ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് തുടങ്ങുന്ന ഏതൊരാളുടെയും സ്വപ്നമെന്താണ്? കുറഞ്ഞ മുതൽമുടക്കിൽ തുടങ്ങി, അതിനെ വലിയൊരു വിജയമാക്കി മാറ്റി, ഒടുവിൽ കോടികൾക്ക് വിൽക്കുക. ആ സ്വപ്നം യാഥാർത്ഥ്യമാക്കിയ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെ കഥയാണ് സിലിക്കൺ വാലിയിലെ പുതിയ ചർച്ചാവിഷയം. കെനൻ ഫ്രോസ്റ്റ് എന്ന കോളേജ് ഡ്രോപ്പ്ഔട്ട് സ്ഥാപിച്ച സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്കിയോ (Skio) ആണ് ഈ അവിശ്വസനീയമായ വിജയഗാഥയിലെ താരം.
വെറും 8 മില്യൺ ഡോളർ (ഏകദേശം 66 കോടി രൂപ) മാത്രം നിക്ഷേപം സമാഹരിച്ച ഈ കമ്പനി ഇപ്പോൾ വിറ്റുപോയിരിക്കുന്നത് 105 മില്യൺ ഡോളറിനാണ് (ഏകദേശം 875 കോടി രൂപ). അതും പൂർണ്ണമായും പണമായി. നിക്ഷേപിച്ചതിന്റെ പത്തിരട്ടിയിലധികം തിരികെ നൽകിയ ഈ ഇടപാട് ടെക് ലോകത്തെ ശരിക്കും കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
എന്താണ് സ്കിയോ? ആരാണ് വാങ്ങിയത്?
ബ്രാൻഡുകൾക്ക് സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ പേയ്മെന്റുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള സോഫ്റ്റ്വെയർ നൽകുന്ന ഒരു കമ്പനിയാണ് സ്കിയോ. നമ്മൾ നെറ്റ്ഫ്ലിക്സിനും ആമസോൺ പ്രൈമിനുമൊക്കെ മാസംതോറും പണമടക്കുന്നതുപോലെ, മറ്റ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കും സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ ഏർപ്പെടുത്താൻ കമ്പനികളെ സഹായിക്കുന്ന പ്ലാറ്റ്ഫോം. ഈ രംഗത്തെ പ്രമുഖരായ റീചാർജ് (Recharge) എന്ന കമ്പനിയാണ് സ്കിയോയെ ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നത്. ഒരേ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന എതിരാളിയെ ഭീമമായ തുക നൽകി സ്വന്തമാക്കുകയായിരുന്നു റീചാർജ്.
ഔദ്യോഗിക വാർത്താക്കുറിപ്പിൽ ഇടപാടിന്റെ തുക വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകനായ കെനൻ ഫ്രോസ്റ്റ് തന്നെയാണ് ഈ തകർപ്പൻ കണക്കുകൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ ലോകത്തെ അറിയിച്ചത്. നിക്ഷേപകരായ വൈ കോമ്പിനേറ്ററും (Y Combinator) മറ്റ് വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റൽ സ്ഥാപനങ്ങളും ഈ പോസ്റ്റ് പങ്കുവെച്ചതോടെ വാർത്തയ്ക്ക് സ്ഥിരീകരണമായി.
സ്ഥാപകന്റെ അതിജീവനത്തിന്റെ കഥ
സ്കിയോയുടെ വിജയത്തേക്കാൾ നാടകീയമാണ് അതിന്റെ സ്ഥാപകൻ കെനൻ ഫ്രോസ്റ്റിന്റെ ജീവിതം. പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച ഫ്രോസ്റ്റ്, പ്രമുഖ കമ്പനിയായ പിന്റെറെസ്റ്റിൽ (Pinterest) എഞ്ചിനീയറായി ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ കടുത്ത മാനസിക സമ്മർദ്ദവും പരിഭ്രാന്തിയും (panic attack) കാരണം അദ്ദേഹത്തിന് ആ ജോലി ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു.
ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് രണ്ടാഴ്ച കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും ലോകം കോവിഡ് മഹാമാരിയുടെ പിടിയിലമർന്നു, ലോക്ക്ഡൗൺ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എല്ലാവരും ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ആശങ്കപ്പെട്ടിരുന്ന ആ സമയത്താണ് ഫ്രോസ്റ്റ് തനിച്ച് ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് എന്ന സ്വപ്നവുമായി മുന്നോട്ട് വന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ആക്സിലറേറ്ററായ വൈ കോമ്പിനേറ്ററിൽ പ്രവേശനം നേടിയെങ്കിലും തുടക്കം ഒരു സമ്പൂർണ്ണ പരാജയമായിരുന്നുവെന്ന് ഫ്രോസ്റ്റ് തന്നെ സമ്മതിക്കുന്നു.
എന്നാൽ തോൽക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നില്ല. തന്റെ ആദ്യ ആശയം ഉപേക്ഷിച്ച് സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ പേയ്മെന്റ് എന്ന പുതിയ മേഖലയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. ആ തീരുമാനമാണ് സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്കിയോയുടെ തലവര മാറ്റിയത്. വെറും മൂന്ന് വർഷം കൊണ്ട് കമ്പനിയെ 10 മില്യൺ ഡോളർ വാർഷിക വരുമാനത്തിലെത്തിക്കാനും ലാഭത്തിലാക്കാനും ഫ്രോസ്റ്റിന് കഴിഞ്ഞു.
പുതിയ ടീം, പുതിയ കുതിപ്പ്
കമ്പനി ഒരു ഘട്ടമെത്തിയപ്പോൾ ഫ്രോസ്റ്റ് അതിന്റെ ദൈനംദിന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. പിന്നീട് വന്ന ടീമാണ് സ്കിയോയെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയത്. കമ്പനിയുടെ ആദ്യത്തെ സി.ഒ.ഒ ആയിരുന്ന എയ്ഡൻ തിബോഡോക്സ് സി.ഇ.ഒ ആയി ചുമതലയേറ്റു. അദ്ദേഹവും സ്ഥാപക സി.ടി.ഒ ആൻഡ്രൂ ചെനും ചേർന്നാണ് കമ്പനിയെ വളർത്തിയത്.
അവരുടെ പ്രവർത്തനശൈലി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.
- മാർക്കറ്റിംഗിനോ പരസ്യത്തിനോ വേണ്ടി ഒരു രൂപ പോലും ചെലവഴിച്ചില്ല.
- സെയിൽസ് ടീം എന്നൊന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
- പണം മുഴുവൻ ഉൽപ്പന്നം (product) മികച്ചതാക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രം വിനിയോഗിച്ചു.
എല്ലാ സെയിൽസ് കോളുകളും സി.ഇ.ഒയും സി.ടി.ഒയും നേരിട്ടാണ് ചെയ്തിരുന്നത്. ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ ഒന്നുകൊണ്ട് മാത്രം ഉപഭോക്താക്കളെ ആകർഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു തന്ത്രം. കേരളത്തിലെ പല ചെറുകിട സംരംഭകരും പിന്തുടരുന്ന അതേ ശൈലി സിലിക്കൺ വാലിയിൽ ഒരു ടെക് കമ്പനി പ്രാവർത്തികമാക്കി വിജയിച്ചു എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
കണക്കുകൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ
വിൽക്കുന്ന സമയത്ത് സ്കിയോയുടെ വളർച്ച അമ്പരപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. കമ്പനി പ്രതിവർഷം 32 മില്യൺ ഡോളർ (ഏകദേശം 266 കോടി രൂപ) വരുമാനം നേടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇതുവരെ 4 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ (ഏകദേശം 33,000 കോടി രൂപ) പേയ്മെന്റുകളാണ് സ്കിയോയുടെ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലൂടെ നടന്നത്. കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ പ്രവർത്തിച്ച്, ഉൽപ്പന്നത്തിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച ഒരു കമ്പനിക്ക് എത്രത്തോളം വളരാൻ കഴിയുമെന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായി സ്റ്റാർട്ടപ്പ് സ്കിയോ മാറി.
ഫ്രോസ്റ്റിന്റെ വൈ കോമ്പിനേറ്റർ ഉപദേഷ്ടാവായിരുന്ന ഗുസ്താഫ് ആൽസ്ട്രോമറും ഈ കഥ സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു. തുടക്കത്തിൽ ഫ്രോസ്റ്റ് ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടിയിരുന്നുവെന്നും എന്നാൽ പിന്മാറാനുള്ള മനസ്സ് കാണിച്ചില്ലെന്നും അദ്ദേഹം എക്സിൽ (ട്വിറ്റർ) കുറിച്ചു.
വിജയത്തിന് കുറുക്കുവഴികളില്ല
കെനൻ ഫ്രോസ്റ്റിന്റെയും സ്കിയോയുടെയും കഥ ടെക് ലോകത്തിനും പുതുതായി സംരംഭങ്ങൾ തുടങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും വലിയൊരു പാഠമാണ് നൽകുന്നത്. ഒരു മികച്ച ആശയം മാത്രം പോരാ, കഠിനാധ്വാനവും പ്രതിസന്ധികളെ തരണം ചെയ്യാനുള്ള ഇച്ഛാശക്തിയും വേണം. ആദ്യ ശ്രമം പരാജയപ്പെട്ടാൽ തളർന്നുപോകാതെ പുതിയ വഴികൾ തേടണം.
വൻതോതിൽ പണം വാരിയെറിഞ്ഞ് മാർക്കറ്റിംഗ് നടത്തുന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനം ഉപഭോക്താവിന് ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന, അവരുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്ന ഒരു മികച്ച ഉൽപ്പന്നം നിർമ്മിക്കുന്നതിലാണ് എന്ന വലിയ സന്ദേശവും ഈ വിജയം നൽകുന്നു. കെനൻ ഫ്രോസ്റ്റ് ഇപ്പോൾ ഐക്കൺ (Icon) എന്ന പുതിയൊരു സ്റ്റാർട്ടപ്പിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. പരസ്യങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും അതിന്റെ പ്രകടനം വിലയിരുത്താനും സഹായിക്കുന്ന ഒരു ടൂളാണ് അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ ഒരുക്കുന്നത്. ഒരു സംരംഭകൻ ഒരിക്കലും അടങ്ങിയിരിക്കില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവ് കൂടിയാണ് ഫ്രോസ്റ്റിന്റെ പുതിയ യാത്ര.
