ഊബറിലെ പഴയ കണക്കുകൾ; ക്ഷമിക്കില്ലെന്ന് എമിൽ മൈക്കിൾ

സിലിക്കൺ വാലിയിലെ ചില യുദ്ധങ്ങൾ ഒരിക്കലും അവസാനിക്കുന്നില്ല. വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാലും അതിലെ മുറിവുകൾ ഉണങ്ങാതെ കിടക്കും. ഊബറിന്റെ മുൻ തലവനും ഇപ്പോൾ അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പിലെ (പെന്റഗൺ) ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥനുമായ എമിൽ മൈക്കിൾ അടുത്തിടെ നടത്തിയ വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ ഇതിന് അടിവരയിടുന്നു. ഊബറിൽ നിന്ന് തന്നെയും സ്ഥാപക സിഇഒ ട്രാവിസ് കലാനിക്കിനെയും പുറത്താക്കാൻ ചരടുവലിച്ച നിക്ഷേപകരോട് ഒരിക്കലും ക്ഷമിക്കില്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹം തുറന്നടിച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഒരു പോഡ്‌കാസ്റ്റ് അഭിമുഖത്തിലാണ് എമിൽ മൈക്കിൾ വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം മനസ്സു തുറന്നത്. ഊബറിലെ ആ പഴയ കാലം ഒരു ദുഃസ്വപ്നം പോലെ ഇന്നും അദ്ദേഹത്തെ വേട്ടയാടുന്നുണ്ട്. വ്യക്തിപരമായ നഷ്ടങ്ങൾക്കപ്പുറം, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഒരു വലിയ സാധ്യതയെയാണ് നിക്ഷേപകരുടെ ആർത്തി തല്ലിക്കെടുത്തിയത് എന്നാണ് അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നത്.

വിവാദങ്ങളുടെ കൊടുങ്കാറ്റിൽ

2017-ലാണ് ഊബറിനെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ ആ സംഭവങ്ങൾ അരങ്ങേറുന്നത്. കമ്പനിക്കുള്ളിലെ ലൈംഗിക പീഡന പരാതികളും വിവേചനപരമായ തൊഴിൽ സാഹചര്യങ്ങളും വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തി. ഇതേത്തുടർന്ന് അമേരിക്കയുടെ മുൻ അറ്റോർണി ജനറൽ എറിക് ഹോൾഡറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു അന്വേഷണം നടന്നു. ഈ അന്വേഷണ റിപ്പോർട്ടിൽ എമിൽ മൈക്കിളിന്റെ പേര് നേരിട്ട് പരാമർശിച്ചിരുന്നില്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തെ സ്ഥാനത്തുനിന്ന് നീക്കണമെന്ന് ശക്തമായ ശുപാർശയുണ്ടായി.

ഇതിന്റെ ഫലമായി, 2017 ജൂണിൽ അദ്ദേഹം ഊബറിൽ നിന്ന് രാജിവെച്ചു. കൃത്യം എട്ട് ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം, ഊബറിനെ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ച ട്രാവിസ് കലാനിക്കും പുറത്തേക്ക്. നിക്ഷേപകരുടെ ശക്തമായ സമ്മർദ്ദത്തെ തുടർന്നായിരുന്നു കലാനിക്കിന്റെ രാജി. ബെഞ്ച്മാർക്ക് (Benchmark) പോലുള്ള പ്രമുഖ നിക്ഷേപക സ്ഥാപനങ്ങൾ ഈ ‘ഓഹരിയുടമ വിപ്ലവത്തിന്’ പിന്നിൽ അണിനിരന്നു.

പോഡ്കാസ്റ്റിൽ അവതാരകൻ നേരിട്ട് ചോദിച്ചു, “നിങ്ങളെ പുറത്താക്കുകയായിരുന്നോ?” അതിന് ഒറ്റവാക്കിലായിരുന്നു എമിൽ മൈക്കിളിന്റെ മറുപടി: “ഫലത്തിൽ, അതെ.”

“ഒരിക്കലും മറക്കില്ല, ക്ഷമിക്കുകയുമില്ല”

ആ പുറത്താക്കലിന്റെ വേദന ഇപ്പോഴും മനസ്സിലുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഒരു മയവുമില്ലാതെ അദ്ദേഹം പ്രതികരിച്ചു. “ഞാനൊരിക്കലും അത് മറക്കില്ല, ക്ഷമിക്കുകയുമില്ല,” ചാരം മൂടിയ കനൽ പോലെ ആ വാക്കുകളിൽ അമർഷം നിറഞ്ഞിരുന്നു. ഇത് വെറുമൊരു തൊഴിൽ നഷ്ടത്തിന്റെ വേദനയല്ല. തങ്ങൾ കെട്ടിപ്പടുത്ത സാമ്രാജ്യം കൺമുന്നിൽ തകർന്നടിയുന്നത് കണ്ടുനിൽക്കേണ്ടി വന്നവരുടെ നിസ്സഹായതയായിരുന്നു അത്.

ഈ പുറത്താക്കൽ എമിൽ മൈക്കിളിനെയും കലാനിക്കിനെയും ഒരുപോലെ വേദനിപ്പിച്ചത് അവരുടെ പ്രശസ്തിക്ക് കളങ്കം വന്നതുകൊണ്ട് മാത്രമല്ല. അതിലും വലിയൊരു സ്വപ്നം തകർക്കപ്പെട്ടു എന്നതിലാണ് അവരുടെ പ്രധാന സങ്കടം.

തകർക്കപ്പെട്ട ഓട്ടോണമസ് സ്വപ്നം

എന്തായിരുന്നു ആ വലിയ സ്വപ്നം? ഊബറിന്റെ ഭാവി സ്വയം ഓടുന്ന കാറുകളിലാണെന്ന് (Autonomous Driving) ഇരുവരും ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റൈഡ്-ഷെയറിംഗ് ശൃംഖലയെ ഡ്രൈവറില്ലാ വാഹനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുക. അതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ഈയൊരു ദീർഘകാല പദ്ധതിക്ക് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ നിക്ഷേപവും വർഷങ്ങളുടെ ഗവേഷണവും ആവശ്യമായിരുന്നു.

എന്നാൽ നിക്ഷേപകർക്ക് വേണ്ടത് അതായിരുന്നില്ലെന്ന് എമിൽ മൈക്കിൾ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു. “അവർക്ക് ഊബറിനെ ഒരു ട്രില്യൺ ഡോളർ കമ്പനിയാക്കി മാറ്റുന്നതിലായിരുന്നില്ല താൽപ്പര്യം. പകരം, നിലവിലുള്ള അവരുടെ നിക്ഷേപത്തിന്റെ ലാഭം എത്രയും പെട്ടെന്ന് സംരക്ഷിക്കാനായിരുന്നു തിടുക്കം,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

ഹ്രസ്വകാല ലാഭത്തിനുവേണ്ടി ദീർഘകാലത്തേക്കുള്ള സുവർണ്ണാവസരത്തെയാണ് നിക്ഷേപകർ ഇല്ലാതാക്കിയതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിക്കുന്നു. കലാനിക്കും ഇതേ അഭിപ്രായം പലതവണ പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഊബറിന്റെ ഓട്ടോണമസ് പദ്ധതി ഗൂഗിളിന്റെ വേമോ (Waymo) കഴിഞ്ഞാൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാമത്തെ പ്രോജക്റ്റായിരുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം മുൻപ് പറഞ്ഞിരുന്നു.

• നിക്ഷേപകരുടെ ലക്ഷ്യം: പെട്ടെന്നുള്ള ലാഭം ഉറപ്പാക്കുക.
• സ്ഥാപകരുടെ ലക്ഷ്യം: സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ച് കമ്പനിയെ പുതിയ ഉയരങ്ങളിലെത്തിക്കുക.

ഈ രണ്ടു ലക്ഷ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷമാണ് ഒടുവിൽ ഊബറിന്റെ സ്വയം ഓടുന്ന കാർ പദ്ധതിയുടെ ചിറകരിഞ്ഞത്.

നഷ്ടക്കച്ചവടവും ഇന്നത്തെ യാഥാർത്ഥ്യവും

മൈക്കിളും കലാനിക്കും പുറത്തായതിന് ശേഷം മൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞ്, 2020-ൽ, ഊബർ തങ്ങളുടെ സെൽഫ് ഡ്രൈവിംഗ് യൂണിറ്റ് ‘ഓറോറ’ (Aurora) എന്ന കമ്പനിക്ക് വിറ്റു. വൻ നഷ്ടത്തിലായിരുന്നു ഈ കച്ചവടം. അന്ന് പലരും ആ തീരുമാനത്തെ ന്യായീകരിച്ചു. കാരണം, ഓട്ടോണമസ് ഡ്രൈവിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യ കോടികൾ വിഴുങ്ങുന്ന ഒന്നായിരുന്നു, എന്ന് യാഥാർത്ഥ്യമാകുമെന്ന് ആർക്കും ഉറപ്പുമില്ലായിരുന്നു.

എന്നാൽ ഇന്ന് കാര്യങ്ങൾ മാറി. ഗൂഗിളിന്റെ വേമോ റോബോടാക്സികൾ അമേരിക്കയിലെ പത്തോളം നഗരങ്ങളിൽ വിജയകരമായി സർവീസ് നടത്തുന്നു. പുതിയ വിപണികളിലേക്ക് അവർ പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിക്കുകയാണ്. ഇതു കാണുമ്പോൾ ഊബറിന്റെ പഴയ നേതൃത്വത്തിന് നഷ്ടബോധം തോന്നുന്നത് സ്വാഭാവികം. അന്ന് അൽപ്പം കൂടി ക്ഷമ കാണിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഊബറിന് ഇന്ന് ഈ രംഗത്ത് ഒന്നാമതാകാൻ കഴിയുമായിരുന്നോ? ഈ ചോദ്യം അവരെ ഇപ്പോഴും വേട്ടയാടുന്നുണ്ടാകാം.

ഊബറിന് ശേഷമുള്ള ജീവിതം

എന്തായാലും ഇരുവരും ജീവിതത്തിൽ മുന്നോട്ട് പോയി. എമിൽ മൈക്കിൾ ഇന്ന് അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ വകുപ്പിലെ ഒരു പ്രധാന സാങ്കേതിക ഉപദേഷ്ടാവാണ്. രാജ്യസുരക്ഷയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർണായക കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിക്കുന്നു.

ട്രാവിസ് കലാനിക്കും വെറുതെയിരുന്നില്ല. ഊബർ വിട്ടതിന് ശേഷം രഹസ്യമായി അദ്ദേഹം ‘ആറ്റംസ്’ (Atoms) എന്ന പേരിൽ ഒരു റോബോട്ടിക്സ് കമ്പനി കെട്ടിപ്പടുക്കുകയായിരുന്നു. അതോടൊപ്പം, ഖനന, വ്യാവസായിക മേഖലകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഓട്ടോണമസ് വാഹനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ‘പ്രോണ്ടോ’ (Pronto) എന്ന സ്റ്റാർട്ടപ്പിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിക്ഷേപകനും അദ്ദേഹമാണ്.

വ്യക്തിപരമായി അവർ പുതിയ മേഖലകളിൽ വിജയം കണ്ടെത്തുമ്പോഴും, ഊബറിലെ ആ പഴയ മുറിപ്പാടുകൾ അവരുടെ വാക്കുകളിൽ ഇപ്പോഴും വ്യക്തമാണ്. സിലിക്കൺ വാലിയിലെ അതികായരുടെ ലോകത്ത്, വിജയങ്ങൾ പോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് ചില പരാജയങ്ങളും പകവീട്ടലുകളും എന്ന് ഈ സംഭവം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.