ഓസ്കാർ ഇനി വാതുവെപ്പിന്റെ ലോകമോ?

ഓസ്കാർ പുരസ്കാര നിശയ്ക്ക് ലോകം കാതോർക്കുമ്പോൾ, ആര് നേടും ആര് വീഴും എന്ന ചർച്ചകൾ പതിവാണ്. സിനിമാപ്രേമികൾക്കിടയിലെ ഈ സൗഹൃദ തർക്കങ്ങളും പ്രവചനങ്ങളും ഇപ്പോൾ പുതിയൊരു തലത്തിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. വെറും തർക്കങ്ങളല്ല, പണം വെച്ചുള്ള കളികളായി, ഒരുതരം ഓഹരി വിപണിക്ക് സമാനമായ രീതിയിലേക്ക് ഇത് മാറുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഈ പുതിയ മുഖത്തിന് പിന്നിൽ കൽഷി (Kalshi), പോളിമാർക്കറ്റ് (Polymarket) പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളാണ്. ഇവർ അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രവചന വിപണി (Prediction Market) എന്ന ആശയം സിനിമ ആസ്വാദനത്തെ പോലും മാറ്റിമറിച്ചേക്കാം.

സിനിമാ അവാർഡുകളെ ചൊല്ലിയുള്ള വാതുവെപ്പുകൾ പുതിയ കാര്യമല്ല. എന്നാൽ, ഇപ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത് അതിൽ നിന്നും വളരെ വ്യത്യസ്തമാണ്. ഇതൊരു പുതിയ സാമ്പത്തിക കളി തന്നെയായി മാറുകയാണ്. കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോകുന്നതിന്റെ സൂചനകൾ പലയിടത്തുനിന്നും വന്നുതുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

എന്താണ് ഈ പ്രവചന വിപണികൾ?

ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ, ഭാവിയിൽ നടക്കാനിരിക്കുന്ന സംഭവങ്ങളുടെ ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഊഹക്കച്ചവടം നടത്താൻ ആളുകളെ അനുവദിക്കുന്ന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളാണിത്. ഓഹരി വിപണിയിൽ ഒരു കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ വാങ്ങുകയും വിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ഇവിടെ ഒരു പ്രത്യേക സംഭവത്തിന്റെ ഫലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ‘ഓഹരികൾ’ വാങ്ങാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ‘മികച്ച നടനുള്ള ഓസ്കാർ ഇന്നയാൾക്ക് ലഭിക്കും’ എന്ന സാധ്യതയൊരു ഓഹരിയാണ്. ആ പ്രവചനം ശരിയാകുമെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, ആ ഓഹരി കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് വാങ്ങാം. പ്രഖ്യാപനം വരുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ പ്രവചനം ശരിയായാൽ ഓഹരിയുടെ മൂല്യം കൂടും, നിങ്ങൾക്ക് ലാഭം നേടാം. തെറ്റിയാൽ പണം നഷ്ടപ്പെടും.

ഇതൊരു സാധാരണ വാതുവെപ്പിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാകുന്നത് അതിന്റെ ഘടനകൊണ്ടാണ്. യുദ്ധം എപ്പോൾ തുടങ്ങും, അടുത്ത നോബൽ സമ്മാനം ആർക്ക് കിട്ടും, തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആര് ജയിക്കും എന്നിങ്ങനെ ഗൗരവമേറിയ വിഷയങ്ങൾ വരെ ഈ വിപണികളിൽ കച്ചവടം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. അപ്പോൾ പിന്നെ സിനിമയുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ.

ഓസ്കാർ വേദിയിലെ പുതിയ കളിക്കാർ

ഈ രംഗത്തെ ഏറ്റവും പുതിയ നീക്കം ഓസ്കാർ ലോകത്തെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഞെട്ടിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പ്രമുഖ പ്രവചന വിപണി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ കൽഷി, സിനിമകളുടെ റേറ്റിംഗും നിരൂപണങ്ങളും നൽകുന്ന പ്രശസ്ത വെബ്സൈറ്റായ റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസുമായി (Rotten Tomatoes) കൈകോർത്തിരിക്കുന്നു. ഓസ്കാർ സീസണിൽ തത്സമയ പ്രവചന ഡാറ്റ നൽകാനാണ് ഈ സഹകരണം.

തങ്ങളുടെ ഡാറ്റ റോട്ടൻ ടൊമാറ്റോസിന്റെ റേറ്റിംഗുകളെ സ്വാധീനിക്കില്ലെന്ന് കൽഷി വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ, ആരാധകരുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ തത്സമയം മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ഡാറ്റ സഹായിക്കുമെന്നാണ് അവരുടെ വാദം. “ആരാധകർ അവാർഡ് മത്സരത്തെ എങ്ങനെ കാണുന്നു എന്നതിന്റെ ഒരു തത്സമയ ചിത്രം നൽകുകയാണ് ഞങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം,” കൽഷിയുടെ പ്രതിനിധി പറയുന്നു.

ഇവിടെയാണ് അപകടം പതിയിരിക്കുന്നത്. ആളുകൾ പണം മുടക്കി പ്രവചിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ആ ഡാറ്റയ്ക്ക് വിശ്വാസ്യതയുണ്ടെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കാനാണ് ശ്രമം. ഒരു സിനിമ നല്ലതാണോ അല്ലയോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത് അതിലെ കലാമൂല്യമാണോ അതോ അതിനുമേൽ നടക്കുന്ന സാമ്പത്തിക പ്രവചനങ്ങളാണോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നത് ഇവിടെയാണ്.

കലയിൽ നിന്ന് കണക്കുകളിലേക്ക്

ഈ പ്രവണതയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യാഘാതം കലയെ അത് സമീപിക്കുന്ന രീതിയിലാണ്. ഒരു സിനിമയുടെ കഥ, അഭിനയം, സംവിധാനം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് പകരം, അതിന്റെ ബോക്സ് ഓഫീസ് കളക്ഷൻ, അവാർഡ് സാധ്യതകൾ തുടങ്ങിയ കണക്കുകളിലേക്ക് സംഭാഷണങ്ങൾ ഒതുങ്ങുന്നു. ഇത് കേരളത്തിലെ സിനിമാ ചർച്ചകളിലും നാം കണ്ടുവരുന്ന ഒരു മാറ്റമാണ്. ആദ്യ ദിനം എത്ര കോടി നേടി എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് സിനിമയുടെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കുന്ന രീതി വ്യാപകമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

പ്രവചന വിപണികൾ ഈ സംഖ്യാധിഷ്ഠിത ആസ്വാദന രീതിക്ക് കൂടുതൽ ആക്കം കൂട്ടുകയാണ്. ഒരു സിനിമയെ സ്നേഹിക്കുന്നതിനും അതിന്റെ വിജയത്തിനായി വാദിക്കുന്നതിനും പകരം, അതിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ സാമ്പത്തിക ലാഭം ഉണ്ടാക്കാം എന്ന ചിന്തയിലേക്ക് ആരാധകരെ ഇത് കൊണ്ടെത്തിക്കുന്നു.

• ആസ്വാദനത്തിലെ മാറ്റം: സിനിമയെ ഒരു വൈകാരിക അനുഭവമായി കാണുന്നതിന് പകരം ഒരു സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപമായി കാണാൻ തുടങ്ങുന്നു.
• ചർച്ചകളുടെ വഴിമാറ്റം: കലാപരമായ സംവാദങ്ങൾക്ക് പകരം സാധ്യതകളെയും (odds) പ്രവചനങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നു.
• ആരാധകരുടെ പങ്ക്: സിനിമയുടെ പ്രചാരകരായിരുന്ന ആരാധകർ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ‘ട്രേഡർമാരായി’ മാറുകയാണ്.

കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഈ വർഷം ഓസ്കാർ സംബന്ധമായ ഇടപാടുകളിൽ കൽഷി പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ വൻ വർധനവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ ആളുകൾ ഇത്തരം പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ തുടങ്ങിയത് ഒരു കാരണമാണ്. അതോടൊപ്പം, ഈ വർഷത്തെ പ്രധാന സിനിമകളെല്ലാം വലിയ ആരാധകവൃന്ദത്തെ സൃഷ്ടിച്ചതും ഈ പ്രവണതക്ക് വളം വെച്ചു.

വാതുവെപ്പ് ഒരു സംസ്കാരമാകുമ്പോൾ

ഇത് ഓസ്കാറിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒരു കാര്യമല്ല. ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളെയും ഒരുതരം ചൂതാട്ടമാക്കി മാറ്റുന്ന ഒരു സംസ്കാരമാണ് ഇവിടെ വളർന്നുവരുന്നത്. മാധ്യമങ്ങൾ പോലും ഇത്തരം പ്രവചന വിപണികളിലെ ഡാറ്റയെ ആധികാരികമായി ഉദ്ധരിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഒരു സംഭവത്തിന്റെ സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ, വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തേക്കാൾ ഈ വിപണികളിലെ ‘വില’യെ ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു കാലം വിദൂരമല്ല.

ആസ്വാദനത്തിനും അഭിപ്രായപ്രകടനത്തിനും സാമ്പത്തിക മാനം കൈവരുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്ന സാംസ്കാരികമായ മാറ്റം വളരെ വലുതാണ്. ഒരു പുരസ്കാരം ആർക്ക് കിട്ടണം എന്ന് നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ആ സൃഷ്ടിയുടെ മികവ് കൊണ്ടാണോ, അതോ നമ്മുടെ പ്രവചനം ശരിവെച്ച് നാല് കാശുണ്ടാക്കാനാണോ? ഈ ചോദ്യം സ്വയം ചോദിക്കേണ്ട കാലം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. സിനിമയെന്ന കലാരൂപം വെറും കണക്കുകളിലെ കളിയായി മാറാതിരിക്കാൻ പ്രേക്ഷകർ തന്നെയാണ് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്.