തീപിടിച്ച മീം: കലാകാരനെ ചൊടിപ്പിച്ച് എഐ കമ്പനി

ഇന്റർനെറ്റിൽ എവിടെത്തിരിഞ്ഞാലും ഈ ചിത്രം കാണാം. ചുറ്റും തീ ആളിക്കത്തുമ്പോഴും ഒരു മുറിയുടെ നടുക്കിരുന്ന് കാപ്പികുടിക്കുന്ന ഒരു നായ. എല്ലാം കത്തി നശിക്കുമ്പോഴും ഒരു കൂസലുമില്ലാതെ ആ നായ പറയുന്നു, “This is fine” (എല്ലാം ഓക്കെയാണ്). കഴിഞ്ഞ ദശാബ്ദത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഇന്റർനെറ്റ് മീമുകളിൽ ഒന്നാണിത്. പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും ഒന്നുമറിയില്ലെന്ന മട്ടിലിരിക്കുന്നവരെ കളിയാക്കാൻ നമ്മളെല്ലാം ഒരിക്കലെങ്കിലും ഈ ചിത്രം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടാകും.

എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഈ ചിരിക്കുന്ന നായ ഒരു വലിയ വിവാദത്തിന് തിരികൊളുത്തിയിരിക്കുകയാണ്. ആർട്ടിസാൻ (Artisan) എന്ന ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് (AI) സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഈ ചിത്രം അവരുടെ ഒരു പരസ്യത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചതാണ് പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് തുടക്കം. ചിത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്രഷ്ടാവായ കെ.സി. ഗ്രീൻ (KC Green) രംഗത്തെത്തിയതോടെ കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടു. തന്റെ കലാസൃഷ്ടി എഐ കമ്പനി മോഷ്ടിച്ചതാണെന്ന് അദ്ദേഹം തുറന്നടിച്ചു. ആർട്ടിസ്റ്റിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ ഒരു സൃഷ്ടി വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് എത്രത്തോളം ശരിയാണെന്ന ചോദ്യം വീണ്ടും ഉയരുകയാണ്.

പരസ്യം കണ്ടതോടെ പൊട്ടിത്തെറിച്ച് സ്രഷ്ടാവ്

ഒരു സബ്‌വേ സ്റ്റേഷനിൽ പതിച്ച പരസ്യത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പ്രചരിച്ചതോടെയാണ് സംഭവം പുറംലോകമറിയുന്നത്. കെ.സി. ഗ്രീനിന്റെ അതേ ചിത്രം, പക്ഷേ ചെറിയൊരു മാറ്റത്തോടെ. നായയുടെ ഡയലോഗ് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. “[M]y pipeline is on fire” (എന്റെ പൈപ്പ്ലൈൻ കത്തുകയാണ്) എന്നാണ് പുതിയ സംഭാഷണം. ഒപ്പം ഒരു പരസ്യവാചകവും: “Ava എന്ന എഐയെ ജോലിക്കെടുക്കൂ.”

ഈ പരസ്യം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതോടെ ഗ്രീൻ ബ്ലൂസ്കൈ എന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലൂടെ ശക്തമായി പ്രതികരിച്ചു. “നിരവധി പേർ എനിക്ക് ഈ പരസ്യത്തിന്റെ ചിത്രം അയച്ചുതരുന്നുണ്ട്. ഇത് എന്റെ അറിവോടെയോ സമ്മതത്തോടെയോ ചെയ്ത ഒന്നല്ല,” അദ്ദേഹം കുറിച്ചു. എഐ എങ്ങനെയാണോ മറ്റുള്ളവരുടെ സൃഷ്ടികൾ മോഷ്ടിക്കുന്നത്, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഈ പരസ്യ കമ്പനിയും തന്റെ ചിത്രം മോഷ്ടിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം ആരോപിച്ചു. “ഈ പരസ്യം എവിടെയെങ്കിലും കാണുകയാണെങ്കിൽ, ദയവായി അത് നശിപ്പിക്കുക,” എന്ന് തന്റെ ആരാധകരോട് ആഹ്വാനം ചെയ്യാനും ഗ്രീൻ മടിച്ചില്ല.

ഒരു കലാകാരൻ സ്വന്തം സൃഷ്ടി നശിപ്പിക്കാൻ പരസ്യമായി ആവശ്യപ്പെടുന്നത് അത്ര നിസ്സാരമായ കാര്യമല്ല. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദേഷ്യത്തിന്റെയും നിസ്സഹായതയുടെയും ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

വിവാദങ്ങൾ പുത്തരിയല്ലാത്ത ആർട്ടിസാൻ

വിഷയത്തിൽ വിശദീകരണം തേടിയപ്പോൾ ആർട്ടിസാൻ കമ്പനി പതിവ് പല്ലവി ആവർത്തിച്ചു. “ഞങ്ങൾക്ക് കെ.സി. ഗ്രീനിനോടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളോടും വലിയ ബഹുമാനമുണ്ട്. ഞങ്ങൾ അദ്ദേഹവുമായി നേരിട്ട് സംസാരിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്,” എന്നായിരുന്നു കമ്പനിയുടെ പ്രതികരണം. പിന്നീട് അദ്ദേഹവുമായി സംസാരിക്കാൻ ഒരു സമയം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അവർ അറിയിച്ചു.

എന്നാൽ ആർട്ടിസാൻ എന്ന ഈ എഐ കമ്പനിക്ക് വിവാദങ്ങൾ ഒരു പുത്തരിയല്ല. മുൻപും അവരുടെ പരസ്യങ്ങൾ വലിയ ഒച്ചപ്പാടുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. “മനുഷ്യരെ ജോലിക്കെടുക്കുന്നത് നിർത്തൂ” (Stop hiring humans) എന്ന തലക്കെട്ടോടെ അമേരിക്കയിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങളിൽ അവർ സ്ഥാപിച്ച പരസ്യബോർഡുകൾ വലിയ വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കിയിരുന്നു. അന്ന് കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകനായ ജാസ്പർ കാർമൈക്കിൾ-ജാക്ക് പറഞ്ഞത്, തങ്ങൾ മനുഷ്യർക്കെതിരല്ലെന്നും ചില പ്രത്യേക തരം ജോലികളെയാണ് ഉദ്ദേശിച്ചതെന്നുമായിരുന്നു. എങ്കിലും, പ്രകോപനപരമായ പരസ്യങ്ങളിലൂടെ ശ്രദ്ധ നേടുക എന്നത് അവരുടെ ഒരു രീതിയാണെന്ന് വ്യക്തം.

മീമുകളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം

2013-ൽ “ഗൺഷോ” (Gunshow) എന്ന തന്റെ വെബ് കോമിക് പരമ്പരയിലാണ് കെ.സി. ഗ്രീൻ ആദ്യമായി ഈ നായയുടെ ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നത്. പിന്നീട് അത് ഇന്റർനെറ്റ് ഏറ്റെടുത്തു. ഇന്ന് ആ ചിത്രം അതിന്റെ സ്രഷ്ടാവിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്നും ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിച്ചുകഴിഞ്ഞു. ഗ്രീൻ അടുത്തിടെ ഈ കോമിക്കിനെ ഒരു ഗെയിമാക്കി മാറ്റിയിരുന്നു. എങ്കിലും ഒരു മീം വൈറലാകുമ്പോൾ അതിന്റെ ഉടമസ്ഥാവകാശം ആർക്കാണെന്ന ചോദ്യം പലപ്പോഴും അവ്യക്തമാണ്.

സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ തമാശകൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഒരു കമ്പനി തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നം വിൽക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. വാണിജ്യപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ആർട്ടിസ്റ്റിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ ഒരു ചിത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിയമപരമായി കുറ്റകരമാണ്. മുൻപും സമാനമായ സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

• കാർട്ടൂണിസ്റ്റ് മാറ്റ് ഫ്യൂരിയുടെ ‘പെപ്പെ ദി ഫ്രോഗ്’ (Pepe the Frog) എന്ന കഥാപാത്രത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം നിയമനടപടി സ്വീകരിച്ചിരുന്നു.
• വൻതുക നഷ്ടപരിഹാരം നൽകിയാണ് അന്ന് കേസ് ഒത്തുതീർപ്പായത്.

ഇത്തരം മുൻ‌വിധികൾ കെ.സി. ഗ്രീനിന് നിയമപോരാട്ടത്തിൽ മുതൽക്കൂട്ടായേക്കാം.

നിയമനടപടിക്കൊരുങ്ങി ഗ്രീൻ

താൻ നിയമസഹായം തേടുമെന്ന് കെ.സി. ഗ്രീൻ ഇതിനകം വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. “എനിക്കിത് ചെയ്യേണ്ടി വരുമെന്ന് തോന്നുന്നു. എന്റെ ജീവിതത്തിലെ വിലയേറിയ സമയം കോടതി കയറിയിറങ്ങി കളയാൻ ഞാൻ നിർബന്ധിതനാവുകയാണ്. ആ സമയം എനിക്ക് പുതിയ കോമിക്കുകളും കഥകളും വരയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാമായിരുന്നു,” അദ്ദേഹം തന്റെ നിരാശ പങ്കുവെച്ചു.

ഗ്രീനിന്റെ വാക്കുകൾ ഏതൊരു കലാകാരന്റെയും വേദനയാണ്. “ഒരു ചിന്തയുമില്ലാത്ത ഈ എഐ പരാജിതർ തൊടാനാവാത്തവരല്ല. മീമുകൾ ആകാശത്തുനിന്ന് പൊട്ടിവീഴുന്നതുമല്ല,” എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രതികരണം അവസാനിപ്പിച്ചത്. ഓരോ മീമിനും പിന്നിൽ ഒരു കലാകാരന്റെ അധ്വാനവും ചിന്തയുമുണ്ടെന്ന ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ കൂടിയായിരുന്നു ആ വാക്കുകൾ.

കലാകാരന്മാരും എഐയും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം

ഈ സംഭവം ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട വിഷയമല്ല. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെ വളർച്ചയോടെ കലാകാരന്മാർ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടുകയാണ്. കോടിക്കണക്കിന് ചിത്രങ്ങളും എഴുത്തുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് എഐ മോഡലുകളെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും ആർട്ടിസ്റ്റിന്റെ അനുമതിയില്ലാതെ എടുത്തവയാണ്. സ്വന്തം ശൈലി പോലും എഐ അനുകരിക്കുന്നത് കണ്ട് പകച്ചുനിൽക്കുകയാണ് പല കലാകാരന്മാരും.

കെ.സി. ഗ്രീനിന്റെ പോരാട്ടം ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ സൃഷ്ടികളുടെ അവകാശം സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കലാകാരന്മാരുടെ പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം മാറുകയാണ്. സാങ്കേതികവിദ്യ മുന്നോട്ട് കുതിക്കുമ്പോൾ കലയും കലാകാരന്റെ അവകാശങ്ങളും എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കപ്പെടും എന്ന വലിയ ചോദ്യമാണ് ഈ ‘തീപിടിച്ച മീം’ നമ്മോട് ചോദിക്കുന്നത്.