തക്ഷശിലയുടെ (Takshashila) വിശാലമായ ഇടനാഴികളിൽ ഇരുട്ട് വീഴാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പകൽ മുഴുവൻ നീണ്ടുനിന്ന വേദമന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളുടെ അലയൊലികൾ ആ വലിയ കൽച്ചുവരുകളിൽ അപ്പോഴും തങ്ങിനിൽക്കുന്നതുപോലെ തോന്നും. ഗാന്ധാരദേശത്തുനിന്നും വീശിയടിക്കുന്ന തണുത്ത കാറ്റിൽ മൺചെരാതുകളിലെ വെളിച്ചം ഇളകിയാടുന്നുണ്ട്. കുന്തിരിക്കത്തിന്റെയും ഉണങ്ങിയ താളിയോലകളുടെയും നേർത്ത ഗന്ധം ആ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിന്നു. ദിവസത്തെ കഠിനമായ പഠനങ്ങളെല്ലാം അവസാനിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികൾ തങ്ങളുടെ ആചാര്യനു ചുറ്റും വട്ടമിട്ടിരിക്കുകയാണ്. ആ ആചാര്യന്റെ കണ്ണുകളിൽ പടയാളിയുടെ വാളിനെക്കാൾ വലിയ മൂർച്ചയുണ്ട്; മെലിഞ്ഞ ശരീരമാണെങ്കിലും മുഖത്ത് അടങ്ങാത്ത ആത്മവിശ്വാസവും, ലോകത്തെ മുഴുവൻ ഗ്രഹിച്ചെടുത്തവന്റെ ശാന്തതയും പ്രകടമാണ്. കാലം കാത്തുനിന്ന ആ മഹാപണ്ഡിതന്റെ പേര് ചാണക്യൻ. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ ഉറക്കം കെടുത്തിയ, തോൽപ്പിക്കാനാവാത്ത വലിയൊരു സാമ്രാജ്യത്തെ വെറും ബുദ്ധികൊണ്ട് മാത്രം തകർത്തെറിഞ്ഞ ഇതിഹാസ പുരുഷൻ. അന്ന് ആ തണുത്ത രാത്രിയിൽ, ഇരുട്ടിനെ കീറിമുറിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം തന്റെ ശിഷ്യന്മാർക്കായി പകർന്നുനൽകിയത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സത്യങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു; തലമുറകൾ കഴിഞ്ഞാലും പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെടാത്ത വിദ്യയുടെ രഹസ്യം.
ആയുധങ്ങളിൽ വെച്ച് ഏറ്റവും മൂർച്ചയേറിയത്
ചുറ്റുമിരിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ മുഖത്തേക്ക് തീക്ഷ്ണമായി നോക്കി ചാണക്യൻ ചോദിച്ചു: “കുട്ടികളേ, ഈ ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ശക്തിയേറിയ ആയുധം ഏതാണെന്നാണ് നിങ്ങൾ കരുതുന്നത്? ഒരു സാമ്രാജ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാനും ശത്രുക്കളെ ഇല്ലാതാക്കാനും ഏറ്റവും അത്യാവശ്യമായത് എന്താണ്?”
ചെറുപ്പത്തിന്റെ ചോരത്തിളപ്പുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾ ആവേശത്തോടെ പല ഉത്തരങ്ങളും നൽകി. മുൻനിരയിലിരുന്ന ഒരു വിദ്യാർത്ഥി എഴുന്നേറ്റു നിന്ന് പറഞ്ഞു: “ഗുരുദേവാ, തീയിൽ കുരുക്കിയെടുത്ത, ഇരുമ്പുരുക്കിൽ തീർത്ത മൂർച്ചയേറിയ വാളുകൾ തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം. അതിനുമുന്നിൽ ഏത് ശത്രുവും മുട്ടുമടക്കും.” മറ്റൊരാൾ വാദിച്ചത് വില്ലും അമ്പുമാണ് ഏറ്റവും വലിയ ശക്തി എന്നാണ്: “ദൂരെ നിന്ന് തന്നെ ശത്രുവിന്റെ നെഞ്ചകം പിളർക്കാൻ അമ്പുകൾക്ക് കഴിയും.” വേറെ ചിലർ ആനപ്പടയാണ് ഒരു രാജാവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത് എന്ന് സമർത്ഥിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. “മദമിളകിയ ആയിരക്കണക്കിന് ആനകൾ ഒന്നിച്ച് ചിന്നംവിളിച്ചുകൊണ്ട് പാഞ്ഞടുത്താൽ ലോകത്തെ ഏത് വൻമതിലും തകർന്നുവീഴും,” ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ആവേശത്തോടെ പറഞ്ഞു.
വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഉത്തരങ്ങളെല്ലാം കേട്ട്, ആ മൺചെരാതിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ മന്ദഹസിച്ചുകൊണ്ട് ചാണക്യൻ പറഞ്ഞു:
“നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതെല്ലാം ശരിയായിരിക്കാം. ഈ ആയുധങ്ങളെല്ലാം യുദ്ധക്കളത്തിൽ അത്യാവശ്യവുമാണ്. എന്നാൽ ഓർക്കുക, വാളുകൾക്ക് കാലക്രമേണ തുരുമ്പെടുക്കും. എത്ര മികച്ച വില്ലാളിയുടെയും അമ്പുകൾക്ക് ലക്ഷ്യം തെറ്റാം, അല്ലെങ്കിൽ കാറ്റിന്റെ ഗതിയിൽ അവയുടെ ദിശ മാറിപ്പോകാം. യുദ്ധക്കളത്തിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഭയം തോന്നുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ കൂറ്റൻ ആനപ്പട നിങ്ങൾക്ക് നേരെ തന്നെ തിരിഞ്ഞെന്നും വരാം, അവർ സ്വന്തം സൈന്യത്തെ തന്നെ ചവിട്ടിയരച്ചേക്കാം. വലിയ കോട്ടകൾ ശത്രുക്കൾ തകർത്തേക്കാം. എന്നാൽ ഒരിക്കലും തുരുമ്പെടുക്കാത്ത, ആർക്കും തകർക്കാനാവാത്ത, എക്കാലത്തും മൂർച്ചയേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരേയൊരു ആയുധമേ ഈ ഭൂമുഖത്തുള്ളൂ… അത് നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ വിദ്യയാണ് (Education). വിദ്യയുള്ളവന്റെ ബുദ്ധിക്ക് മുന്നിൽ ആയിരം വാളുകൾ മുട്ടുമടക്കും.”
വിദ്യാർത്ഥികൾ നിശബ്ദരായി. പശ്ചാത്തലത്തിൽ വീശുന്ന കാറ്റിന്റെ ശബ്ദം മാത്രം കേൾക്കാം. ഒരു രാജവംശത്തിന്റെ മുഴുവൻ അഹങ്കാരത്തെയും തന്റെ വിദ്യകൊണ്ട് മാത്രം ചുട്ടുകരിച്ച ആ മനുഷ്യൻ പറയുന്നത് കേൾക്കാൻ അവർ കൂടുതൽ കാതു കൂർപ്പിച്ചു.
ആർക്കും മോഷ്ടിക്കാനാവാത്ത ഒരേയൊരു സമ്പത്ത്
വിദ്യയുടെ മഹത്വം കൂടുതൽ വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം തുടർന്നു: “മനുഷ്യന്റെ പക്കലുള്ള ഏത് സമ്പത്തും മറ്റൊരാൾക്ക് അപഹരിക്കാൻ സാധിക്കും. സമ്പത്ത് എന്നത് എപ്പോഴും ഭയത്തിന്റെ ഒരു ഉറവിടമാണ്. നിങ്ങളുടെ പക്കൽ സ്വർണ്ണമുണ്ടെങ്കിൽ അത് കള്ളന്മാർക്ക് മോഷ്ടിക്കാം; ആ സ്വർണ്ണം സംരക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങൾ രാവും പകലും ഉറക്കമൊഴിച്ച് കാവലിരിക്കേണ്ടി വരും. നിങ്ങൾക്ക് വലിയ ഭൂസ്വത്തുണ്ടെങ്കിൽ അത് രാജാവിന് പിടിച്ചെടുക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളിൽ നശിച്ചുപോകാം. നിങ്ങളുടെ കഷ്ടപ്പാടിന്റെ സമ്പാദ്യം സഹോദരങ്ങൾക്കിടയിൽ ഭാഗിക്കേണ്ടി വന്നേക്കാം. എന്നാൽ വിദ്യ എന്ന സമ്പത്ത് ആർക്കും നിങ്ങളിൽ നിന്നും മോഷ്ടിക്കാനാവില്ല. അത് സംരക്ഷിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കാവൽക്കാരുടെ ആവശ്യമില്ല.”
ചാണക്യൻ തന്റെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ നിന്നും, യാത്രകളിൽ നിന്നും പഠിച്ച പാഠങ്ങളായിരുന്നു അവിടെ പങ്കുവെച്ചത്. അദ്ദേഹം തന്റെ വിരലുകൾ എണ്ണിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു:
- വിദ്യയെ എത്ര വലിയ കള്ളന്മാർക്കും അപഹരിക്കാനാവില്ല.
- അധികാരികൾക്ക് അത് ബലമായി പിടിച്ചെടുക്കാനാവില്ല.
- സഹോദരങ്ങൾ തമ്മിൽ സ്വത്ത് തർക്കം വരുമ്പോൾ വിദ്യ വീതം വെക്കേണ്ടതില്ല.
- മറ്റു ഭാരങ്ങൾ പോലെ അത് ചുമക്കുന്നവന് ഒരിക്കലും ഒരു ഭാരമായി തോന്നുകയുമില്ല. എത്രത്തോളം വിദ്യ അകത്തേക്ക് കയറുന്നുവോ, അത്രത്തോളം മനുഷ്യൻ ഭാരം കുറഞ്ഞ് സ്വതന്ത്രനാകുന്നു.
- ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതം മറ്റൊന്നാണ്; മറ്റേതൊരു സമ്പത്തും ചെലവാക്കുന്തോറും കുറഞ്ഞുവരുമ്പോൾ, വിദ്യ മറ്റുള്ളവർക്ക് പകർന്നു നൽകും തോറും അത് ഇരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹം പ്രശസ്തമായ ആ തത്വം അവരെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു: “ഒരു രാജാവിന് തന്റെ രാജ്യത്ത് മാത്രമേ ബഹുമാനം ലഭിക്കുകയുള്ളൂ. തന്റെ അതിർത്തികൾക്ക് പുറത്ത് പോയാൽ, തന്റെ കിരീടവും സിംഹാസനവും നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ആ രാജാവ് വെറുമൊരു സാധാരണക്കാരൻ മാത്രമാണ്. എന്നാൽ ഒരു വിദ്വാന്, അറിവുള്ളവന്, അവൻ എവിടെ പോയാലും അവിടെയെല്ലാം ആദരവ് ലഭിക്കും. അവന് രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികളില്ല. (സ്വദേശേ പൂജ്യതേ രാജാ, വിദ്വാൻ സർവ്വത്ര പൂജ്യതേ).”
ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണന്റെ ശപഥം
തന്റെ ശിഷ്യന്മാരോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ചാണക്യന്റെ മനസ്സ് വർഷങ്ങൾക്ക് പിന്നിലേക്ക്, പാടലീപുത്രത്തിലെ നന്ദ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ രാജസദസ്സിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുകയായിരുന്നു. അന്ന് അദ്ദേഹം ഒന്നുമില്ലാത്ത ഒരു ദരിദ്ര ബ്രാഹ്മണൻ മാത്രമായിരുന്നു. കയ്യിൽ ആയുധങ്ങളോ പിന്നിൽ അണിനിരക്കാൻ സൈന്യമോ ഇല്ലാത്ത വെറുമൊരു പണ്ഡിതൻ. രാജസദസ്സ് സ്വർണ്ണത്താലും രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. അവിടെ ഇരിക്കുന്ന അഹങ്കാരിയായ ധനനന്ദൻ എന്ന രാജാവ് ഭാരതത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കാൻ വന്ന ആ ബ്രാഹ്മണനെ രാജസദസ്സിൽ വെച്ച് എല്ലാവരുടെയും മുന്നിലിട്ട് അപമാനിച്ചു പുറത്താക്കി. ധനത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ അന്ധനായിരുന്ന രാജാവിന് ആ പണ്ഡിതന്റെ വാക്കുകൾ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
അന്ന് കൊട്ടാരത്തിന്റെ പടവുകളിറങ്ങുമ്പോൾ അപമാനഭാരത്താൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ ജ്വലിച്ചിരുന്നു. തന്റെ അഴിഞ്ഞുവീണ ശിഖ (കുടുമ) കെട്ടാതെ അദ്ദേഹം ആകാശത്തേക്ക് നോക്കി ഒരു ശപഥം ചെയ്തു: “അഹങ്കാരത്തിന്റെ പര്യായമായ നന്ദവംശത്തെ വേരോടെ പിഴുതെറിയാതെ ഞാൻ എന്റെ ഈ ശിഖ കെട്ടില്ല. ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറ ഞാൻ തോണ്ടും.”
ആ ശപഥം കേട്ട് രാജസദസ്സിലുള്ളവർ പരിഹസിച്ചു ചിരിച്ചു. ഒരു സൈനികൻ പോലുമില്ലാത്ത, ധരിക്കാൻ നല്ലൊരു വസ്ത്രം പോലുമില്ലാത്ത ഈ മെലിഞ്ഞ പണ്ഡിതൻ എങ്ങനെ ഈ കൂറ്റൻ സാമ്രാജ്യത്തെ തകർക്കാനാണ്? എന്നാൽ ആ പരിഹാസച്ചിരികൾക്കൊന്നും ചാണക്യനെ തളർത്താനായില്ല. കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ ആയുധത്തെക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായ ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്നു—തന്റെ ബുദ്ധിയും താൻ ആർജ്ജിച്ച വിദ്യയും.
പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെയും കാടുകളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചു. അവിടെ വെച്ചാണ് രാജാവിന്റെ കളി കളിക്കുന്ന ചന്ദ്രഗുപ്തൻ എന്നൊരു സാധാരണ ബാലനെ അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുന്നത്. ആ ബാലനിൽ ഒരു വലിയ സാമ്രാട്ട് ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടെന്ന് ചാണക്യന്റെ സൂക്ഷ്മമായ കണ്ണുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ചന്ദ്രഗുപ്തനെ അദ്ദേഹം തക്ഷശിലയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ വെച്ച് അവന് കേവലം വാളെടുക്കാനും അമ്പെയ്യാനുമുള്ള ആയുധവിദ്യ മാത്രമല്ല, അർത്ഥശാസ്ത്രവും, രാജനീതിയും, മനുഷ്യന്റെ മനഃശാസ്ത്രവും, ശത്രുവിനെ വീഴ്ത്താനുള്ള തന്ത്രങ്ങളും അദ്ദേഹം പകർന്നു നൽകി. ഒടുവിൽ, ധനനന്ദന്റെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വരുന്ന സൈന്യത്തെ, തന്റെ വിദ്യയാൽ മൂർച്ച കൂട്ടിയ ചന്ദ്രഗുപ്തനെ മുൻനിർത്തി ചാണക്യൻ പരാജയപ്പെടുത്തി. മൗര്യ സാമ്രാജ്യം എന്ന ഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്രാജ്യത്തിന് അദ്ദേഹം അടിത്തറയിട്ടു.
പണമില്ലാത്ത, സൈന്യമില്ലാത്ത ഒരു മനുഷ്യന് ലോകം കീഴടക്കാൻ തന്റെ അറിവ് മാത്രം മതി എന്ന് ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തിയ സുവർണ്ണ നിമിഷമായിരുന്നു അത്.
ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാഠം: വിദ്യ എന്നാൽ വിവരങ്ങൾ മാത്രമല്ല
ഈ ചരിത്രകഥയ്ക്ക് പിന്നിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വളരെ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു തത്വചിന്തയുണ്ട്. അത് ഇന്നത്തെ തലമുറ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ന് നാം വിദ്യ (Education) എന്ന് വിളിക്കുന്നത് കുറെ പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചു തീർക്കുന്നതിനെയോ, കാണാപാഠം പഠിച്ച് പരീക്ഷ എഴുതുന്നതിനെയോ, മതിലുകളിൽ തൂക്കിയിടാൻ കുറെ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ സമ്പാദിക്കുന്നതിനെയോ ആണ്. എന്നാൽ ചാണക്യൻ വിഭാവനം ചെയ്ത വിദ്യ അതല്ല.
വിദ്യ എന്നാൽ പ്രതിസന്ധികളെ മറികടക്കാനുള്ള വിവേകമാണ് (Wisdom). ഒരു പ്രശ്നം വരുമ്പോൾ എങ്ങനെ ചിന്തിക്കണം, എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം, ഏത് സമയത്ത് മൗനം പാലിക്കണം, ഏത് സമയത്ത് ആഞ്ഞടിക്കണം എന്നുള്ള തിരിച്ചറിവാണ് യഥാർത്ഥ അറിവ്. ധനനന്ദനെ തോൽപ്പിക്കാൻ ചാണക്യൻ നേരിട്ട് വാളെടുത്ത് യുദ്ധത്തിന് പോയില്ല. പകരം തന്റെ ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പുതിയ സാമ്രാജ്യത്തെ സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. അറിവിനെ പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുമ്പോഴാണ് അത് യഥാർത്ഥ ആയുധമായി മാറുന്നത്.
പലപ്പോഴും മികച്ച ബിരുദങ്ങളുള്ളവർ ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ പ്രതിസന്ധികൾക്ക് മുന്നിൽ തകർന്നു വീഴുന്നതും, ആത്മഹത്യയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതും നാം കാണാറുണ്ട്. കാരണം അവരുടെ അറിവ് വെറും വിവരങ്ങളായി (Information) പുസ്തകത്താളുകളിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോയി. പ്രതിസന്ധികളിൽ തളരാതെ, നിരാശയുടെ ഇരുട്ടിലും പ്രതീക്ഷയുടെ വെളിച്ചം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്നതാണ് വിദ്യ. സാഹചര്യങ്ങളെ എങ്ങനെ തനിക്ക് അനുകൂലമാക്കി മാറ്റാം എന്ന ചിന്തയാണ് ചാണക്യ നീതിയിലെ വിദ്യയുടെ അടിസ്ഥാനം. ആർക്കും തട്ടിയെടുക്കാൻ കഴിയാത്ത ആ ആന്തരിക ശക്തിയാണ് മനുഷ്യനെ അജയ്യനാക്കുന്നത്.
ഇന്നത്തെ കാലത്തെ പ്രസക്തി: ആധുനിക ലോകത്തിലെ ചാണക്യന്മാർ
ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ചാണക്യൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ ഇന്നത്തെ കാലത്ത് പ്രസക്തമാണോ? തീർച്ചയായും ആണ്; ഒരുപക്ഷെ അന്നുണ്ടായിരുന്നതിനേക്കാൾ നൂറിരട്ടി കൂടുതൽ പ്രസക്തി ഇന്ന് ഈ വാക്കുകൾക്കുണ്ട്.
ഇന്നത്തെ ലോകം ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കൂ. ഒരു കാലത്ത് വലിയ ഫാക്ടറികളും ആയിരക്കണക്കിന് ഏക്കർ ഭൂമിയുമുള്ളവർക്ക് മാത്രമേ കോടീശ്വരന്മാരാകാൻ സാധിക്കുമായിരുന്നുള്ളൂ. പാരമ്പര്യമായി കിട്ടുന്ന സ്വത്തായിരുന്നു അന്ന് ഒരാളുടെ വില നിശ്ചയിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ന് കഥ മാറി. ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ, വാടകവീട്ടിലിരുന്ന്, ഇന്റർനെറ്റ് സൗകര്യമുള്ള ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിന് മുന്നിലിരുന്ന് സ്വയം കോഡിങ് (Coding) പഠിച്ചെടുത്ത ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ കമ്പനികളുടെ തലപ്പത്തെത്താൻ സാധിക്കുന്നു. ഇവിടെ ആ ചെറുപ്പക്കാരന്റെ മൂലധനം ബാങ്ക് ബാലൻസല്ല, അവന്റെ തലച്ചോറിലെ വിദ്യയാണ്.
സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യമോ ഓഹരി വിപണിയിലെ തകർച്ചയോ വരുമ്പോൾ വലിയ കോടീശ്വരന്മാർക്ക് തങ്ങളുടെ സ്വത്തുക്കൾ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാം. ഒരു വലിയ പ്രളയത്തിലോ ഭൂകമ്പത്തിലോ ഒരാളുടെ വീടും വസ്തുവകകളും എന്നെന്നേക്കുമായി ഇല്ലാതായേക്കാം. എന്നാൽ അയാളുടെ തലച്ചോറിലെ അറിവിനെ, അയാളുടെ നൈപുണ്യത്തെ (Skills) ഒരു പ്രകൃതിക്ഷോഭത്തിനും മായ്ച്ചുകളയാനാവില്ല. പൂജ്യത്തിൽ നിന്നും വീണ്ടും നൂറിലേക്ക് കുതിക്കാൻ അയാളെ സഹായിക്കുന്നത് ആ അറിവാണ്. എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടാലും, വിദ്യയുണ്ടെങ്കിൽ നാളത്തെ പ്രഭാതത്തിൽ അയാൾക്ക് പുതിയൊരു സാമ്രാജ്യം കെട്ടിപ്പടുക്കാം.
കോർപ്പറേറ്റ് ലോകത്തെ തൊഴിൽ നഷ്ടങ്ങളെ (Layoffs) ഭയപ്പെടുന്നവരുണ്ട്. സാങ്കേതികവിദ്യ മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് ജോലി പോകുമോ എന്ന ഭയം പലരെയും വേട്ടയാടുന്നു. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ പക്കൽ കൃത്യമായ നൈപുണ്യവും, പുതിയ കാര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പഠിച്ചെടുക്കാനുള്ള കഴിവും (Adaptability) ഉണ്ടെങ്കിൽ നിങ്ങൾ ഒരു തൊഴിലുടമയെയും ഭയക്കേണ്ടതില്ല. കാരണം, ഒരു സ്ഥാപനം നിങ്ങളെ പുറത്താക്കിയാലും, നിങ്ങളുടെ വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു വഴി വെട്ടിത്തുറക്കാൻ സാധിക്കും. പാവപ്പെട്ടവനും പണക്കാരനും തമ്മിലുള്ള അന്തരം കുറയ്ക്കാൻ, ജാതിയുടെയും വംശത്തിന്റെയും അതിർവരമ്പുകൾ മായ്ച്ചു കളയാൻ ലോകത്തുള്ള ഒരേയൊരു മാന്ത്രികവടി വിദ്യ മാത്രമാണ്.
ചാണക്യന്റെ ജീവിതം നമ്മോട് വിളിച്ചു പറയുന്നത് ഒരു വലിയ സത്യമാണ്. നിങ്ങളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലെ പണത്തിലോ, നിങ്ങൾ ധരിക്കുന്ന വിലകൂടിയ വസ്ത്രത്തിലോ, നിങ്ങളുടെ കുടുംബമഹിമയിലോ അല്ല നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ വിലയിരിക്കുന്നത്. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിന്റെ മൂർച്ചയിലാണ്, നിങ്ങളുടെ ചിന്തകളുടെ വ്യക്തതയിലാണ്. ലോകം മുഴുവൻ നിങ്ങൾക്ക് എതിരായാലും, സർവ്വസ്വവും നഷ്ടപ്പെട്ട് തെരുവിൽ നിൽക്കേണ്ടി വന്നാലും, നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ അറിവെന്ന ആയുധം മൂർച്ചയേറിയതാണെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഒരു പുതിയ ലോകം തന്നെ വെട്ടിപ്പിടിക്കാം. അറിവാണ് നിങ്ങളെ സ്വതന്ത്രരാക്കുന്നത്; ആ സ്വാതന്ത്ര്യമാണ് മനുഷ്യന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയവും.
