നോട്ട്പാഡ്++ മാക് പതിപ്പ്: വിവാദവും സത്യാവസ്ഥയും

വിൻഡോസ് കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ കോഡിംഗ് പഠിച്ചുതുടങ്ങിയ ഏതൊരാൾക്കും സുപരിചിതമായ ഒരു പേരുണ്ട് – നോട്ട്പാഡ്++ (Notepad++). ലളിതമായ ഡിസൈനും എന്നാൽ ശക്തമായ ഫീച്ചറുകളുമുള്ള ഈ ടെക്സ്റ്റ് എഡിറ്റർ കഴിഞ്ഞ രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടായി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട കൂട്ടാളിയാണ്. എന്നാൽ എക്കാലത്തും വിൻഡോസിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്ന ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന് ഒരു മാക് പതിപ്പ് വന്നാലോ? കഴിഞ്ഞയാഴ്ച ടെക് ലോകത്ത് അത്തരമൊരു വാർത്ത പരന്നു. പക്ഷെ, ആ ആവേശം അധികം നീണ്ടുനിന്നില്ല. കാരണം, ആ വാർത്ത ഒരു വലിയ വിവാദത്തിനാണ് തിരികൊളുത്തിയത്.

പുറത്തിറങ്ങിയ നോട്ട്പാഡ്++ മാക് പതിപ്പ് ഒരു അനൗദ്യോഗികവും തട്ടിപ്പും ആണെന്നാരോപിച്ച് യഥാർത്ഥ നോട്ട്പാഡ്++ ന്റെ നിർമ്മാതാവ് തന്നെ രംഗത്തെത്തി. അതോടെ കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായി.

എന്താണ് നോട്ട്പാഡ്++?

2003-ൽ ഡോൺ ഹോ (Don Ho) എന്ന ഡെവലപ്പറാണ് നോട്ട്പാഡ്++ നിർമ്മിച്ചത്. വിൻഡോസിനൊപ്പം ലഭിക്കുന്ന സാധാരണ നോട്ട്പാഡിനേക്കാൾ കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങൾ നൽകുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. കോഡിംഗ് എളുപ്പമാക്കുന്ന സിൻറ്റാക്സ് ഹൈലൈറ്റിംഗ് (Syntax Highlighting), ലൈൻ നമ്പറുകൾ, ഒരേസമയം ഒന്നിലധികം ഫയലുകൾ തുറന്നുവെക്കാനുള്ള സൗകര്യം (Tabs) എന്നിങ്ങനെ നിരവധി ഫീച്ചറുകൾ അതിലുണ്ടായിരുന്നു. പൂർണ്ണമായും സൗജന്യമായ ഈ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വളരെപ്പെട്ടെന്നാണ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രോഗ്രാമർമാരുടെ ഇഷ്ട സോഫ്റ്റ്‌വെയറായി മാറിയത്. ഇന്നും ഡോൺ ഹോ തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ഡെവലപ്പറും പരിപാലകനും.

തുടക്കം മുതൽ ഇന്നുവരെ നോട്ട്പാഡ്++ ഒരു വിൻഡോസ് എക്സ്ക്ലൂസീവ് ആപ്ലിക്കേഷനായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഒരു ഔദ്യോഗിക മാക് പതിപ്പിനായുള്ള കാത്തിരിപ്പ് നീണ്ടതായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് പുതിയൊരു ആപ്പ് രംഗപ്രവേശം ചെയ്യുന്നത്.

വിവാദത്തിന് തിരികൊളുത്തിയ ‘മാക് പതിപ്പ്’

കഴിഞ്ഞയാഴ്ചയാണ് ‘നോട്ട്പാഡ്++ ഫോർ മാക്’ എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ ആപ്ലിക്കേഷൻ വാർത്തകളിൽ ഇടംപിടിച്ചത്. ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ, ഇത് നോട്ട്പാഡ്++ ന്റെ ഔദ്യോഗിക മാക് പതിപ്പാണെന്ന് ആരും തെറ്റിദ്ധരിക്കും. ലോഗോയും പേരും എല്ലാം ഒന്നുതന്നെ. പ്രമുഖ ടെക് വെബ്സൈറ്റുകൾ പോലും ഇതൊരു ഔദ്യോഗിക റിലീസാണെന്ന് കരുതി വാർത്ത നൽകി.

ഈ വാർത്ത കണ്ട യഥാർത്ഥ നിർമ്മാതാവായ ഡോൺ ഹോ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഞെട്ടി. ആൻഡ്രി ലെറ്റോവ് (Andrey Letov) എന്ന ഡെവലപ്പർ നിർമ്മിച്ച ഈ മാക് ആപ്പ്, നോട്ട്പാഡ്++ എന്ന പേരും വ്യാപാരമുദ്രയും (Trademark) അനുമതിയില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം തുറന്നടിച്ചു.

“ഇത് ഉപയോക്താക്കളെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നതും അനുചിതവുമാണ്. ഞങ്ങളുടെ പ്രോജക്ടിനോടും അതിന്റെ ഉപയോക്താക്കളോടുമുള്ള അനാദരവാണിത്,” ഡോൺ ഹോ തന്റെ ബ്ലോഗിൽ കുറിച്ചു. “ഇതൊരു ഔദ്യോഗിക പതിപ്പാണെന്ന് പലരും വിശ്വസിച്ചുപോയി. ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാക്കട്ടെ: നോട്ട്പാഡ്++ ന് ഇതുവരെ ഒരു മാക് പതിപ്പ് പുറത്തിറക്കിയിട്ടില്ല. ആരെങ്കിലും അങ്ങനെയൊന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, അവർ ഞങ്ങളുടെ പേര് ദുരുപയോഗം ചെയ്യുകയാണ്.”

ഗിറ്റ്ഹബ്ബിൽ അരങ്ങേറിയ വാക്പോര്

വിഷയം പിന്നീട് ഡെവലപ്പർമാരുടെ സോഷ്യൽ മീഡിയയായ ഗിറ്റ്ഹബ്ബിൽ (GitHub) ഒരു തുറന്ന ചർച്ചയ്ക്ക് വഴിവെച്ചു. ഡോൺ ഹോയും ആൻഡ്രി ലെറ്റോവും തമ്മിലുള്ള ഇമെയിൽ സംഭാഷണങ്ങൾ പരസ്യമായി. മാക് ആപ്പ് പുറത്തിറക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ലെറ്റോവ് തന്നെ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്നും എന്നാൽ മറുപടി നൽകാൻ സമയം ലഭിച്ചില്ലെന്നും ഹോ വ്യക്തമാക്കി.

തന്റെ ഇമെയിലിൽ ഹോ ഇങ്ങനെ എഴുതി: “നോട്ട്പാഡ്++ എന്ന ഔദ്യോഗിക പേരും ലോഗോയും ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഇത് ഞങ്ങളുടെ ടീം അംഗീകരിച്ച ഒരു പതിപ്പാണെന്ന ധാരണയുണ്ടാക്കുന്നു. അത് ശരിയല്ല. ഇത് ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കുകയും നിയമപരമായ പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യും.”

വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ലെറ്റോവ്

എന്നാൽ ലെറ്റോവിന്റെ മറുപടി വിചിത്രമായിരുന്നു. ഡോൺ ഹോയെ ഇതിൽ വലിച്ചിഴക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നില്ല എന്ന് പറഞ്ഞെങ്കിലും, തന്റെ ആപ്പ് “നോട്ട്പാഡ്++ ബ്രാൻഡിനെ മാക്കിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുകയാണ്” ചെയ്തതെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. പേര് ഉപയോഗിക്കാൻ അനുവദിക്കണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിച്ചു.

ഈ വാദത്തെ ഡോൺ ഹോ പൂർണ്ണമായും തള്ളി. പേരും ലോഗോയും ഉടൻ മാറ്റണമെന്നും വെബ്സൈറ്റിന്റെ വിലാസം മാറ്റി ഉപയോക്താക്കളുടെ ആശയക്കുഴപ്പം ഒഴിവാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം കർശനമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു. “സൈറ്റിലും പേരിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണ്. എനിക്ക് രണ്ടാഴ്ച സമയം തരണം,” എന്നായിരുന്നു ലെറ്റോവിന്റെ മറുപടി. ഇത് ഡോൺ ഹോയെ കൂടുതൽ പ്രകോപിപ്പിച്ചു.

“ഓരോ ദിവസവും ആ വെബ്സൈറ്റ് നിലനിൽക്കുന്നത് നിയമലംഘനമാണ്. വ്യാപാരമുദ്രയുടെ ലംഘനം തുടരാൻ ഒന്നോ രണ്ടോ ആഴ്ച ഞാൻ അനുവദിക്കുമെന്ന് കരുതേണ്ട,” ഹോ ശക്തമായി പ്രതികരിച്ചു. തുടർന്ന്, വെബ്സൈറ്റിന് സേവനം നൽകുന്ന ക്ലൗഡ്ഫ്ലെയറിന് (Cloudflare) അദ്ദേഹം പരാതി നൽകി.

ഒടുവിൽ പേരുമാറ്റം

സമ്മർദ്ദം ശക്തമായതോടെ ലെറ്റോവ് ഒടുവിൽ വഴങ്ങി. വെബ്സൈറ്റിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിത്തുടങ്ങി. എന്നാൽ തുടക്കത്തിൽ, “ഡോൺ ഹോയുമായി സഹകരിച്ചാണ്” ഈ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുന്നതെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടത് വീണ്ടും വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കി.

ഏറെ ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ, ആപ്ലിക്കേഷന്റെ പേര് “നെക്സ്റ്റ്പാഡ്++” (NextPad++) എന്നാക്കി മാറ്റി. പഴയ നോട്ട്പാഡ്++ ലോഗോയിലെ പല്ലിക്ക് പകരം ഒരു തവളയുടെ ചിത്രമാണ് പുതിയ ലോഗോ. ആപ്പിളിന്റെ സ്ഥാപകനായ സ്റ്റീവ് ജോബ്സിന്റെ പഴയ കമ്പനിയായ NeXT Computer-നോടുള്ള ബഹുമാനസൂചകമായാണ് ഈ പേര് തിരഞ്ഞെടുത്തതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

എങ്കിലും, ഈ മാറ്റങ്ങൾ പൂർണ്ണമായിട്ടില്ല. ഇപ്പോഴും പഴയ പേരും ലോഗോയുമുള്ള പതിപ്പ് ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യാൻ ലഭ്യമാണ്. വെബ്സൈറ്റിന്റെ URL-ലും മാറ്റം വരുത്തിയിട്ടില്ല. ഇത് ലെറ്റോവിന്റെ ആത്മാർത്ഥതയില്ലായ്മയെയാണ് കാണിക്കുന്നതെന്ന് പലരും വിമർശിക്കുന്നു.

എന്താണ് ഇതിൽ നിന്ന് പഠിക്കാനുള്ള പാഠം?

ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ പേരും പ്രശസ്തിയും ഉപയോഗിച്ച് മറ്റൊരു ഉൽപ്പന്നം നിർമ്മിക്കുന്നത് എത്രത്തോളം പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണിത്. ഓപ്പൺ സോഴ്സ് ലോകത്ത് കോഡുകൾ ആർക്കും ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, ഒരു ബ്രാൻഡിന്റെ പേരും ലോഗോയും അതിന്റെ വ്യാപാരമുദ്രയാണ്. അത് അനുമതിയില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമാണ്.

ഒരുപക്ഷേ നല്ല ഉദ്ദേശത്തോടെയാവാം ലെറ്റോവ് ഈ ഉദ്യമത്തിന് മുതിർന്നത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്ത വഴി തെറ്റായിരുന്നു. യഥാർത്ഥ നിർമ്മാതാവിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബ്രാൻഡ് നാമം ഉപയോഗിച്ചത് വലിയൊരു പിഴവായി മാറി. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള, പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിലെ വളർന്നുവരുന്ന യുവ ഡെവലപ്പർമാർക്ക് ഇതൊരു വലിയ പാഠമാണ്. കഠിനാധ്വാനത്തിലൂടെ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന ഒരു ബ്രാൻഡിന്റെ വിലയും അതിനെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയും ഈ സംഭവം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.