ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ കുത്തക ഭീമൻ; കോടതി വിധി നിർണ്ണായകം

ഓൺലൈനായി ഒരു സംഗീത പരിപാടിക്കോ കായിക മത്സരത്തിനോ ടിക്കറ്റ് ബുക്ക് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളവർക്ക് ആ തലവേദന നന്നായി അറിയാം. ഭീമമായ അധിക ഫീസുകൾ, മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ വിറ്റുതീരുന്ന ടിക്കറ്റുകൾ, സങ്കീർണ്ണമായ വെബ്സൈറ്റുകൾ. ഈ രംഗത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പേരാണ് ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ. ഇപ്പോഴിതാ, അമേരിക്കയിലെ ഒരു കോടതിയുടെ വിധി ആഗോള വിനോദ വ്യവസായത്തെത്തന്നെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയിരിക്കുകയാണ്.

ലൈവ് നേഷൻ-ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ (Live Nation-Ticketmaster) ഒരു നിയമവിരുദ്ധ കുത്തകയാണെന്നാണ് ന്യൂയോർക്കിലെ മാൻഹട്ടൻ ജൂറി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്. ദിവസങ്ങൾ നീണ്ട വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്ക് ശേഷമെത്തിയ ഈ വിധി, കമ്പനിയുടെ ഭാവിയെത്തന്നെ ചോദ്യംചെയ്യുന്ന ഒന്നാണ്. കേവലം ഒരു പിഴയിലൊതുങ്ങുന്ന നടപടിയല്ല, മറിച്ച് കമ്പനിയെ വിഭജിക്കാൻ വരെ സാധ്യത കൽപ്പിക്കുന്ന നിർണ്ണായകമായ ഒരു നിയമയുദ്ധത്തിലെ ആദ്യ വിജയമാണിത്.

കോട്ടകൾ തകർത്ത കോടതി വിധി

മൂന്ന് പ്രധാനപ്പെട്ട കുറ്റങ്ങളാണ് ജൂറി കമ്പനിക്കെതിരെ കണ്ടെത്തിയത്. ഇത് മനസ്സിലാക്കുമ്പോഴാണ് ഈ വിധിയുടെ ഗൗരവം പൂർണ്ണമായി ബോധ്യപ്പെടുക.

• ടിക്കറ്റിംഗ് വിപണിയിലെ കുത്തക: ലൈവ് ഇവന്റുകളുടെ ടിക്കറ്റ് വിൽക്കുന്ന വിപണിയിൽ ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ നിയമവിരുദ്ധമായി തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
• വേദികളിലെ ആധിപത്യം: സംഗീത പരിപാടികൾ നടക്കുന്ന വലിയ ആംഫിതിയേറ്ററുകളുടെ നടത്തിപ്പിൽ കമ്പനി കുത്തകാവകാശം സ്ഥാപിച്ചെടുത്തു.
• അന്യായമായ കച്ചവടതന്ത്രം: തങ്ങളുടെ സംഗീത പരിപാടികൾ ഒരു വേദിയിൽ നടത്തണമെങ്കിൽ, ആ വേദിയുടെ ടിക്കറ്റിംഗ് ചുമതല ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്ററിന് തന്നെ നൽകണമെന്ന് വ്യവസ്ഥ വെച്ചു. ഇതിനെ ‘ടയിംഗ്’ (Tying) എന്നാണ് നിയമപരമായി പറയുന്നത്.

ഈ കണ്ടെത്തലുകൾ നിസ്സാരമല്ല. വർഷങ്ങളായി ഉപഭോക്താക്കളും ചെറിയ ടിക്കറ്റിംഗ് കമ്പനികളും ഉന്നയിക്കുന്ന ആരോപണങ്ങൾക്ക് നിയമപരമായ സാധുത നൽകുന്നതാണ് ഈ വിധി. ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ കുത്തക എന്നത് ഇനി വെറുമൊരു ആരോപണമല്ല, മറിച്ച് കോടതി അംഗീകരിച്ച യാഥാർത്ഥ്യമാണ്.

ഇനിയെന്ത്? ഭീമൻ വിഭജിക്കപ്പെടുമോ?

വിധി വന്നതോടെ എല്ലാവരും ഉറ്റുനോക്കുന്നത് അടുത്ത നടപടികളിലേക്കാണ്. കമ്പനിയെ വിഭജിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അമേരിക്കൻ നീതിന്യായ വകുപ്പ് (Department of Justice) കേസ് ഫയൽ ചെയ്യുമ്പോൾ ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രധാന കാര്യങ്ങളിലൊന്ന്. അങ്ങനെയൊരു തീരുമാനമുണ്ടായാൽ അത് ചരിത്രമാകും.

എങ്കിലും, കാര്യങ്ങൾ അത്ര ലളിതമല്ല. അന്തിമ തീരുമാനം എടുക്കേണ്ടത് ജഡ്ജി അരുൺ സുബ്രഹ്മണ്യനാണ്. കമ്പനിയെ വിഭജിക്കുന്നതിന് പകരം താരതമ്യേന ലഘുവായ മറ്റ് ശിക്ഷാ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് അധികാരമുണ്ട്. കൂടാതെ, ഈ വിധിക്കെതിരെ കമ്പനി തീർച്ചയായും അപ്പീൽ പോകാനുള്ള സാധ്യതയും തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.

സാമ്പത്തികമായ പ്രത്യാഘാതവും വലുതാണ്. ഓരോ ടിക്കറ്റിനും ഉപഭോക്താക്കളിൽ നിന്ന് 1.72 ഡോളർ വീതം കമ്പനി അധികമായി ഈടാക്കിയെന്ന് ജൂറി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കമ്പനി നൽകേണ്ട ഭീമമായ നഷ്ടപരിഹാരത്തുകയും ജഡ്ജിയാണ് തീരുമാനിക്കുക. കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ ബാധ്യതയാണ് കമ്പനിയെ കാത്തിരിക്കുന്നത്.

വിചാരണയിലെ നാടകീയത

ഏകദേശം ആറാഴ്ച നീണ്ടുനിന്ന വാശിയേറിയ വിചാരണയാണ് ഈ വിധിയിലേക്ക് നയിച്ചത്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഏജൻസിയായ നീതിന്യായ വകുപ്പ് വിചാരണയുടെ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ കമ്പനിയുമായി ഒത്തുതീർപ്പിലെത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ, ന്യൂയോർക്കിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 34 സ്റ്റേറ്റുകൾ നിയമയുദ്ധം തുടരാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. അവരുടെ ഉറച്ച നിലപാടാണ് ഈ നിർണ്ണായക വിധിക്ക് കാരണമായത്.

വിചാരണയ്ക്കിടെ പ്രമുഖരുടെ ഒരു നീണ്ട നിര തന്നെ സാക്ഷി പറയാനെത്തി. ലൈവ് നേഷൻ സിഇഒ മൈക്കിൾ റാപ്പിനോ, മംഫോർഡ് & സൺസ് (Mumford & Sons) എന്ന പ്രശസ്ത ബാൻഡിലെ ബെൻ ലവറ്റ്, ലോകപ്രശസ്ത റാപ്പർ ഡ്രേക്കിന്റെ മാനേജർ, എതിരാളികളായ സീറ്റ്ഗീക്ക് (SeatGeek) കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധികൾ, സംഗീത വേദികളുടെ മുൻ മേധാവികൾ എന്നിവരെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

തങ്ങളുടെ വേദികളിൽ പരിപാടികൾ നൽകില്ലെന്ന് പരോക്ഷമായി ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയാണ് ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ വേദികളെ തങ്ങളുടെ ടിക്കറ്റിംഗ് സേവനം ഉപയോഗിക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചിരുന്നതെന്ന് സ്റ്റേറ്റുകൾ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു. അമേരിക്കയിൽ ഒരു വലിയ സംഗീത പര്യടനം നടത്തണമെങ്കിൽ ലൈവ് നേഷനെ ആശ്രയിക്കാതെ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കലാകാരന്മാർക്ക് കഴിയില്ലെന്ന അവസ്ഥയായിരുന്നുവെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.

എന്നാൽ, തങ്ങൾ മികച്ച സേവനം നൽകുന്നതുകൊണ്ടാണ് വേദികളും ഉപഭോക്താക്കളും തങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതെന്നായിരുന്നു ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്ററിന്റെ മറുവാദം. കടുത്ത മത്സരമാണ് വിപണിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതെന്നും അവർ വാദിച്ചു. പക്ഷെ, ഈ വാദങ്ങളെല്ലാം ജൂറി തള്ളിക്കളഞ്ഞു.

ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ആശ്വസിക്കാമോ?

ഈ വിധി ആത്യന്തികമായി ആർക്കാണ് ഗുണം ചെയ്യുക? തീർച്ചയായും ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തന്നെ. ഒരു കമ്പനി മാത്രം വിപണി അടക്കിവാഴുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്ന എല്ലാ ദോഷവശങ്ങളും ടിക്കറ്റിംഗ് രംഗത്ത് പ്രകടമായിരുന്നു.

കേരളത്തിലെ ടെലികോം വിപണി ഒന്നോർത്തുനോക്കൂ. നിരവധി കമ്പനികൾ മത്സരിക്കുമ്പോൾ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് മികച്ച ഓഫറുകളും കുറഞ്ഞ വിലയും ലഭിക്കുന്നു. ഒരു കമ്പനിക്ക് മാത്രം കുത്തകയുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ എന്താകുമായിരുന്നു അവസ്ഥ? അതുതന്നെയാണ് ആഗോള ടിക്കറ്റിംഗ് വിപണിയിലും സംഭവിച്ചത്. ഈ ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ കുത്തക തകരുന്നത് താഴെ പറയുന്ന മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കാം:

• ടിക്കറ്റ് നിരക്ക് കുറയാം: മത്സരം വർധിക്കുന്നതോടെ ടിക്കറ്റിന്മേലുള്ള അമിതമായ സർവീസ് ഫീസുകളും മറ്റ് ചാർജുകളും കുറയാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.
• പുതിയ കമ്പനികളുടെ വരവ്: വിപണി കൂടുതൽ തുറന്നുകൊടുക്കുന്നത് സീറ്റ്ഗീക്ക് പോലുള്ള എതിരാളികൾക്കും പുതിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്കും വളരാൻ അവസരമൊരുക്കും.
• മെച്ചപ്പെട്ട സേവനം: ഉപഭോക്താക്കളെ ആകർഷിക്കാൻ കമ്പനികൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നതോടെ വെബ്സൈറ്റുകളുടെയും ആപ്പുകളുടെയും നിലവാരം മെച്ചപ്പെടും.

ന്യൂയോർക്ക് അറ്റോർണി ജനറൽ ലെറ്റീഷ്യ ജെയിംസ് ഈ വിധിയെ “ചരിത്രപരമായ വിജയം” എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. “വർഷങ്ങളായി നമുക്കെല്ലാവർക്കും അറിയാവുന്ന ഒരു സത്യം ജൂറി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു: ലൈവ് നേഷനും ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്ററും നിയമം ലംഘിക്കുകയും ഉപഭോക്താക്കളിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ കൊള്ളയടിക്കുകയുമാണ്,” അവർ പ്രസ്താവനയിൽ പറഞ്ഞു.

ഈ നിയമപോരാട്ടം ഇനിയും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല. അപ്പീലുകളും തുടർനടപടികളും വരാനിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും, വിനോദ വ്യവസായത്തിലെ ഒരു ഭീമന്റെ കുത്തക കോട്ടയിൽ ആദ്യത്തെ വലിയ വിള്ളൽ വീണിരിക്കുന്നു. ഇത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് നൽകുന്ന പ്രതീക്ഷ ചെറുതല്ല.