ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഇ-കൊമേഴ്സ് ഭീമനും ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ വേരൂന്നിയ തപാൽ സംവിധാനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഉലയുകയാണ്. അമേരിക്കൻ തപാൽ സർവീസ് (USPS) കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, തങ്ങൾ കുറ്റക്കാരല്ലെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് ആമസോൺ. തപാൽ വകുപ്പ് ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് ഏകപക്ഷീയമായി പിന്മാറിയതാണ് പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമെന്ന് ആമസോൺ വാദിക്കുമ്പോൾ, പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള ഒരു പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനം നിലനിൽപ്പിനായി പോരാടുന്നതിന്റെ നേർചിത്രമാണ് മറുഭാഗത്ത് തെളിയുന്നത്.
യുഎസ് തപാൽ വകുപ്പുമായുള്ള സഹകരണം വലിയ തോതിൽ കുറയ്ക്കാൻ ആമസോൺ ഒരുങ്ങുന്നു എന്ന വാൾസ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ റിപ്പോർട്ടാണ് പുതിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയത്. വരുന്ന ശരത്കാലത്തോടെ തപാൽ വകുപ്പ് വഴിയുള്ള പാക്കേജുകളുടെ എണ്ണം മൂന്നിൽ രണ്ടായി കുറയ്ക്കാനാണ് ആമസോണിന്റെ നീക്കം. ഇതേ സമയത്താണ് ഇരുകമ്പനികളും തമ്മിലുള്ള നിലവിലെ കരാർ അവസാനിക്കുന്നത്. ഈ വാർത്ത പുറത്തുവന്നതോടെ, തപാൽ വകുപ്പിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് കാരണം തങ്ങളാണെന്ന പഴി കേൾക്കാൻ ആമസോൺ തയ്യാറല്ല.
പ്രതിരോധത്തിലായ ആമസോൺ
തപാൽ വകുപ്പിന് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വരുമാനം നേടിക്കൊടുക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ആമസോൺ ഡെലിവറി കരാർ രൂപീകരിക്കാൻ ഒരു വർഷത്തിലേറെയായി തങ്ങൾ ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന് ആമസോൺ പുറത്തിറക്കിയ വിശദമായ പ്രസ്താവനയിൽ പറയുന്നു. എന്നാൽ, കഴിഞ്ഞ ഡിസംബറിൽ നടന്ന ചർച്ചകളുടെ അവസാന നിമിഷം (eleventh hour) തപാൽ വകുപ്പ് അപ്രതീക്ഷിതമായി പിന്മാറുകയായിരുന്നുവെന്നാണ് കമ്പനിയുടെ ആരോപണം.
ചർച്ചകൾ വഴിമുട്ടിയതോടെ തങ്ങൾക്ക് മറ്റ് വഴികളില്ലാതായി. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് കൃത്യസമയത്ത് സാധനങ്ങളെത്തിക്കുക എന്നത് തങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. അതിനാൽ, തപാൽ വകുപ്പുമായുള്ള കരാറിന്റെ ഭാവി എന്തായാലും സ്വന്തം നിലയ്ക്ക് ഡെലിവറി സംവിധാനങ്ങൾ ശക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും ആമസോൺ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
പുതിയ ലേല പ്രക്രിയയുടെ ഭാഗമായി തങ്ങൾ ഒരു ബിഡ് സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും, ചെറിയ തോതിലാണെങ്കിലും സഹകരണം തുടരാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്നും കമ്പനി കൂട്ടിച്ചേർത്തു. ഫെബ്രുവരിയിൽ ബിഡ് സമർപ്പിച്ചിട്ടും തപാൽ വകുപ്പിൽ നിന്ന് യാതൊരു പ്രതികരണവും ലഭിച്ചില്ലെന്ന പരാതിയും ആമസോൺ ഉന്നയിക്കുന്നുണ്ട്.
തകർച്ചയുടെ വക്കിൽ തപാൽ വകുപ്പ്
എന്തുകൊണ്ടാണ് യുഎസ് തപാൽ വകുപ്പ് ഇങ്ങനെയൊരു കടുത്ത നിലപാടിലേക്ക് നീങ്ങിയത്? ഉത്തരം ലളിതമാണ് – പണം. ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ തങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള പണം തീരുമെന്ന് പോസ്റ്റ്മാസ്റ്റർ ജനറൽ ഡേവിഡ് സ്റ്റെയ്നർ യുഎസ് കോൺഗ്രസിനെ അറിയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കൂടുതൽ കടമെടുക്കാൻ അനുവദിക്കുകയോ തപാൽ നിരക്കുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുകയോ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ സ്ഥാപനം അടച്ചുപൂട്ടേണ്ടി വരുമെന്ന ഗുരുതരമായ മുന്നറിയിപ്പാണ് അദ്ദേഹം നൽകുന്നത്.
നിലവിലെ രീതിയിൽ മുന്നോട്ട് പോയാൽ ഒരു വർഷത്തിനകം തങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമെന്ന് സ്റ്റെയ്നർ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ തുറന്നു സമ്മതിച്ചിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ വിപണിയിലെ യഥാർത്ഥ വില എന്താണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ താൻ നിർബന്ധിതനാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ് ആമസോൺ പോലുള്ള വൻകിട കമ്പനികൾക്ക് നൽകിയിരുന്ന പ്രത്യേക ഇളവുകൾ അവസാനിപ്പിച്ച് പുതിയ ലേല സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയത്.
കരാറിലെ കല്ലുകടി
പ്രശ്നങ്ങളുടെയെല്ലാം മൂലകാരണം വർഷങ്ങളായി നിലനിന്നിരുന്ന ഡെലിവറി കരാറുകളാണ്. ആമസോൺ സ്വന്തമായി അതിവിപുലമായ ഡെലിവറി ശൃംഖല (logistics network) കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഗ്രാമീണ മേഖലകളിലെയും ഉൾപ്രദേശങ്ങളിലെയും അവസാനഘട്ട ഡെലിവറികൾക്ക് (last-mile delivery) അവർ ഇപ്പോഴും തപാൽ വകുപ്പിനെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം, എത്തിച്ചേരാൻ പ്രയാസമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലെ 30 മുതൽ 40 ശതമാനം വരെ ആമസോൺ ഡെലിവറികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് തപാൽ വകുപ്പാണ്. ആഴ്ചയിൽ ആറ് ദിവസവും രാജ്യത്തെവിടെയും തപാൽ എത്തിക്കണമെന്ന നിയമപരമായ ബാധ്യത USPS-നുണ്ട്. ഇത് വലിയ സാമ്പത്തിക ഭാരം അവർക്ക് നൽകുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ആമസോൺ പോലുള്ള വൻകിടക്കാർക്ക് വലിയ തോതിലുള്ള പാക്കേജുകൾക്ക് പ്രത്യേക ഇളവുകൾ നൽകുന്നത് സ്ഥാപനത്തിന് താങ്ങാനാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു.
ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യവുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്താൽ, ഇന്ത്യ പോസ്റ്റും ആമസോൺ, ഫ്ലിപ്കാർട്ട് പോലുള്ള കമ്പനികളുമായി സഹകരിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇവിടെയും നിരക്കുകളെയും സേവനങ്ങളെയും ചൊല്ലിയുള്ള തർക്കങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഉയർന്നു വരാറുണ്ട്. ഒരു പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനം ലാഭത്തിന് മാത്രം പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഒരു സ്വകാര്യ ഭീമനുമായി സഹകരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സ്വാഭാവിക സംഘർഷങ്ങളാണിത്.
ഇനിയെന്ത്?
ഈ പോരാട്ടത്തിൽ ആർക്കാണ് കൂടുതൽ നഷ്ടം? ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ, തപാൽ വകുപ്പിനാണ്. പ്രതിവർഷം 170 കോടി ആമസോൺ പാക്കേജുകളാണ് അവർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ഈ വരുമാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് അവരുടെ പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കും. “ന്യായമായ വിലയ്ക്ക്” ആമസോണുമായുള്ള ബന്ധം തുടരാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെന്ന് സ്റ്റെയ്നർ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇരുപക്ഷവും വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്ക് തയ്യാറായിട്ടില്ല.
മറുവശത്ത്, ആമസോൺ ഈ സാഹചര്യത്തെ ഒരു അവസരമായി കാണുന്നു. സ്വന്തം ഡെലിവറി ശൃംഖല വികസിപ്പിക്കാനുള്ള നടപടികൾക്ക് ഇത് ആക്കം കൂട്ടും. എന്നാൽ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ തപാൽ വകുപ്പിനുള്ളത്രയും വിപുലമായ ശൃംഖല ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ആമസോണിന് സാധിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യം ബാക്കിയാണ്. ഇത് ഒരുപക്ഷേ അത്തരം സ്ഥലങ്ങളിലെ ഡെലിവറി സമയത്തെയും ചെലവിനെയും ബാധിച്ചേക്കാം.
ആമസോൺ ഡെലിവറി കരാർ സംബന്ധിച്ച ഈ തർക്കം കേവലം രണ്ട് സ്ഥാപനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നമല്ല. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ച പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഒരുവശത്ത് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വേഗതയും കാര്യക്ഷമതയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന ടെക് ഭീമന്മാർ. മറുവശത്ത്, സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരായ, എന്നാൽ സാമ്പത്തികമായി പിന്നോട്ട് പോകുന്ന പൊതു സംവിധാനങ്ങൾ. ഇവ തമ്മിലുള്ള ആരോഗ്യകരമായ ഒരു സഹകരണം സാധ്യമായില്ലെങ്കിൽ, ആത്യന്തികമായി നഷ്ടം സാധാരണ ജനങ്ങൾക്കായിരിക്കും.
