ആഗോള ടെക് ലോകത്ത് പല വമ്പൻ കമ്പനികളും പ്രതിസന്ധിയുടെ കൊടുങ്കാറ്റ് നേരിടുമ്പോൾ, ചില സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾ നിശ്ശബ്ദമായി ചരിത്രം രചിക്കുകയാണ്. ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിന്റെ വരവ് പല സോഫ്റ്റ്വെയർ ഭീമന്മാരെയും പിടിച്ചുലച്ചെങ്കിലും, എച്ച്ആർ ടെക് (Human Resources Technology) രംഗത്ത് അവിശ്വസനീയമായ മുന്നേറ്റമാണ് കാണുന്നത്. ഈ മുന്നേറ്റത്തിൽ തലപ്പൊക്കത്തോടെ നിൽക്കുന്ന ഒരു പേരാണ് ഗസ്റ്റോ (Gusto).
ചെറുകിട, ഇടത്തരം ബിസിനസ്സുകൾക്ക് പേറോൾ, എച്ച്ആർ സേവനങ്ങൾ നൽകുന്ന ഈ 14 വർഷം പഴക്കമുള്ള സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഇപ്പോൾ ടെക് ലോകത്തെ ഒന്നടങ്കം ഞെട്ടിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ 12 മാസത്തിനിടെ 100 കോടി ഡോളർ (ഏകദേശം 8300 കോടി രൂപ) വരുമാനം എന്ന മാന്ത്രികസംഖ്യ ഗസ്റ്റോ പിന്നിട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതൊരു ചെറിയ കാര്യമല്ല.
കണക്കുകളിലെ കളിയല്ല, യഥാർത്ഥ വരുമാനം
സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ലോകത്ത് വരുമാനക്കണക്കുകൾ പലപ്പോഴും പെരുപ്പിച്ചുകാട്ടാറുണ്ട്. അടുത്ത 12 മാസത്തേക്ക് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന കരാറുകളുടെ മൂല്യം കണക്കാക്കുന്ന ‘ആനുവലൈസ്ഡ് റിക്കറിംഗ് റെവന്യൂ’ (ARR) ആണ് പലരും ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നത്. എന്നാൽ ഗസ്റ്റോയുടെ കണക്ക് അതല്ല. ഇത് കഴിഞ്ഞ ഒരു വർഷം കൊണ്ട് കമ്പനി യഥാർത്ഥത്തിൽ നേടിയ വരുമാനമാണ്. ഇത് ഗസ്റ്റോ റെവന്യൂ കണക്കുകളുടെ വിശ്വാസ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
കമ്പനിയുടെ സിഇഒയും സഹസ്ഥാപകനുമായ ജോഷ് റീവ്സ് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് പാദങ്ങളിലും കമ്പനിയുടെ വരുമാന വളർച്ച ത്വരിതഗതിയിലായിരുന്നു. അതിലും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം, ഗസ്റ്റോ വർഷങ്ങളായി ‘ക്യാഷ് ഫ്ലോ പോസിറ്റീവ്’ ആണ്. അതായത്, പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ പണം പുറത്തുനിന്ന് കടമെടുക്കാതെ ബിസിനസ്സിൽ നിന്ന് തന്നെ കണ്ടെത്താൻ കമ്പനിക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്. ലാഭകരമല്ലാത്ത, നിക്ഷേപകരുടെ പണം മാത്രം ആശ്രയിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളുടെ ലോകത്ത് ഇത് ഒരു വലിയ നേട്ടമാണ്.
ഈ നേട്ടം കമ്പനിയെ ഓഹരി വിപണിയിലേക്ക് (IPO) കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കുന്നു എന്ന ശക്തമായ സൂചനയാണ് നൽകുന്നത്.
മൂല്യവും എതിരാളികളും: ഗസ്റ്റോ എവിടെ നിൽക്കുന്നു?
വിപണിയിലെ കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഗസ്റ്റോയുടെ സ്ഥാനം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും. 2025-ൽ ജീവനക്കാർക്കായി ഒരു ടെൻഡർ ഓഫർ നടത്തിയപ്പോൾ കമ്പനിയുടെ മൂല്യം 930 കോടി ഡോളറായിരുന്നു. ഇത് എതിരാളികളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ വളരെ കുറവാണ്. ഇത് നിക്ഷേപകർക്ക് ഒരു സുവർണ്ണാവസരമാണ് നൽകുന്നത്.
ഗസ്റ്റോയുടെ പ്രധാന എതിരാളികളെ നോക്കാം:
- ഡീൽ (Deel): അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ കമ്പനികൾക്ക് സേവനം നൽകുന്ന ഡീൽ കഴിഞ്ഞ വർഷം 100 കോടി ഡോളർ ARR നേടിയിരുന്നു. എന്നാൽ അവരുടെ വിപണി മൂല്യം 1730 കോടി ഡോളറാണ്.
- റിപ്പ്ലിംഗ് (Rippling): ഡീലിന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായ റിപ്പ്ലിംഗും 100 കോടി ഡോളർ ARR പിന്നിട്ടു. അവരുടെ മൂല്യം 1680 കോടി ഡോളറാണ്.
ഇവിടെയാണ് ഗസ്റ്റോ വ്യത്യസ്തനാകുന്നത്. ഡീലും റിപ്പ്ലിംഗും ARR കണക്കുകൾ പറയുമ്പോൾ, ഗസ്റ്റോ യഥാർത്ഥ വരുമാനമാണ് പറയുന്നത്. എന്നിട്ടും അവരുടെ മൂല്യം എതിരാളികളുടെ പകുതിയോളം മാത്രം. ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഗസ്റ്റോയുടെ ഓഹരികൾക്ക് വിപണിയിൽ വലിയ മൂല്യവർദ്ധനവിന് സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ്. കൂടാതെ, ഡീലും റിപ്പ്ലിംഗും കോർപ്പറേറ്റ് ചാരവൃത്തിയുടെ പേരിൽ നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഗസ്റ്റോ അത്തരം വിവാദങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം മാറി, ബിസിനസ്സിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
എഐയുടെ കരുത്തും തന്ത്രപരമായ നീക്കങ്ങളും
ഗസ്റ്റോയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് പിന്നിൽ സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കം മാത്രമല്ല, സാങ്കേതിക മികവും നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. ഓപ്പൺഎഐയുടെ പ്രധാന എതിരാളിയായ ആന്ത്രോപിക്കിന്റെ (Anthropic) ചീഫ് ടെക്നോളജി ഓഫീസർ രാഹുൽ പാട്ടീലിനെ ബോർഡിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയത് ഒരു നിർണായക നീക്കമായിരുന്നു.
ഇതിന്റെ ഫലം ഇപ്പോൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കമ്പനിയിലെ പുതിയ കോഡുകളിൽ 50 ശതമാനവും ഇപ്പോൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസാണ്. ഉപഭോക്തൃ സേവന രംഗത്തും എഐയുടെ പങ്ക് വളരെ വലുതാണ്. പകുതിയോളം ഉപഭോക്തൃ പ്രശ്നങ്ങളും ഇപ്പോൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് എഐ ചാറ്റ്ബോട്ടുകളാണ്. ഇത് പ്രവർത്തനച്ചെലവ് ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
കഴിഞ്ഞ വർഷം, ചെറുകിട, ഇടത്തരം ബിസിനസുകൾക്ക് റിട്ടയർമെന്റ് പ്ലാനുകൾ നൽകുന്ന ‘ഗൈഡ്ലൈൻ’ എന്ന സ്റ്റാർട്ടപ്പിനെ ഏകദേശം 60 കോടി ഡോളറിന് ഗസ്റ്റോ ഏറ്റെടുത്തിരുന്നു. ഇത് കമ്പനിയുടെ സേവനങ്ങളുടെ വ്യാപ്തി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. മികച്ച ഗസ്റ്റോ റെവന്യൂ വളർച്ചയ്ക്ക് ഇതും ഒരു കാരണമായി.
ഇനി ഐപിഒയിലേക്ക്?
100 കോടി ഡോളർ വരുമാനം, ലാഭകരമായ പ്രവർത്തനം, കുറഞ്ഞ വിപണി മൂല്യം – ഇതെല്ലാം ഗസ്റ്റോയെ ഒരു മികച്ച ഐപിഒ സ്ഥാനാർത്ഥിയാക്കുന്നു. വർഷങ്ങളായി ടെക് ലോകം ഗസ്റ്റോയുടെ ഐപിഒയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ നിലവിലെ ആഗോള സാമ്പത്തിക സാഹചര്യം ഓഹരി വിപണിക്ക് അത്ര അനുകൂലമല്ല. അതിനാൽ 2026-ൽ ഒരു ഐപിഒ ഉണ്ടാകുമോ എന്നത് സംശയമാണ്.
ഐപിഒയെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ അധികം ചിന്തിക്കുന്നില്ലെന്നും ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് മികച്ച സേവനം നൽകുന്നതിലും ബിസിനസ്സ് വളർത്തുന്നതിലുമാണ് ശ്രദ്ധയെന്നും സിഇഒ ജോഷ് റീവ്സ് മുൻപ് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ പുതിയ വരുമാന നാഴികക്കല്ലിന് ശേഷം നിലപാടിൽ മാറ്റമുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യത്തിന്, “ഐപിഒയുടെ സമയക്രമത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ ഒന്നും പറയാനില്ല” എന്നായിരുന്നു കമ്പനി വക്താവിന്റെ മറുപടി.
മുന്നോട്ടുള്ള പാത
ഹൈപ്പുകൾക്കും പെരുപ്പിച്ച കണക്കുകൾക്കും പിന്നാലെ പോകാതെ, യഥാർത്ഥ ബിസിനസ്സിലും ഉപഭോക്തൃ സേവനത്തിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചാൽ ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പിന് എത്രത്തോളം ഉയരങ്ങളിലെത്താം എന്നതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ് ഗസ്റ്റോ. എതിരാളികൾ പരസ്പരം പോരടിക്കുമ്പോൾ, സ്വന്തം വഴി വെട്ടിത്തുറന്ന് മുന്നേറുന്ന ഗസ്റ്റോയുടെ വളർച്ച ഇന്ത്യയിലെയും കേരളത്തിലെയും ആയിരക്കണക്കിന് ചെറുകിട, ഇടത്തരം സംരംഭകർക്ക് ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്. ഗസ്റ്റോയുടെ ഐപിഒ എപ്പോൾ സംഭവിക്കുമെന്ന് കാത്തിരുന്ന് കാണാം, എന്നാൽ ഒന്നുറപ്പാണ്, എച്ച്ആർ ടെക് ലോകത്ത് ഈ കമ്പനി ഇനിയും ഒരുപാട് ചരിത്രം കുറിക്കും.
