സെല്ലോയുടെ പുതിയ ഭാവം: മേബി ഫ്രാറ്റിയുടെ സംഗീതലോകം

ഒരു സംഗീതോപകരണത്തിന് എത്രത്തോളം മാറാൻ കഴിയും? വയലിൻ കുടുംബത്തിലെ ആ വലിയ അംഗമായ സെല്ലോ (Cello) നമ്മുടെയെല്ലാം മനസ്സിൽ ക്ലാസിക്കൽ ഓർക്കസ്ട്രയുടെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ ആ ധാരണകളെല്ലാം തിരുത്തിയെഴുതുകയാണ് ഗ്വാട്ടിമാലയിൽ ജനിച്ച് മെക്സിക്കോയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഗീതജ്ഞയായ മേബി ഫ്രാറ്റി. അവരുടെ ഏറ്റവും പുതിയ ആൽബമായ ‘സെന്റിർ ക്യൂ നോ സാബെസ്’ (Sentir Que No Sabes) കേൾക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും സെല്ലോയുടെ സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് പുതിയ ഉൾക്കാഴ്ച ലഭിക്കും.

ആൽബത്തിലെ ആദ്യ ഗാനമായ ‘ക്രാവിറ്റ്സ്’ (Kravitz) തുടങ്ങുന്നത് തന്നെ അസാധാരണമായ ഒരു ശബ്ദത്തോടെയാണ്. ഒരു ബേസ് ഗിറ്റാർ മീട്ടുന്നതുപോലെ സെല്ലോയുടെ തന്ത്രികളിൽ വിരലോടിക്കുന്നു. ആ ശബ്ദം അന്തരീക്ഷത്തിൽ അലിഞ്ഞുചേരും മുൻപ് പെട്ടെന്ന് നിലയ്ക്കുന്നു, പിന്നാലെ ലളിതമായ ഡ്രം ബീറ്റ്. കേൾക്കുമ്പോൾ ഒരുതരം ഇൻഡസ്ട്രിയൽ (Industrial) സംഗീതത്തിന്റെ പ്രതീതി. ജാസിന്റെ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു പരീക്ഷണശാലയിലേക്ക് നമ്മളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന അനുഭവം.

പിന്നീട് ഫ്രാറ്റിയുടെ സ്പാനിഷ് ഭാഷയിലുള്ള വരികൾ എത്തുന്നു. ചുമരുകൾക്ക് കാതുണ്ടെന്നും ആരോ നമ്മളെ ശ്രദ്ധിക്കുന്നുണ്ടെന്നുമുള്ള ഭീതി നിറഞ്ഞ വരികൾ. ഒപ്പം ചേരുന്ന അപശ്രുതിയിലുള്ള ഹോൺ ശബ്ദങ്ങൾ ആ അസ്വസ്ഥത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. പാട്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ പിയാനോയുടെ ശക്തമായ കോഡുകളും ഡ്രംസിന്റെ വേഗതയും ചേരുമ്പോൾ അതൊരു സമ്പൂർണ്ണ സംഗീതാനുഭവമായി മാറുന്നു. ഇതാണ് മേബി ഫ്രാറ്റി എന്ന കലാകാരിയുടെ ലോകത്തേക്കുള്ള വാതിൽ.

പരീക്ഷണ സംഗീതത്തിന്റെ പോപ്പ് മുഖം

പരീക്ഷണ സംഗീതമെന്നാൽ സാധാരണക്കാർക്ക് ദഹിക്കാത്ത എന്തോ ഒന്നാണെന്ന ധാരണയുണ്ട്. എന്നാൽ ഫ്രാറ്റി ആ അതിർവരമ്പുകളെയാണ് തകർക്കുന്നത്. മുൻപ് അവന്റ്-ഗാർഡ് (avant-garde) ശൈലിയിൽ ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന തന്റെ സംഗീതത്തെ കൂടുതൽ ആളുകളിലേക്ക് എത്തിക്കാനായി പോപ്പ് (Pop) സംഗീതത്തിന്റെ ചേരുവകൾ അവർ സമർത്ഥമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.

ന്യൂ ഏജ് (New Age), ഇൻഡസ്ട്രിയൽ, ഫോൽക് (Folk) എന്നിങ്ങനെ പല ശൈലികളും ഈ ആൽബത്തിൽ മിന്നിമറയുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും ഒരിടത്തും ഇത് പല കഷണങ്ങൾ ഒട്ടിച്ചുവെച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നില്ല എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ വിജയം. ഓരോ ശൈലിയിൽ നിന്നും അടുത്തതിലേക്ക് മാറുമ്പോഴും ആൽബത്തിന് അതിന്റേതായ ഒരു ആത്മാവുണ്ട്. ‘പന്താല്ല അസുൽ’ (Pantalla Azul) എന്ന ഗാനം ഉദാഹരണം. ഗോത്ത് റോക്കിൽ (Goth Rock) നിന്ന് ന്യൂ ഏജിലേക്ക് അത് നിഷ്പ്രയാസം സഞ്ചരിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഫ്രാറ്റിയുടെ ഈണങ്ങളിലുള്ള കയ്യൊപ്പ് അതിനെ ഒരുമിച്ച് നിർത്തുന്നു.

ലിംവയറിൽ നിന്ന് ലോകവേദിയിലേക്ക്

ഫ്രാറ്റിയുടെ സംഗീത പശ്ചാത്തലം വളരെ കൗതുകകരമാണ്. കുട്ടിക്കാലത്ത് വീട്ടിൽ കേട്ടിരുന്നത് ക്രിസ്ത്യൻ ഭക്തിഗാനങ്ങളും ക്ലാസിക്കൽ സംഗീതവുമായിരുന്നു. എന്നാൽ കൗമാരത്തിൽ പഴയ പിയർ-ടു-പിയർ ഫയൽ ഷെയറിംഗ് സംവിധാനമായ ലിംവയർ (Limewire) വഴി അവർ പുതിയൊരു ലോകം കണ്ടെത്തി. ഗ്യോർഗി ലിഗെറ്റിയെപ്പോലുള്ള പരീക്ഷണ സംഗീതജ്ഞരെ പരിചയപ്പെട്ടത് അങ്ങനെയാണ്.

ഈ ഇന്റർനെറ്റ് കാലഘട്ടത്തിലെ സംഗീത കണ്ടെത്തലുകളാണ് അവരുടെ ശൈലിയെ ഇത്രയധികം വൈവിധ്യമുള്ളതാക്കി മാറ്റിയത്. ഒരേ സമയം ഒരു കോഫീ ഷോപ്പിലിരുന്ന് കേൾക്കാനും ഒരു വലിയ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാനും കഴിയുന്ന സംഗീതം സൃഷ്ടിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുന്നത് ഈ വൈവിധ്യംകൊണ്ടാണ്. ‘ഒയിദോസ്’ (Oidos) എന്ന ഗാനത്തിൽ സെല്ലോയുടെ പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങളും വിഷാദഭാവമുള്ള трубыവിളിയും ഓട്ടോഹാർപ്പിന്റെ (Autoharp) സാന്നിധ്യവുമെല്ലാം ചേർന്നൊരു ചേംബർ പോപ്പ് അനുഭവമാണ് നൽകുന്നത്.

ശബ്ദ മിശ്രണത്തിലെ മാന്ത്രികത

പലപ്പോഴും പരീക്ഷണ സംഗീതജ്ഞരുടെ ആൽബങ്ങൾ ഒരുമയില്ലാത്ത പല ട്രാക്കുകളുടെ കൂട്ടമായി മാറാറുണ്ട്. എന്നാൽ ‘സെന്റിർ ക്യൂ നോ സാബെസ്’ വ്യത്യസ്തനാകുന്നത് അതിന്റെ പ്രൊഡക്ഷനിലാണ്. ഐ. ലാ കാറ്റോലിക്ക (ഹെക്ടർ ടോസ്റ്റ) എന്ന പ്രൊഡ്യൂസറാണ് ഈ ആൽബത്തിലെ വ്യത്യസ്ത ഘടകങ്ങളെ ഒരുമിപ്പിക്കുന്ന പശ.

ലോലമായ ഹോൺ ശബ്ദങ്ങൾ, അപശ്രുതിയിലുള്ള തന്ത്രിവാദ്യങ്ങൾ, ഡിജിറ്റൽ സിന്തസൈസറുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ചേരുമ്പോൾ പല ആൽബങ്ങൾ ഒരുമിച്ചുകൂട്ടിയ പ്രതീതി വരാൻ സാധ്യതയുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അതിനടിയിലൂടെ പോകുന്ന ഒരു അസ്വസ്ഥതയുടെ നൂലിഴയും, ചെറുതായി അമർത്തിയതുപോലുള്ള ഡ്രംസിന്റെ ശബ്ദവും (lightly crushed drums) എല്ലാറ്റിനെയും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് ആൽബത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക സ്വത്വം നൽകുന്നു.

അതേസമയം, പൂർണ്ണമായും പരീക്ഷണ സ്വഭാവമുള്ള നിമിഷങ്ങളും ആൽബത്തിലുണ്ട്. ‘എലാസ്റ്റിക്ക’ I, II തുടങ്ങിയ ചെറിയ ട്രാക്കുകൾ അതിനുദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ ഈ ആൽബത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിജയം കിടക്കുന്നത് ഈ പരീക്ഷണങ്ങളെ കൂടുതൽ ആളുകൾക്ക് സ്വീകാര്യമായ, ചിലപ്പോഴൊക്കെ ആകർഷകമായ ഈണങ്ങളുള്ള പാട്ടുകളാക്കി മാറ്റുന്നതിലാണ്.

ആർതർ റസ്സലിന്റെ പിൻഗാമി?

സംഗീത നിരൂപകർ മേബി ഫ്രാറ്റിയെ പലപ്പോഴും താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് അമേരിക്കൻ സംഗീതജ്ഞനായിരുന്ന ആർതർ റസ്സലുമായാണ്. റസ്സലും ഒരു അവന്റ്-ഗാർഡ് സെല്ലോ വാദകനായിരുന്നു, എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് പോപ്പ് സംഗീതത്തോട് വലിയ താൽപ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഈ താരതമ്യം ശരിയാണെങ്കിലും ഒരു പ്രധാന വ്യത്യാസമുണ്ട്.

• ആർതർ റസ്സൽ തന്റെ പോപ്പ് ഗാനങ്ങളും പരീക്ഷണ സംഗീതവും മിക്കവാറും വെവ്വേറെയാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്.
• എന്നാൽ ഫ്രാറ്റി ഈ രണ്ടു ലോകങ്ങളെയും തമ്മിൽ ലയിപ്പിക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. അതിർത്തികൾ മായ്ച്ചുകളയുന്ന സമീപനമാണ് അവരുടേത്.

തന്റെ സോളോ ആൽബങ്ങളിലും ‘ടൈറ്റാനിക്’ എന്ന ബാൻഡിന്റെ ഭാഗമായും കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി ഫ്രാറ്റി ചെയ്യുന്നത് ഈ അതിരുകൾ ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതാണ്. ആ ശ്രമത്തിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫലമാണ് ‘സെന്റിർ ക്യൂ നോ സാബെസ്’.

കേൾവിയുടെ പുതിയ അതിരുകൾ

ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരേതരം സംഗീതം കേട്ട് മടുത്തവർക്ക് ഒരു പുതിയ വാതിൽ തുറന്നുനൽകുകയാണ് മേബി ഫ്രാറ്റി. സെല്ലോ എന്ന ഉപകരണത്തിന്റെ സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് അവർ നമ്മെ വീണ്ടും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു. ഇതൊരു കേവലം പരീക്ഷണ ആൽബമല്ല, മറിച്ച് സങ്കീർണ്ണമായ ആശയങ്ങളെ ലളിതവും ആകർഷകവുമായ രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. സംഗീതലോകത്ത് സ്വന്തമായ ഒരു പാത വെട്ടിത്തുറക്കുന്ന ഈ കലാകാരിയെ തീർച്ചയായും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.