ആയിരം വർഷം മുൻപ്, 1054-ൽ, ആകാശത്ത് ഒരു പുതിയ നക്ഷത്രം ഉദിച്ചു. ആഴ്ചകളോളം പകൽ വെളിച്ചത്തിൽ പോലും അതിനെ കാണാമായിരുന്നു. അന്നത്തെ ചൈനീസ് ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞർ അത്ഭുതത്തോടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ ആ ‘അതിഥി നക്ഷത്രം’ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സൂപ്പർനോവ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ഇന്ന്, ആ സ്ഫോടനത്തിന്റെ ബാക്കിപത്രം നമ്മൾ കാണുന്നത് അതിമനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയായാണ് – **ക്രാബ് നെബുല** എന്ന പേരിൽ.
കാൽ നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷം, നാസയുടെ വിശ്വസ്തനായ ബഹിരാകാശ നിരീക്ഷകൻ, ഹബിൾ സ്പേസ് ടെലിസ്കോപ്പ്, വീണ്ടും തന്റെ കണ്ണുകൾ ഈ അത്ഭുത പ്രതിഭാസത്തിലേക്ക് തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. 1999-ൽ പകർത്തിയ ചിത്രവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ, 2024-ലെ പുതിയ ചിത്രം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് കാലത്തിന്റെ കുത്തൊഴുക്കിൽ ഈ ബഹിരാകാശ മേഘപടലത്തിന് വന്ന അവിശ്വസനീയമായ മാറ്റങ്ങളാണ്.
കാലം മായ്ക്കാത്ത കാഴ്ചകൾ
നമ്മൾ ആകാശത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ എല്ലാം സ്ഥിരവും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണെന്ന് തോന്നാം. എന്നാൽ ഹബിളിന്റെ ദീർഘായുസ്സ് ആ ധാരണയെ തിരുത്തുകയാണ്. “ഹബിൾ ടെലിസ്കോപ്പിന്റെ പ്രവർത്തന കാലയളവ് കാരണം, ക്രാബ് നെബുല പോലുള്ള ഒരു വസ്തു പോലും ചലനാത്മകമാണെന്ന് നമുക്ക് കാണാൻ കഴിയുന്നു,” ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാലയിലെ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനും ഈ പുതിയ നിരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ വില്യം ബ്ലെയർ പറയുന്നു. “ആയിരം വർഷം മുൻപുണ്ടായ സ്ഫോടനത്തിൽ നിന്ന് അത് ഇപ്പോഴും വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.”
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6,500 പ്രകാശവർഷം അകലെ ടോറസ് നക്ഷത്രരാശിയിലാണ് ക്രാബ് നെബുല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഒരു നക്ഷത്രം അതിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ പൊട്ടിത്തെറിച്ചുണ്ടാകുന്ന അവശിഷ്ടമാണ് (Supernova Remnant) ഇത്. ഹബിൾ പകർത്തിയ പുതിയ ചിത്രം, ഈ അവശിഷ്ടത്തിലെ വാതകങ്ങളുടെയും പൊടിപടലങ്ങളുടെയും നൂലുപോലുള്ള ഘടനകൾ അതിസൂക്ഷ്മമായി ഒപ്പിയെടുത്തിട്ടുണ്ട്.
ഏറ്റവും പ്രധാനം, ഈ വാതകനൂലുകൾ കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിനിടെ എത്രമാത്രം പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിച്ചു എന്ന് കൃത്യമായി അളക്കാൻ ഈ താരതമ്യം സഹായിക്കുന്നു. മണിക്കൂറിൽ ഏകദേശം 55 ലക്ഷം കിലോമീറ്റർ (3.4 ദശലക്ഷം മൈൽ) എന്ന അതിഭീമമായ വേഗതയിലാണ് ഈ വികാസം സംഭവിക്കുന്നത്! ഇത്രയും ദീർഘമായ കാലയളവിൽ ഇത്രയധികം സൂക്ഷ്മതയോടെ മാറ്റങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താൻ ഹബിളിനല്ലാതെ മറ്റൊരു ദൂരദർശിനിക്കും സാധിച്ചിട്ടില്ല.
പുതിയ ക്യാമറ, പുതിയ കാഴ്ചകൾ
1999-ലെ ചിത്രവുമായി മികച്ച രീതിയിൽ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതിനായി ആ പഴയ ചിത്രം പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഉപയോഗിച്ച് പുനഃക്രമീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ 2024-ലെ ചിത്രത്തിന്റെ മിഴിവിന് പിന്നിൽ മറ്റൊരു രഹസ്യം കൂടിയുണ്ട്. 2009-ൽ ഹബിളിൽ ബഹിരാകാശ സഞ്ചാരികൾ സ്ഥാപിച്ച വൈഡ് ഫീൽഡ് ക്യാമറ 3 (Wide Field Camera 3) ആണ് പുതിയ ചിത്രങ്ങൾ പകർത്തിയത്.
“ഹബിളുമായി ഒരുപാട് കാലം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, 25 വർഷം മുൻപുള്ളതിനേക്കാൾ ഈ പുതിയ ക്യാമറ നൽകുന്ന സൂക്ഷ്മമായ വിശദാംശങ്ങളും റെസല്യൂഷനും എന്നെ ഇപ്പോഴും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു,” വില്യം ബ്ലെയർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ചിത്രങ്ങളിലെ വർണ്ണ വ്യത്യാസങ്ങൾ വാതകങ്ങളുടെ താപനില, സാന്ദ്രത, രാസഘടന എന്നിവയിലെ മാറ്റങ്ങളെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
പുതിയ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ചില സുപ്രധാന വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്:
- അസമമായ വികാസം: നെബുലയുടെ കേന്ദ്രഭാഗത്തുള്ള വാതകങ്ങളേക്കാൾ വേഗത്തിൽ പുറംഭാഗത്തുള്ളവ വികസിക്കുന്നതായി കാണാം.
- ചലനത്തിന്റെ സ്വഭാവം: ഈ വാതകനൂലുകൾ കാലക്രമേണ വലിയുകയല്ല, മറിച്ച് ഒരുമിച്ച് പുറത്തേക്ക് നീങ്ങുകയാണെന്ന് വ്യക്തമായി.
- ത്രിമാന ഘടന: ഒരു പരന്ന ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് നെബുലയുടെ ത്രിമാന രൂപത്തെക്കുറിച്ച് (3D Structure) കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാൻ പുതിയ ഡാറ്റ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. ചില വാതകനൂലുകളുടെ നിഴലുകൾ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നത് ഇതിന് തെളിവാണ്.
നെബുലയുടെ ഹൃദയമിടിപ്പ്
എന്താണ് ഈ ഭീമാകാരമായ വികാസത്തിന് ഊർജ്ജം നൽകുന്നത്? അത് **ക്രാബ് നെബുല**യുടെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പൾസാർ (Pulsar) ആണ്. സൂപ്പർനോവ സ്ഫോടനത്തിന് ശേഷം അവശേഷിച്ച, അതിവേഗം കറങ്ങുന്ന ഒരു ന്യൂട്രോൺ നക്ഷത്രമാണിത് (Neutron Star). സെക്കൻഡിൽ 30 തവണയാണ് ഇത് സ്വയം ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നത്!
ഈ പൾസാർ പുറത്തുവിടുന്ന ശക്തമായ കാന്തിക ഊർജ്ജവും കണികകളും നെബുലയിലെ വാതകങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴാണ് ‘സിൻക്രോട്രോൺ റേഡിയേഷൻ’ (Synchrotron Radiation) ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇതാണ് നെബുലയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതും അതിന്റെ വികാസത്തിന് ഇന്ധനം നൽകുന്നതും. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ആഘാതതരംഗം (shockwave) കാരണം വികസിക്കുന്ന മറ്റ് സൂപ്പർനോവ അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്രാബ് നെബുലയെ ഇത് വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു.
ഹബിളിന്റെ കാലാതീതമായ നോട്ടം
ഒരു മനുഷ്യായുസ്സിന്റെ നാലിലൊന്ന് കാലം ഒരേ ബഹിരാകാശ പ്രതിഭാസത്തെ നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രലോകത്തിന് ലഭിക്കുന്ന വലിയൊരു ഭാഗ്യമാണ്. ക്രാബ് നെബുലയുടെ ഈ പുതിയ ചിത്രം കേവലം മനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ച മാത്രമല്ല, അത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ചലനാത്മകതയുടെ നേർസാക്ഷ്യമാണ്. ആയിരം വർഷം മുൻപ് നടന്ന ഒരു മഹത്തായ സംഭവവും ഇന്നത്തെ ജ്യോതിശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള കണ്ണിയായി ഹബിൾ മാറുന്നു.
ഭാവിയിൽ ജെയിംസ് വെബ്ബ് പോലുള്ള ദൂരദർശിനികൾ ഇൻഫ്രാറെഡ് തരംഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ നെബുലയുടെ ഉള്ളറകളിലേക്ക് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുമായിരിക്കും. എന്നാൽ ഹബിൾ നൽകിയ ഈ ദീർഘകാല കാഴ്ചപ്പാട്, പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ഫോടനങ്ങളുടെ പരിണാമം പഠിക്കുന്നതിൽ എന്നും ഒരു മുതൽക്കൂട്ടുതന്നെയായിരിക്കും.
