മാർജിൻ ട്രേഡിംഗ്: കടം വാങ്ങി ഓഹരി വാങ്ങുന്നതിലെ അപകടങ്ങൾ

ഇന്ത്യൻ ഓഹരി വിപണിയിൽ പുതിയൊരു നാഴികക്കല്ല് കൂടി. ബ്രോക്കർമാരിൽ നിന്ന് പണം കടം വാങ്ങി ഓഹരികളിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന രീതി, അതായത് മാർജിൻ ട്രേഡിംഗ് ഫെസിലിറ്റി (MTF) വഴിയുള്ള മൊത്തം നിക്ഷേപം ഒരു ലക്ഷം കോടി രൂപ കവിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നാഷണൽ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിന്റെ (NSE) കണക്കുകളാണിത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. കയ്യിലുള്ളതിലും കൂടുതൽ തുകയ്ക്ക് ഓഹരികൾ വാങ്ങി പെട്ടെന്ന് ലാഭമുണ്ടാക്കാമെന്ന വാഗ്ദാനം ആയിരക്കണക്കിന് ചെറുകിട നിക്ഷേപകരെയാണ് ഈ വഴിയിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ ഈ എളുപ്പവഴിയുടെ മറുവശം പലരും കാണുന്നില്ല. വലിയ ലാഭം പോലെ തന്നെ വലിയ നഷ്ടങ്ങളും ഇതിൽ പതിയിരിപ്പുണ്ട്. ഒറ്റ രാത്രി കൊണ്ട് നിക്ഷേപം തുടച്ചുനീക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരു കളിയാണിത്. എന്താണ് മാർജിൻ ട്രേഡിംഗ്, അതിലെ അപകടങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് വിശദമായി പരിശോധിക്കാം.

എന്താണ് മാർജിൻ ട്രേഡിംഗ് ഫെസിലിറ്റി (MTF)?

വളരെ ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുള്ള പണത്തിന്റെ പല മടങ്ങ് മൂല്യമുള്ള ഓഹരികൾ വാങ്ങാൻ ബ്രോക്കർ നൽകുന്ന ഒരു വായ്പാ സൗകര്യമാണിത്. ഉദാഹരണത്തിന്, നിങ്ങളുടെ കയ്യിൽ 25,000 രൂപയുണ്ടെന്ന് കരുതുക. ഈ തുക ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ലക്ഷം രൂപയുടെ ഓഹരികൾ വാങ്ങാൻ MTF നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ബാക്കി 75,000 രൂപ ബ്രോക്കർ വായ്പയായി നൽകും. ഈ വായ്പയ്ക്ക് ദിവസേന പലിശ ഈടാക്കുകയും ചെയ്യും.

വാങ്ങുന്ന ഓഹരികൾ നിങ്ങളുടെ ഡീമാറ്റ് അക്കൗണ്ടിൽ തന്നെയായിരിക്കും. പക്ഷേ, വായ്പ തിരിച്ചടയ്ക്കുന്നത് വരെ ഈ ഓഹരികൾ ബ്രോക്കറുടെ പക്കൽ പണയത്തിലായിരിക്കും (pledged). ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ ആകർഷകമെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും, ഇതിന്റെ വിശദാംശങ്ങളിലാണ് ചെകുത്താൻ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

കളിയിലെ നിയമങ്ങൾ

വിപണിയിലെ എല്ലാ ഓഹരികളും മാർജിൻ സൗകര്യം ഉപയോഗിച്ച് വാങ്ങാനാവില്ല. എക്സ്ചേഞ്ചുകൾ ‘ഗ്രൂപ്പ് I’ വിഭാഗത്തിൽ പെടുത്തിയ, മികച്ച ലിക്വിഡിറ്റിയുള്ള ഏകദേശം 1000 ഓഹരികളിൽ മാത്രമേ ഈ സൗകര്യം ലഭ്യമാകൂ. കഴിഞ്ഞ ആറു മാസത്തിനിടെ 80% വ്യാപാര ദിനങ്ങളിലും ഇടപാട് നടന്ന ഓഹരികളായിരിക്കും ഇവ.

മാർജിൻ തുക കണ്ടെത്താൻ രണ്ടു വഴികളുണ്ട്:

• ആവശ്യമായ തുക പണമായി നൽകുക.
• നിങ്ങളുടെ ഡീമാറ്റ് അക്കൗണ്ടിലുള്ള മറ്റ് ഓഹരികൾ പണയം വെക്കുക.

സെബിയുടെ നിയമപ്രകാരം, ഇടപാട് മൂല്യത്തിന്റെ 20% മുതൽ 50% വരെ നിക്ഷേപകൻ മാർജിനായി നൽകണം. അതായത്, രണ്ടിരട്ടി മുതൽ അഞ്ചിരട്ടി വരെ തുകയ്ക്ക് ഓഹരി വാങ്ങാം. എന്നാൽ ഓരോ ബ്രോക്കറും ഓരോ ഓഹരിയുടെയും നഷ്ടസാധ്യത അനുസരിച്ച് ഇതിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താറുണ്ട്. സാധാരണയായി രണ്ടിരട്ടി മുതൽ നാലിരട്ടി വരെയാണ് ലിവറേജ് (leverage) ലഭിക്കുക.

ചിലവുകളുടെ കണക്കുപുസ്തകം: ലാഭത്തെ കാർന്നുതിന്നുന്നവ

മാർജിൻ ട്രേഡിംഗിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അപകടം അതിലെ ചിലവുകളാണ്. ഇത് പലപ്പോഴും നിക്ഷേപകരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാതെ പോകും.

1. ഭീമമായ പലിശ നിരക്ക്

ബ്രോക്കർ നൽകുന്ന വായ്പയ്ക്ക് 9% മുതൽ 18% വരെയാണ് വാർഷിക പലിശ ഈടാക്കുന്നത്. ഇത് ദിവസേനയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. നിങ്ങൾ ഒരു ഓഹരി വാങ്ങി കുറച്ചു കാലം വിൽക്കാതെ വെച്ചാൽ പലിശ ഭാരം ക്രമാതീതമായി വർധിക്കും. ഉദാഹരണത്തിന്, 15% പലിശ നിരക്കിൽ ഒരു ലക്ഷം രൂപ കടമെടുത്താൽ, രണ്ടു മാസം കൊണ്ട് ഏകദേശം 2,500 രൂപ പലിശയായി മാത്രം നൽകേണ്ടി വരും. നിങ്ങളുടെ ഓഹരിയുടെ വില ഉയർന്നില്ലെങ്കിൽ ഈ പലിശ നിങ്ങളുടെ മുതൽമുടക്കിൽ നിന്നുള്ള നഷ്ടമായി മാറും.

2. ‘ഹെയർകട്ട്’ എന്ന വില്ലൻ

നിങ്ങളുടെ കയ്യിലുള്ള ഓഹരികൾ പണയം വെച്ചാണ് മാർജിൻ കണ്ടെത്തുന്നതെങ്കിൽ ‘ഹെയർകട്ട്’ (haircut) എന്നൊരു ഘടകം കൂടിയുണ്ട്. പണയം വെക്കുന്ന ഓഹരിയുടെ മുഴുവൻ വിപണി മൂല്യവും ബ്രോക്കർ മാർജിനായി കണക്കാക്കില്ല. ഓഹരിയുടെ വിലയിടിവുണ്ടായാലുള്ള നഷ്ടം നികത്താൻ ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം കുറച്ച ശേഷമുള്ള തുകയേ പരിഗണിക്കൂ. ഈ കുറയ്ക്കുന്ന ശതമാനത്തെയാണ് ഹെയർകട്ട് എന്ന് പറയുന്നത്.

ഉദാഹരണത്തിന്, നിങ്ങളുടെ കയ്യിൽ ഒരു ലക്ഷം രൂപ വിലമതിക്കുന്ന ഒരു ബ്ലൂ-ചിപ്പ് ഓഹരിയുണ്ട്. അതിന് 15% ഹെയർകട്ട് ഉണ്ടെങ്കിൽ, ബ്രോക്കർ 85,000 രൂപ മാത്രമേ മാർജിൻ മൂല്യമായി കണക്കാക്കൂ. മിഡ്-ക്യാപ്, സ്മോൾ-ക്യാപ് ഓഹരികൾക്ക് ചാഞ്ചാട്ടം കൂടുതലായതിനാൽ ഹെയർകട്ട് 30% മുതൽ 50% വരെ ഉയർന്നേക്കാം. അതായത്, നിങ്ങളുടെ നിക്ഷേപത്തിന്റെ മൂല്യം പൂർണ്ണമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല.

3. മറ്റ് ചാർജുകൾ

പലിശയ്ക്കും ഹെയർകട്ടിനും പുറമെ സാധാരണ ഓഹരി ഇടപാടുകൾക്കുള്ള ബ്രോക്കറേജ്, സെക്യൂരിറ്റീസ് ട്രാൻസാക്ഷൻ ടാക്സ് (STT), ഓഹരികൾ പണയം വെക്കുന്നതിനും തിരിച്ചെടുക്കുന്നതിനുമുള്ള ഫീസ് (pledging and unpledging fees) എന്നിവയും നൽകേണ്ടി വരും. ഇതെല്ലാം ചേരുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ലാഭം പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും വളരെ കുറവായിരിക്കും.

മാർജിൻ കോൾ: പേടിസ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമാകുമ്പോൾ

മാർജിൻ ട്രേഡിംഗിലെ ഏറ്റവും വലിയ അപകടമാണ് ‘മാർജിൻ കോൾ’ (Margin Call). നിങ്ങൾ മാർജിൻ ഉപയോഗിച്ച് വാങ്ങിയ ഓഹരിയുടെ വില ഇടിയാൻ തുടങ്ങിയാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും? നിങ്ങളുടെ മാർജിൻ അക്കൗണ്ടിലെ നഷ്ടം ഒരു നിശ്ചിത പരിധി കടന്നാൽ, കൂടുതൽ പണം ഉടൻ അടയ്ക്കാൻ ബ്രോക്കർ നിങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെടും. ഇതാണ് മാർജിൻ കോൾ.

ആവശ്യപ്പെട്ട തുക നിശ്ചിത സമയത്തിനകം അടച്ചില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങളോട് ചോദിക്കാതെ തന്നെ നിങ്ങളുടെ ഓഹരികൾ വിറ്റ് നഷ്ടം നികത്താൻ ബ്രോക്കർക്ക് അധികാരമുണ്ട്. പലപ്പോഴും വിപണി ഇടിഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന സമയത്തായിരിക്കും ഈ നിർബന്ധിത വിൽപ്പന (forced selling) നടക്കുക. ഇത് നിക്ഷേപകന് ഭീമമായ നഷ്ടം വരുത്തിവെക്കും. കയ്യിലുള്ള പണം പോകുന്നതിനൊപ്പം കടക്കാരനാവുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ. കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോകാൻ അധിക സമയം വേണ്ടിവരില്ല.

ഈ സൗകര്യം ആർക്കാണ് യോജിച്ചത്?

മാർജിൻ ട്രേഡിംഗ് ദീർഘകാല നിക്ഷേപകർക്കോ വിപണിയെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ധാരണയില്ലാത്ത തുടക്കക്കാർക്കോ യോജിച്ച ഒന്നല്ല. ഇത് ഇരുതലമൂർച്ചയുള്ള ഒരു വാളാണ്. വിപണിയുടെ ചലനങ്ങൾ കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാൻ കഴിവുള്ള, ഉയർന്ന നഷ്ടസാധ്യത ഏറ്റെടുക്കാൻ തയ്യാറുള്ള പരിചയസമ്പന്നരായ ട്രേഡർമാർക്കുള്ള ഒരു ഉപകരണമാണിത്.

കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ വിപണിയിലുണ്ടാകുന്ന ചെറിയ ചലനങ്ങളിൽ നിന്ന് ലാഭമെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർക്കാണ് ഇത് കൂടുതൽ പ്രയോജനപ്പെടുക. അപ്പോഴും, നഷ്ടം സംഭവിച്ചാൽ താങ്ങാനാകുന്ന തുക മാത്രമേ ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കാവൂ.

ലാഭക്കൊതി അപകടമാകാതിരിക്കാൻ

ഒരു ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ മാർജിൻ വ്യാപാരം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ നിക്ഷേപകർക്കിടയിൽ റിസ്ക് എടുക്കാനുള്ള പ്രവണത വർധിക്കുന്നു എന്നാണ്. പെട്ടെന്ന് പണമുണ്ടാക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം നല്ലതാണ്. എന്നാൽ അതിന്റെ വഴികൾ സുരക്ഷിതമായിരിക്കണം.

മാർജിൻ ട്രേഡിംഗ് പോലുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ വലിയ ലാഭം നൽകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിലും, അത് നിങ്ങളുടെ മുഴുവൻ നിക്ഷേപത്തെയും ഇല്ലാതാക്കാനും ശേഷിയുള്ള ഒന്നാണ്. പലിശ, ഹെയർകട്ട്, മാർജിൻ കോൾ തുടങ്ങിയ അപകടങ്ങളെക്കുറിച്ച് പൂർണ്ണമായി മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം മാത്രം ഈ വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ, ലാഭത്തിന് പകരം വലിയ കടക്കെണിയായിരിക്കും നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്നത്.