നമ്മുടെ തലച്ചോറ് കോടിക്കണക്കിന് ഞരമ്പുകളും രക്തക്കുഴലുകളും ചേർന്ന ഒരു സങ്കീർണ്ണ ശൃഖലയാണ്. ശരീരത്തിന്റെ ഓരോ പ്രവർത്തനത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഈ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ആരോഗ്യം നിലനിർത്തുന്നതിൽ രക്തചംക്രമണത്തിന് അതിപ്രധാനമായ പങ്കുണ്ട്. തലച്ചോറിലെ കോശങ്ങൾക്ക് തുടർച്ചയായി ഓക്സിജനും പോഷകങ്ങളും ആവശ്യമാണ്, ഇത് എത്തിക്കുന്നത് രക്തമാണ്. ഈ രക്തക്കുഴലുകളിൽ എവിടെയെങ്കിലും ഒരു തടസ്സമോ, വീക്കമോ, പൊട്ടലോ സംഭവിച്ചാൽ അത് പക്ഷാഘാതം (stroke), രക്തസ്രാവം തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥകളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ സാധാരണ സ്കാനിംഗുകൾക്ക് പരിമിതികളുണ്ട്. ഇവിടെയാണ് സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി എന്ന നൂതന പരിശോധനയുടെ പ്രസക്തി.
മസ്തിഷ്കത്തിലെ രക്തക്കുഴലുകളുടെ ഒരു “റോഡ് മാപ്പ്” എന്ന് ഇതിനെ ലളിതമായി വിശേഷിപ്പിക്കാം. രക്തക്കുഴലുകളുടെ ഘടന, അവയിലൂടെയുള്ള രക്തയോട്ടം, തടസ്സങ്ങൾ, അസാധാരണമായ വളർച്ചകൾ എന്നിവയെല്ലാം വളരെ വ്യക്തമായി, തത്സമയം കാണാൻ ഈ പരിശോധന ഡോക്ടർമാരെ സഹായിക്കുന്നു. തലച്ചോറിന്റെ ആരോഗ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പല നിർണ്ണായക തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാനും കൃത്യമായ ചികിത്സ നൽകാനും ഇത് വഴിയൊരുക്കുന്നു.
എന്താണ് സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി?
സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി (Cerebral Angiography) എന്നത് തലച്ചോറിലെ ധമനികളുടെയും (arteries) സിരകളുടെയും (veins) ഘടനയും പ്രവർത്തനവും പഠിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം എക്സ്-റേ പരിശോധനയാണ്. ഇതിനെ ഡിജിറ്റൽ സബ്ട്രാക്ഷൻ ആൻജിയോഗ്രാഫി (DSA) എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. ഒരു കത്തീറ്റർ (Catheter) എന്നറിയപ്പെടുന്ന നേർത്ത ട്യൂബ് ശരീരത്തിലെ ഒരു പ്രധാന രക്തക്കുഴലിലൂടെ തലച്ചോറിലേക്ക് കടത്തിവിടുകയും, ഒരു പ്രത്യേകതരം ഡൈ (Contrast Dye) കുത്തിവെച്ച് എക്സ്-റേ ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കുകയുമാണ് ഈ പരിശോധനയിൽ ചെയ്യുന്നത്.
“ഡിജിറ്റൽ സബ്ട്രാക്ഷൻ” എന്ന പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ പ്രധാന സവിശേഷത കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ സഹായത്തോടെ ആവശ്യമില്ലാത്ത ഭാഗങ്ങളെ ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് “കുറയ്ക്കുന്നു” എന്നതാണ്. ആദ്യം ഡൈ കുത്തിവെക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തലയുടെ ഒരു എക്സ്-റേ ചിത്രം എടുക്കും. പിന്നീട് ഡൈ കുത്തിവെച്ച ശേഷം വീണ്ടും ചിത്രങ്ങളെടുക്കും. ആദ്യത്തെ ചിത്രത്തിൽ തലയോട്ടിയും മറ്റ് ഭാഗങ്ങളും ഉണ്ടാകും. രണ്ടാമത്തെ ചിത്രത്തിൽ ഡൈ നിറഞ്ഞ രക്തക്കുഴലുകളും ഉണ്ടാകും. കമ്പ്യൂട്ടർ സോഫ്റ്റ്വെയർ ഉപയോഗിച്ച് രണ്ടാമത്തെ ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യത്തെ ചിത്രം കുറയ്ക്കുമ്പോൾ, തലയോട്ടി പോലുള്ള മറ്റ് ഘടനകളെല്ലാം അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും രക്തക്കുഴലുകൾ മാത്രം അതിവ്യക്തമായി തെളിയുകയും ചെയ്യും. ഇത് ഡോക്ടർക്ക് രക്തക്കുഴലുകളുടെ ഉൾവശം കൃത്യമായി കാണാനും പ്രശ്നങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും അവസരം നൽകുന്നു. സാധാരണ സിടി (CT) അല്ലെങ്കിൽ എംആർഐ (MRI) സ്കാനുകളിൽ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്ത സൂക്ഷ്മമായ തകരാറുകൾ പോലും ഇതിലൂടെ കണ്ടെത്താനാകും.
എപ്പോഴാണ് ഈ പരിശോധന നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്?
തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് എന്തെങ്കിലും പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടെന്ന് സംശയിക്കുമ്പോഴോ, മറ്റ് സ്കാനുകളിൽ വ്യക്തമായ ഒരുത്തരം ലഭിക്കാതെ വരുമ്പോഴോ ആണ് ഡോക്ടർമാർ സാധാരണയായി സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇതിനെ രോഗനിർണ്ണയത്തിലെ “ഗോൾഡ് സ്റ്റാൻഡേർഡ്” ആയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന അവസ്ഥകൾ കണ്ടെത്താനും ചികിത്സ ആസൂത്രണം ചെയ്യാനും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു:
- അന്യൂറിസം (Aneurysm): തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ബലൂൺ പോലുള്ള വീക്കമാണിത്. ഇത് പൊട്ടിയാൽ മസ്തിഷ്കത്തിൽ രക്തസ്രാവം (subarachnoid hemorrhage) ഉണ്ടാകാനും ജീവന് തന്നെ ഭീഷണിയാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്. അന്യൂറിസത്തിന്റെ സ്ഥാനവും വലുപ്പവും ഘടനയും കൃത്യമായി നിർണ്ണയിക്കാനും, എൻഡോവാസ്കുലർ കോയിലിംഗ് (endovascular coiling) പോലുള്ള ചികിത്സകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യാനും ഈ പരിശോധന സഹായിക്കും.
- അർടെറിയോവീനസ് മാൽഫോർമേഷൻ (Arteriovenous Malformation – AVM): ഇത് ധമനികളും സിരകളും ശരിയായ രീതിയിൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടാതെ, ഒരു клубок പോലെ കെട്ടുപിണഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ഒരവസ്ഥയാണ്. ഇത് രക്തസ്രാവത്തിനും അപസ്മാരത്തിനും കാരണമാകും. എവിഎമ്മിന്റെ ഘടനയും അതിലേക്ക് രക്തം നൽകുന്ന ധമനികളും മനസ്സിലാക്കി ചികിത്സ തീരുമാനിക്കാൻ ആൻജിയോഗ്രാഫി അത്യാവശ്യമാണ്.
- രക്തക്കുഴലുകളിലെ ചുരുക്കം (Stenosis): കൊഴുപ്പടിഞ്ഞുള്ള അടവ് (Atherosclerosis) മൂലമോ മറ്റ് കാരണങ്ങളാലോ രക്തക്കുഴലുകൾ ഇടുങ്ങിപ്പോകുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഇത് തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം കുറയ്ക്കുകയും ഇസ്കീമിക് പക്ഷാഘാതത്തിന് (Ischemic Stroke) കാരണമാകുകയും ചെയ്യും. തടസ്സത്തിന്റെ വ്യാപ്തി എത്രത്തോളമുണ്ടെന്നും സ്റ്റെന്റ് (stent) വെക്കേണ്ടതുണ്ടോ എന്നും തീരുമാനിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
- പക്ഷാഘാതം (Stroke): പക്ഷാഘാതത്തിന്റെ കാരണം കണ്ടെത്താനും, രക്തക്കട്ട എവിടെയാണ് രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് മനസ്സിലാക്കാനും ഈ പരിശോധന സഹായിക്കുന്നു. ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ, ആൻജിയോഗ്രാഫി ചെയ്യുന്നതിനോടൊപ്പം തന്നെ രക്തക്കട്ട നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള ചികിത്സയും (Mechanical Thrombectomy) അടിയന്തരമായി നൽകാറുണ്ട്.
- തലച്ചോറിലെ ട്യൂമറുകൾ: ചിലതരം ട്യൂമറുകൾക്ക് അവയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ആവശ്യമായ രക്തം നൽകുന്ന രക്തക്കുഴലുകൾ ഏതാണെന്ന് കണ്ടെത്താൻ ഇത് സഹായിക്കും. സർജറിക്ക് മുമ്പ് ഈ രക്തക്കുഴലുകളിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം തടസ്സപ്പെടുത്താനും (Embolization) ഇത് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഇത് സർജറി സമയത്തുള്ള രക്തനഷ്ടം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.
- വാസ്കുലൈറ്റിസ് (Vasculitis): രക്തക്കുഴലുകൾക്ക് വീക്കമുണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. ഈ രോഗം തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകളെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ടോ എന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കാൻ ആൻജിയോഗ്രാഫിയിലൂടെ സാധിക്കും.
- മൊയാമോയ രോഗം (Moyamoya Disease): തലച്ചോറിന്റെ അടിഭാഗത്തുള്ള പ്രധാന രക്തക്കുഴലുകൾ അടഞ്ഞുപോവുകയും, അതിനെ മറികടക്കാൻ ചെറിയ രക്തക്കുഴലുകൾ അസാധാരണമായി വളരുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു അപൂർവ്വ രോഗാവസ്ഥയാണിത്. ഈ അവസ്ഥ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ ആൻജിയോഗ്രാഫിക്ക് നിർണ്ണായക പങ്കുണ്ട്.
പരിശോധനയ്ക്ക് മുമ്പുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ
സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫിക്ക് വിധേയനാകുന്നതിന് മുമ്പ് ചില തയ്യാറെടുപ്പുകൾ ആവശ്യമാണ്. ഇത് പരിശോധന സുഗമമാക്കാനും സങ്കീർണ്ണതകൾ ഒഴിവാക്കാനും സഹായിക്കും.
ഡോക്ടറുമായുള്ള ചർച്ച
പരിശോധനയെക്കുറിച്ച് ഡോക്ടർ വിശദമായി പറഞ്ഞുതരും. നിങ്ങളുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി, മുൻപുണ്ടായിട്ടുള്ള രോഗങ്ങൾ, കഴിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ഡോക്ടറോട് തുറന്നുപറയണം. പ്രത്യേകിച്ച്, രക്തം കട്ടപിടിക്കാതിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ (Aspirin, Clopidogrel, Warfarin) കഴിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അത് ഡോക്ടറെ അറിയിക്കണം. പരിശോധനയ്ക്ക് കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഈ മരുന്നുകൾ നിർത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചേക്കാം. ഡോക്ടറോട് ചോദിക്കാവുന്ന ചില ചോദ്യങ്ങൾ:
- ഈ പരിശോധന എനിക്ക് നിർദ്ദേശിക്കാൻ പ്രത്യേക കാരണമെന്താണ്?
- പരിശോധനയുടെ അപകടസാധ്യതകൾ എന്തൊക്കെയാണ്?
- പരിശോധനയ്ക്കിടെ എന്തെങ്കിലും പ്രശ്നം കണ്ടെത്തിയാൽ ഉടൻ ചികിത്സ നൽകുമോ?
- എത്ര സമയം ഞാൻ ആശുപത്രിയിൽ കഴിയേണ്ടി വരും?
അലർജികളെക്കുറിച്ച് അറിയിക്കുക
പരിശോധനയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈയിൽ അയഡിൻ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ അയഡിൻ, കടൽ വിഭവങ്ങൾ (Shellfish), അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെന്തെങ്കിലും വസ്തുക്കളോട് അലർജിയുണ്ടെങ്കിൽ അത് മുൻകൂട്ടി അറിയിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. മുൻപ് കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈ ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ റിയാക്ഷൻ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതും പറയണം. അലർജിയുള്ളവർക്ക് പ്രത്യേക മരുന്നുകൾ (ആന്റിഹിസ്റ്റമിനുകൾ, സ്റ്റിറോയിഡുകൾ) നൽകിയ ശേഷമായിരിക്കും പരിശോധന നടത്തുക.
ആഹാരക്രമം
പരിശോധനയ്ക്ക് ഏകദേശം ആറ് മുതൽ എട്ട് മണിക്കൂർ മുൻപ് മുതൽ ആഹാരവും വെള്ളവും ഒഴിവാക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കും. സാധാരണയായി തലേദിവസം അർദ്ധരാത്രിക്ക് ശേഷം ഒന്നും കഴിക്കരുതെന്ന് പറയും. ഇത് പരിശോധനയ്ക്കിടയിൽ മയക്കം നൽകുമ്പോൾ ഛർദ്ദിച്ച് അത് ശ്വാസകോശത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നത് പോലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കും. പ്രമേഹത്തിനോ രക്തസമ്മർദ്ദത്തിനോ മരുന്ന് കഴിക്കുന്നവർ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം മാത്രം ഒരു സിപ്പ് വെള്ളത്തോടൊപ്പം അത് കഴിക്കാവുന്നതാണ്.
മറ്റ് പരിശോധനകൾ
പരിശോധനയ്ക്ക് മുമ്പായി രക്തപരിശോധനകൾ (ഹീമോഗ്ലോബിൻ, കൗണ്ടുകൾ, ക്ലോട്ടിംഗ് പ്രൊഫൈൽ), വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം വിലയിരുത്താനുള്ള ടെസ്റ്റുകൾ (Kidney Function Test – Serum Creatinine) എന്നിവ നടത്താറുണ്ട്. കാരണം, കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറന്തള്ളുന്നത് വൃക്കകളിലൂടെയാണ്. വൃക്കകളുടെ പ്രവർത്തനം ശരിയല്ലെങ്കിൽ ഈ ഡൈ വൃക്കകൾക്ക് കൂടുതൽ തകരാറുണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഈ പരിശോധന ചിലപ്പോൾ ഒഴിവാക്കുകയോ കൂടുതൽ മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടി വരും.
പ്രായോഗികമായ ചില തയ്യാറെടുപ്പുകൾ
- പരിശോധന കഴിഞ്ഞ് നിങ്ങളെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഒരാളെ ഏർപ്പാട് ചെയ്യുക. കാരണം, മയക്കത്തിനുള്ള മരുന്നിന്റെ ഫലം കാരണം നിങ്ങൾക്ക് വാഹനമോടിക്കാൻ കഴിയില്ല.
- ആശുപത്രിയിൽ അഡ്മിറ്റ് ആകേണ്ടി വരുന്നതിനാൽ ആവശ്യമായ വസ്ത്രങ്ങളും മറ്റ് സാധനങ്ങളും കരുതുക.
- പരിശോധനയ്ക്ക് വരുന്നതിന് മുൻപ് ആഭരണങ്ങൾ, കോൺടാക്റ്റ് ലെൻസുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഊരിമാറ്റുക.
പരിശോധനാ നടപടിക്രമം: ഘട്ടം ഘട്ടമായി
ഒരു ആശുപത്രിയിലെ പ്രത്യേക കാത്ത് ലാബിൽ (Cath Lab) വെച്ചാണ് സാധാരണയായി സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി നടത്തുന്നത്. ഒരു ഇന്റർവെൻഷണൽ റേഡിയോളജിസ്റ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ന്യൂറോളജിസ്റ്റ്, നഴ്സുമാർ, ടെക്നീഷ്യൻമാർ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘമാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ഏകദേശം 1 മുതൽ 2 മണിക്കൂർ വരെയാണ് ഈ നടപടിക്രമത്തിന് സാധാരണയായി എടുക്കുന്ന സമയം.
- രോഗിയെ തയ്യാറാക്കൽ: രോഗിയെ പരിശോധനാ മുറിയിലെ ഒരു പ്രത്യേക മേശയിൽ മലർത്തിക്കിടത്തും. ഹൃദയമിടിപ്പ്, രക്തസമ്മർദ്ദം, ഓക്സിജന്റെ അളവ് എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കാനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ ഘടിപ്പിക്കും. സിരകളിലൂടെ മരുന്നുകൾ നൽകാനായി കയ്യിൽ ഒരു ഐവി (IV) ലൈൻ ഘടിപ്പിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് വിശ്രമിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിനായി ഒരു മയക്കത്തിനുള്ള മരുന്ന് (Sedative) നൽകിയേക്കാം. മിക്കപ്പോഴും രോഗിക്ക് ബോധമുണ്ടാകും, എന്നാൽ അല്പം മയക്കത്തിലായിരിക്കും.
- കത്തീറ്റർ കടത്തുന്ന സ്ഥലം ഒരുക്കൽ: സാധാരണയായി തുടയുടെ മുകൾ ഭാഗത്തുള്ള ഞരമ്പിലൂടെയോ (Femoral Artery) കയ്യിലെ ഞരമ്പിലൂടെയോ (Radial Artery) ആണ് കത്തീറ്റർ കടത്തുന്നത്. ഈ ഭാഗം ആന്റിസെപ്റ്റിക് ലായനി ഉപയോഗിച്ച് അണുവിമുക്തമാക്കുകയും മരവിപ്പിക്കാനുള്ള കുത്തിവെപ്പ് (Local Anesthesia) നൽകുകയും ചെയ്യും. ഈ കുത്തിവെപ്പ് എടുക്കുമ്പോൾ ചെറിയൊരു നീറ്റൽ അനുഭവപ്പെടാം.
- കത്തീറ്റർ കടത്തുന്നു: മരവിപ്പിച്ച ഭാഗത്ത് ഒരു ചെറിയ മുറിവുണ്ടാക്കി അതിലൂടെ കത്തീറ്റർ എന്ന നേർത്ത ട്യൂബ് രക്തക്കുഴലിലേക്ക് കടത്തും. രക്തക്കുഴലുകളുടെ ഉൾവശത്ത് വേദന അറിയാനുള്ള ഞരമ്പുകൾ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് കത്തീറ്റർ ശരീരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നത് നിങ്ങൾ അറിയുകയില്ല.
- തലച്ചോറിലേക്ക് നയിക്കുന്നു: എക്സ്-റേ ഫ്ലൂറോസ്കോപ്പിയുടെ (Fluoroscopy – ഒരു തരം ലൈവ് എക്സ്-റേ) സഹായത്തോടെ ഡോക്ടർ ഈ കത്തീറ്ററിനെ ശരീരത്തിലെ പ്രധാന രക്തക്കുഴലുകളിലൂടെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം തലച്ചോറിലേക്കുള്ള ധമനികളിൽ (കരോട്ടിഡ്, വെർട്ടിബ്രൽ ധമനികൾ) എത്തിക്കും.
- ഡൈ കുത്തിവെക്കുന്നു: കത്തീറ്റർ ശരിയായ സ്ഥാനത്ത് എത്തിക്കഴിഞ്ഞാൽ, അതിലൂടെ കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈ കുത്തിവെക്കും. ഈ സമയത്ത് മുഖത്തും തലയിലും ശരീരത്തിലും ഒരു ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നതായോ, വായിൽ ഒരു ലോഹത്തിന്റെ രുചി വരുന്നതായോ, കണ്ണിൽ വെളിച്ചം മിന്നുന്നതായോ തോന്നാം. ഇത് തികച്ചും സാധാരണമാണ്, കുറച്ച് നിമിഷങ്ങൾ മാത്രമേ നീണ്ടുനിൽക്കൂ.
- ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കുന്നു: ഡൈ രക്തത്തിലൂടെ ഒഴുകി തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകളിൽ നിറയുമ്പോൾ തുടർച്ചയായി അതിവേഗത്തിൽ എക്സ്-റേ ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കും. വ്യക്തമായ ചിത്രങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിനായി ഈ സമയത്ത് അനങ്ങാതെ കിടക്കാനും ശ്വാസം പിടിച്ചു വെക്കാനും നിങ്ങളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടേക്കാം. തലയുടെ വിവിധ കോണുകളിൽ നിന്നുള്ള ചിത്രങ്ങൾ എടുക്കും.
- പരിശോധന പൂർത്തിയാക്കുന്നു: ആവശ്യമായ ചിത്രങ്ങൾ എടുത്തു കഴിഞ്ഞാൽ കത്തീറ്റർ സാവധാനം പുറത്തെടുക്കും. കത്തീറ്റർ കടത്തിയ ഭാഗത്ത് രക്തസ്രാവം തടയാനായി ഏകദേശം 15-20 മിനിറ്റ് നേരം ശക്തിയായി അമർത്തിപ്പിടിക്കും. ചിലപ്പോൾ രക്തക്കുഴൽ അടയ്ക്കുന്നതിനായി ഒരു പ്രത്യേക ഉപകരണവും (Vascular Closure Device) ഉപയോഗിച്ചേക്കാം. അതിനുശേഷം ഒരു ബാൻഡേജ് ഒട്ടിക്കും.
പരിശോധനയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള പരിചരണം
പരിശോധന കഴിഞ്ഞാലും കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾ ആശുപത്രിയിൽ റിക്കവറി റൂമിൽ നിരീക്ഷണത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വരും. കത്തീറ്റർ കടത്തിയ ഭാഗത്ത് രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനാണിത്.
- വിശ്രമം: കത്തീറ്റർ തുടയിലെ ഞരമ്പിലൂടെയാണ് കടത്തിയതെങ്കിൽ, ഏകദേശം 4 മുതൽ 6 മണിക്കൂർ വരെ അനങ്ങാതെ മലർന്നു കിടക്കേണ്ടി വരും. ഈ സമയത്ത് തലയണ വെക്കാതെ കിടക്കാനാണ് സാധാരണ നിർദ്ദേശിക്കുക. കത്തീറ്റർ കടത്തിയ കാലോ കയ്യോ മടക്കാനും പാടില്ല.
- ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക: ശരീരത്തിൽ നിന്ന് കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈ പുറന്തള്ളാൻ സഹായിക്കുന്നതിന് ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കും. ദിവസവും കുറഞ്ഞത് 2-3 ലിറ്റർ വെള്ളം കുടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുക. ഐവി ദ്രാവകങ്ങളും നൽകും.
- വീട്ടിലെ പരിചരണം: ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് ഡിസ്ചാർജ് ചെയ്ത ശേഷം 24 മുതൽ 48 മണിക്കൂർ വരെ കഠിനമായ ജോലികൾ, ഭാരം ഉയർത്തുന്നത്, പടികൾ കയറുന്നത് എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. കത്തീറ്റർ കടത്തിയ ഭാഗത്ത് ചെറിയ നീർക്കെട്ടോ നിറവ്യത്യാസമോ വേദനയോ സാധാരണമാണ്.
- ഡോക്ടറെ സമീപിക്കേണ്ട സാഹചര്യങ്ങൾ: കത്തീറ്റർ കടത്തിയ ഭാഗത്ത് അമിതമായ വേദന, വീക്കം, ചുവപ്പ്, രക്തസ്രാവം, പനി, അല്ലെങ്കിൽ കയ്യിലോ കാലിലോ മരവിപ്പ്, ബലക്കുറവ്, സംസാരത്തിൽ കുഴച്ചിൽ, കാഴ്ച മങ്ങൽ തുടങ്ങിയ പക്ഷാഘാതത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവ അനുഭവപ്പെട്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ ഡോക്ടറെ സമീപിക്കണം.
അപകടസാധ്യതകളും പാർശ്വഫലങ്ങളും
ഏതൊരു മെഡിക്കൽ നടപടിക്രമത്തെയും പോലെ സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫിക്കും ചെറിയ തോതിലുള്ള അപകടസാധ്യതകളുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഇത് പൊതുവെ സുരക്ഷിതമായ ഒരു പരിശോധനയാണ്. പരിചയസമ്പന്നരായ ഡോക്ടർമാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചെയ്യുമ്പോൾ സങ്കീർണ്ണതകൾ വളരെ കുറവാണ്.
- കത്തീറ്റർ കടത്തിയ ഭാഗത്ത് രക്തസ്രാവം, രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ (Hematoma) അല്ലെങ്കിൽ അണുബാധ എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത.
- കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈയോടുള്ള അലർജി. ഇത് സാധാരണയായി ചൊറിച്ചിൽ, തുമ്മൽ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചെറിയ റിയാക്ഷനുകളാണ്. ഗുരുതരമായ റിയാക്ഷനുകൾ വളരെ അപൂർവ്വമാണ്.
- വൃക്കകൾക്ക് തകരാറുണ്ടാകാനുള്ള നേരിയ സാധ്യത (പ്രത്യേകിച്ച് നേരത്തെ തന്നെ വൃക്കരോഗമുള്ളവരിൽ).
- വളരെ അപൂർവ്വമായി, പക്ഷാഘാതം സംഭവിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. കത്തീറ്റർ നീക്കുമ്പോൾ രക്തക്കുഴലുകളിൽ നിന്ന് ചെറിയ കട്ടകൾ ഇളകി തലച്ചോറിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം. ഇതിനുള്ള സാധ്യത 1 ശതമാനത്തിൽ താഴെയാണ്.
- രക്തക്കുഴലിന് ക്ഷതമേൽക്കാനുള്ള സാധ്യത.
ആർക്കൊക്കെയാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ വേണ്ടത്?
ചില വ്യക്തികളിൽ ഈ പരിശോധനയുടെ അപകടസാധ്യത സാധാരണയിലും കൂടുതലായിരിക്കാം. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഡോക്ടർമാർ കൂടുതൽ മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കും:
- ഗുരുതരമായ വൃക്കരോഗമുള്ളവർ.
- അയഡിനോടോ കോൺട്രാസ്റ്റ് ഡൈയോടോ മുൻപ് ഗുരുതരമായ അലർജി ഉണ്ടായിട്ടുള്ളവർ.
- രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നതിൽ പ്രശ്നങ്ങളുള്ളവർ.
- ഗർഭിണികൾ (എക്സ്-റേ റേഡിയേഷൻ ഗർഭസ്ഥശിശുവിന് ഹാനികരമായതിനാൽ അത്യാവശ്യ ഘട്ടങ്ങളിൽ മാത്രമേ ചെയ്യാറുള്ളൂ).
- അനിയന്ത്രിതമായ പ്രമേഹവും രക്തസമ്മർദ്ദവും ഉള്ളവർ.
ഈ അപകടസാധ്യതകളെല്ലാം കണക്കിലെടുത്ത്, പരിശോധനയുടെ ആവശ്യകതയും അതുകൊണ്ടുള്ള പ്രയോജനവും താരതമ്യം ചെയ്ത ശേഷമാണ് ഡോക്ടർ ഇത് നിർദ്ദേശിക്കുന്നത്.
ഈ ലേഖനം വിവരദായക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രമുള്ളതാണ്. ഏതെങ്കിലും ഔഷധം അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് യോഗ്യതയുള്ള ഒരു ആയുർവേദ വൈദ്യന്റെയോ ഡോക്ടറുടെയോ ഉപദേശം തേടുക.
ആരോഗ്യകരമായ രക്തചംക്രമണത്തിന് ആയുർവേദ കാഴ്ചപ്പാട്
ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു രോഗനിർണ്ണയ ഉപാധിയാണ് സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി. ഇതിന് പകരമായി ആയുർവേദത്തിൽ മാർഗ്ഗങ്ങളില്ല. എന്നാൽ, തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തചംക്രമണം ആരോഗ്യകരമായി നിലനിർത്താനും രക്തക്കുഴലുകളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കാനും ആയുർവേദം ചില മാർഗ്ഗങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രതിരോധമാണ് ചികിത്സയെക്കാൾ നല്ലത് എന്ന തത്വത്തിൽ ഊന്നിയാണ് ആയുർവേദം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ആയുർവേദ പ്രകാരം, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ചാനലുകളെയും ‘സ്രോതസ്സുകൾ’ (Srotas) എന്ന് പറയുന്നു. രക്തം വഹിക്കുന്നവയെ ‘രക്തവഹ സ്രോതസ്സ്’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ സ്രോതസ്സുകളിൽ തടസ്സങ്ങൾ (സ്രോതോരോധം) ഉണ്ടാകാതെ സൂക്ഷിക്കേണ്ടത് ആരോഗ്യത്തിന് അത്യാവശ്യമാണ്. ദഹനപ്രക്രിയയുടെ (അഗ്നി) തകരാറ് മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ‘ആമം’ (Ama – ദഹിക്കാത്ത ഭക്ഷണത്തിന്റെ വിഷാംശം) ആണ് സ്രോതസ്സുകളിൽ അടവ് ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രധാന കാരണം. തെറ്റായ ആഹാരശീലങ്ങൾ, വ്യായാമക്കുറവ്, മാനസിക പിരിമുറുക്കം എന്നിവയെല്ലാം അഗ്നിയെ ദുഷിപ്പിക്കുകയും ആമം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും.
ത്രിദോഷങ്ങളുടെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയും രക്തക്കുഴലുകളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കാം. വാതദോഷത്തിന്റെ ഉപവിഭാഗമായ ‘വ్యాന വായു’ ആണ് ശരീരത്തിലെ രക്തചംക്രമണത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ രക്തയോട്ടത്തിൽ വ്യതിയാനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. കഫദോഷം വർധിക്കുന്നത് രക്തക്കുഴലുകളിൽ കൊഴുപ്പും മറ്റ് മാലിന്യങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടി അടവുണ്ടാക്കാൻ (Atherosclerosis) കാരണമാകും. പിത്തദോഷത്തിന്റെ വർദ്ധനവ് രക്തക്കുഴലുകളിൽ വീക്കവും (Inflammation) ഉണ്ടാക്കാം.
രക്തക്കുഴലുകളുടെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ചില ജീവിതശൈലീ മാറ്റങ്ങൾ:
- ചിട്ടയായ വ്യായാമം: പതിവായ വ്യായാമം, പ്രത്യേകിച്ച് യോഗാസനങ്ങൾ, രക്തചംക്രമണം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും രക്തക്കുഴലുകളുടെ ഇലാസ്തികത നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. സൂര്യനമസ്കാരം പോലുള്ളവ ശരീരത്തിനാകെ വ്യായാമം നൽകുന്നു.
- ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം: നാരുകൾ അടങ്ങിയതും കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞതുമായ ഭക്ഷണം ശീലമാക്കുക. ഇലക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, വെളുത്തുള്ളി, മഞ്ഞൾ, ഇഞ്ചി, കറിവേപ്പില എന്നിവ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് രക്തക്കുഴലുകളുടെ ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലതാണ്. അർജ്ജുന, ഗുഗ്ഗുലു തുടങ്ങിയ ഔഷധങ്ങൾ വൈദ്യനിർദ്ദേശപ്രകാരം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഹൃദയാരോഗ്യത്തിനും കൊളസ്ട്രോൾ നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കും.
- മാനസിക പിരിമുറുക്കം കുറയ്ക്കുക: യോഗ, പ്രാണായാമം (അനുലോമ വിലോമം പോലുള്ളവ), ധ്യാനം എന്നിവ ശീലിക്കുന്നത് രക്തസമ്മർദ്ദം നിയന്ത്രിക്കാനും മാനസികാരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കും. ഇത് വാതദോഷത്തെ സന്തുലിതമാക്കാൻ അത്യുത്തമമാണ്.
- കേരളീയ ചികിത്സാരീതികൾ: കേരളത്തിന്റെ തനതായ ആയുർവേദ ചികിത്സകളായ ശിരോധാര, തക്രധാര, ശിരോവസ്തി എന്നിവ തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തചംക്രമണം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഞരമ്പുകളെ ശാന്തമാക്കാനും സഹായിക്കുന്ന പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗങ്ങളാണ്. ഇവ വൈദ്യനിർദ്ദേശപ്രകാരം ചെയ്യുന്നത് ഉത്തമമാണ്.
ആരോഗ്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത്. തലച്ചോറിന്റെ കാര്യത്തിൽ, ചെറിയ പ്രശ്നങ്ങൾ പോലും നേരത്തെ കണ്ടെത്തുന്നത് വലിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കും. രോഗലക്ഷണങ്ങളെ അവഗണിക്കാതെ ശരിയായ സമയത്ത് വൈദ്യസഹായം തേടേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. സെറിബ്രൽ ആൻജിയോഗ്രാഫി പോലുള്ള പരിശോധനകൾ അതിനുള്ള ഒരു നിർണ്ണായക മാർഗ്ഗമാണ്, അത് ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ വരെ സഹായിച്ചേക്കാം.
