രക്തപിത്തം: കാരണങ്ങളും ആയുർവേദ ചികിത്സയും

ശരീരത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും അസാധാരണമായി രക്തം വരുന്ന അവസ്ഥ പലരെയും ഭയപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മൂക്കിൽ നിന്നും വായിൽ നിന്നും തുടങ്ങി മലമൂത്ര വിസർജ്ജന സമയത്തു വരെ രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകാം. ആയുർവേദ ശാസ്ത്രം ഈ അവസ്ഥയെ വളരെ ഗൗരവത്തോടെയാണ് കാണുന്നത്. ഇതിനെ **രക്തപിത്തം** (Raktapitta) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് കേവലം ഒരു രക്തസ്രാവം മാത്രമല്ല, ശരീരത്തിലെ പിത്തദോഷം വർദ്ധിച്ച് രക്തധാതുവിനെ ദുഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു രോഗാവസ്ഥയാണ്.

സുശ്രുത സംഹിത പോലുള്ള മഹത്തായ ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ രക്തപിത്തത്തെക്കുറിച്ചും അതിന്റെ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചും വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ആരോഗ്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത് എന്ന തത്വം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു കൊണ്ട്, ഈ രോഗാവസ്ഥയുടെ മൂലകാരണങ്ങൾ കണ്ടെത്തി പരിഹരിക്കുന്നതിലാണ് ആയുർവേദം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എന്തുകൊണ്ടാണ് രക്തപിത്തം ഉണ്ടാകുന്നത്, അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്തെല്ലാമാണ്, ആയുർവേദം ഇതിന് എന്ത് പരിഹാരമാണ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത് എന്ന് നമുക്ക് വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

എന്താണ് രക്തപിത്തം? ആയുർവേദ കാഴ്ചപ്പാട്

രക്തപിത്തം എന്ന വാക്കിൽ തന്നെ അതിന്റെ അർത്ഥം ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്. രക്തവും പിത്തവും ചേർന്ന ഒരു അവസ്ഥയാണിത്. ശരീരത്തിലെ ത്രിദോഷങ്ങളിൽ (വാതം, പിത്തം, കഫം) ഒന്നായ പിത്തത്തിന് ഉഷ്ണം, തീക്ഷ്ണത, ദ്രവത്വം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളുണ്ട്. ആഹാരത്തിലെയും ജീവിതശൈലിയിലെയും അപാകതകൾ കാരണം പിത്തദോഷം അമിതമായി വർദ്ധിക്കുമ്പോൾ, അത് അതിന്റെ ഉഷ്ണഗുണം കൊണ്ട് രക്തത്തെയും ദുഷിപ്പിക്കുന്നു. ചൂടായ പാത്രത്തിലെ വെണ്ണ ഉരുകുന്നത് പോലെ, പിത്തത്തിന്റെ ചൂട് കൊണ്ട് രക്തത്തിന്റെ സാന്ദ്രത കുറയുകയും അത് നേർത്ത് സിരകളിൽ നിന്നും ധമനികളിൽ നിന്നും പുറത്തേക്ക് ഒഴുകാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ രക്തവും പിത്തവും സമാനമായ ഗുണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.

ആയുർവേദ സിദ്ധാന്തമനുസരിച്ച് രക്തം ഒരു ധാതുവാണ് (ശരീരകല). പിത്തത്തിന്റെ വർദ്ധനവ് രക്തധാതുവിന്റെ അഗ്നിയെ (ധാതുവാഗ്നി) ദുഷിപ്പിക്കുകയും അതിന്റെ ശരിയായ പ്രവർത്തനത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ദുഷിച്ച രക്തം ശരീരത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയോ (ഊർദ്ധ്വ മാർഗ്ഗം – വായ, മൂക്ക്, കണ്ണ്, ചെവി) അല്ലെങ്കിൽ കീഴ്ഭാഗത്തുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയോ (അധോ മാർഗ്ഗം – മലദ്വാരം, മൂത്രനാളി, യോനി) പുറത്തേക്ക് വരുന്നു. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ രണ്ട് മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും ഒരേ സമയം രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകാം.

ആയുർവേദ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പറയുന്നത്, രക്തത്തിന്റെ ഉത്ഭവസ്ഥാനങ്ങളായ യകൃത് (കരൾ), പ്ലീഹ (Spleen) എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനവുമായി രക്തപിത്തത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടെന്നാണ്. ഇവയെ രക്തവഹസ്രോതസ്സുകളുടെ മൂലസ്ഥാനമായി കണക്കാക്കുന്നു. പിത്തദോഷം വർദ്ധിക്കുന്നത് ഈ അവയവങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനത്തെയും ബാധിക്കുകയും രക്തത്തിന്റെ അളവിലും ഗുണത്തിലും വ്യത്യാസങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ, രക്തപിത്ത ചികിത്സയിൽ കരളിന്റെയും പ്ലീഹയുടെയും ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

രക്തപിത്തത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന പ്രധാന കാരണങ്ങൾ

പ്രതിരോധം ചികിത്സയേക്കാൾ നല്ലതാണ് എന്നാണല്ലോ പ്രമാണം. അതിനാൽ, രക്തപിത്തത്തിന് കാരണമാകുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുകയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം. സുശ്രുത സംഹിതയിൽ ഇതിന്റെ കാരണങ്ങളെ അഥവാ നിദാനങ്ങളെ വ്യക്തമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.

1. ആഹാരപരമായ കാരണങ്ങൾ

ദഹനത്തെയും പിത്തദോഷത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന ഭക്ഷണശീലങ്ങളാണ് പ്രധാന വില്ലൻ. താഴെ പറയുന്നവയുടെ അമിതമായ ഉപയോഗം രക്തപിത്തത്തിന് വഴിവെക്കും:

• കടു, അമ്ല, ലവണ രസങ്ങൾ: എരിവ് (കടു), പുളി (അമ്ലം), ഉപ്പ് (ലവണം) എന്നിവ അധികമായി അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ. കേരളീയ ഭക്ഷണരീതിയിൽ സാധാരണമായ അച്ചാറുകൾ, എരിവ് കൂടിയ കറികൾ, വറുത്തതും പൊരിച്ചതുമായ വിഭവങ്ങൾ, വിനാഗിരി ചേർത്ത ഭക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അമിതോപയോഗം പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കും.
• തീക്ഷ്ണവും ഉഷ്ണവുമായവ: മുളക്, കടുക്, മസാലകൾ, ചുക്ക്, കുരുമുളക് തുടങ്ങിയ തീക്ഷ്ണ സ്വഭാവമുള്ളതും ചൂട് നൽകുന്നതുമായ (ഉഷ്ണവീര്യം) പദാർത്ഥങ്ങൾ. ഇവ രക്തക്കുഴലുകളെ വികസിപ്പിക്കുകയും രക്തസ്രാവത്തിനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
• വിദാഹി അന്നപാനീയങ്ങൾ: ദഹനസമയത്ത് ശരീരത്തിൽ എരിച്ചിലും ചൂടും ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭക്ഷണങ്ങൾ. ഉദാഹരണത്തിന്, അധികം പുളിച്ച തൈര്, മദ്യം, ചിലതരം മത്സ്യങ്ങൾ (ചൂട് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവ), കോഴിയിറച്ചി എന്നിവയുടെ അമിതമായ ഉപയോഗം.
• വിരുദ്ധാഹാരം (Incompatible Food): പാലും മത്സ്യവും ഒരുമിച്ചു കഴിക്കുന്നത്, പാലും പുളിയുള്ള പഴങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കഴിക്കുന്നത്, തേനും നെയ്യും തുല്യ അളവിൽ ചേർക്കുന്നത് പോലുള്ള ശരീരത്തിന് യോജിക്കാത്ത ഭക്ഷണ സംയോഗങ്ങൾ പിത്തത്തെയും രക്തത്തെയും ദുഷിപ്പിക്കാൻ കാരണമാകും.

2. ജീവിതശൈലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാരണങ്ങൾ

ദൈനംദിന ജീവിതത്തിലെ ചില ശീലങ്ങളും രക്തപിത്തത്തിന് കാരണമാകാം.

• അമിതമായ വെയിലും ചൂടും: വെയിലത്ത് കൂടുതൽ സമയം ജോലി ചെയ്യുന്നതും തീയുടെ സമീപം (അടുക്കള, ഫാക്ടറി) കൂടുതൽ സമയം ചിലവഴിക്കുന്നതും ശരീരത്തിലെ ഉഷ്മാവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും പിത്തകോപത്തിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യും.
• അതിവ്യായാമം: ശരീരത്തിന്റെ കായികശേഷിക്ക് അതീതമായ വ്യായാമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതും അമിതമായി അധ്വാനിക്കുന്നതും ശരീരത്തിൽ ചൂട് വർദ്ധിപ്പിക്കും.
• വേഗധാരണം: മലം, മൂത്രം, ഛർദ്ദി തുടങ്ങിയ സ്വാഭാവിക ശാരീരിക വേഗങ്ങളെ തടഞ്ഞുവെക്കുന്നത് ദോഷങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ഗതിയെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും അവയെ ദുഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.
• പകലുറക്കം: ആഹാരശേഷം ഉടൻ പകൽ ഉറങ്ങുന്നത് ദഹനപ്രക്രിയയെ മന്ദീഭവിപ്പിക്കുകയും കഫ-പിത്ത ദോഷങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

3. മാനസികമായ കാരണങ്ങൾ

ശരീരവും മനസ്സും തമ്മിൽ അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്. ശക്തമായ മാനസിക വികാരങ്ങൾ ദോഷങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ച് പിത്തത്തെ, പെട്ടെന്ന് വർദ്ധിപ്പിക്കും.

• ക്രോധം (Anger): അടക്കാനാവാത്ത ദേഷ്യം ശരീരത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ചൂടുണ്ടാക്കുകയും പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് രക്തസമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഇടയാക്കും.
• ശോകം (Grief): നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ദുഃഖവും മാനസിക സംഘർഷവും ദഹനപ്രക്രിയയെയും (അഗ്നി) ധാതുക്കളുടെ പോഷണത്തെയും താളം തെറ്റിക്കും.
• ഭയം (Fear): അമിതമായ ഭയവും ഉത്കണ്ഠയും ശരീരത്തിലെ സ്വാഭാവിക പ്രവർത്തനങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും വാത-പിത്ത ദോഷങ്ങളെ ഒരുപോലെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യും.

രോഗം വരുന്നതിന് മുമ്പുള്ള സൂചനകൾ (പൂർവരൂപം)

രക്തപിത്തം പൂർണ്ണമായി പ്രകടമാകുന്നതിന് മുൻപ് ശരീരം ചില മുന്നറിയിപ്പുകൾ നൽകാൻ തുടങ്ങും. ഈ ലക്ഷണങ്ങളെ ‘പൂർവരൂപം’ എന്ന് പറയുന്നു. ഇവ നേരത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ രോഗത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ സാധിക്കും.

• സദനം: ശരീരത്തിന് ഒരു കാരണവുമില്ലാതെ ക്ഷീണവും തളർച്ചയും അനുഭവപ്പെടുക.
• ശീതകാമിത്വം: ശരീരത്തിൽ ചൂട് കൂടുന്നതുകൊണ്ട് തണുത്ത ഭക്ഷണത്തോടും പാനീയങ്ങളോടും തണുത്ത അന്തരീക്ഷത്തോടും അമിതമായ ആഗ്രഹം തോന്നുക. ഐസ് വെള്ളം കുടിക്കാനും തണുത്ത കാറ്റ് കൊള്ളാനും അതിയായ ആഗ്രഹം ഉണ്ടാകാം.
• കണ്ഠധൂമായനം: തൊണ്ടയിൽ നിന്ന് ചൂടുള്ള പുക വരുന്നത് പോലുള്ള ഒരു തോന്നൽ. നെഞ്ചെരിച്ചിലിന് സമാനമായ അവസ്ഥ.
• വമി: ഇടയ്ക്കിടെ ഓക്കാനം വരികയും ഛർദ്ദിക്കാൻ തോന്നുകയും ചെയ്യുക. ഛർദ്ദിക്കുമ്പോൾ പുളിരസം അനുഭവപ്പെടാം.
• ലോഹഗന്ധി നിശ്വാസം: നിശ്വാസവായുവിന് ഇരുമ്പിന്റെയോ ലോഹത്തിന്റെയോ അല്ലെങ്കിൽ രക്തത്തിന്റെയോ ഗന്ധം അനുഭവപ്പെടുക. ഇത് രക്തപിത്തത്തിന്റെ ഒരു പ്രധാന പൂർവരൂപമാണ്.
• അംഗമർദ്ദം: ശരീരത്തിൽ വേദനയും അസ്വസ്ഥതയും അനുഭവപ്പെടുക.

രക്തപിത്തത്തിന്റെ വിവിധതരം ലക്ഷണങ്ങൾ

രക്തസ്രാവം ഏത് മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയാണ് പുറത്തേക്ക് വരുന്നത് എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി രക്തപിത്തത്തെ പ്രധാനമായും മൂന്നായി തരംതിരിക്കാം. ഇത് രോഗത്തിന്റെ ഗൗരവവും ചികിത്സാ രീതിയും നിർണ്ണയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.

1. ഊർദ്ധ്വഗ രക്തപിത്തം (മുകളിലേക്കുള്ള രക്തസ്രാവം)

ശരീരത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള ദ്വാരങ്ങളായ മൂക്ക്, വായ, ചെവി, കണ്ണ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്തം വരുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. സാധാരണയായി കാണുന്ന മൂക്കിൽ നിന്നുള്ള രക്തസ്രാവം (Epistaxis), രക്തം ഛർദ്ദിക്കുന്നത് (Hematemesis) എന്നിവ ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഇത് കഫദോഷത്തിന്റെ സ്വാധീനമുള്ളതുകൊണ്ട് രക്തം അല്പം കട്ടിയുള്ളതും ഇളം നിറമുള്ളതുമാകാം. ഇത് താരതമ്യേന ചികിത്സിച്ചു ഭേദമാക്കാൻ എളുപ്പമുള്ളതായി (സാധ്യം) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

2. അധോഭാഗ രക്തപിത്തം (താഴേക്കുള്ള രക്തസ്രാവം)

മലദ്വാരം, മൂത്രനാളി, സ്ത്രീകളിൽ യോനി എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ രക്തം പുറത്തുപോകുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. മലത്തോടൊപ്പം രക്തം പോകുന്നത്, മൂത്രത്തിൽ രക്തം കാണുന്നത്, ആർത്തവമില്ലാത്ത സമയങ്ങളിലെ രക്തസ്രാവം എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും. ഇത് വാതദോഷത്തിന്റെ സ്വാധീനമുള്ളതിനാൽ രക്തം കറുപ്പ് കലർന്ന നിറത്തോടു കൂടിയും നേർത്തതുമാകാം. ഇത് ചികിത്സിക്കാൻ കൂടുതൽ സമയമെടുത്തേക്കാം (യാപ്യം).

3. ഉഭയമാർഗ്ഗ രക്തപിത്തം (രണ്ടു ഭാഗത്തേക്കുമുള്ള രക്തസ്രാവം)

ഒരേ സമയം ശരീരത്തിന്റെ മുകൾ ഭാഗത്തുനിന്നും താഴ്ഭാഗത്തുനിന്നും രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുന്ന അതീവ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയാണിത്. വാതം, പിത്തം, കഫം എന്നീ മൂന്നു ദോഷങ്ങളും ഒരുപോലെ ദുഷിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്. ആയുർവേദ ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് ഇത് ചികിത്സിച്ചു ഭേദമാക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള (അസാധ്യം) ഒരു അവസ്ഥയാണ്. അടിയന്തിര വൈദ്യസഹായം ആവശ്യമായ ഘട്ടമാണിത്.

ആയുർവേദത്തിലെ ചികിത്സാ സമീപനം

രക്തപിത്തത്തിന്റെ ചികിത്സ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യേണ്ട ഒന്നാണ്. രക്തസ്രാവം ഉടൻ നിർത്തുക (സ്തംഭനം) എന്നതിനേക്കാൾ, അതിന് കാരണമായ ദുഷിച്ച ദോഷങ്ങളെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളുന്നതിനാണ് (ശോധനം) ആയുർവേദം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. കാരണം, ദുഷിച്ച രക്തത്തെ ശരീരത്തിൽ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നത് മറ്റ് പല രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമായേക്കാം. രോഗിയുടെ ബലം, ദോഷങ്ങളുടെ അവസ്ഥ, അഗ്നിബലം എന്നിവ പരിഗണിച്ചാണ് ചികിത്സ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

ചികിത്സയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വം: ആയുർവേദത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ചികിത്സാ തത്വം ‘പ്രതിമാർഗ്ഗഹരണം’ ആണ്. അതായത്, രോഗം ഏത് മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയാണോ പ്രകടമാകുന്നത്, അതിന്റെ വിപരീത മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ദോഷങ്ങളെ പുറന്തള്ളുക.

• വിരേചനം (Virechana): ഊർദ്ധ്വഗ രക്തപിത്തത്തിൽ (മുകളിലേക്കുള്ള രക്തസ്രാവം), വയറിളക്കുന്നതിലൂടെ ദുഷിച്ച പിത്തത്തെ താഴേക്ക് കൊണ്ടുപോയി പുറന്തള്ളുന്നു. ത്രിഫല, അവിപത്തി ചൂർണ്ണം പോലുള്ള ഔഷധങ്ങൾ ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
• വമനം (Vamana): അധോഭാഗ രക്തപിത്തത്തിൽ (താഴേക്കുള്ള രക്തസ്രാവം), ഛർദ്ദിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ദോഷങ്ങളെ മുകൾ ഭാഗത്തുകൂടി പുറന്തള്ളുന്നു. ഈ ചികിത്സകൾ ഒരു വിദഗ്ദ്ധനായ വൈദ്യന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ.
• അപതർപ്പണം (Apatarpana) അല്ലെങ്കിൽ ലംഘനം: രോഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, രോഗിക്ക് നല്ല ശരീരബലവും ദഹനശക്തിയുമുണ്ടെങ്കിൽ, ലഘുവായ ഉപവാസമോ ദഹിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ള ആഹാരങ്ങളോ (കഞ്ഞി, ചെറുപയർ സൂപ്പ്) നൽകി ദോഷങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ശരീരത്തിലെ ആമത്തെ (ദഹിക്കാത്ത വിഷാംശം) പചിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
• ശമന ചികിത്സ: രോഗി ദുർബലനാണെങ്കിൽ, ശോധന ചികിത്സകൾക്ക് പകരം ഔഷധങ്ങൾ നൽകി ദോഷങ്ങളെ ശരീരത്തിലിരുന്ന് തന്നെ ശമിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. ഇതിനായി കഷായങ്ങൾ, ഘൃതങ്ങൾ, ചൂർണ്ണങ്ങൾ എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. തിക്ത (കയ്പ്പ്), കഷായ (ചവർപ്പ്) രസങ്ങളുള്ള ഔഷധങ്ങളാണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുക.

ചില പ്രധാന ഔഷധങ്ങളും ഗൃഹവൈദ്യങ്ങളും

രക്തപിത്തത്തിൽ ഫലപ്രദമായ നിരവധി ഔഷധങ്ങൾ ആയുർവേദത്തിലുണ്ട്. ഇവ വൈദ്യനിർദ്ദേശപ്രകാരം കൃത്യമായ അളവിൽ ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണ്.

• കറുകപ്പുല്ല് (Durva): കറുകപ്പുല്ലിന് രക്തത്തെ സ്തംഭിപ്പിക്കാനും പിത്തത്തെ ശമിപ്പിക്കാനും കഴിവുണ്ട്.
  • ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: ഒരു പിടി കറുകപ്പുല്ല് നന്നായി കഴുകി അരച്ച് നീരെടുക്കുക (ഏകദേശം 15-20 മില്ലി). ഈ നീര് ഓരോ നാസാദ്വാരത്തിലും 2-3 തുള്ളി വീതം ഉറ്റിക്കുന്നത് മൂക്കിൽ നിന്നുള്ള രക്തസ്രാവം (epistaxis) പെട്ടെന്ന് നിർത്താൻ സഹായിക്കും. ഈ നീര് കൽക്കണ്ടം ചേർത്തും സേവിക്കാവുന്നതാണ്.
• ആടലോടകം (Vasa): രക്തപിത്ത ചികിത്സയിലെ ഒരു പ്രധാന ഔഷധമാണ് ആടലോടകം.
  • ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: ആടലോടകത്തിന്റെ ഇല പിഴിഞ്ഞെടുത്ത നീര് (10 മില്ലി) അത്രയും തന്നെ തേനും ചേർത്ത് ദിവസം രണ്ടോ മൂന്നോ തവണ കഴിക്കുന്നത് രക്തസ്രാവം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. ഇതിന്റെ പുഷ്പം നെയ്യിൽ വറുത്ത് കഴിക്കുന്നതും ഫലപ്രദമാണ്.
• മാതളപ്പഴം (Pomegranate): മാതളത്തിന് കഷായ (astringent) രസമുള്ളതിനാൽ രക്തസ്രാവം നിർത്താൻ സഹായിക്കും.
  • ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: മാതളത്തിന്റെ ജ്യൂസ് പതിവായി കുടിക്കുന്നത് പിത്തത്തെ ശമിപ്പിക്കുകയും രക്തത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. മാതളത്തിന്റെ ഉണങ്ങിയ തൊലി പൊടിച്ച് വെള്ളത്തിൽ ചാലിച്ച് കഴിക്കുന്നതും നല്ലതാണ്.
• മുന്തിരിയും നെല്ലിക്കയും: ഇവ രണ്ടും ശീതവീര്യമുള്ളവയാണ് (cooling potency).
  • ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: 10-15 ഉണക്കമുന്തിരിയും ഒരു ടീസ്പൂൺ നെല്ലിക്ക പൊടിച്ചതും ഒരു ഗ്ലാസ് വെള്ളത്തിൽ രാത്രി മുഴുവൻ ഇട്ടുവെക്കുക. രാവിലെ ഈ വെള്ളം പിഴിഞ്ഞ് അരിച്ച് കുടിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ അമിതമായ ചൂട് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.
• ചന്ദനം (Sandalwood): ശരീരത്തിന് നല്ല തണുപ്പ് നൽകുന്ന ഒരു ഔഷധമാണ് ചന്ദനം.
  • ഉപയോഗിക്കേണ്ട വിധം: മൂക്കിൽ നിന്ന് രക്തം വരുമ്പോൾ, ശുദ്ധമായ ചന്ദനം പനിനീരിൽ അരച്ച് നെറ്റിയിൽ പുരട്ടുന്നത് പെട്ടെന്ന് ആശ്വാസം നൽകും. ചന്ദനാദി ചൂർണ്ണം പോലുള്ള ഔഷധങ്ങൾ വൈദ്യനിർദ്ദേശപ്രകാരം ഉള്ളിൽ കഴിക്കാവുന്നതാണ്.

ഈ ലേഖനം വിവരദായക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ്. ഏതെങ്കിലും ഔഷധം അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യോഗ്യതയുള്ള ഒരു ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെയോ ഡോക്ടറുടെയോ ഉപദേശം തേടുക.

ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങളും ഒഴിവാക്കേണ്ടവരും (Precautions)

രക്തപിത്ത ചികിത്സയിലും പ്രതിരോധത്തിലും ചില കാര്യങ്ങൾ പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. സ്വയം ചികിത്സ അപകടകരമായേക്കാം.

• ഗർഭിണികളും മുലയൂട്ടുന്ന അമ്മമാരും: ഇവർ ഒരു കാരണവശാലും വൈദ്യനിർദ്ദേശമില്ലാതെ മരുന്നുകൾ കഴിക്കരുത്.
• ശോധന ചികിത്സകൾ: വമനം, വിരേചനം പോലുള്ള പഞ്ചകർമ്മ ചികിത്സകൾ ശാരീരിക ബലം കുറഞ്ഞവർ, കുട്ടികൾ, പ്രായമായവർ എന്നിവർക്ക് യോജിച്ചതല്ല. ഇത് വിദഗ്ദ്ധനായ ഒരു വൈദ്യന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ.
• അടിയന്തിര സ്തംഭനം: രക്തസ്രാവം അമിതമാണെങ്കിൽ, ദോഷങ്ങളെ പുറന്തള്ളാൻ കാത്തുനിൽക്കാതെ രക്തസ്രാവം നിർത്താനുള്ള (സ്തംഭന) ചികിത്സകൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകണം. അതിനുശേഷം മൂലകാരണം കണ്ടെത്തി ചികിത്സിക്കണം.
• രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നതിനെ ബാധിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ: ആസ്പിരിൻ പോലുള്ള രക്തം നേർപ്പിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്നവർ രക്തപിത്ത ലക്ഷണങ്ങൾ കാണുകയാണെങ്കിൽ ഉടൻ ഡോക്ടറെ സമീപിക്കണം.

പ്രതിരോധമാണ് പ്രധാനം: ജീവിതശൈലിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ

രക്തപിത്തം പോലുള്ള അവസ്ഥകൾ വരാതെ നോക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉചിതം. അതിനായി ആഹാരത്തിലും ജീവിതശൈലിയിലും ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് നല്ലതാണ്.

• പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന എരിവ്, പുളി, ഉപ്പ്, മസാലകൾ എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം മിതമാക്കുക.
• ദഹിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ളതും തണുപ്പ് നൽകുന്നതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ (ചെറുപയർ, ബാർലി, കുമ്പളങ്ങ, വെള്ളരിക്ക, പാൽ, നെയ്യ്) ശീലമാക്കുക.
• ദേഷ്യം, മാനസിക സമ്മർദ്ദം എന്നിവ നിയന്ത്രിക്കാൻ യോഗ, പ്രാണായാമം (പ്രത്യേകിച്ച് ശീതളി, ശീത്കാരി), ധ്യാനം പോലുള്ള മാർഗ്ഗങ്ങൾ പരിശീലിക്കുക.
• കഠിനമായ വെയിലത്തും തീയുടെ അടുത്തും ദീർഘനേരം ചിലവഴിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുക. കേരളത്തിലെ ഉഷ്ണകാലാവസ്ഥയിൽ ഇത് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കണം.
• ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ വിശ്രമം നൽകുക. അമിതമായ അധ്വാനവും രാത്രി ഉറക്കമിളപ്പും ഒഴിവാക്കുക.
• ദിവസവും ആവശ്യത്തിന് വെള്ളം കുടിക്കുക. കരിക്ക്, ബാർലി വെള്ളം, രാമച്ചം ഇട്ട വെള്ളം എന്നിവ ശരീരത്തെ തണുപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും.
• തലയിൽ എണ്ണ തേക്കുന്നത് (ശിരോഅഭ്യംഗം) ശീലമാക്കുക. ചന്ദനാദി തൈലം, ക്ഷീരബല തൈലം പോലുള്ള പിത്തശാമകമായ തൈലങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉത്തമമാണ്.

ശരീരം നൽകുന്ന ചെറിയ സൂചനകളെ പോലും അവഗണിക്കരുത്. രക്തപിത്തത്തിന്റെ പൂർവരൂപങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ ഒരു ആയുർവേദ ഡോക്ടറെ സമീപിച്ച് ശരിയായ ഉപദേശം തേടുന്നത് രോഗം ഗുരുതരമാകാതെ തടയാൻ സഹായിക്കും. ചിട്ടയായ ജീവിതശൈലിയിലൂടെയും ശരിയായ ഭക്ഷണക്രമത്തിലൂടെയും നമുക്ക് ഇത്തരം രോഗാവസ്ഥകളെ ഒരു പരിധി വരെ അകറ്റി നിർത്താൻ സാധിക്കും.