കായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്.
- കോംബാറ്റ് ബൂട്ടുകൾ: പട്ടാളക്കാർക്ക് ദുർഘടമായ വഴികളിലൂടെ നടക്കാൻ നിർമ്മിച്ചത്.
- ഫീൽഡ് ജാക്കറ്റുകൾ, കാക്കി പാന്റുകൾ: ഇവയെല്ലാം സൈനിക യൂണിഫോമുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു.
പ്രമുഖ ബ്രാൻഡായ പതഗോണിയ (Patagonia) പോലും സാധാരണക്കാർക്ക് വസ്ത്രങ്ങൾ വിൽക്കുന്നതിനൊപ്പം അമേരിക്കൻ സൈന്യവുമായും കരാറുകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സൈന്യത്തിനായി വികസിപ്പിച്ച പ്രിമാലോഫ്റ്റ് (PrimaLoft) എന്ന സിന്തറ്റിക് ഇൻസുലേഷൻ ഇന്ന് സാധാരണക്കാർ വാങ്ങുന്ന ജാക്കറ്റുകളിലും പുതപ്പുകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഒരു പ്രതിരോധ കരാറുകാരൻ ഉപഭോക്തൃ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് പുതിയ കാര്യമല്ല.
പലന്തിറിന്റെ വഴി വേറെ
എന്നാൽ മറ്റു കമ്പനികളിൽ നിന്ന് പലന്തിറിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ഘടകമുണ്ട്. പതഗോണിയയോ പ്രിമാലോഫ്റ്റോ വസ്ത്രങ്ങളോ വസ്ത്ര നിർമ്മാണ സാമഗ്രികളോ ആണ് ഉണ്ടാക്കുന്നത്. പലന്തിർ ആകട്ടെ, അതിശക്തവും പലപ്പോഴും സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമായ സോഫ്റ്റ്വെയറുകളാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. സ്വന്തം ജീവനക്കാർക്കിടയിൽ പോലും ആശങ്കകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന തരം സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ.
അതുകൊണ്ട് ഈ പലന്തിർ ജാക്കറ്റ് ധരിക്കുന്നത് ഒരു സാധാരണ ബ്രാൻഡ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് പോലെയല്ല. അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് കൂടിയാണ്. തങ്ങൾ പലന്തിറിന്റെ ലോകവീക്ഷണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു എന്ന് പറയാതെ പറയുന്ന ഒരു മാർഗ്ഗമാണിത്. നേരിട്ട് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവന നടത്താതെ, ഒരു വസ്ത്രത്തിലൂടെ തങ്ങളുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ കൂറ് പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ‘ലാപ്ടോപ്പ് തലമുറ’യ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന അവസരമാണിത്.
ഇത് കമ്പനിക്കും വലിയ നേട്ടമാണ്. തങ്ങളുടെ ബ്രാൻഡിനെ ഒരു സാധാരണ ടെക് ഉൽപ്പന്നം എന്നതിലുപരി, ഒരു ആശയമായും ഒരു സമൂഹമായും വളർത്തിയെടുക്കാൻ ഇത്തരം നീക്കങ്ങൾ സഹായിക്കും. “പലന്തിറിന് തങ്ങളുടെ പേര് ടി-ഷർട്ടുകളിൽ കാണാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്നത് ബുദ്ധിപരമായ നീക്കമാണ്. തങ്ങൾ ‘കൂൾ’ ആണെന്ന് സ്വയം പറയുന്നത് അത്ര കൂൾ അല്ലായിരിക്കാം, പക്ഷെ ആ ആഗ്രഹം തന്നെ വളരെ സമർത്ഥമാണ്,” ട്രൂഫൽമാൻ പറയുന്നു.
ഉപസംഹാരം: ജാക്കറ്റിനപ്പുറത്തെ കാഴ്ചകൾ
അവസാനമായി, ഇതൊരു ജാക്കറ്റിന്റെ മാത്രം കഥയല്ല. സാങ്കേതികവിദ്യയും പ്രത്യയശാസ്ത്രവും വിപണനവും എങ്ങനെ കൂടിക്കലരുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണമാണിത്. ഒരു കമ്പനിയോടുള്ള ഇഷ്ടം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ നിന്ന്, ആ കമ്പനിയുടെ ആശയം തന്നെ ഒരു വസ്ത്രമായി അണിയുന്നതിലേക്ക് കാര്യങ്ങൾ മാറുകയാണ്. നിങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന വസ്ത്രം നിങ്ങൾ ആരാണെന്ന് പറയുന്നുവെങ്കിൽ, പലന്തിർ ജാക്കറ്റ് ധരിക്കുന്നവർ എന്താണ് ലോകത്തോട് പറയാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്? ആ ചോദ്യം ഇനിയും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടും.
