റോബിൻഹുഡിന് തിരിച്ചടി: സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഫണ്ടിന് വിപണിയിൽ തണുപ്പൻ തുടക്കം

ഗൂഗിളോ ഫേസ്ബുക്കോ ലോകം കീഴടക്കും മുൻപ് അതിലൊരു ചെറിയ ഓഹരി സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലോ? ലോകത്തെ മാറ്റിമറിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പിന്റെ വളർച്ചയുടെ തുടക്കത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്ത നിക്ഷേപകർ കുറവായിരിക്കും. എന്നാൽ സാധാരണക്കാർക്ക് ഈ ലോകം എന്നും അടഞ്ഞുകിടക്കുകയായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലേക്കാണ് കമ്മീഷൻ രഹിത ഓഹരി ഇടപാടുകളിലൂടെ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ച റോബിൻഹുഡ് പുതിയൊരു ആശയവുമായി വന്നത്.

സാധാരണക്കാർക്കും ലോകോത്തര സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അവർ അവതരിപ്പിച്ച റോബിൻഹുഡ് വെഞ്ചേഴ്സ് ഫണ്ട് (RVI) വലിയ പ്രതീക്ഷകളാണ് നൽകിയത്. എന്നാൽ ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിലെ (NYSE) ആദ്യ ദിനം തന്നെ ഈ പ്രതീക്ഷകൾക്ക് മങ്ങലേറ്റു. നിക്ഷേപകർ ഈ പുതിയ സംരംഭത്തിന് നൽകിയത് ഒരു തണുപ്പൻ സ്വീകരണമായിരുന്നു.

കണക്കുകൂട്ടലുകൾ പിഴച്ചപ്പോൾ

ലോകത്തെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ചില സ്വകാര്യ കമ്പനികളിൽ നിക്ഷേപിക്കാനുള്ള അവസരമാണ് റോബിൻഹുഡ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തത്. ഡാറ്റാബ്രിക്സ് (Databricks), സ്ട്രൈപ്പ് (Stripe), റാംപ് (Ramp), റെവല്യൂട്ട് (Revolut) തുടങ്ങി എട്ടോളം മുൻനിര സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളുടെ ഒരു പോർട്ട്‌ഫോളിയോ ആണ് ഫണ്ടിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. 1 ബില്യൺ ഡോളർ (ഏകദേശം 8300 കോടി രൂപ) സമാഹരിക്കുക എന്ന വലിയ ലക്ഷ്യവുമായാണ് ഫണ്ട് വിപണിയിലെത്തിയത്.

പക്ഷെ യാഥാർത്ഥ്യം മറ്റൊന്നായിരുന്നു.

ഫണ്ടിന് സമാഹരിക്കാനായത് 658.4 മില്യൺ ഡോളർ മാത്രം. അണ്ടർ റൈറ്റർമാർ അവരുടെ മുഴുവൻ ഓപ്ഷനുകളും വിനിയോഗിച്ചാൽ പോലും ഇത് 705.7 മില്യൺ ഡോളറിൽ ഒതുങ്ങും. ലക്ഷ്യമിട്ടതിലും വളരെ താഴെ. യഥാർത്ഥ തിരിച്ചടി ഓഹരി വിപണിയിലായിരുന്നു. 25 ഡോളറിന് വിലയിട്ട ഓഹരി, വ്യാപാരം അവസാനിച്ചപ്പോൾ 21 ഡോളറിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തി. ഒറ്റ ദിവസം കൊണ്ട് 16 ശതമാനത്തിന്റെ ഇടിവ്!

വിജയകഥയുമായി ഡെസ്റ്റിനി ടെക്100

റോബിൻഹുഡിന്റെ ഈ വീഴ്ചയുടെ ആഴം മനസ്സിലാകണമെങ്കിൽ, സമാനമായ മറ്റൊരു ഫണ്ടിന്റെ പ്രകടനം പരിശോധിക്കണം. ഡെസ്റ്റിനി ടെക്100 (Destiny Tech100) എന്ന പേരിൽ, വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റൽ (Venture Capital) പിന്തുണയുള്ള 100 സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്ന ഒരു ഫണ്ട് 2024 മാർച്ചിൽ വിപണിയിലെത്തിയിരുന്നു. സ്പേസ്എക്സ് (SpaceX), ഓപ്പൺഎഐ (OpenAI), ഡിസ്കോർഡ് (Discord) തുടങ്ങിയ വമ്പൻ പേരുകൾ അവരുടെ പോർട്ട്‌ഫോളിയോയിലുണ്ടായിരുന്നു.

അതിന്റെ ഫലം അമ്പരപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. 4.84 ഡോളർ റെഫറൻസ് വിലയുണ്ടായിരുന്ന ഓഹരി, വ്യാപാരം തുടങ്ങിയത് 8.25 ഡോളറിനാണ്. ആദ്യ ദിനം അവസാനിച്ചപ്പോൾ വില 9 ഡോളറിലെത്തി. അതിനുശേഷവും ഡെസ്റ്റിനിയുടെ കുതിപ്പ് തുടർന്നു. നിലവിൽ 26 ഡോളറിന് മുകളിലാണ് ഈ ഫണ്ടിന്റെ ഓഹരി വില. അതായത്, ഫണ്ടിന്റെ യഥാർത്ഥ ആസ്തി മൂല്യത്തേക്കാൾ (Net Asset Value) 33% പ്രീമിയത്തിൽ!

റോബിൻഹുഡിന് പിഴച്ചതെവിടെ?

ഒരേ ലക്ഷ്യവുമായി വന്ന രണ്ട് ഫണ്ടുകൾക്ക് എന്തുകൊണ്ടാണ് വിപണിയിൽ ഇത്ര വ്യത്യസ്തമായ സ്വീകരണം ലഭിച്ചത്? ഉത്തരം വളരെ ലളിതമാണ് – സ്റ്റാർ പവർ.

ഇന്ന് ടെക് ലോകം ചർച്ച ചെയ്യുന്ന, സമീപഭാവിയിൽ തന്നെ വൻ മൂല്യത്തിൽ പബ്ലിക് ആകുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന കമ്പനികളൊന്നും റോബിൻഹുഡിന്റെ ഫണ്ടിൽ ഇല്ല. സാധാരണ നിക്ഷേപകർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കേൾക്കുന്ന പേരുകൾ ഇവയാണ്:

• ഓപ്പൺഎഐ (OpenAI): ചാറ്റ്ജിപിടിയിലൂടെ ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ഭീമൻ.
• സ്പേസ്എക്സ് (SpaceX): ഇലോൺ മസ്കിന്റെ ബഹിരാകാശ കമ്പനി.
• ആന്ത്രോപിക് (Anthropic): ഓപ്പൺഎഐയുടെ പ്രധാന എതിരാളി.

ഈ കമ്പനികളെല്ലാം ഡെസ്റ്റിനി ടെക്100-ന്റെ ഭാഗമാണ്. എന്നാൽ റോബിൻഹുഡ് വെഞ്ചേഴ്സ് ഫണ്ടിന്റെ പോർട്ട്‌ഫോളിയോയിലെ കമ്പനികൾ സാങ്കേതികമായി മികച്ചവയാണെങ്കിലും, സാധാരണ നിക്ഷേപകരെ ആവേശം കൊള്ളിക്കാൻ പോന്ന ജനപ്രീതി അവയ്ക്കില്ല. കേരളത്തിലെ ഒരു സാധാരണ നിക്ഷേപകനോട് ചോദിച്ചാൽ പോലും ഇലോൺ മസ്കിനെയും ഓപ്പൺഎഐയെയും അറിയാമായിരിക്കും. എന്നാൽ ഡാറ്റാബ്രിക്സിനെയോ എയർവാല്ലെക്സിനെയോ അറിയണമെന്നില്ല. ഈ ജനകീയതയുടെ അഭാവമാണ് റോബിൻഹുഡിന് വിനയായത്.

വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞ ഭാവി

ഈ കുറവ് റോബിൻഹുഡ് തിരിച്ചറിയുന്നുണ്ട്. ഫണ്ടിലേക്ക് കൂടുതൽ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെ ചേർക്കാനാണ് അവരുടെ പദ്ധതി. “മികച്ച 15 മുതൽ 20 വരെ ലേറ്റ്-സ്റ്റേജ് ഗ്രോത്ത് കമ്പനികളെ” ഫണ്ടിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്ന് റോബിൻഹുഡ് വെഞ്ചേഴ്സ് പ്രസിഡന്റ് സാറാ പിന്റോ പറയുന്നു. ഓപ്പൺഎഐ പോലുള്ള കമ്പനികളിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ തങ്ങൾ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കമ്പനിയുടെ സിഎഫ്ഒ ശിവ് വർമയും സൂചിപ്പിച്ചു.

എന്നാൽ ഇത് പറയുന്നത്ര എളുപ്പമല്ല. ഇത്തരം പ്രമുഖ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളുടെ ഓഹരി ഉടമകളുടെ പട്ടികയിൽ, അഥവാ ക്യാപ് ടേബിളിൽ (Cap Table) ഇടംപിടിക്കുന്നത് അതികഠിനമാണ്. കമ്പനി നേരിട്ട് ക്ഷണിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ നിലവിലുള്ള ഓഹരി ഉടമകളിൽ നിന്ന് കമ്പനിയുടെ അനുമതിയോടെ ഓഹരി വാങ്ങുകയോ വേണം. സിലിക്കൺ വാലിയിൽ വലിയ സ്വാധീനമുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് പോലും ഇത് വലിയൊരു കടമ്പയാണ്.

“ഈ കമ്പനികളിലൊന്നിൽ നിക്ഷേപം നേടുന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, നിക്ഷേപ റൗണ്ടുകൾ വളരെ ചെലവേറിയതുമാണ്,” സാറാ പിന്റോ സമ്മതിക്കുന്നു. ഇത് തന്നെയാണ് സ്റ്റാർട്ടപ്പ് നിക്ഷേപം ജനാധിപത്യവൽക്കരിക്കുന്നതിലെ പ്രധാന വെല്ലുവിളിയും.

സാധാരണ നിക്ഷേപകന്റെ സ്വപ്നം അകലെത്തന്നെയോ?

റോബിൻഹുഡ് വെഞ്ചേഴ്സ് ഫണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലെ ഈ തിരിച്ചടി ഒരു പ്രധാന കാര്യം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സ്റ്റാർട്ടപ്പ് നിക്ഷേപ ലോകം സാധാരണക്കാർക്കായി തുറന്നുകൊടുക്കുക എന്ന ആശയം മികച്ചതാണെങ്കിലും, പ്രായോഗികമായി അതിന് നിരവധി തടസ്സങ്ങളുണ്ട്. ഏറ്റവും ആകർഷകമായ അവസരങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ഒരു ചെറിയ വിഭാഗം വൻകിട നിക്ഷേപകരുടെ കൈകളിൽ ഭദ്രമാണ്.

റോബിൻഹുഡ് ഈ പ്രതിസന്ധി മറികടന്ന് തങ്ങളുടെ ഫണ്ടിലേക്ക് കൂടുതൽ ആകർഷകമായ കമ്പനികളെ കൊണ്ടുവരുമോ എന്ന് കണ്ടറിയണം. അതുവരെ, അടുത്ത ഗൂഗിളിൽ തുടക്കത്തിലേ നിക്ഷേപിക്കാനുള്ള സാധാരണക്കാരന്റെ സ്വപ്നം ഒരു സ്വപ്നമായി തന്നെ തുടരാനാണ് സാധ്യത.