ശൂർപ്പണഖ: ഒരു തിരസ്കരണം എങ്ങനെ രാമായണ യുദ്ധമായി?

ദണ്ഡകാരണ്യത്തിന്റെ നിശബ്ദതയെ ഭേദിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു അലർച്ച മുഴങ്ങി. ഇലപ്പാർപ്പുകൾക്കിടയിലൂടെ ചോരറ്റി വീഴുന്ന മുഖവുമായി ഒരു രൂപം കാടിന്റെ വന്യതയിലേക്ക് ഓടിമറയുകയാണ്. അല്പനേരം മുമ്പ് വരെ മോഹവും പ്രണയവും തിളങ്ങിയിരുന്ന ഒരു മുഖമായിരുന്നു അത്. ഇപ്പോൾ അവിടെ പ്രണയമില്ല, പകരം അപമാനത്തിന്റെ ചോരപ്പാടുകൾ മാത്രം. ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ഇതിഹാസ യുദ്ധങ്ങളിലൊന്നിന് അന്ന്, ആ നിമിഷം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ മണ്ണിൽ വിത്തുപാകുകയായിരുന്നു. സീതാപഹരണമല്ല, മറിച്ച് ശൂർപ്പണഖ എന്ന രാക്ഷസകുമാരിക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്ന ഈ അപമാനവും അംഗഭംഗവുമാണ് രാവണന്റെ മനസ്സിൽ പ്രതികാരത്തിന്റെ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ചത്. പ്രണയം, തിരസ്കരണം, പരിഹാസം, ഒടുവിൽ രക്തച്ചൊരിച്ചിൽ—ഒരു സ്ത്രീയുടെ മോഹങ്ങളെ വകവച്ചു കൊടുക്കാത്തത് കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് ആ മോഹങ്ങളെ പരിഹസിച്ചതാണ് രാമായണത്തിന്റെ ഗതിമാറ്റിയത്.

പ്രണയത്തിന്റെ വരവും അഹങ്കാരത്തിന്റെ മുഖവും

പഞ്ചവടിയിലെ ആശ്രമപരിസരം സമാധാനപൂർണ്ണമായിരുന്നു. വനവാസത്തിന്റെ കഠിനതകൾക്കിടയിലും രാമനും സീതയും ലക്ഷ്മണനും പ്രകൃതിയോടിണങ്ങി ജീവിക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോഴാണ് കാടിന്റെ വന്യതയിൽ നിന്നും അവൾ വന്നത്—ശൂർപ്പണഖ. രാവണന്റെ സഹോദരി, ആരെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന രാക്ഷസി. എന്നാൽ രാമനെ കണ്ട മാത്രയിൽ അവളുടെ ഉള്ളിലെ പരുക്കൻ ഭാവങ്ങളെല്ലാം അലിഞ്ഞില്ലാതായി. താമരയിതൾ പോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, വിശാലമായ വക്ഷസ്സും, ശാന്തമായ മുഖവുമുള്ള ആ യുവസന്യാസിയിൽ അവൾ അനുരക്തയായി.

ശൂർപ്പണഖയ്ക്ക് പ്രണയം എന്നാൽ യാചനയായിരുന്നില്ല, അവകാശമായിരുന്നു. മൂന്ന് ലോകങ്ങളും അടക്കിഭരിക്കുന്ന രാവണന്റെ പെങ്ങൾ ആരോടും ഒന്നും ഇരന്നു വാങ്ങാറില്ല. അവൾ രാമന്റെ മുന്നിലെത്തി തന്റെ ആഗ്രഹം തുറന്നു പറഞ്ഞു. “ഞാൻ സർവ്വലോക രാജാവായ രാവണന്റെ സഹോദരിയാണ്. എന്റെ ശക്തിക്കും സമ്പത്തിനും മുന്നിൽ ആരുമില്ല. നിന്റെ സൗന്ദര്യം എന്നെ ആകർഷിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്റെ ഭർത്താവാകുക.”

തികച്ചും നേർക്കുനേരെയുള്ള ഒരു ചോദ്യം. തനിക്ക് വേണ്ടത് എന്താണെന്ന് വ്യക്തമായി അറിയാവുന്ന, അത് ചോദിക്കാൻ മടിയില്ലാത്ത ഒരു സ്ത്രീയുടെ പ്രഖ്യാപനം. എന്നാൽ അവളുടെ അധികാരഭാവത്തിന് മുന്നിൽ രാമൻ കുലുങ്ങിയില്ല. പകരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചുണ്ടിൽ ഒരു നേർത്ത പുഞ്ചിരി വിടർന്നു.

പരിഹാസത്തിന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാക്കുകൾ

രാമൻ ശാന്തനായിരുന്നു. ധർമ്മത്തിന്റെ മൂർത്തിമദ്ഭാവമായ അദ്ദേഹം ശൂർപ്പണഖയോട് പറഞ്ഞു, “മനോഹരീ, ഞാൻ വിവാഹിതനാണ്. എന്റെ പത്നി സീത എനിക്കൊപ്പമുണ്ട്. ഒരു സപത്നിയോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നത് നിന്നെപ്പോലൊരു രാജകുമാരിക്ക് ദുഃഖകരമായിരിക്കും. എന്നാൽ എന്റെ അനുജൻ ലക്ഷ്മണൻ അവിടെയുണ്ട്. അവൻ സുമുഖനാണ്, ഇപ്പോൾ ഭാര്യ കൂടെയുമില്ല. നീ അവനെ സമീപിക്കുക.”

രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശൂർപ്പണഖ ലക്ഷ്മണന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി. എന്നാൽ ലക്ഷ്മണൻ കുറച്ചുകൂടി കഠിനമായി അവളെ നേരിട്ടു. “ഞാൻ എന്റെ ജ്യേഷ്ഠന്റെ ദാസനാണ്. എന്നെ വിവാഹം കഴിച്ചാൽ നീയും ഒരു ദാസിയായി ജീവിക്കേണ്ടി വരും. രാജകുമാരിയായ നീ എന്തിനാണ് ദാസിയാകുന്നത്? നീ എന്റെ ജ്യേഷ്ഠനെത്തന്നെ സമീപിക്കുക. നിന്റെ സൗന്ദര്യം കണ്ടാൽ അദ്ദേഹം ഒരുപക്ഷേ സീതയെ ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം.”

രാമനും ലക്ഷ്മണനും തമ്മിൽ ശൂർപ്പണഖയെ ഒരു പന്തെന്നപോലെ അങ്ങോട്ടുമിങ്ങോട്ടും തട്ടിക്കളിക്കുകയായിരുന്നു. അവരുടെ വാക്കുകളിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന പരിഹാസം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം ശൂർപ്പണഖ പ്രണയാന്ധയായിരുന്നു. കുറച്ചുനേരം ഈ വിനോദം തുടർന്നു. എന്നാൽ ഒടുവിൽ, താൻ വല്ലാതെ അപമാനിക്കപ്പെടുകയാണെന്നും, ഈ രണ്ട് മനുഷ്യർ തന്റെ പ്രണയത്തെ ഒരു കോമാളിത്തമായി കണ്ട് ചിരിക്കുകയാണെന്നും അവൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

ചോര വീണ ദണ്ഡകാരണ്യം

അപമാനിക്കപ്പെട്ട ഒരു രാക്ഷസിയുടെ പകയ്ക്ക് അതിരുകളില്ലായിരുന്നു. തന്റെ പ്രണയസാക്ഷാത്കാരത്തിന് തടസ്സം നിൽക്കുന്നത് സീതയാണെന്ന് അവൾ കരുതി. കോപത്താൽ ജ്വലിച്ച ശൂർപ്പണഖ, തന്റെ ഭയാനകമായ രാക്ഷസരൂപം പൂണ്ട് സീതയ്ക്ക് നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു. സീതയെ ഇല്ലാതാക്കിയാൽ രാമൻ തന്റേതാകുമെന്ന് അവൾ വിശ്വസിച്ചു.

അടുത്ത നിമിഷം കാടിനെ നടുക്കിയ സംഭവങ്ങൾ അരങ്ങേറി. രാമന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ലക്ഷ്മണൻ തന്റെ വാളൂരി. ശൂർപ്പണഖയുടെ മേൽ അവൻ ചാടിവീണു. ഒരു സ്ത്രീയുടെ ദേഹത്ത് ആയുധം പ്രയോഗിക്കരുതെന്ന ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ കാറ്റിൽപ്പറന്നു. മിന്നൽപ്പിണർ പോലെ ലക്ഷ്മണന്റെ വാൾ വീശി. ശൂർപ്പണഖയുടെ നാസികയും കാതുകളും അറ്റുതാഴെ വീണു. ചോരയിൽ കുളിച്ച്, വേദനകൊണ്ടും അതിലേറെ അപമാനം കൊണ്ടും അലറിക്കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ കാട്ടിലേക്ക് ഓടിമറഞ്ഞു.

ആ വീണ ചോരത്തുള്ളികളിൽ നിന്നാണ് ഖര-ദൂഷണന്മാരുടെ മരണവും, സീതാപഹരണവും, ഹനുമാന്റെ ലങ്കാദഹനവും, ഒടുവിൽ രാവണവധവും അടങ്ങുന്ന മഹാസംഗ്രാമം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്.

കാണാതെ പോകുന്ന ചില സത്യങ്ങൾ

ഈ കഥ വായിക്കുമ്പോൾ നാം പലപ്പോഴും രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും ന്യായീകരിക്കാറാണ് പതിവ്. സീതയെ ആക്രമിക്കാൻ വന്നതുകൊണ്ടല്ലേ അവൾക്ക് ആ ശിക്ഷ ലഭിച്ചത് എന്ന് നാം ചോദിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ സൂക്ഷ്മമായി ചിന്തിച്ചാൽ ചില ധാർമ്മിക പ്രശ്നങ്ങൾ ഇവിടെ ഉയർന്നു വരുന്നുണ്ട്.

മര്യാദാപുരുഷോത്തമനായ രാമന് ഒറ്റവാക്കിൽ, വ്യക്തമായി, ബഹുമാനത്തോടെ ശൂർപ്പണഖയുടെ പ്രണയത്തെ നിരസിക്കാമായിരുന്നു. “എനിക്ക് നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ സാധിക്കില്ല” എന്ന ഒരു ദൃഢമായ മറുപടിയിൽ തീരേണ്ട പ്രശ്നമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. പകരം എന്തിനാണ് അവളെ ലക്ഷ്മണന്റെ അടുത്തേക്ക് അയച്ച് പരിഹസിച്ചത്? എന്തിനാണ് സീതയെ ഉപേക്ഷിച്ചേക്കാം എന്ന വ്യാമോഹം അവളിൽ നൽകിയത്? ഒരു വ്യക്തിയുടെ വികാരങ്ങളെ, അത് എത്ര അസ്ഥാനത്തുള്ളതാണെങ്കിലും, ഇത്രത്തോളം വിലകുറച്ച് കാണുകയും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ധർമ്മമാണോ?

മറ്റൊന്ന് ലക്ഷ്മണന്റെ പ്രതികരണമാണ്. സീതയെ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ശൂർപ്പണഖയെ തടയുക എന്നത് ലക്ഷ്മണന്റെ കടമയായിരുന്നു. അവളെ പിടിച്ചുമാറ്റാനോ ഭയപ്പെടുത്തി ഓടിക്കാനോ സാധിക്കുമായിരുന്നു. എന്നാൽ മുഖം വികൃതമാക്കുക എന്ന അതിക്രൂരമായ ശിക്ഷയാണോ നൽകേണ്ടിയിരുന്നത്? ഒരുവളുടെ ഐഡന്റിറ്റിയെത്തന്നെ (Identity) നശിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തിയായിരുന്നു അത്. തിരസ്കരണത്തിന്റെ വേദനയേക്കാൾ, തന്റെ മുഖം വികൃതമാക്കപ്പെട്ടതും പരിഹസിക്കപ്പെട്ടതുമായ അപമാനമാണ് ശൂർപ്പണഖയെ പ്രതികാരദുർഗ്ഗയാക്കി മാറ്റിയത്. തിരസ്കരണമല്ല, ആ തിരസ്കരണം എങ്ങനെ നടപ്പിലാക്കി എന്നതാണ് ഇവിടെ വില്ലനായത്.

ആധുനിക ജീവിതത്തിലെ തിരസ്കരണങ്ങൾ

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് നടന്ന ഈ കഥ ഇന്നത്തെ നമ്മുടെ ജീവിതത്തോട് എത്രമാത്രം ചേർന്നുനിൽക്കുന്നുവെന്ന് ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ. നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ, ഓഫീസുകളിൽ, പ്രണയബന്ധങ്ങളിൽ എല്ലാം ‘ശൂർപ്പണഖമാരും’ അവരെ നേരിടുന്നവരും ഉണ്ട്.

പ്രണയം നിരസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ആസിഡ് ആക്രമണം നടത്തുന്നവരും, കാമുകിയെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നവരും ഇന്നത്തെ വാർത്തകളിലെ സ്ഥിരം കാഴ്ചയാണ്. തനിക്ക് കിട്ടാത്തത് മറ്റാർക്കും കിട്ടരുത് എന്ന അഹങ്കാരത്തിന്റെ, അല്ലെങ്കിൽ “ഞാൻ ചോദിച്ചിട്ട് എനിക്ക് കിട്ടിയില്ലല്ലോ” എന്ന ഈഗോയുടെ (Ego) പ്രകടനമാണിത്. ശൂർപ്പണഖ സീതയെ ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിന് സമാനമായ മാനസികാവസ്ഥയാണിത്. തിരസ്കരണങ്ങളെ പക്വതയോടെ നേരിടാൻ കഴിയാത്തത് ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ ഒരു വലിയ പോരായ്മയാണ്.

മറുവശത്ത്, നാം മറ്റുള്ളവരെ എങ്ങനെ തിരസ്കരിക്കുന്നു എന്നതും പ്രധാനമാണ്. ഒരു തൊഴിൽ അഭിമുഖത്തിൽ (Job interview) ഒരു ഉദ്യോഗാർത്ഥി പരാജയപ്പെട്ടാൽ, മാന്യമായി അത് അയാളെ അറിയിക്കുന്നതിന് പകരം അയാളുടെ കഴിവുകളെ പരിഹസിക്കുന്നത് ഒരുതരം ക്രൂരതയാണ്. ഒരാളുടെ പ്രണയാഭ്യർത്ഥന നിരസിക്കുമ്പോൾ, അയാളെ സുഹൃത്തുക്കളുടെ മുന്നിലിട്ട് അപമാനിക്കുന്നതും, സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ സ്ക്രീൻഷോട്ടുകൾ പങ്കുവെച്ച് ചിരിക്കുന്നതും ആധുനിക കാലത്തെ ‘മൂക്കും ചെവിയും അറുക്കൽ’ തന്നെയാണ്.

വ്യക്തമായ ഒരു ‘നോ’ (No) പറയുക എന്നത് ഒരു കലയാണ്. അതിൽ ബഹുമാനം ഉണ്ടായിരിക്കണം. മറ്റൊരാളുടെ വികാരങ്ങളെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് നാം നേടുന്ന താൽക്കാലികമായ മേൽക്കൈ, ഭാവിയിൽ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയേക്കാം. നമ്മൾ പരിഹസിച്ച് വിടുന്ന വ്യക്തികളുടെ ഉള്ളിൽ രൂപപ്പെടുന്ന അപകർഷതാബോധവും പ്രതികാരചിന്തയും ചിലപ്പോൾ നമ്മുടെ തന്നെ ജീവിതത്തിലെ സമാധാനം കെടുത്തിയേക്കാം.

നാം ഒരാളെ അനാവശ്യമായി അപമാനിക്കുമ്പോൾ, അറിയാതെ തന്നെ നാം അവർക്ക് നമ്മെ ദ്രോഹിക്കാനുള്ള ഒരു കാരണം നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ശൂർപ്പണഖയുടെ അപമാനം രാവണനിലൂടെ രാമന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സങ്കടമായി (സീതാവിരഹം) മാറിയത് നാം ഓർക്കണം.

തിരസ്കരിക്കപ്പെടുക എന്നത് ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ ആ തിരസ്കരണം എങ്ങനെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നത് നമ്മുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ നിർവചിക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, മറ്റൊരാളെ നിരാകരിക്കുമ്പോൾ നാം കാണിക്കുന്ന മാന്യത നമ്മുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെ അളവുകോലാണ്. ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ ആ ചോരപ്പുഴ ഇന്നും നമ്മോട് പറയുന്നത് അതുതന്നെയാണ്—മുറിവേറ്റ മൃഗത്തേക്കാൾ അപകടകാരിയാണ് അപമാനിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ. ഒരുപക്ഷേ, അന്ന് രാമൻ അല്പം കൂടി കാരുണ്യത്തോടെ, പരിഹാസങ്ങളില്ലാതെ ശൂർപ്പണഖയോട് ‘ഇല്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ, രാമായണം എന്ന ഇതിഹാസം തന്നെ തിരുത്തിയെഴുതപ്പെടുമായിരുന്നു. വിധി ആരെയും വെറുതെ വിടില്ല, എന്നാൽ നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന വാക്കുകൾക്ക് ചിലപ്പോൾ വിധിയെപ്പോലും മയപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞേക്കും.