നിശ്ശബ്ദതയുടെ പാപം: ദ്രൗപദിയുടെ നിലവിളി കേൾക്കാത്ത സഭ

ആയിരം ദീപങ്ങൾ കത്തിനിന്ന, ശില്പചാരുതയാർന്ന തൂണുകളുള്ള, രത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും മിന്നിത്തിളങ്ങുന്ന ആ മഹാസഭയുടെ പ്രൗഢി ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് കെട്ടുപോയി. മണിനാദങ്ങളും മംഗളവാദ്യങ്ങളും മുഴങ്ങിയിരുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിൽ ഒരു നിലവിളി ആഞ്ഞടിച്ചു. മുടിയിൽ പിടിച്ചുവലിക്കപ്പെട്ട്, ഒറ്റവസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച്, രജസ്വലയായി വേദനിക്കുന്ന ഒരു സ്ത്രീ നടുസഭയിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സിംഹാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്ന മഹാപുരുഷന്മാരുടെയെല്ലാം തലകൾ ലജ്ജയാൽ കുനിഞ്ഞു. പാഞ്ചാലരാജന്റെ അഭിമാനമായ മകൾ, ഹസ്തിനപുരിയുടെ കുലവധു, അജയ്യരെന്നറിയപ്പെട്ട പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയപത്നി… ദ്രൗപദി. അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് തീപ്പൊരി ചിതറുന്നുണ്ടായിരുന്നു. സ്വന്തം ശരീരത്തിനുണ്ടായ അപമാനത്തേക്കാൾ വലിയ ഒരു ചോദ്യമായിരുന്നു ആ കണ്ണുകളിൽ ജ്വലിച്ചത്. ഈ അനീതി കാണാൻ കണ്ണുള്ളവർ, ഇത് തടയാൻ നാവുള്ളവർ, ധർമ്മം എന്തെന്ന് അറിയാവുന്നവർ ഇവിടെയില്ലേ എന്ന നിശ്ശബ്ദമായ ചോദ്യം.

ദുശ്ശാസനന്റെ ക്രൂരവും ഭ്രാന്തവുമായ ചിരി ആ വലിയ സഭാമണ്ഡപത്തിന്റെ ചുവരുകളിൽ തട്ടി പ്രതിധ്വനിച്ചു. ദുര്യോധനന്റെ മുഖത്ത് വിജയത്തിന്റെ ഗർവ്വും അധികാരത്തിന്റെ അഹങ്കാരവും ഒരുപോലെ നിറഞ്ഞു. ചൂതിൽ സർവ്വവും നഷ്ടപ്പെട്ട പാണ്ഡവർ, ജീവനുള്ള പ്രതിമകളെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നു; ഭീമന്റെ കണ്ണുകൾ കോപത്താൽ ചുവന്നിരുന്നു, അർജ്ജുനന്റെ കൈകൾ ഗാണ്ഡീവത്തിനായി തുടിച്ചു, പക്ഷേ ജ്യേഷ്ഠന്റെ വാക്കിനാൽ അവർ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ദ്രൗപദി നോക്കിയത് അവരെയല്ല, സിംഹാസനത്തിൽ കണ്ണുകൾ മറച്ച്, മനസ്സിനെയും മറച്ചിരിക്കുന്ന അന്ധനായ ധൃതരാഷ്ട്രരെയുമല്ല. അവൾ നോക്കിയത് ഗംഗാപുത്രനായ ഭീഷ്മരെയാണ്, ആചാര്യനായ ദ്രോണരെയാണ്, മഹാമതിയായ വിദുരരെയാണ്. ധർമ്മമെന്തെന്ന് ലോകത്തെ പഠിപ്പിക്കാൻ യോഗ്യതയുള്ളവർ, ഒരു വാക്കു കൊണ്ട് ഈ അനീതിയെ തടയാൻ ശക്തിയുള്ളവർ. അവരുടെ ഘോരമായ മൗനമായിരുന്നു ദുശ്ശാസനന്റെ കൈകളിലെ ബലത്തേക്കാൾ അവളുടെ ആത്മാവിനെ വേദനിപ്പിച്ചത്.

സഭയിലെ നിലവിളിയും ധർമ്മത്തിന്റെ മൗനവും

വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെട്ട വേദനയിലും, അപമാനത്തിന്റെ തീച്ചൂളയിലും ദ്രൗപദി തന്റെ സമനില കൈവിട്ടില്ല. അവൾ ഒരു സാധാരണ സ്ത്രീയെപ്പോലെ കരഞ്ഞു വിലപിച്ചില്ല. പകരം, മുറിവേറ്റ ഒരു സിംഹിയെപ്പോലെ അവൾ സഭയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. അവളുടെ ശബ്ദം ഒരു മുഴക്കം പോലെ അവിടെ തങ്ങിനിന്നു, ഓരോ വാക്കും ധർമ്മത്തിന്റെ നെഞ്ചിൽ തറയ്ക്കുന്ന അസ്ത്രങ്ങളായിരുന്നു.

“ഗുരുജനങ്ങളെ, ഈ സഭയിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പിതാമഹാ… ഞാൻ നിങ്ങളോട് ചോദിക്കുന്നു,” അവൾ പറഞ്ഞു, അവളുടെ ശബ്ദം വിറച്ചെങ്കിലും വാക്കുകൾക്ക് പതർച്ചയുണ്ടായിരുന്നില്ല. “ചൂതിൽ സ്വയം തോറ്റ് അടിമയായ ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരാളെ, തന്റെ ഭാര്യയെ പണയം വെക്കാൻ അധികാരമുണ്ടോ? സഭ പറയൂ, രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആദ്യം സ്വയം തോറ്റോ അതോ എന്നെയാണോ ആദ്യം പണയം വെച്ചത്? ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാതെ എന്നെ ഒരു ദാസിയെപ്പോലെ കണക്കാക്കാൻ നിങ്ങൾക്കെങ്ങനെ കഴിയുന്നു?”

അതൊരു സാധാരണ നിയമപ്രശ്നമായിരുന്നില്ല. ധർമ്മത്തിന്റെ കാതൽ തുളയ്ക്കുന്ന, നീതിയുടെ ആത്മാവിനെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഒന്നായിരുന്നു അത്. ആ ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ സഭ ഒരു നിമിഷം ശ്വാസം നിലച്ച് നിശ്ചലമായി. ദുര്യോധനന്റെ മുഖത്തെ ചിരി മാഞ്ഞു. ദുശ്ശാസനന്റെ കൈകൾക്ക് ഒരു നിമിഷത്തേക്ക് ബലക്ഷയം സംഭവിച്ചു. സഭയിലെ ഓരോ കണ്ണുകളും ഭീഷ്മപിതാമഹന്റെ മുഖത്തേക്ക് നീണ്ടു. കുരുവംശത്തിന്റെ നെടുംതൂൺ, ഇച്ഛാമൃത്യുവായ ദേവവ്രതൻ, ധർമ്മത്തിന്റെ അവസാനവാക്കായി ലോകം കണ്ടിരുന്ന മഹാൻ. അദ്ദേഹം മെല്ലെ എഴുന്നേറ്റുനിന്നു. സഭയിലെങ്ങും ഒരു സൂചി വീണാൽ കേൾക്കാവുന്ന നിശ്ശബ്ദത. എല്ലാവരും ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ച് കാതോർത്തു, ആ വാക്കുകൾക്കായി.

എന്നാൽ ഭീഷ്മരുടെ വാക്കുകൾ മഴ പെയ്യാൻ വിതുമ്പി നിൽക്കുന്ന കാർമേഘം പോലെയായിരുന്നു. അത് പെയ്തില്ല, ഇടിമുഴക്കം സൃഷ്ടിച്ചുമില്ല. അത് നീതിയുടെ ദാഹം മാറ്റാതെ കടന്നുപോയി.

“മകളെ,” ആ ശബ്ദം നേർത്തതായിരുന്നു, “ധർമ്മത്തിന്റെ ഗതി അതിസൂക്ഷ്മമാണ്. ഒരുവൻ ദുരിതത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ പ്രവൃത്തികളെ വിലയിരുത്തുക പ്രയാസമാണ്. സ്വന്തം ഭാര്യയെ പണയം വെക്കാൻ ഭർത്താവിന് അവകാശമുണ്ടോ എന്ന കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതർക്ക് പോലും സംശയമുണ്ട്. സ്വയം അടിമയായ ഒരാൾക്ക് അതിനവകാശമില്ല എന്നത് സത്യം. പക്ഷെ ഇവിടെ യുധിഷ്ഠിരൻ എന്ത് ചെയ്തു എന്ന് വ്യക്തമായി പറയാൻ എനിക്ക് സാധിക്കുന്നില്ല. ധർമ്മം ഇവിടെ ഒരു നൂൽപ്പാലത്തിലാണ് നിൽക്കുന്നത്.”

ആ വാക്കുകൾ മൂർച്ചയേറിയ കഠാരപോലെ ദ്രൗപദിയുടെ ഹൃദയത്തിലാണ് തറച്ചത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മജ്ഞാനി, നീതിയുടെ തുലാസ് പിടിക്കേണ്ടയാൾ, നിയമത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിലെ പൊടിപിടിച്ച താളുകൾ മറിച്ചുനോക്കുകയാണ്. കണ്മുന്നിൽ ഒരു കുലവധു അപമാനിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ധർമ്മത്തിന്റെ ‘സൂക്ഷ്മത’യെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വലിയ അധർമ്മമെന്തുണ്ട്? ഭീഷ്മർ അവിടെ പരാജയപ്പെട്ടത് ഒരു പിതാമഹൻ എന്ന നിലയിലായിരുന്നില്ല, ധർമ്മജ്ഞാനി എന്ന നിലയിലായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഹസ്തിനപുരിയുടെ സിംഹാസനത്തോടുള്ള കൂറ്, നീതിയോടുള്ള കൂറിനേക്കാൾ വലുതായി കണ്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിജ്ഞ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവേകത്തെ ബന്ധിച്ചിരുന്നു.

ദ്രോണാചാര്യരും കൃപാചാര്യരും തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ തലകുനിച്ചിരുന്നു. അവർ ആ രാജ്യത്തിന്റെ അന്നം കഴിക്കുന്നവരാണ്. അന്നം തരുന്ന രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രരന്റെ മകനെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ അവർക്ക് ധൈര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അവരുടെ അറിവും ആയുധവിദ്യയും ആ നിമിഷം അവർക്ക് തുണയായില്ല. വിദുരർ മാത്രം എഴുന്നേറ്റ് നിന്ന് ഇതിനെതിരെ ദുർബലമായി ശബ്ദിച്ചെങ്കിലും ദുര്യോധനന്റെ അധികാരഗർജ്ജനത്തിനു മുന്നിൽ ആ ശബ്ദം ഒന്നുമല്ലാതായി. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ നിശ്ശബ്ദത കൊണ്ട് ആ പാപത്തിൽ പങ്കാളികളാവുകയായിരുന്നു, ആ ക്രൂരതയ്ക്ക് വളം വെച്ചുകൊടുക്കുകയായിരുന്നു.

വസ്ത്രം അഴിഞ്ഞുവീഴുമ്പോൾ ഉണർന്ന ദൈവം

ദ്രൗപദിയുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തമായ ഉത്തരം നൽകാൻ ആർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. ആ നിസ്സഹായതയും നിശ്ശബ്ദതയും ദുര്യോധനന് കൂടുതൽ ധൈര്യം നൽകി. അവൻ അലറി, “വികർണ്ണൻ വെറും ഒരു കുട്ടിയാണ്. ഇവളുടെ സംശയങ്ങൾ തീർക്കാൻ നമുക്ക് സമയമില്ല. ഇവൾ ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ ദാസിയാണ്. ദുശ്ശാസനാ, പാണ്ഡവരുടെയും ഇവളുടെയും വസ്ത്രങ്ങൾ അഴിച്ചെടുക്കുക! അവർ ദാസന്മാരെപ്പോലെ നിൽക്കട്ടെ!”

ആ കൽപ്പന കേട്ട് സഭ ഞെട്ടിവിറച്ചു. ഒരു കുലവധുവിനെ സഭാമധ്യത്തിൽ നഗ്നയാക്കുക! ചരിത്രത്തിൽ കേട്ടുകേൾവിയില്ലാത്ത, ചിന്തിക്കാൻ പോലും കഴിയാത്ത നീചകൃത്യം. ദുശ്ശാസനൻ ഒരു അട്ടഹാസത്തോടെ ദ്രൗപദിയുടെ സാരിത്തുമ്പിൽ പിടിച്ചു വലിച്ചു. ആദ്യമൊന്ന് പതറിയെങ്കിലും, ദ്രൗപദി തന്റെ സർവ്വശക്തിയുമെടുത്ത് സാരിയിൽ പിടിച്ചു. അവൾ അവസാനമായി ഒരു സഹായാഭ്യർത്ഥനയോടെ തന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരെ നോക്കി. അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ നിസ്സഹായതയുടെയും അടക്കിവെച്ച ക്രോധത്തിന്റെയും കണ്ണുനീർ മാത്രം. അവൾ ഭീഷ്മരെയും ദ്രോണരെയും നോക്കി. അവരുടെ കണ്ണുകൾ തറയിൽ പതിച്ചിരിക്കുന്നു, ആ കാഴ്ച കാണാൻ അവർക്ക് ശക്തിയില്ലായിരുന്നു.

അപ്പോഴാണ് അവൾക്ക് ആ മഹാസത്യം വെളിപ്പെട്ടത്.

ഈ ലോകത്ത്, ഈ സഭയിൽ തന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുമില്ല. ഭർത്താക്കന്മാർ, ഗുരുക്കന്മാർ, പിതാമഹന്മാർ… എല്ലാവരും അവരവരുടെ ധർമ്മസങ്കടങ്ങളിൽ (Dilemmas) ബന്ധിതരാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഭയത്താൽ നിശ്ശബ്ദരാണ്. മനുഷ്യന്റെ കഴിവിൽ, ഭൗതികമായ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചിട്ട് കാര്യമില്ലെന്ന് മനസ്സിലായ ആ നിമിഷം അവൾ സാരിയിൽ മുറുകെ പിടിച്ചിരുന്ന കൈകൾ അയച്ചു. ആ കൈകൾ കൂപ്പിക്കൊണ്ട് അവൾ കണ്ണുകളടച്ചു. പുറത്തുള്ള കാഴ്ചകൾ അവൾക്ക് അന്യമായി.

അവളുടെ ചുണ്ടുകൾ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് മന്ത്രിച്ചു:

“ഹേ ഗോവിന്ദാ, ദ്വാരകാവാസിൻ, കൃഷ്ണാ… ഗോപീജനപ്രിയാ… അങ്ങല്ലാതെ എനിക്കാരുണ്ട്? ഈ കൗരവസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിത്താഴുന്ന എന്നെ, ഈ അപമാനത്തിൽ വെന്തുരുകുന്ന എന്നെ നീ കാണുന്നില്ലേ? ഹേ ജനാർദ്ദനാ… എന്നെ രക്ഷിക്കൂ…”

അതൊരു പ്രാർത്ഥന എന്നതിലുപരി ഒരു സമ്പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണമായിരുന്നു (ശരണാഗതി – Sharanagati). മനുഷ്യന്റെ അഹങ്കാരവും പ്രതീക്ഷകളുമെല്ലാം കൈവിട്ട്, ഈശ്വരനിൽ മാത്രം അഭയം തേടുന്ന ഒരു ആത്മാവിന്റെ നിലവിളിയായിരുന്നു അത്.

പിന്നെ നടന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ദുശ്ശാസനൻ വലിക്കുന്തോറും സാരിക്ക് നീളം വെച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. പച്ച, നീല, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്… വർണ്ണങ്ങളുടെ ഒരു പ്രവാഹം തന്നെ അവിടെയുണ്ടായി. ദുശ്ശാസനൻ വലിച്ച് വലിച്ച് തളർന്നു. അവന്റെ കൈകൾ കുഴഞ്ഞു, ശ്വാസം നിന്നു. സഭയുടെ നടുവിൽ വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളുടെ ഒരു ചെറിയ മല തന്നെ രൂപപ്പെട്ടു. എന്നിട്ടും ദ്രൗപദിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വസ്ത്രം അഴിഞ്ഞുപോയില്ല. സഭ ഒന്നടങ്കം ആ ദിവ്യമായ കാഴ്ച കണ്ട് എഴുന്നേറ്റുനിന്നു. ഭീമൻ ഗദയുമായി എഴുന്നേറ്റു, അർജ്ജുനൻ ഗാണ്ഡീവത്തിൽ കൈവെച്ചു. പക്ഷേ, അവരെയെല്ലാം തടഞ്ഞത് യുധിഷ്ഠിരന്റെ വാക്കാണ്.

ദ്രൗപദിയെ രക്ഷിച്ചത് കൃഷ്ണന്റെ ദിവ്യശക്തിയായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ രക്ഷയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കിയത്, ഭൗതികമായ എല്ലാ ആശ്രയങ്ങളും അവസാനിച്ചുവെന്ന അവളുടെ തിരിച്ചറിവും സമ്പൂർണ്ണമായ സമർപ്പണവുമായിരുന്നു.

ആരും കാണാത്ത പാഠം: നിശ്ശബ്ദത എന്ന മഹാപാപം

ദ്രൗപദിയുടെ വസ്ത്രാക്ഷേപ കഥ കേൾക്കുമ്പോൾ മിക്കവരും ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് കൃഷ്ണന്റെ അത്ഭുതകരമായ ഇടപെടലാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ദുഷ്ടനായ ദുര്യോധനന്റെ ക്രൂരതയും. എന്നാൽ ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പാഠം അതല്ല. അത് ആ സഭയിൽ തളംകെട്ടിനിന്ന ഘോരമായ, വിഷലിപ്തമായ നിശ്ശബ്ദതയെക്കുറിച്ചാണ്.

തിന്മയുടെ വിജയം എപ്പോഴും അതിന്റെ ശക്തികൊണ്ടല്ല, നന്മയുടെ നിഷ്ക്രിയത്വം കൊണ്ടാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. ആ സഭയിൽ ദുര്യോധനനും ദുശ്ശാസനനും കർണ്ണനും ശകുനിയും അടങ്ങുന്ന അധർമ്മത്തിന്റെ പക്ഷം ചെറുതായിരുന്നു. ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, കൃപർ, വിദുരർ, ഗാന്ധാരി, മറ്റ് രാജാക്കന്മാർ എന്നിവരുൾപ്പെട്ട ഭൂരിപക്ഷം ധർമ്മമെന്തെന്ന് അറിയുന്നവരായിരുന്നു. എന്നിട്ടും അധർമ്മം വിജയിച്ചു. എന്തുകൊണ്ട്?

• നിയമവും നീതിയും: ഭീഷ്മർ നിയമത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിലെ സൂക്ഷ്മമായ വ്യവസ്ഥകളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയി. അദ്ദേഹം നീതിയെക്കാൾ പ്രാധാന്യം നൽകിയത് സിംഹാസനത്തോടുള്ള തന്റെ പ്രതിജ്ഞയ്ക്കാണ്. കണ്മുന്നിൽ നടക്കുന്ന ഒരു കൊടും അനീതിയെ തടയാൻ നിയമത്തിൽ വകുപ്പുണ്ടോ എന്ന് തിരയുന്നവർക്ക് ഒരിക്കലും നീതി നടപ്പാക്കാനാവില്ല. ജ്ഞാനം ഉണ്ടായിട്ടും അത് പ്രയോഗിക്കാത്തവന്റെ ദുരന്തമായിരുന്നു ഭീഷ്മരുടേത്.
• വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങളും ഭയവും: ദ്രോണരെയും കൃപരെയും പോലുള്ളവർ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനവും വരുമാനവും നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് ഭയന്നു. അനീതിക്കെതിരെ സംസാരിച്ചാൽ തങ്ങൾക്ക് എന്ത് നഷ്ടം സംഭവിക്കും എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നവർ, ആ അനീതിയുടെ ഭാഗമായി മാറുന്നു. അവരുടെ മൗനം അധർമ്മത്തിനുള്ള പ്രോത്സാഹനമായി മാറി.
• “ഇതെന്റെ പ്രശ്നമല്ല” എന്ന ചിന്ത: സഭയിലുണ്ടായിരുന്ന മറ്റ് രാജാക്കന്മാർ ഇത് കൗരവരുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും കുടുംബകാര്യമായി കണ്ടു. തങ്ങൾ ഇടപെടേണ്ടതില്ലെന്ന് അവർ തീരുമാനിച്ചു. എന്നാൽ ഒരു സമൂഹത്തിൽ നടക്കുന്ന അനീതി ഒരിക്കലും ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. അത് സമൂഹത്തിന്റെ മുഴുവൻ പരാജയമാണ്. ആ പരാജയത്തിന്റെ വില പിന്നീട് അവരെല്ലാം കുരുക്ഷേത്രയിൽ നൽകേണ്ടി വന്നു.

ഭീഷ്മർ അമ്പുകളുടെ ശരശയ്യയിൽ കിടക്കുമ്പോൾ കൃഷ്ണനോട് ചോദിച്ചു, “ഞാൻ എന്ത് പാപം ചെയ്തിട്ടാണ് എനിക്കീ ഗതി വന്നത്?” എന്ന്. ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം ഒരുപക്ഷേ ആ സഭയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൗനത്തിലായിരുന്നു. അറിവുണ്ടായിട്ടും അത് ശരിയായ സമയത്ത് ഉപയോഗിക്കാത്തത് അജ്ഞതയെക്കാൾ വലിയ പാപമാണ്. ഭീഷ്മരുടെ നിശ്ശബ്ദത ദുര്യോധനന് നൽകിയ ധൈര്യം ചെറുതായിരുന്നില്ല. “പിതാമഹൻ പോലും എതിർക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ചെയ്യുന്നതാണ് ശരി” എന്ന് ദുര്യോധനൻ വിശ്വസിച്ചു. അങ്ങനെ, നിശ്ശബ്ദത അധർമ്മത്തിനുള്ള സമ്മതപത്രമായി മാറി.

ഇന്നത്തെ സഭകളും നമ്മുടെ നിശ്ശബ്ദതയും

ഹസ്തിനപുരിയിലെ ആ സഭ ഇന്നില്ലായിരിക്കാം. പക്ഷെ അത്തരം സഭകൾ നമുക്ക് ചുറ്റും എല്ലാ ദിവസവും ചേരുന്നുണ്ട്. നമ്മുടെ ഓഫീസുകളിൽ, കുടുംബയോഗങ്ങളിൽ, സുഹൃദ്‌സദസ്സുകളിൽ, സോഷ്യൽ മീഡിയ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ… എല്ലായിടത്തും ഇത്തരം ധർമ്മസങ്കടങ്ങൾ അരങ്ങേറുന്നുണ്ട്.

ഒന്ന് ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ:

• ഓഫീസിൽ: നിങ്ങളുടെ സഹപ്രവർത്തകനെ മേലുദ്യോഗസ്ഥൻ അന്യായമായി, എല്ലാവരുടെയും മുന്നിൽ വെച്ച് കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു. എല്ലാവർക്കും സത്യം അറിയാം. പക്ഷെ ആരും ഒരക്ഷരം മിണ്ടുന്നില്ല. കാരണം, സംസാരിച്ചാൽ ഒരുപക്ഷേ അടുത്ത ഊഴം തങ്ങളുടേതാവാം എന്ന ഭയം. അവിടെ നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും ഭയന്നുവിറച്ച ദ്രോണരായി മാറുന്നു.
• കുടുംബത്തിൽ: ഒരു പൊതുചടങ്ങിൽ വെച്ച് ബന്ധുക്കളിലൊരാൾ ജാതീയമോ ലിംഗപരമോ ആയ ഒരു മോശം പരാമർശം നടത്തുന്നു. അത് തെറ്റാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും “വെറുതെ എന്തിനാ ഒരു പ്രശ്നം,” “അവരുടെ സ്വഭാവം അതാണ്” എന്ന് കരുതി നമ്മൾ നിശ്ശബ്ദരായിരിക്കുന്നു. ആ നിശ്ശബ്ദത ആ തെറ്റായ ചിന്തയ്ക്ക് നമ്മൾ നൽകുന്ന അംഗീകാരമാണ്.
• സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ: ഒരു വ്യക്തിയെ ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ ചേർന്ന് സൈബർ ആക്രമണം നടത്തുന്നത് നമ്മൾ കാണുന്നു. ഒരു വ്യാജവാർത്ത പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു. അത് തെറ്റാണെന്ന് വ്യക്തമായി അറിയാമെങ്കിലും ഒരു കമന്റ് ഇട്ട് അതിൽ ഇടപെടാൻ നമ്മൾ മടിക്കുന്നു. “എന്തിനാണ് വെറുതെ ശത്രുക്കളെ ഉണ്ടാക്കുന്നത്?” എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നു.
• സമൂഹത്തിൽ: നമുക്ക് ചുറ്റും ഒരു അനീതി നടക്കുന്നത് കാണുമ്പോൾ, “പോലീസില്ലേ, നിയമമില്ലേ, മറ്റുള്ളവർ നോക്കിക്കോളും” എന്ന് കരുതി നമ്മൾ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നു. അവിടെ നമ്മൾ “ഇതെന്റെ പ്രശ്നമല്ല” എന്ന് കരുതിയ സഭയിലെ രാജാക്കന്മാരാകുന്നു.

നമ്മുടെയെല്ലാം ഉള്ളിൽ ഒരു ഭീഷ്മരുണ്ട്. നിയമവും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളും പറഞ്ഞ് അനീതിക്ക് നേരെ കണ്ണടയ്ക്കുന്ന ഭീഷ്മർ. നമ്മുടെയെല്ലാം ഉള്ളിൽ ഒരു ദ്രോണരുണ്ട്. സ്വന്തം നിലനിൽപ്പിനെ ഓർത്ത് സത്യം പറയാൻ മടിക്കുന്ന ദ്രോണർ. ഈ നിശ്ശബ്ദതയാണ് സമൂഹത്തിൽ അധർമ്മം വളരാനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല വളം.

ദ്രൗപദിയുടെ നിലവിളിക്ക് ഉത്തരം നൽകാൻ അന്ന് കൃഷ്ണൻ അവതരിച്ചു. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് നടക്കുന്ന അനീതികൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ ഓരോ വ്യക്തിയും തയ്യാറാകണം. കൃഷ്ണൻ അവതരിക്കുന്നത് അത്ഭുതങ്ങളിലൂടെയല്ല, അനീതിക്കെതിരെ ഉയരുന്ന ഓരോ ശബ്ദത്തിലൂടെയുമാണ്. നമ്മുടെ ശബ്ദമാണ്, നമ്മുടെ ഇടപെടലാണ് ഇന്നത്തെ കൃഷ്ണൻ.

ചരിത്രത്തിലെ ആ വലിയ തെറ്റ് ഒരു പാഠമാണ്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാനം മാത്രമല്ല, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി തന്നെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ഒരു സഭയുടെ നിശ്ശബ്ദതയ്ക്ക് കഴിയും എന്ന പാഠം. അന്ന് ആ സഭയിൽ വീണത് ദ്രൗപദിയുടെ കണ്ണുനീർ മാത്രമല്ല, ഒരു മഹാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്ത്യം കുറിക്കുന്ന രക്തത്തുള്ളികൾ കൂടിയായിരുന്നു. കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം എന്ന മഹാദുരന്തത്തിന്റെ ആദ്യ വിത്ത് പാകിയത് ആ സഭയിലെ ഘോരമായ നിശ്ശബ്ദതയിലായിരുന്നു. പിന്നീട് പതിനെട്ട് ദിവസം കൊണ്ട് ഗംഗ യമുനയെക്കാൾ കൂടുതൽ ചോരയൊഴുക്കേണ്ടി വന്നത് ആ ഒരു ദിവസത്തെ മൗനത്തിന്റെ വിലയായിരുന്നു. ചരിത്രം നമ്മളെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, നമ്മൾ സംസാരിച്ചവരുടെ കൂട്ടത്തിലായിരിക്കുമോ, അതോ മൗനം കൊണ്ട് അധർമ്മത്തിന് വളം വെച്ചവരുടെ കൂട്ടത്തിലായിരിക്കുമോ ഇടം പിടിക്കുക?