കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ: യക്ഷിയെ തളച്ച ആത്മീയ കരുത്ത്

കരിമ്പനകൾ കാറ്റുപിടിച്ചുലയുന്ന അർദ്ധരാത്രി. എങ്ങും ശ്മശാനത്തിന്റേതുപോലുള്ള ഭയാനകമായ നിശ്ശബ്ദത മാത്രം. ഇടയ്ക്കിടെ ദൂരെ എവിടെയോ മൂങ്ങകൾ നെടുവീർപ്പിടുന്ന ശബ്ദം ആ ഇരുട്ടിന്റെ കട്ടി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പെട്ടെന്നാണ് അന്തരീക്ഷമാകെ മാറിമറിഞ്ഞത്. പാലപ്പൂവിന്റെയും കരിമ്പൂച്ചയുടെയും രൂക്ഷഗന്ധം കാറ്റിലൂടെ ഒരലയായി ഒഴുകിയെത്തി. വിജനമായ ആ വഴിയിലൂടെ നടന്നുപോകുന്ന ഒറ്റപ്പെട്ട യാത്രക്കാരന്റെ നെഞ്ചിടിപ്പ് കൂടി, കാലുകൾ വിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി. നെറ്റിയിലൂടെ വിയർപ്പുകണങ്ങൾ കുതിർന്നൊഴുകി. പെട്ടെന്ന്, ഘനാന്ധകാരത്തിൽ നിന്ന് ചിലങ്കക്കൊലുസുകളുടെ താളാത്മകമായ ശബ്ദം കേട്ടുതുടങ്ങി. മരക്കൊമ്പുകൾക്കിടയിലൂടെ, നിലാവിന്റെ നേർത്ത വെളിച്ചത്തിൽ ഇറങ്ങിവരുന്ന അതിസുന്ദരിയായ ഒരു രൂപം. സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ ആ രൂപത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ പക്ഷെ, മരണത്തിന്റെ അതിശൈത്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഭയത്താൽ ശ്വാസം നിലച്ച്, അനങ്ങാൻ പോലുമാകാതെ മരവിച്ചുനിന്ന ആ യാത്രക്കാരന്റെ മുന്നിലേക്ക്, അന്ധകാരത്തെ വകഞ്ഞുമാറ്റിക്കൊണ്ട് ഉറച്ച കാൽവയ്പ്പുകളോടെ ഒരാൾ കടന്നുവന്നു. കാവിയുടുപ്പ്, കഴുത്തിൽ വെള്ളിയിൽ തീർത്ത ഒരു ചെറിയ കുരിശ്, കയ്യിലൊരു മരത്തിന്റെ ഊന്നുവടി. ആ മുഖത്ത് അചഞ്ചലമായ ശാന്തതയും പ്രസരിപ്പും നിറഞ്ഞുനിന്നു. അയാളുടെ ചുണ്ടുകൾ മന്ത്രിച്ചു, “മാറി നിൽക്കൂ ഭദ്രേ, നിന്റെ മായാജാലങ്ങൾക്കും അഹങ്കാരത്തിനും ഇവിടെ അവസാനമാകുന്നു.” അതായിരുന്നു കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ. കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രവും മിത്തും ഇഴപിരിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന, അമാനുഷിക ശക്തികളെ തന്റെ അപാരമായ ഇച്ഛാശക്തികൊണ്ട് കീഴടക്കിയ ഇതിഹാസ പുരുഷൻ.

ഭയത്തിന്റെ സാമ്രാജ്യം

പഴയ കാലത്തെ കേരളം. വൈദ്യുതിയോ വലിയ വെളിച്ചങ്ങളോ ഇല്ലാത്ത, ഇരുട്ടിന് ഇന്നത്തേക്കാൾ കട്ടി കൂടുതലായിരുന്ന കാലം. ഗ്രാമങ്ങളിലെ ഇടുങ്ങിയ ഇടവഴികളിലും, വള്ളിപ്പടർപ്പുകൾ നിറഞ്ഞ വലിയ കാവുകളിലും, ആൽമരച്ചുവടുകളിലും അമാനുഷിക ശക്തികൾ വസിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ജനങ്ങൾ അടിയുറച്ച് വിശ്വസിച്ചിരുന്നു. അത്തരമൊരു ഗ്രാമത്തിന്റെ അതിർത്തിയിലുള്ള വലിയൊരു പാലമരമായിരുന്നു ആ യക്ഷിയുടെ വിഹാരകേന്ദ്രം. പകൽ സമയങ്ങളിൽ പോലും ആ വഴി നടക്കാൻ ആളുകൾ ഭയന്നുവിറച്ചു. സന്ധ്യ മയങ്ങി, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചാൽ പിന്നെ ആരും അങ്ങോട്ട് തിരിഞ്ഞുനോക്കില്ല. വീടുകളുടെ വാതിലുകൾ ഇറുകെ അടയ്ക്കപ്പെടും, അമ്മമാർ കുട്ടികളെ ചേർത്തുപിടിച്ച് പ്രാർത്ഥനകൾ ജപിക്കും.

അതിസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയുടെ രൂപത്തിൽ വഴിയിലോ ഇടവഴികളിലോ വരുന്ന അവൾ, ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാരെ തന്റെ മാദകത്വത്താലും മധുരമായ വാക്കുകളാലും വശീകരിച്ച് കൊണ്ടുപോയി രക്തം കുടിച്ച് കൊല്ലുകയായിരുന്നു പതിവ്. പുലർച്ചെ വഴിയരികിലും കാവുകളുടെ മൂലയിലും കാണുന്ന, രക്തം പൂർണ്ണമായും വാർന്ന വിളറിയ ശരീരങ്ങൾ ഗ്രാമത്തിൽ ഭീതിയുടെ കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തി. ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട മക്കളെയും ഭർത്താക്കന്മാരെയും നോക്കിയുള്ള അമ്മമാരുടെയും ഭാര്യമാരുടെയും ഹൃദയം പിളർക്കുന്ന വിലാപങ്ങൾ ആ ഗ്രാമത്തിലെ പതിവു കാഴ്ചയായി മാറി. വലിയ മന്ത്രവാദികളും കർമ്മികളും പലവട്ടം തങ്ങളുടെ വിദ്യകൾ പരീക്ഷിക്കാൻ ആ പാലമരച്ചുവട്ടിലെത്തി. എന്നാൽ ആ ദുഷ്ടശക്തിയെ തളയ്ക്കാൻ അവർക്കാർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. അവളോട് ഏറ്റുമുട്ടാൻ വലിയ അവകാശവാദങ്ങളോടെ പോയ പലരും പിന്നീട് ജീവനോടെ മടങ്ങിവന്നില്ല; ചിലർക്ക് സമനില തെറ്റി. ഭയം മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ ഒരു വലിയ മരവിപ്പായി, ക്യാൻസർ പോലെ പടർന്നുപിടിച്ചു. ഗ്രാമവാസികൾ തങ്ങളുടെ വിധി ഇതാണെന്ന് കരുതി പ്രതീക്ഷകൾ അസ്തമിച്ചു നിൽക്കുന്ന ആ നാട്ടിലേക്ക്, പ്രപഞ്ചം ഒരു രക്ഷകനെ അയക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നു.

വിശ്വാസത്തിന്റെ ആയുധം

അപ്പോഴാണ് കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ എന്ന പേരും ആ വ്യക്തിയുടെ സിദ്ധികളെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകളും ആ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് ഒരു ആശ്വാസവാക്കുപോലെ എത്തിയത്. സുറിയാനി ക്രിസ്ത്യാനിയായ അദ്ദേഹം വെറുമൊരു സാധാരണ വൈദികനായിരുന്നില്ല. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിഗൂഢ രഹസ്യങ്ങളും അമാനുഷിക വിദ്യകളും ആഴത്തിൽ പഠിച്ച, എന്നാൽ ആ അറിവിനെ മാനവരാശിയുടെ നന്മയ്ക്കായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ച ഒരു മഹാസിദ്ധനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. മലയോരങ്ങളിലെ ആദിവാസികളിൽ നിന്നുപോലും പ്രകൃതിയുടെ രഹസ്യവിദ്യകൾ അദ്ദേഹം അഭ്യസിച്ചിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമവാസികളുടെ കണ്ണീരും സങ്കടവും കേട്ട കത്തനാർ, യാതൊരു മടിയും കൂടാതെ അവരെ സഹായിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ കയ്യിൽ അമാനുഷികരെ നേരിടാനുള്ള വാളോ കുന്തങ്ങളോ മറ്റ് സങ്കീർണ്ണമായ പൂജാദ്രവ്യങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആകെ ഉണ്ടായിരുന്നത് ഒരു ചെറിയ മരത്തിന്റെ ഊന്നുവടിയും, ഹൃദയത്തിൽ അചഞ്ചലമായ ദൈവവിശ്വാസവും, പതറാത്ത മനസ്സാന്നിധ്യവും മാത്രം.

സന്ധ്യ മയങ്ങിയ നേരം. അദ്ദേഹം പാലമരത്തിലേക്ക് നടക്കാൻ തുടങ്ങവേ, ഗ്രാമത്തിലെ പ്രായമായ ഒരാൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലുകളിൽ വീണു കരഞ്ഞു. “അച്ചോ, അങ്ങോട്ട് പോകരുത്. അവൾക്ക് വല്ലാത്ത ശക്തിയാണ്, അവളൊരു സാധാരണ സ്ത്രീയല്ല, സാക്ഷാൽ മരണമാണ്. ആരും അവിടെ നിന്ന് ജീവനോടെ തിരിച്ചുവന്നിട്ടില്ല. അവിടുത്തെ ജീവൻ കൂടി ഞങ്ങൾക്ക് അപകടത്തിലാക്കാൻ വയ്യ,” ഗ്രാമവാസികൾ ഒന്നടങ്കം കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ വിലക്കി.

കത്തനാർ അവരുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി വാത്സല്യത്തോടെ ചെറുതായി ഒന്ന് പുഞ്ചിരിച്ചു. അദ്ദേഹം തന്റെ കുരിശിൽ തലോടിക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു, “ശരീരത്തിന് നാശം വരുത്താൻ അവൾക്ക് കഴിഞ്ഞേക്കാം, കാരണം ശരീരം നശ്വരമാണ്. എന്നാൽ ആത്മാവിനെ സ്പർശിക്കാൻ ഒരു ഇരുട്ടിനും കഴിയില്ല. പ്രകാശം ഉള്ളിടത്ത് ഇരുട്ടിന് സ്ഥാനമില്ല മക്കളേ. എന്റെയുള്ളിലെ വെളിച്ചം ഈ ലോകത്തിലെ ഏത് അന്ധകാരത്തെക്കാളും വലുതാണ്,” അദ്ദേഹം ശാന്തമായി മറുപടി നൽകി. മരണത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് ഒട്ടും ഭയമില്ലാതെ നടന്നുനീങ്ങുന്ന ആ സന്യാസി രൂപത്തെ നോക്കി ഗ്രാമവാസികൾ ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ച്, പ്രാർത്ഥനയോടെ നിന്നു.

യക്ഷിയെ തളച്ച ആത്മീയ അഗ്നി

രാത്രിയുടെ യാമങ്ങൾ കടന്നുപോയി. അതുവരെ ആഞ്ഞുവീശിയിരുന്ന കാറ്റ് പതുക്കെ നിശ്ചലമായി. പ്രകൃതി പോലും ശ്വാസമടക്കി നിൽക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി. കത്തനാർ ആ കൂറ്റൻ പാലമരത്തിന്റെ ചുവട്ടിലെത്തി. പെട്ടെന്ന് ഒരു മായാജാലം പോലെ അന്തരീക്ഷം മാറി. പാലപ്പൂവിന്റെ ഗന്ധം വല്ലാതെ രൂക്ഷമായി, ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്ന തരത്തിലായി. മുന്നിൽ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, മിന്നുന്ന പട്ടുസാരിയുടുത്ത അതിസുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീ രൂപം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ വശീകരണത്തിന്റെ അപാരമായ കാന്തശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു. അവൾ മധുരസ്വരത്തിൽ, ലോകത്തിലെ സകല സുഖങ്ങളും വാഗ്ദാനം ചെയ്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ചു. എന്നാൽ കത്തനാരുടെ കണ്ണുകൾ അതിലെ മായയെ (Illusion) കൃത്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഭൗതികമായ ഒരു പ്രലോഭനത്തിനും ആ മനസ്സിനെ ഇളക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചുണ്ടുകളിൽ പുരാതനമായ പ്രാർത്ഥനകളുടെ മന്ത്രധ്വനി ഉയർന്നു.

വശീകരണം ഈ മനുഷ്യനിൽ നടക്കില്ലെന്ന് മനസ്സിലായതോടെ അവളുടെ ഭാവം മാറി. അതുവരെ കണ്ട സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയല്ല, മറിച്ച് ഭയാനകമായ അട്ടഹാസത്തോടെ, തീതുപ്പുന്ന ചുവന്ന കണ്ണുകളും നീണ്ട കോമ്പല്ലുകളുമായി ഒരു ഭീകരരൂപമായി അവൾ കത്തനാർക്ക് നേരെ പാഞ്ഞടുത്തു. ഒരു വലിയ ചുഴലിക്കാറ്റ് പോലെ അവൾ അദ്ദേഹത്തിന് ചുറ്റും വട്ടംചുറ്റി. വലിയ മരച്ചില്ലകൾ ഒടിഞ്ഞുവീണു, പൊടിപടലങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തെ മൂടി. ഭയപ്പെടുത്താൻ അവൾ തന്റെ പരമാവധി ശക്തി ഉപയോഗിച്ച് ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ ഒരില പോലും അനങ്ങാത്തതുപോലെ, കൊടുങ്കാറ്റിലും കുലുങ്ങാത്ത വലിയൊരു പർവ്വതം പോലെ അദ്ദേഹം ഇളകാതെ നിന്നു. തന്റെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിന്റെ ഒരു കണികപോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ എവിടെയുമില്ലായിരുന്നു.

“നിന്റെ ഈ ഭയപ്പെടുത്തലുകൾ എന്നിൽ വിലപ്പോവില്ല, തിന്മയ്ക്ക് നന്മയുടെ മേൽ ഒരിക്കലും അധികാരം സ്ഥാപിക്കാനാകില്ല,” എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, തന്റെ ഊന്നുവടി നിലത്തു ശക്തമായി കുത്തി, ഉറച്ച ശബ്ദത്തിൽ കത്തനാർ ആജ്ഞാപിച്ചു. ആ ശബ്ദത്തിൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവൻ ശക്തിയും ആവാഹിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെ തോന്നി. തന്റെ ആത്മീയമായ ഇച്ഛാശക്തിക്ക് മുന്നിൽ, ആ വലിയ ഊർജ്ജത്തിന് മുന്നിൽ ആ ദുഷ്ടശക്തിക്ക് മുട്ടുകുത്തേണ്ടി വന്നു. അവളുടെ അലർച്ചകൾ ദുർബലമായി. കത്തനാർ തന്റെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന ഇരുമ്പാണികൾ എടുത്ത് മന്ത്രിച്ചൂതി, ആ യക്ഷിയെ എന്നെന്നേക്കുമായി ആ പാലമരത്തിൽ തറച്ചു ബന്ധിച്ചു. വർഷങ്ങളായി ആ നാടിനെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കിയിരുന്ന, മനുഷ്യരുടെ രക്തം ഊറ്റിക്കുടിച്ചിരുന്ന ഭയം എന്നെന്നേക്കുമായി അവിടെ അവസാനിക്കുകയായിരുന്നു.

കണ്ണിലെ ഇരുട്ടും ഉള്ളിലെ വെളിച്ചവും

കടമറ്റത്ത് കത്തനാരുടെ ഈ കഥ കേവലം കുട്ടികളെ ഉറക്കാൻ പറയുന്ന ഒരു സാധാരണ പ്രേതകഥയല്ല. സൂക്ഷ്മമായി ചിന്തിച്ചാൽ ഇതിൽ വലിയൊരു ജീവിതസത്യം ഒളിഞ്ഞുകിടപ്പുണ്ട്. എന്തായിരുന്നു ആ യക്ഷിയുടെ യഥാർത്ഥ ശക്തി? അത് ഗ്രാമവാസികളുടെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ‘ഭയം’ ആയിരുന്നു. നമ്മൾ ഭയക്കുന്തോറും നമ്മെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന കാര്യങ്ങൾ വലുതാവുകയും കൂടുതൽ ശക്തി പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കത്തനാർക്ക് എങ്ങനെയാണ് അവളെ ഇത്ര എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്? അദ്ദേഹത്തിന് യാതൊരുവിധ ഭയവും ഇല്ലായിരുന്നു എന്നതാണ് അതിന്റെ ഒരേയൊരു ഉത്തരം. ഭയം ഇല്ലാത്തൊരാളെ കീഴ്പ്പെടുത്താൻ ഒരു ദുഷ്ടശക്തിക്കും കഴിയില്ല.

ദുഷ്ടശക്തികൾ എപ്പോഴും നമ്മുടെ ദൗർബല്യങ്ങളെയും അരക്ഷിതാവസ്ഥകളെയുമാണ് ആയുധമാക്കുന്നത്. കത്തനാരുടെ ആത്മീയ കരുത്ത് എന്നത് വെറുമൊരു മാന്ത്രികവിദ്യയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസവും, സ്വയം ആർജ്ജിച്ചെടുത്ത ആത്മനിയന്ത്രണവും തന്നെയായിരുന്നു. താൻ ശരിയായ പാതയിലാണെന്ന ബോധ്യവും, ഉള്ളിലെ നന്മയുടെ വെളിച്ചവും ആകുമ്പോൾ പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ഇരുട്ടിനും നമ്മെ തോൽപ്പിക്കാനാകില്ല. യക്ഷിയെ തളയ്ക്കാൻ അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ച ഇരുമ്പാണികൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വന്തം മനസ്സിന്റെ അചഞ്ചലമായ ഇച്ഛാശക്തിയുടെ (Willpower) പ്രതീകങ്ങളാണ്. തിന്മയെ കണ്ട് ഭയന്നോടുന്നതിന് പകരം, അതിനെ കണ്ണിൽ നോക്കി നേരിടാനുള്ള ധൈര്യമാണ് ഇവിടെ വിജയിക്കുന്നത്. ആത്മീയത എന്നത് സ്വന്തം മനസ്സിനെ കീഴടക്കാനുള്ള കലയാണെന്ന് ഈ കഥ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

നമ്മുടെ കാലത്തെ കത്തനാർമാർ

ഇന്ന് നമ്മുടെ ചുറ്റും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പാലമരങ്ങളോ വലിയ കാവുകളോ അവിടെ വസിക്കുന്ന യക്ഷികളോ ഇല്ലായിരിക്കാം. എന്നാൽ ഇന്നും പല രൂപത്തിൽ, പല ഭാവങ്ങളിൽ ദുഷ്ടശക്തികൾ നമുക്കിടയിലുണ്ട്. ഡിപ്രഷൻ, ഉത്കണ്ഠ, ലഹരിയോടുള്ള ആസക്തി, സ്മാർട്ട്ഫോണുകളോടുള്ള അടിമത്തം എന്നിങ്ങനെ നമ്മുടെ മനസ്സിനെ കാർന്നുതിന്നുന്ന ആന്തരിക രാക്ഷസന്മാരാണ് ഇന്നത്തെ യക്ഷികൾ. അതുപോലെ തന്നെ സമൂഹത്തിൽ വേരുറച്ചുപോയ അഴിമതി, അനീതി, സൈബർ ആക്രമണങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക ചൂഷണം എന്നീ വ്യവസ്ഥാപിതമായ തിന്മകളും. ഇവയൊക്കെയും അജയ്യമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന, നമ്മെ നിസ്സഹായരാക്കുന്ന ആധുനിക കാലത്തെ ദുഷ്ടശക്തികളാണ്.

• ആന്തരിക പോരാട്ടങ്ങൾ: സ്വന്തം മനസ്സിനുള്ളിലെ ഇരുട്ടിനെ നേരിടാൻ കഴിയാതെ, ഡിപ്രഷനും ഉത്കണ്ഠയ്ക്കും അടിമപ്പെട്ട് പലരും ഇന്ന് തോറ്റുപോകുന്നു. തങ്ങളുടെ ഭയങ്ങളെയും, മറ്റുള്ളവർ എന്ത് വിചാരിക്കും എന്ന അരക്ഷിതാവസ്ഥകളെയും കീഴടക്കാൻ ഇന്നത്തെ മനുഷ്യർക്ക് കത്തനാരുടെ അതേ ആത്മീയ കരുത്തും ദൃഢനിശ്ചയവും ആവശ്യമാണ്.
• ആധുനിക കാലത്തെ രക്ഷകർ: നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടിനെ വെളിച്ചത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ സഹായിക്കുന്ന മനോരോഗ വിദഗ്ദ്ധരും (Mental health professionals), കൗൺസിലർമാരും, നമ്മെ വഴിനടത്തുന്ന നല്ല അധ്യാപകരും ആധുനിക കാലത്തെ കത്തനാർമാരാണ്. അവർ നമ്മുടെ ഭയങ്ങളെ നേരിടാൻ നമുക്ക് ശരിയായ ആയുധങ്ങൾ നൽകി നമ്മെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നു.
• സാമൂഹിക തിന്മകൾക്കെതിരെയുള്ള പോരാട്ടം: സമൂഹത്തിലെ അനീതികൾക്കെതിരെയും അഴിമതിക്കെതിരെയും ഒറ്റയ്ക്ക് നിന്ന് പോരാടുന്ന സാമൂഹിക പ്രവർത്തകരും, തെറ്റുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാൻ ധൈര്യം കാണിക്കുന്ന സാധാരണക്കാരും ഈ ആത്മീയ കരുത്തിന്റെ പിന്തുടർച്ചക്കാരാണ്.

ഒരു പ്രശ്നത്തിൽ നിന്നോ പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്നോ ഓടിയൊളിക്കുന്നതിന് പകരം, അതിനെ മുഖാമുഖം നേരിടാനുള്ള ധൈര്യമാണ് കടമറ്റത്ത് കത്തനാരുടെ കഥ ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം. പ്രതിസന്ധികൾക്ക് മുന്നിൽ പതറാതെ നിൽക്കുമ്പോൾ, എത്ര വലിയ ഇരുട്ടും വഴിമാറിത്തരും. അതാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മാറ്റമില്ലാത്ത നിയമം.

ഇരുട്ട് ഒരിക്കലും സ്വന്തമായി നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല; അത് കേവലം വെളിച്ചത്തിന്റെ അഭാവം മാത്രമാണ്. സ്വന്തം ഉള്ളിലെ വെളിച്ചത്തെ എപ്പോഴും ജ്വലിപ്പിച്ചു നിർത്താൻ കഴിയുന്ന ഓരോ മനുഷ്യനും ഓരോ കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ തന്നെയാണ്. നിങ്ങളുടെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഭയത്തിന്റെ, വെല്ലുവിളികളുടെ, സാമ്പത്തികമോ മാനസികമോ ആയ പ്രതിസന്ധികളുടെ യക്ഷിയോട് ഒരിറ്റ് ഭയമില്ലാതെ കണ്ണിൽ നോക്കി നിൽക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയുമോ? എങ്കിൽ തീർച്ചയായും ആ വിജയം നിങ്ങളുടേതായിരിക്കും, കാരണം അഗ്നിയിൽ കുരുത്ത പൊന്ന് തിളങ്ങുക തന്നെ ചെയ്യും; ഉള്ളിൽ ധൈര്യമുള്ളവന്റെ മുന്നിൽ വിധി പോലും ചിലപ്പോൾ വഴിമാറി നടക്കും.