മരണത്തെ തോൽപ്പിച്ച പ്രണയം: സാവിത്രിയുടെയും സത്യവാന്റെയും കഥ

കാടിന്റെ നിശബ്ദതയ്ക്ക് അന്ന് വല്ലാത്തൊരു ഭാരമുണ്ടായിരുന്നു. കാറ്റിന്റെ മർമ്മരം പോലും നിലച്ചതുപോലെ. ഉണങ്ങിയ ഇലകളിൽ ചവിട്ടുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ചെറിയ ശബ്ദം പോലും ആ മഹാാരണ്യത്തിൽ ഭയാനകമായി മുഴങ്ങി. മരവെട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്ന സത്യവാന്റെ കൈകളിൽ നിന്ന് മഴു താഴെ വീണു. നെറ്റിയിൽ വിയർപ്പുതുള്ളികൾ പൊടിഞ്ഞു, മുഖം വിളറിവെളുത്തു. വല്ലാത്തൊരു കിതപ്പോടെ അവൻ ആ വലിയ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിലേക്ക് ചാഞ്ഞിരുന്നു. “സാവിത്രീ… എനിക്ക് വല്ലാത്തൊരു ക്ഷീണം തോന്നുന്നു, തലയ്ക്ക് വലിയ ഭാരം പോലെ… കണ്ണുകളിൽ ഇരുട്ടു കയറുന്നു. എനിക്കൊന്നുറങ്ങണം.” അതികഠിനമായ വേദനയോടെ അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ ഓടിച്ചെന്ന് ആ തല തന്റെ മടിയിലേക്ക് എടുത്തുവെച്ചു. അവളുടെ ഹൃദയം വല്ലാതെ മിടിപ്പാൻ തുടങ്ങി. നാരദമുനി പറഞ്ഞ ആ ശപിക്കപ്പെട്ട ദിവസം ഇതാണ്. ഇന്നെഴുതിയ വിധിയാണ്. പെട്ടെന്ന്, കാട്ടിലെ ഇലയനക്കങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും നിലച്ചു. പക്ഷികളുടെ ശബ്ദമില്ലാതായി. പകൽ വെളിച്ചം മാഞ്ഞുപോയി, ചുറ്റും കനത്ത ഇരുട്ടു വീഴുന്നതുപോലെ തോന്നി. അതാ, കാടിന്റെ മറവിൽ നിന്ന് ഭയാനകമായ ഒരു രൂപം അടുത്തേക്ക് വരുന്നു. കരിമേഘങ്ങൾ ഉരുണ്ടുകൂടിയതുപോലെയുള്ള ശരീരം, തീ പാറുന്ന ചുവന്ന കണ്ണുകൾ, കയ്യിൽ തിളങ്ങുന്ന കാലപാശവുമായി, പോത്തിന്റെ പുറത്തേറി വരുന്ന സാക്ഷാൽ മൃത്യുദേവൻ—യമധർമ്മൻ. സാധാരണ മനുഷ്യർക്ക് ഒരിക്കലും കാണാനാവാത്ത യമനെ തന്റെ പാതിവ്രത്യത്തിന്റെ ശക്തികൊണ്ടും അചഞ്ചലമായ ധ്യാനബലം കൊണ്ടും സാവിത്രി വ്യക്തമായി കണ്ടു. മരണം തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭർത്താവിനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ വന്നിരിക്കുകയാണ്. പക്ഷെ, വെറുതെ കണ്ണീരൊഴുക്കി വിധിക്ക് കീഴടങ്ങാൻ അവൾ തയ്യാറായിരുന്നില്ല.

വിധിയെ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ്

മദ്രദേശത്തെ രാജാവായ അശ്വപതിയുടെ ഏകമകളായിരുന്നു സാവിത്രി. ബുദ്ധിയിലും സൗന്ദര്യത്തിലും അവൾക്ക് തുല്യയായി ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. സ്വന്തം ഭർത്താവിനെ സ്വയം കണ്ടെത്താനുള്ള അവകാശം അച്ഛൻ അവൾക്ക് നൽകി. രാജ്യങ്ങൾ മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ച് ഒടുവിൽ കാട്ടിലെ ഒരു ആശ്രമത്തിൽ വെച്ചാണ് അവൾ സത്യവാനെ കാണുന്നത്. ശത്രുക്കൾ രാജ്യം തട്ടിയെടുത്തതിനാൽ അന്ധരായ മാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം കാട്ടിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച ദ്യുമത്സേനൻ എന്ന രാജാവിന്റെ മകനായിരുന്നു അവൻ. മരവുരിയുടുത്ത് ആശ്രമപരിസരത്ത് നിൽക്കുന്ന അവനെ കണ്ട മാത്രയിൽ തന്നെ സാവിത്രി തന്റെ ഹൃദയം അവന് നൽകി. അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ അവൻ ഒരു രാജകുമാരനേക്കാൾ തേജസ്വിയായിരുന്നു.

എന്നാൽ ഈ വിവരം അച്ഛനെ അറിയിക്കാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ അവിടെ നാരദമുനി ഉണ്ടായിരുന്നു. സാവിത്രിയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കേട്ട നാരദൻ നടുങ്ങി. “മകളേ, നിന്റെ അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ടുപറ്റിയ വലിയൊരു തെറ്റാണിത്. നീ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ നിന്റെ തന്നെ വൈധവ്യമാണ് ചോദിച്ചുവാങ്ങുന്നത്. സത്യവാൻ സകല ഗുണങ്ങളുമുള്ളവനാണ്, എന്നാൽ അവനൊരു വലിയ ശാപമുണ്ട്. ഇന്നേക്ക് കൃത്യം ഒരു വർഷം കഴിയുമ്പോൾ അവൻ മരിക്കും. അല്പായുസ്സായ ഒരാളെ നീ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കരുത്.”

കൊട്ടാരം ഒന്നടങ്കം സ്തംഭിച്ചുപോയി. രാജാവ് ഭയപ്പാടോടെ മകളോട് തീരുമാനം മാറ്റാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഒരു നിമിഷം പോലും ചിന്തിക്കാതെ സാവിത്രി പറഞ്ഞ മറുപടിയിലാണ് ഈ കഥയുടെ ആത്മാവ് കുടികൊള്ളുന്നത്. “അച്ഛാ, മനസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തെ വരിച്ചു കഴിഞ്ഞു. എന്റെ ശരീരം ഇനി മറ്റൊരാൾക്കും അവകാശപ്പെട്ടതല്ല. ഒരിക്കൽ മാത്രമേ ഒരാൾ ഹൃദയം നൽകുകയുള്ളൂ. അത് ഞാൻ സത്യവാന് നൽകിക്കഴിഞ്ഞു. ഇനി അദ്ദേഹം ദീർഘായുസ്സുള്ളവനായാലും അല്പായുസ്സായാലും, എന്റെ തീരുമാനത്തിന് മാറ്റമില്ല.” വരാനിരിക്കുന്ന വലിയൊരു ദുരന്തത്തെ, സാക്ഷാൽ മരണത്തെ മുഖാമുഖം കണ്ടുകൊണ്ട് തന്നെ അവൾ ആ പ്രണയം ഏറ്റെടുത്തു. രാജകൊട്ടാരത്തിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, മരവുരിയുടുത്ത് കാട്ടിലെ കുടിലിലേക്ക് അവൾ നടന്നുകയറി.

ഓരോ പകലും കൊഴിയുമ്പോൾ, സത്യവാന്റെ ആയുസ്സിന്റെ ഓരോ ദിവസമാണ് തീരുന്നതെന്ന് സാവിത്രിക്ക് മാത്രമേ അറിയാമായിരുന്നുള്ളൂ. ചിരിക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോഴും അവളുടെ ഉള്ളിൽ വലിയൊരു ഭയത്തിന്റെ കടലിരമ്പി. ഉറങ്ങുന്ന സത്യവാന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി അവൾ പല രാത്രികളിലും കണ്ണീർ വാർത്തു. നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ട ദിവസത്തിന് മൂന്ന് നാൾ മുൻപ് അവൾ കഠിനമായ വ്രതം ആരംഭിച്ചു (ത്രിരാത്ര വ്രതം). ഒരു തുള്ളി വെള്ളം പോലും കുടിക്കാതെ, പകലും രാത്രിയും ഒരു പ്രതിമ പോലെ അവൾ പ്രാർത്ഥനയിൽ മുഴുകി. അന്നേദിവസം, കാട്ടിലേക്ക് വിറകുവെട്ടാൻ പോകുന്ന ഭർത്താവിനൊപ്പം അവളും നിഴലുപോലെ പോയി. അവിടെ വെച്ചാണ് വിധി അവരെ തേടിയെത്തിയത്.

മൃത്യുദേവന്റെ വരവ്

സത്യവാന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നും പ്രാണനെ ഒരു ചെറുരൂപത്തിലാക്കി വലിച്ചെടുത്ത് യമധർമ്മൻ തെക്കോട്ട് നടക്കാൻ തുടങ്ങി. മടിയിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം മഞ്ഞുകട്ടപോലെ തണുത്തുറയുന്നത് സാവിത്രി അറിഞ്ഞു. സാധാരണ ഒരു സ്ത്രീയുെട സ്ഥാനത്ത് അവൾ ഉറക്കെ കരയുകയും ബോധംകെട്ടു വീഴുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്. എന്നാൽ സാവിത്രി തന്റെ മടിയിലിരുന്ന സത്യവാന്റെ ശിരസ്സ് പതുക്കെ താഴെ വെച്ചു. അവൾ എഴുന്നേറ്റു. യമധർമ്മൻ പോകുന്ന വഴിയിലൂടെ അവളും നടക്കാൻ തുടങ്ങി.

മുള്ളുകളും കല്ലുകളും നിറഞ്ഞ, ഇരുണ്ടതും ഭയാനകവുമായ ആ വഴിയിലൂടെ ഒരു മനുഷ്യസ്ത്രീ തന്നെ പിന്തുടരുന്നത് യമൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞുനിന്നു പറഞ്ഞു: “മകളേ, നിന്റെ കടമ ഇവിടെ തീർന്നു. ജീവനില്ലാത്ത ശരീരത്തിന്റെ സംസ്കാര കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക. മടങ്ങിപ്പോവുക. മരിച്ചവർക്കുള്ള ലോകത്തേക്ക് ജീവനുള്ളവർക്ക് പ്രവേശനമില്ല. വിധിക്ക് മുന്നിൽ മനുഷ്യർ നിസ്സഹായരാണ്.”

സാവിത്രി ഒട്ടും പതറാതെ മറുപടി നൽകി: “എന്റെ ഭർത്താവ് എങ്ങോട്ട് പോകുന്നോ, അവിടെയാണ് എന്റെ സ്ഥാനം. അതാണ് എന്റെ ധർമ്മം. ശരീരത്തിനേ മരണമുള്ളൂ, ആത്മാവുകൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾക്കില്ല. പതിവ്രതയായ ഒരു ഭാര്യയെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ മരണത്തിന് പോലുമാകില്ല.” അവളുടെ വാക്കുകളിലെ ധീരത യമനെ അദ്ഭുതപ്പെടുത്തി. ഭയന്ന് വിറയ്ക്കുന്ന മനുഷ്യരെ മാത്രം കണ്ടുശീലിച്ച അദ്ദേഹത്തിന് ഈ യുവതിയുടെ സ്ഥൈര്യം അവിശ്വസനീയമായി തോന്നി. എന്നിരുന്നാലും മരണത്തിന്റെ നിയമങ്ങൾ മാറ്റിയെഴുതാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തീർത്തുപറഞ്ഞു.

മരണത്തോടുള്ള സംവാദം

യമധർമ്മൻ വീണ്ടും നടന്നു. സാവിത്രിയും പിന്നാലെ നടന്നു. ഇത്തവണ യമൻ കുറച്ചുകൂടി കണിശമായി അവളോട് തിരികെ പോകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവിടെ വെച്ച് സാവിത്രി യമധർമ്മനുമായി വലിയൊരു താത്വിക സംവാദത്തിലേർപ്പെട്ടു. സനാതന ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചും, പുണ്യപാപങ്ങളെക്കുറിച്ചും, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചും അവൾ സംസാരിച്ചു. “ഏഴു ചുവടുകൾ ഒന്നിച്ച് വെച്ചാൽ രണ്ടുപേർ സുഹൃത്തുക്കളാകും എന്നാണ് പ്രമാണം. നമ്മളിപ്പോൾ ഒരുപാട് ദൂരം ഒന്നിച്ച് നടന്നു കഴിഞ്ഞു. അതിനാൽ അങ്ങ് എന്റെ സുഹൃത്താണ്. ഒരു സുഹൃത്തിനോട് എനിക്ക് ചിലത് പറയാനുണ്ട്. സജ്ജനങ്ങളോടൊപ്പമുള്ള ഒരു നിമിഷം പോലും പാഴാകില്ല,” സാവിത്രി പറഞ്ഞു.

അവളുടെ അറിവിലും യുക്തിയിലും യമധർമ്മൻ സംപ്രീതനായി. കരച്ചിലിനും നിലവിളികൾക്കും പകരം ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സലിഞ്ഞു. “നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ഇമ്പമുള്ളതാണ്. സത്യവാന്റെ ജീവനൊഴികെ മറ്റെന്ത് വരം വേണമെങ്കിലും ചോദിച്ചുകൊള്ളുക,” യമൻ പറഞ്ഞു.

സാവിത്രി തന്റെ അന്ധനായ ശ്വശുരന് (ഭർതൃപിതാവിന്) കാഴ്ചശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ട രാജ്യവും തിരികെ ലഭിക്കാൻ വരം ചോദിച്ചു. യമൻ അത് നൽകി. വീണ്ടും അവൾ പിന്തുടർന്നു. യമൻ വീണ്ടും വരം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇത്തവണ തന്റെ പിതാവായ അശ്വപതിക്ക് നൂറ് പുത്രന്മാരുണ്ടാകാൻ അവൾ വരം ചോദിച്ചു. യമൻ അതും നൽകി. “ഇനി മടങ്ങിപ്പോകുക, നിനക്ക് ക്ഷീണിച്ചു കാണും. നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്തം പൊടിയുന്നുണ്ട്,” യമൻ വാത്സല്യത്തോടെ പറഞ്ഞു.

“ഭർത്താവിന്റെ കൂടെ നടക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് എന്ത് ക്ഷീണം? അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാണൻ അങ്ങയുടെ കൈകളിലല്ലേ. അദ്ദേഹം എവിടെയാണോ അവിടെയാണ് എന്റെ സ്വർഗ്ഗം,” സാവിത്രി വീണ്ടും നടക്കാൻ തുടങ്ങി. യമധർമ്മൻ വല്ലാത്തൊരു ധർമ്മസങ്കടത്തിലായി. ഇത്രയും ബുദ്ധിമതിയായ, നിശ്ചയദാർഢ്യമുള്ള ഒരു സ്ത്രീയെ അദ്ദേഹം ഇന്നുവരെ കണ്ടിരുന്നില്ല.

ബുദ്ധികൊണ്ട് നേടിയ വിജയം

ഒടുവിൽ, യമധർമ്മൻ അവസാനമായി ഒരു വരം കൂടി വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. “സത്യവാന്റെ ജീവനൊഴികെ മറ്റെന്തും ചോദിച്ചു കൊള്ളുക. ഇതാണ് അവസാനത്തെ വരം. ഇതിനുശേഷം നീ എന്നെ പിന്തുടരാൻ പാടില്ല.”

സാവിത്രി ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ചു. അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ അപാരമായ ബുദ്ധിയുടെ തിളക്കമുണ്ടായിരുന്നു. അവൾ പറഞ്ഞു: “പ്രഭോ, എനിക്ക് നൂറ് പുത്രന്മാരുണ്ടാകണം. എന്റെ വംശം നിലനിർത്താൻ, എനിക്ക് നൂറ് മക്കളുണ്ടാകാൻ അനുഗ്രഹിച്ചാലും.”

യാതൊരു സംശയവുമില്ലാതെ യമധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: “തഥാസ്തു (അങ്ങനെയാകട്ടെ). നിനക്ക് നൂറ് സൽപുത്രന്മാർ ജനിക്കും. ഇനി നീ മടങ്ങിപ്പോകുക.”

അപ്പോൾ സാവിത്രി പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് യമധർമ്മന്റെ മുന്നിൽ കയറി നിന്നു. “അല്ലയോ ധർമ്മദേവാ… പതിവ്രതയായ എനിക്ക് എന്റെ ഭർത്താവില്ലാതെ എങ്ങനെ പുത്രന്മാരുണ്ടാകും? സത്യവാനല്ലാതെ മറ്റൊരു പുരുഷനെ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും ഞാൻ ചിന്തിക്കില്ല എന്ന് സർവ്വജ്ഞനായ അങ്ങേക്കറിയാമല്ലോ. അപ്പോൾ പിന്നെ സത്യവാനില്ലാതെ അങ്ങ് തന്ന വരം എങ്ങനെ ഫലിക്കും? അങ്ങയുടെ വാക്കുകൾ മിഥ്യയാകുമോ? ധർമ്മദേവന്റെ വാക്ക് തെറ്റിയാൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ താളം തെറ്റില്ലേ?”

യമധർമ്മൻ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഞെട്ടിപ്പോയി. സ്വന്തം നിയമങ്ങളുടെ കുരുക്കിൽ അദ്ദേഹം തന്നെ പെട്ടുപോയിരിക്കുന്നു. മരണമില്ലാത്ത മൃത്യുദേവൻ, ഒരു മർത്ത്യയായ സ്ത്രീയുടെ യുക്തിക്ക് മുന്നിൽ തോൽവി സമ്മതിച്ചു. അവളുടെ അപാരമായ സ്നേഹവും, കൂർമ്മ ബുദ്ധിയും, പതറാത്ത മനസ്സിനെയും കണ്ട് യമധർമ്മൻ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചു. “സാവിത്രീ, നീ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ പാശത്തെക്കാൾ ബലമുണ്ട് നിന്റെ ബുദ്ധിക്ക്. വിധിക്ക് മീതെ നിന്റെ സ്നേഹം വിജയം വരിച്ചിരിക്കുന്നു.” അദ്ദേഹം സത്യവാന്റെ പ്രാണനെ സ്വതന്ത്രമാക്കി, അവരെ അനുഗ്രഹിച്ച് മറഞ്ഞു.

മരച്ചുവട്ടിൽ ബോധമറ്റ് കിടന്നിരുന്ന സത്യവാൻ ഉറക്കത്തിൽ നിന്നെഴുന്നേൽക്കുന്നതുപോലെ കണ്ണുതുറന്നു. കാട്ടിലെ ഇരുട്ട് മാറിയിരുന്നു. പക്ഷികൾ വീണ്ടും ചിലച്ചുതുടങ്ങി. തന്റെ ഭാര്യയുടെ മുഖത്ത് നോക്കി അവൻ ചോദിച്ചു: “ഞാൻ കുറേ നേരം ഉറങ്ങിപ്പോയോ? ആ ഇരുണ്ട രൂപം എവിടെപ്പോയി?” സാവിത്രി പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, “അതെ, ഒരുപാട് നേരം ഉറങ്ങി. ഇപ്പോൾ ഇരുട്ട് മാറിയിരിക്കുന്നു, പുതിയൊരു പ്രഭാതം വന്നിരിക്കുന്നു.”

കഥയിലെ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാഠം

സാവിത്രിയുടെ കഥ വെറുമൊരു ഭക്തിയുടെയോ കണ്ണീരിന്റെയോ കഥയല്ല. മിക്കവരും കരുതുന്നത് അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് യമന്റെ കാലുപിടിച്ചു എന്നാണ്. എന്നാൽ ഇതിഹാസങ്ങൾ പറയുന്നത് മറ്റൊന്നാണ്. അവൾ കരഞ്ഞില്ല, തളർന്നില്ല. അവൾ തന്റെ അറിവും ബുദ്ധിയും ധൈര്യവുമാണ് ഏറ്റവും വലിയ ആയുധമാക്കിയത്.

മരണമെന്നത് ഒരു രൂപകമാണ് (Metaphor). നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ നമ്മെ തകർക്കാൻ വരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ് മരണം. ആ പ്രതിസന്ധിക്ക് മുന്നിൽ ഭയന്ന് പിന്മാറാതെ, ബുദ്ധികൊണ്ടും വിവേകം കൊണ്ടും അതിനെ നേരിടണം എന്നതാണ് ഈ കഥ നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം. വിധി എന്നത് ഇരുമ്പുപോലെ ഉറച്ചതാണെങ്കിലും, മനുഷ്യന്റെ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിനും ബുദ്ധിക്കും മുന്നിൽ അത് ഉരുകിയൊലിക്കും. സങ്കടങ്ങളെ വികാരങ്ങൾ കൊണ്ടല്ല (Vikaram), വിവേകം (Vivekam) കൊണ്ട് നേരിടണം എന്ന് സാവിത്രി നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ ആന്തരികമായ കരുത്ത് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, പ്രപഞ്ചശക്തികൾ പോലും അവർക്ക് അനുകൂലമായി മാറുന്നു.

ഇന്നത്തെ ജീവിതത്തിൽ സാവിത്രിമാർ

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപുള്ള ഒരു പുരാണ കഥയായി ഇതിനെ തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. ഇന്നത്തെ നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ ചുറ്റും നോക്കിയാൽ നമുക്ക് നൂറുകണക്കിന് സാവിത്രിമാരെ കാണാം. ആശുപത്രികളുടെ അത്യാഹിത വിഭാഗങ്ങൾക്ക് പുറത്ത് (ICU), വെന്റിലേറ്ററുകളുടെ ശബ്ദങ്ങൾക്കിടയിലും, ഡോക്ടർമാർ ‘ഇനി യാതൊരു പ്രതീക്ഷയുമില്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടും, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനുവേണ്ടി അവസാന നിമിഷം വരെ പോരാടുന്ന ഓരോ ഭാര്യമാരും ഭർത്താക്കന്മാരും ആധുനിക കാലത്തെ സാവിത്രിമാരാണ്. കീമോതെറാപ്പിയുടെ കൊടുംവേദനകളിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവന്റെ കൈപിടിച്ച് രാപ്പകലില്ലാതെ കൂട്ടിരിക്കുന്നവരും ഈ കഥയിലെ നായികമാർ തന്നെ.

ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികളുടെ നൂലാമാലകളോട് പൊരുതിയും, ലക്ഷങ്ങൾ വിലവരുന്ന മരുന്നുകൾക്ക് വേണ്ടി നാട്ടുകാരുടെ മുന്നിൽ കൈനീട്ടിയും, മെഡിക്കൽ സിസ്റ്റമെന്ന വലിയ യമധർമ്മനോട് തർക്കിച്ചും അവർ തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ജീവൻ തിരികെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൂടെയാകാം, മറ്റുചിലപ്പോൾ ദുരധികാരികളോടുള്ള പോരാട്ടങ്ങളിലൂടെയാകാം അവർ തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുന്നത്. അസാധ്യമെന്ന് ലോകം മുഴുവൻ പറയുമ്പോഴും, സ്നേഹം നൽകുന്ന കരുത്തിൽ അവർ കാവലിരിക്കുന്നു. പ്രണയമെന്നാൽ ഒരുമിച്ച് സിനിമ കാണാനും യാത്ര പോകാനും, സന്തോഷങ്ങൾ പങ്കുവെക്കാനും മാത്രമല്ല, പ്രതിസന്ധികളുടെ ഇരുണ്ട കാട്ടിൽ, മരണത്തിന്റെ പടിവാതിൽക്കൽ വരെ പ്രിയപ്പെട്ടവന്റെ കൈപിടിച്ച് നടക്കാനും കൂടെ നിൽക്കാനുമുള്ളതാണെന്ന് ഇന്നത്തെ തലമുറ ഈ കഥയിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

സാവിത്രിയും സത്യവാനും നമ്മോട് പറയുന്നത് ഒരു വലിയ സത്യമാണ്. ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ മരണത്തെക്കാൾ കരുത്തുറ്റ ഒരേയൊരു ശക്തിയേയുള്ളൂ — അത് യഥാർത്ഥ പ്രണയമാണ്. ശരീരത്തെ ഇല്ലാതാക്കാൻ മരണത്തിന് കഴിഞ്ഞേക്കാം, എന്നാൽ ആത്മാവോളം ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹത്തെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഒരു കാലനും കഴിയില്ല. പ്രതിസന്ധികൾക്ക് മുന്നിൽ പതറാതെ, ബുദ്ധിയും സ്നേഹവും കൂട്ടിയിണക്കി പോരാടുന്ന ഏതൊരാൾക്കും മുന്നിൽ ഏത് ദുർവിധിയും വഴിമാറിക്കൊടുക്കും. അഗ്നിയിൽ കുരുത്ത പൊന്നുപോലെ, ആ സ്നേഹം കാലങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് തിളങ്ങിനിൽക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. ആ തിളക്കമാണ് സാവിത്രി ഇന്നും ഭാരതീയ മനസ്സുകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കാൻ കാരണം. വിധി ആരെയും വെറുതെ വിടില്ലായിരിക്കാം, പക്ഷെ അചഞ്ചലമായ ഇച്ഛാശക്തിക്ക് മുന്നിൽ വിധിക്ക് പോലും വഴിമാറേണ്ടി വരും.