മിണ്ടാപ്രാണികൾക്ക് കാവലാകാൻ എഐ; ടെക് ലോകത്തെ പുതിയ ചിന്ത

സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ ഒരു കോ-വർക്കിംഗ് സ്പേസ്. പേർഷ്യൻ പരവതാനികൾ വിരിച്ച തറ, അലങ്കാര വിളക്കുകൾ, ചെടിച്ചട്ടികൾ. ഷൂസ് പുറത്തുവെച്ച്, ബീൻബാഗുകളിൽ ചാരിക്കിടന്ന് സംസാരിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം ആളുകൾ. ഇതൊരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് മീറ്റിംഗോ ടെക് കോൺഫറൻസോ ആണെന്ന് തോന്നാം. എന്നാൽ സംഭാഷണ വിഷയങ്ങൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. എലികളെ വിഷം വെച്ച് കൊല്ലുന്നതിന് പകരം അവയുടെ പ്രജനന ശേഷി നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഒരാൾ സംസാരിക്കുന്നു. പ്രാണികൾക്ക് വേദനയറിയാൻ കഴിവുണ്ടോ, അതുപോലെ ചാറ്റ്ബോട്ടുകൾക്കും ഒരു ‘മനസ്സുണ്ടാകുമോ’ എന്ന് മറ്റൊരിടത്ത് ഗൗരവമായ ചർച്ച നടക്കുന്നു.

സെന്റിയന്റ് ഫ്യൂച്ചേഴ്സ് (Sentient Futures) എന്ന സംഘടന സംഘടിപ്പിച്ച ഈ അപൂർവ്വ സംഗമത്തിൽ ഒത്തുചേർന്നത് മൃഗസ്നേഹികളും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) ഗവേഷകരുമായിരുന്നു. അവരുടെ വിശ്വാസം ഒന്നുമാത്രം: മിണ്ടാപ്രാണികളുടെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കാൻ പോകുന്നത് എഐ ആയിരിക്കും. മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയെ വെല്ലുന്ന ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ജനറൽ ഇന്റലിജൻസ് (AGI) യാഥാർത്ഥ്യമാകാൻ അധികം വൈകില്ലെന്ന് ഇവർ ഉറച്ചുവിശ്വസിക്കുന്നു. അങ്ങനെ സംഭവിച്ചാൽ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം കാണുന്നത് എഐ ആയിരിക്കും. അതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം മൃഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന യാതനകളാണ്.

എന്തുകൊണ്ട് എഐ ഒരു ഘടകമാകുന്നു?

ഇന്നത്തെ എഐ സംവിധാനങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും മനുഷ്യന്റെ തലച്ചോറിനൊപ്പമെത്തുമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ വിദഗ്ദ്ധർക്കിടയിൽ വലിയ തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. ഇനി എത്തിയാൽ തന്നെ എന്ത് സംഭവിക്കുമെന്ന് ആർക്കും ഉറപ്പില്ല. എന്നാൽ ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്തവർ ചിന്തിക്കുന്നത് മറ്റൊരു തലത്തിലാണ്. ഭാവിയിൽ സുപ്രധാന തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് മനുഷ്യനായിരിക്കില്ല, മറിച്ച് സൂപ്പർ-ഇന്റലിജന്റ് എഐ സംവിധാനങ്ങളായിരിക്കും. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, മൃഗങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പും അവയുടെ ക്ഷേമവും ആ എഐ സംവിധാനങ്ങളുടെ ‘മൂല്യങ്ങളെ’ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. മൃഗങ്ങളുടെ ജീവന് വിലകൽപ്പിക്കാൻ നാം എഐയെ പഠിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം അവിടെ നിർണ്ണായകമാകും.

“എഐ ലോകത്തെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോവുകയാണ്. കളിയുടെ നിയമങ്ങൾ തന്നെ അത് തിരുത്തിയെഴുതും,” സെന്റിയന്റ് ഫ്യൂച്ചേഴ്സിന്റെ സ്ഥാപകയായ കോൺസ്റ്റൻസ് ലി പറയുന്നു. “ഭൂരിഭാഗം തീരുമാനങ്ങളും എടുക്കുന്നത് എഐ ആണെങ്കിൽ, മൃഗങ്ങളെയും വേദനയറിയാൻ കഴിവുള്ള മറ്റു ജീവികളെയും അത് എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.”

ഇവിടെ ഒത്തുകൂടിയ പലരും എഐ രംഗത്തേക്ക് വരുന്നതിനും മുൻപേ മൃഗക്ഷേമം തങ്ങളുടെ ജീവിതവ്രതമാക്കിയവരാണ്. പക്ഷേ, ഇവർ തെരുവുനായ്ക്കൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുകയോ മൃഗസംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് പണം സംഭാവന ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്ന പരമ്പരാഗത മൃഗസ്നേഹികളല്ല. പ്രാദേശികമായ ചെറിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കപ്പുറം, ലോകവ്യാപകമായി മൃഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന ദുരിതങ്ങൾക്ക് വലിയ തോതിലുള്ള പരിഹാരമാണ് ഇവർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, കോടിക്കണക്കിന് മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്ന ഫാക്ടറി ഫാമിംഗിന് (factory farming) ബദലായി, ലബോറട്ടറിയിൽ മൃഗങ്ങളുടെ കോശങ്ങളിൽ നിന്ന് മാംസം വളർത്തിയെടുക്കുന്ന ‘കൾട്ടിവേറ്റഡ് മീറ്റ്’ (cultivated meat) പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നത് ഇവരുടെ പ്രധാന അജണ്ടകളിലൊന്നാണ്.

‘ഇഫക്റ്റീവ് ആൾട്രൂയിസം’ എന്ന തത്വശാസ്ത്രം

ഈ പുതിയ ചിന്താധാരക്ക് ‘ഇഫക്റ്റീവ് ആൾട്രൂയിസം’ (Effective Altruism) എന്ന തത്വശാസ്ത്രവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ‘നന്മ’ എങ്ങനെ ചെയ്യാൻ സാധിക്കും എന്ന് യുക്തിയും ഡാറ്റയും ഉപയോഗിച്ച് കണ്ടെത്തുന്ന ഒരു സമീപനമാണിത്. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത പലരും ഈ പ്രസ്ഥാനം ഫണ്ട് ചെയ്യുന്ന സംഘടനകളിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

കേൾക്കുമ്പോൾ വളരെ നല്ലതെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും, ഈ തത്വശാസ്ത്രത്തിന് അതിരൂക്ഷമായ വിമർശനങ്ങളും നേരിടേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. ചില വിചിത്രമായ നിഗമനങ്ങളാണ് അതിന് കാരണം. ഉദാഹരണത്തിന്:

• ചൂഷണം നിറഞ്ഞ വ്യവസായങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്ത് കൂടുതൽ പണം സമ്പാദിച്ച് ചാരിറ്റിക്ക് നൽകുന്നത് നല്ലതാണെന്ന് വാദിക്കുന്നത്.
• ഇന്ന് നിലനിൽക്കുന്ന വംശീയത, സാമ്പത്തിക ചൂഷണം പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, ഭാവിയിൽ ജനിക്കാനിരിക്കുന്ന കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യർക്ക് സംഭവിച്ചേക്കാവുന്ന ദുരിതങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നത്.

ഈ യുക്തി മൃഗങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലേക്ക് വരുമ്പോൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാകുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ചില ‘ഇഫക്റ്റീവ് ആൾട്രൂയിസ്റ്റുകൾ’ പറയുന്നത് പ്രാണികളുടെയും ചെമ്മീനിന്റെയും ക്ഷേമത്തിനായി വലിയൊരു വിഭാഗം വിഭവങ്ങൾ നീക്കിവെക്കണമെന്നാണ്. കാരണം, അവയുടെ എണ്ണം മറ്റേത് ജീവികളെക്കാളും അനേകമടങ്ങാണ്. ഒരു പ്രാണിക്ക് ഒരുപക്ഷേ ഒരു പശുവിനോളം വേദന അനുഭവിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരിക്കാം, എന്നാൽ ട്രില്യൺ കണക്കിന് പ്രാണികൾ അനുഭവിക്കുന്ന ചെറിയ വേദനകൾ ഒരുമിച്ച് ചേർത്താൽ അത് ഭീമമായ ഒരു സംഖ്യയായി മാറുമെന്നാണ് ഇവരുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ.

ഭാഷാ മോഡലുകളെ പരീക്ഷിക്കുന്നു

ഈ ആശയങ്ങൾ എങ്ങനെ പ്രായോഗികമാക്കും എന്ന ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം തേടുകയാണ് പലരും. കംപാഷൻ ഇൻ മെഷീൻ ലേണിംഗ് (Compassion in Machine Learning) എന്ന സംഘടനയുടെ സഹസ്ഥാപകയായ ജാസ്മിൻ ബ്രസിലെക്ക്, ലാർജ് ലാംഗ്വേജ് മോഡലുകൾക്ക് (LLMs) മൃഗക്ഷേമത്തെക്കുറിച്ച് എന്ത് ‘അഭിപ്രായമാണുള്ളത്’ എന്ന് അളക്കാനുള്ള ഒരു ബെഞ്ച്മാർക്ക് തന്നെ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ചാറ്റ്ജിപിടി പോലുള്ള മോഡലുകളോട് മൃഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാർമ്മിക ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ച്, അവയുടെ പ്രതികരണങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുകയാണ് ജാസ്മിൻ ചെയ്യുന്നത്.

ഒരു ക്ലൗഡ് സെക്യൂരിറ്റി എഞ്ചിനീയറായിരുന്ന ജാസ്മിൻ, ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായും ഈ രംഗത്താണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. അവരുടെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാണ്: ഭാവിയിലെ എഐ സംവിധാനങ്ങൾ മൃഗങ്ങളുടെ വേദനയെ അവഗണിക്കാത്ത രീതിയിൽ പരിശീലിപ്പിച്ചെടുക്കുക.

കേരളവും ചിന്തിക്കേണ്ടുന്ന പാഠങ്ങൾ

സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ ഈ ചർച്ചകൾ ഒരുപക്ഷേ നമുക്ക് അതിവിദൂരമായി തോന്നാം. എന്നാൽ ഇതിലൊരു കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യമുണ്ട്. സാങ്കേതികവിദ്യ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലേക്കും കടന്നുവന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. നാളെ നമ്മുടെ കൃഷിയിടങ്ങളിലും വ്യവസായശാലകളിലും തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നത് ഒരുപക്ഷേ എഐ അൽഗോരിതങ്ങളാകാം. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ മൃഗക്ഷേമം പോലുള്ള വിഷയങ്ങൾക്ക് എന്ത് സ്ഥാനം ലഭിക്കുമെന്നത് നാം അവയ്ക്ക് നൽകുന്ന പരിശീലനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.

ഫാക്ടറി ഫാമിംഗ് കേരളത്തിലും വ്യാപകമാവുകയാണ്. മാലിന്യപ്രശ്നം പോലെ, മൃഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന യാതനകളും പലപ്പോഴും ചർച്ചയാകാറില്ല. എഐയുടെ സഹായത്തോടെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായ ഫാമുകൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ, ആ കാര്യക്ഷമത മൃഗങ്ങളുടെ ദുരിതം വർദ്ധിപ്പിക്കാനാണോ കുറയ്ക്കാനാണോ സഹായിക്കുക എന്നത് നിർണ്ണായകമാണ്.

ഇതൊരു തുടക്കം മാത്രമാണ്. മനുഷ്യന്റെ ബുദ്ധിയുടെ പരിമിതികളെ മറികടക്കുന്ന ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യ വരുമ്പോൾ, മനുഷ്യൻ മാത്രം കേന്ദ്രബിന്ദുവാകുന്ന ലോകം എന്ന ചിന്ത മാറേണ്ടി വരും. മനുഷ്യന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് എഐ വളർന്നാൽ, മൃഗങ്ങൾക്കും മറ്റ് ജീവജാലങ്ങൾക്കും വേണ്ടി സംസാരിക്കാൻ ആരുണ്ടാകും? ഒരുപക്ഷേ, ആ ഉത്തരവാദിത്തം കൂടി എഐയെ ഏൽപ്പിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുകയാണ് സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലെ ഈ സംഘം. ഭ്രാന്തൻ ചിന്തയെന്ന് പറഞ്ഞ് തള്ളിക്കളയാം, അല്ലെങ്കിൽ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ദീർഘവീക്ഷണമെന്ന് കരുതി ശ്രദ്ധിക്കാം.