ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വെണ്ണകവർച്ച: കുറുമ്പുകൾക്ക് പിന്നിലെ രഹസ്യം

വൃന്ദാവനത്തിലെ ഒരു പ്രഭാതം. കിഴക്കുനിന്നും ഇളംവെയിൽ വന്നു വീഴുന്നതേയുള്ളൂ. കാളിന്ദി നദിയിൽ നിന്നുള്ള തണുത്ത കാറ്റ് വൃന്ദാവനത്തിലെ മരച്ചില്ലകളെ തഴുകി കടന്നുപോകുന്നു. എങ്ങും പക്ഷികളുടെ കളകൂജനങ്ങളും, ഗോശാലകളിൽ നിന്നുള്ള പശുക്കളുടെ സ്നേഹം നിറഞ്ഞ കരച്ചിലും, തൈര് കടയുന്ന മരമത്തുകളുടെ താളാത്മകമായ ശബ്ദവും മാത്രം. എന്നാൽ ആ ശാന്തതയ്ക്ക് വിപരീതമായി, ഗോപികയായ പ്രഭാവതിയുടെ മുഖത്ത് വല്ലാത്തൊരു ദേഷ്യവും സങ്കടവും ഇരമ്പുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അവളുടെ കണ്ണുകൾ വിടർന്നിരുന്നു. ഉറിയിൽ ഭദ്രമായി കെട്ടിത്തൂക്കിയിരുന്ന മൺകുടം താഴെ കിടന്ന് ഉടഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിൽ നിറച്ചുവെച്ചിരുന്ന, അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് അവൾ സ്വന്തം കൈകൾ കൊണ്ട് കടഞ്ഞെടുത്ത ആ പുത്തൻ വെണ്ണയുടെ ഒരംശം പോലും ബാക്കിയില്ല. തറയിലാകെ വെണ്ണ പുരണ്ട ചെറിയ കാൽപ്പാടുകൾ പതിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിനൊപ്പം കുറെ കുരങ്ങന്മാരുടെ കാൽപ്പാടുകളും കാണാം. ആ കാൽപ്പാടുകൾ കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ അവൾക്ക് കാര്യം മനസ്സിലായി. ഇത് ആരുടെ പണിയാണെന്ന് വൃന്ദാവനത്തിൽ എല്ലാവർക്കുമറിയാം. അതെ, സാക്ഷാൽ നന്ദഗോപരുടെ ഓമനപ്പുത്രനായ കാർവർണ്ണന്റെ തന്നെ.

“ഇന്നിവനെ ഞാൻ വെറുതെ വിടില്ല, ഈ കുസൃതി അതിരുകടക്കുന്നു,” പ്രഭാവതി സ്വയം പിറുപിറുത്തു. കയ്യിൽ കരുതിയ ചെറിയൊരു വടിയുമായി അവൾ നേരെ യശോദയുടെ അടുത്തേക്ക് ദേഷ്യത്തോടെ നടന്നു. വഴിയിൽ വെച്ച് അവൾക്ക് മനസ്സിലായി, താൻ മാത്രമല്ല ഈ സങ്കടം അനുഭവിക്കുന്നത് എന്ന്. ഓരോ ദിവസവും ഓരോ ഗോപികമാരാണ് പരാതിയുമായി നന്ദഗോപരുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് എത്തുന്നത്. ലോകം മുഴുവൻ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവൻ, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ മുഴുവൻ നാഥനായവൻ, ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമത്തിലെ വെണ്ണക്കള്ളനായി (Butter Thief) മാറുന്ന മനോഹരവും എന്നാൽ വിചിത്രവുമായ കാഴ്ചയായിരുന്നു അത്.

ദേഷ്യവും ചിരിയും നിറഞ്ഞ വൃന്ദാവനം

യശോദയുടെ മുറ്റത്ത് അന്ന് പതിവിലും വലിയ തിരക്കാണ്. പരാതിക്കാരായ ഗോപികമാരുടെ വലിയൊരു കൂട്ടം തന്നെയുണ്ട് അവിടെ. ഓരോരുത്തർക്കും പറയാൻ ഓരോരോ സങ്കടങ്ങളാണ്. “യശോദെ, നീ ഈ ഉണ്ണിയെ എന്ത് പഠിപ്പിച്ചാണ് വളർത്തുന്നത്? നിന്റെ മകൻ ഇന്നെന്റെ വീട്ടിലെ വെണ്ണ മുഴുവൻ കട്ടു തിന്നു,” ഒരുവൾ ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു. “വെണ്ണ തിന്നത് മാത്രമല്ല യശോദെ, എന്റെ വീട്ടിലെ ഏറ്റവും വിലപിടിപ്പുള്ള കുടം മുഴുവൻ അവൻ എറിഞ്ഞുടച്ചു. ചോദിക്കാൻ ചെന്നപ്പോൾ അവൻ എന്നെ നോക്കി കൊഞ്ഞനം കുത്തുന്നു,” മറ്റൊരുവളുടെ സങ്കടം അതിലും വലുതായിരുന്നു. ഗോപികമാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് യശോദയ്ക്ക് വല്ലാത്ത നാണക്കേടും ദേഷ്യവും തോന്നി. അവൾ ദേഷ്യത്തോടെ കണ്ണനെ നോക്കി.

എന്നാൽ ആ കാഴ്ച ആരുടെയും ഹൃദയം അലിയിക്കുന്നതായിരുന്നു. മുഖത്തും ചുണ്ടിലും നെഞ്ചിലുമെല്ലാം മുഴുവൻ വെണ്ണ പുരണ്ടിട്ടും, ഒന്നുമറിയാത്തതുപോലെ, വലിയ കണ്ണുകൾ ഉരുട്ടി നിഷ്കളങ്കനായി നിൽക്കുന്ന ആ കുഞ്ഞിനെ കണ്ടപ്പോൾ യശോദയുടെ ദേഷ്യം പകുതിയായി കുറഞ്ഞു. അവൻ പതുക്കെ അമ്മയുടെ അടുത്തേക്ക് നടന്നുവന്നു. “അമ്മേ, ഞാൻ കട്ടിട്ടില്ല… ഈ ഗോപികമാർ വെറുതെ നുണ പറയുന്നതാണ്. നോക്കൂ എന്റെ കൈകളിൽ ഒന്നുമില്ലല്ലോ,” എന്ന് കൊഞ്ചലോടെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൻ യശോദയെ ഇറുകെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. ആ സ്പർശനത്തിൽ അവളുടെ കോപം മഞ്ഞുപോലെ ഉരുകിത്തുടങ്ങി.

ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വെണ്ണകവർച്ച വെറുമൊരു മോഷണമായിരുന്നില്ല, അതൊരു വലിയ കലയായിരുന്നു. ഗോപകുമാരന്മാരായ കൂട്ടുകാരുടെ തോളിൽ കയറി നിന്ന്, ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള ഉറിയിൽ അവൻ അനായാസം എത്തും. എന്നിട്ട് താൻ കുറച്ച് കഴിച്ച ശേഷം ബാക്കിയുള്ളത് കൂട്ടുകാർക്കും അവിടെയുള്ള കുരങ്ങന്മാർക്കും വാരിക്കോരി വീതിച്ചു നൽകും. ആരെങ്കിലും പിടിക്കാൻ വന്നാൽ അവരുടെ മുഖത്ത് നോക്കി ഒരു പ്രത്യേക ചിരിയുണ്ട്. ആ കുസൃതിച്ചിരിയിൽ സകല കോപവും അലിഞ്ഞില്ലാതാകും. എങ്കിലും ഒരു ദിവസം യശോദ ഉറപ്പിച്ചു തീരുമാനിച്ചു, ഇവനെ ഇങ്ങനെ വിട്ടാൽ ശരിയാകില്ല; ഒരു പാഠം പഠിപ്പിക്കണം. തൈര് കടയുന്നതിനിടയിൽ അവിടെ വന്ന കണ്ണൻ, അമ്മയുടെ ശ്രദ്ധ തിരിക്കാനായി മത്ത് (Churning rod) പിടിച്ച് വലിക്കുകയും തൈര് കുടം ഉടയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. തറയിലാകെ തൈര് പരന്നൊഴുകി. അതിൽ ചവിട്ടി വഴുതിവീഴാൻ പോയ യശോദയ്ക്ക് കടുത്ത ദേഷ്യം വന്നു. അവൾ ഒരു വടിയെടുത്ത് അവനെ ഓടിച്ചു.

ഉരലിൽ ബന്ധിച്ച കുറുമ്പും ദാമോദരനും

ജഗന്നാഥനായ ഭഗവാൻ, പ്രപഞ്ചങ്ങളെല്ലാം തന്റെ ഉള്ളിൽ ഒളിപ്പിച്ചവൻ, ഒരു ചെറിയ വടിയും പിടിച്ച് ഓടുന്ന അമ്മയെ ഭയന്ന് മുറ്റത്തുകൂടി മുന്നിൽ ഓടുകയാണ്. അവന്റെ കാലിലെ ചിലങ്കകൾ കിലുകിലാ ശബ്ദമുണ്ടാക്കി. ഒടുവിൽ വിയർത്തു തളർന്ന യശോദ അവനെ പിടികൂടി. അവൾ ശ്വാസം മുട്ടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ശിക്ഷയായി അവനെ മുറ്റത്തെ വലിയൊരു മര ഉരലിൽ കെട്ടിയിടാൻ അവൾ തീരുമാനിച്ചു. ഒരു ചെറിയ കയറെടുത്ത് അവൾ കണ്ണന്റെ അരയിലൂടെ ചുറ്റി. എന്നാൽ അത്ഭുതമെന്നു പറയട്ടെ, കെട്ടാൻ നോക്കുമ്പോൾ കയറിന് രണ്ടംഗുലം (രണ്ടു വിരലിന്റെ) നീളക്കുറവ്. അവൾ വേഗം അകത്തുപോയി മറ്റൊരു കയറെടുത്ത് അതിനോട് കൂട്ടിക്കെട്ടി. അപ്പോഴും രണ്ടംഗുലം കുറവ്.

യശോദയ്ക്ക് വാശിയായി. അവൾ അയൽപക്കത്തുള്ള ഗോപികമാരോട് കയറുകൾ കൊണ്ടുവരാൻ പറഞ്ഞു. വീട്ടിലുള്ളതും നാട്ടിലുള്ളതുമായ കയറുകളെല്ലാം കൂട്ടിക്കെട്ടിയിട്ടും ആ ചെറിയ കുഞ്ഞിന്റെ അരയിൽ കെട്ടാൻ അത് മതിയായില്ല. ഗോപികമാർ പരസ്പരം നോക്കി അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അനന്തമായ ബ്രഹ്മത്തെ, അതിരുകളില്ലാത്ത പരമാത്മാവിനെ ബന്ധിക്കാൻ ഈ ഭൂമിയിലെ ഏതു കയറിനാണ് സാധിക്കുക?

ഒടുവിൽ വിയർത്തു തളർന്ന്, നിസ്സഹായയായി നിൽക്കുന്ന അമ്മയെ കണ്ട് അവന് വല്ലാത്ത സങ്കടമായി. തന്റെ ഭക്തയുടെ, തന്റെ അമ്മയുടെ നിർമ്മലമായ സ്നേഹത്തിന് മുന്നിൽ തോറ്റുകൊടുക്കാൻ അവൻ തീരുമാനിച്ചു. അവൻ തന്നെത്തന്നെ ബന്ധിക്കാൻ യശോദയെ അനുവദിച്ചു. അങ്ങനെ പെട്ടെന്ന് ആ കയർ അവന്റെ അരയിൽ കൃത്യമായി മുറുകി. അങ്ങനെ അവൻ ‘ദാമോദരൻ’ (ഉദരത്തിൽ കയറു കൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവൻ) ആയി മാറി. അവനെ ആ ഭാരമേറിയ ഉരലിൽ കെട്ടിയിട്ട്, ഇനി എങ്ങോട്ടും പോകില്ലെന്ന വിശ്വാസത്തിൽ യശോദ അകത്തേക്ക് പോയി.

ശാപമോക്ഷത്തിന്റെ മഹാശബ്ദം

അമ്മ അകത്തേക്ക് പോയതും കണ്ണൻ മെല്ലെ മുറ്റത്തുകൂടി ഇഴയാൻ തുടങ്ങി. അവന്റെ അരയിൽ കെട്ടിയ കയറിന്റെ മറ്റേ അറ്റം ആ വലിയ മര ഉരലിലായിരുന്നു. മുറ്റത്തിന്റെ അതിരിൽ ആകാശത്തോളം ഉയർന്നു നിൽക്കുന്ന വലിയ രണ്ട് യമളാർജ്ജുന മരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. വർഷങ്ങളുടെ പഴക്കമുള്ള, വലിയ ശാഖകളുള്ള കൂറ്റൻ മരങ്ങൾ. അതിനിടയിലൂടെ കണ്ണൻ പതുക്കെ കടന്നുപോയി. എന്നാൽ പിന്നിലെ ഉരൽ ആ മരങ്ങൾക്കിടയിൽ കുടുങ്ങി. ആ ചെറിയ കുഞ്ഞ്, പ്രപഞ്ചത്തെ മുഴുവൻ ചലിപ്പിക്കുന്നവൻ, സർവ്വശക്തിയുമെടുത്ത് മുന്നോട്ട് ഒന്ന് വലിച്ചു.

ഭൂമി കുലുങ്ങുന്ന വലിയൊരു ശബ്ദത്തോടെ, വേരുകൾ അറ്റുപോയി ആ കൂറ്റൻ മരങ്ങൾ കടപുഴകി താഴേക്ക് വീണു. ആകാശത്തേക്ക് വലിയൊരു പൊടിപടലം ഉയർന്നു. പക്ഷികൾ ഭയന്ന് ചിലച്ചുകൊണ്ട് പറന്നകന്നു. ആ മരങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് നിന്നും അതിതീവ്രമായ പ്രകാശം വമിക്കുന്ന രണ്ട് ദിവ്യ ദേവരൂപങ്ങൾ പുറത്തുവന്നു. സാക്ഷാൽ കുബേരന്റെ പുത്രന്മാരായ നളകൂബരനും മണിഗ്രീവനുമായിരുന്നു അവർ. അഹങ്കാരവും സമ്പത്തിന്റെ ഗർവ്വും മദ്യപാനവും കാരണം, ഒരിക്കൽ നാരദമുനി നൽകിയ ശാപത്താൽ മരങ്ങളായി മാറിയ അവർ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഈയൊരു നിമിഷത്തിനായി, ഭഗവാന്റെ സ്പർശനത്തിനായി കാത്തിരിക്കുകയായിരുന്നു. അവർ കണ്ണുനീരോടെ ഭഗവാനെ വണങ്ങി, സ്തുതിഗീതങ്ങൾ പാടി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. ഇടിമുഴക്കം പോലെയുള്ള വലിയ ശബ്ദം കേട്ട് ഭയന്നോടിവന്ന യശോദയും നന്ദഗോപരും കാണുന്നത്, മറിഞ്ഞുവീണ കൂറ്റൻ മരങ്ങൾക്കിടയിൽ, പൊടിപിടിച്ച ശരീരത്തോടെ നിഷ്കളങ്കമായി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഇരിക്കുന്ന ഉണ്ണിക്കണ്ണനെയാണ്.

ഹൃദയത്തിലെ വെണ്ണയും അഹങ്കാരത്തിന്റെ കുടവും

എന്തുകൊണ്ടാണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നാഥനായ ഭഗവാൻ വെണ്ണ കട്ടെടുക്കുന്നവനായി മാറിയത്? വെറുമൊരു കുട്ടിക്കളിക്ക് അപ്പുറം, വളരെ ആഴത്തിലുള്ള വലിയൊരു ആത്മീയ തത്ത്വം ഈ കഥയിലുണ്ട്. സാധാരണ പാലിൽ നിന്നും വെണ്ണയുണ്ടാകുന്ന പ്രക്രിയ നമ്മുടെ മനുഷ്യന്റെ ജീവിതയാത്രയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. പാൽ തിളപ്പിച്ച് (ജീവിതത്തിലെ കടുത്ത അനുഭവങ്ങളും കഷ്ടപ്പാടുകളും), അതിനെ തണുപ്പിച്ച്, ഉറയൊഴിച്ച് (വിശ്വാസം എന്ന ബീജം), ഭക്തിയാകുന്ന മത്തുകൊണ്ട് നിരന്തരം കടയുമ്പോഴാണ് നവനീതം (വെണ്ണ) ഉണ്ടാകുന്നത്. ഈ വെണ്ണ ജീവാത്മാവിന്റെ ഏറ്റവും പരിശുദ്ധമായ സ്നേഹവും, ജ്ഞാനവും, അർപ്പണബോധവുമാണ്.

ഗോപികമാർ അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് ഈ വെണ്ണ ഉണ്ടാക്കിയെങ്കിലും, അത് ഭഗവാന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം തങ്ങളുടെ വീടുകളിലെ മൺകുടങ്ങളിൽ സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചു. ഈ മൺകുടം മനുഷ്യന്റെ അഹങ്കാരത്തെയും (Ego), ശരീരബോധത്തെയുമാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്. ‘ഇതെന്റെ സമ്പത്താണ്, ഇതെന്റെ അറിവാണ്, ഇതെന്റെ നേട്ടമാണ്’ എന്ന് നമ്മൾ അഹങ്കാരത്തിന്റെ കുടത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചുവെക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ ഒരു കള്ളനായി വന്ന് ആ കുടം ഉടയ്ക്കുന്നു. വെണ്ണ എന്നത് ഈശ്വരന് മാത്രം അവകാശപ്പെട്ടതാണ്. അഹങ്കാരത്തിന്റെ കുടം ഉടയുമ്പോൾ മാത്രമേ ഉള്ളിലെ പരിശുദ്ധമായ വെണ്ണ (ആത്മാവ്) സ്വതന്ത്രമാകുന്നുള്ളൂ.

കണ്ണൻ എന്തിനാണ് ഈ വിലപിടിപ്പുള്ള വെണ്ണ കുരങ്ങന്മാർക്ക് കൊടുത്തത്? കുരങ്ങുകൾ മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥിരമായ മനസ്സിനെയും, എപ്പോഴും അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയുമാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. അഹങ്കാരം തകർത്ത് ലഭിക്കുന്ന ദിവ്യമായ ജ്ഞാനവും സ്നേഹവും, അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന ആ മനസ്സിലേക്ക് നൽകുമ്പോൾ ആ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പോലും ശാന്തമാകുന്നു. യശോദയുടെ കയർ രണ്ടംഗുലം കുറഞ്ഞതിനും വലിയൊരു അർത്ഥമുണ്ട്. അതിലെ ഒരു വിരൽ മനുഷ്യന്റെ ‘പരിശ്രമ’ത്തെയും (Self-effort), രണ്ടാമത്തെ വിരൽ ഈശ്വരന്റെ ‘അനുഗ്രഹ’ത്തെയുമാണ് (Divine grace) കാണിക്കുന്നത്. അഹങ്കാരം കൊണ്ട് നിങ്ങൾ എത്ര കഠിനമായി ശ്രമിച്ചാലും ഈശ്വരനെ ബന്ധിക്കാൻ കഴിയില്ല, അതിന് നിരുപാധികവും നിർമ്മലവുമായ സ്നേഹവും ഈശ്വരാനുഗ്രഹവും കൂടെ വേണം.

അറിവിന്റെ കുടമുടയ്ക്കുന്ന പുതിയ കാലം

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള ഈ കഥയ്ക്ക് ഇന്നത്തെ കാലത്ത് എന്താണ് പ്രസക്തി എന്ന് പലരും ചിന്തിച്ചേക്കാം. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ ലോകത്തേക്ക് ഒന്ന് സൂക്ഷിച്ചു കണ്ണോടിച്ചാൽ നമുക്കത് വ്യക്തമായി മനസ്സിലാകും. സമ്പത്തും അറിവും അധികാരവും ചിലരുടെ മാത്രം കൈകളിൽ, അവരുടെ സുരക്ഷിതമായ ‘കുടങ്ങളിൽ’ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു കാലമാണിത്. ഈ കുടങ്ങൾ ഉടയ്ക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്, അതിലെ വെണ്ണ എല്ലാവർക്കുമായി പങ്കുവെക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.

പുതിയ കാലത്തെ വ്യവസായങ്ങളിലും സാങ്കേതികവിദ്യയിലും ഇത്തരം ‘വെണ്ണക്കള്ളന്മാരെ’ (Disruptors) നമുക്ക് കാണാം. അറിവുകൾ ലോകത്തുള്ള എല്ലാവർക്കും സ്വന്തമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ് അവർ. അവരുടെ ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ നോക്കുക:

• ഓപ്പൺ സോഴ്സ് (Open Source) മുന്നേറ്റങ്ങൾ: വലിയ കോർപ്പറേറ്റുകൾ ലക്ഷങ്ങൾ വിലയിട്ട് കുടങ്ങളിൽ അടച്ചുവെച്ചിരുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും അറിവുകളും, ചിലർ വന്ന് തകർത്ത് സാധാരണക്കാർക്ക് (കുരങ്ങന്മാർക്ക്) തികച്ചും സൗജന്യമായി നൽകി.
• വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ വിപ്ലവം: പണ്ട് വിലപിടിപ്പുള്ള സർവ്വകലാശാലകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന അറിവുകൾ, ഇന്ന് ഇന്റർനെറ്റിലൂടെയും സ്വതന്ത്ര പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൂടെയും ലോകത്തെല്ലായിടത്തും ലഭ്യമാക്കുന്നവരും ഈ വെണ്ണക്കള്ളന്മാരുടെ പിന്മുറക്കാരാണ്.
• വൈദ്യശാസ്ത്ര ഗവേഷണങ്ങൾ: ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള മരുന്നുകളുടെ ഫോർമുലകൾ പേറ്റന്റുകളുടെ രൂപത്തിൽ അടച്ചുവെക്കാതെ, മനുഷ്യനന്മയ്ക്കായി തുറന്നുകൊടുക്കുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഈ കുസൃതിക്കാരുടെ ഗണത്തിൽ വരും.

നേതൃത്വത്തിലും (Leadership) ഈ തത്ത്വം ബാധകമാണ്. ഒരു നല്ല ലീഡർ ഒരിക്കലും വിവരങ്ങളും അധികാരവും തന്നിൽ മാത്രം ഒതുക്കി വെക്കില്ല. പഴയകാലത്തെ അനാവശ്യമായ ചിട്ടവട്ടങ്ങളും, അധികാര ശ്രേണികളും സിസ്റ്റങ്ങളും (പഴയ മൺകുടങ്ങൾ) ഉടച്ചുകളഞ്ഞ്, അതിലെ നന്മയും പുരോഗതിയും താഴെത്തട്ടിലുള്ള എല്ലാവരിലേക്കും എത്തിക്കാൻ അവർ ധൈര്യം കാണിക്കും. വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നവരെല്ലാം ഒരുതരം ‘ദിവ്യമായ കുസൃതി’ (Divine Mischief) കാണിക്കുന്നവരാണ്. അവർ അഹങ്കാരത്തിന്റെ അടഞ്ഞ വാതിലുകൾ തകർത്ത്, അറിവിന്റെയും സമ്പത്തിന്റെയും വെണ്ണ എല്ലാവർക്കുമായി യാതൊരു സ്വാർത്ഥതയുമില്ലാതെ പങ്കുവെക്കുന്നു.

ജീവിതത്തിൽ നാം ഓരോരുത്തരും ശാന്തമായിരുന്ന് ചിന്തിക്കേണ്ടത് ഇതാണ്: നമ്മൾ എന്താണ് ലോകത്തിൽ നിന്നും ഒളിപ്പിച്ചുവെക്കുന്നത്? നമ്മുടെ സ്നേഹവും, അറിവും, സമ്പത്തും അഹങ്കാരത്തിന്റെ കുടങ്ങളിൽ അടച്ചുവെച്ച്, ഇരുട്ടിൽ ആരെയും കാണിക്കാതെ നമ്മൾ സൂക്ഷിക്കുകയാണോ? എങ്കിൽ ഓർക്കുക, കാലവും വിധിയും ആരെയും വെറുതെ വിടില്ല. ഒരുനാൾ ആ കുടങ്ങളെ എന്നെങ്കിലും തകർത്തുകളയും. അതിനുമുമ്പ്, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ഏറ്റവും നല്ല നവനീതം, ആ വെണ്ണ, ചുറ്റുമുള്ളവർക്കും പരമാത്മാവിനുമായി നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, സന്തോഷത്തോടെ പകുത്തുനൽകുക. ഉടയാൻ വേണ്ടി മാത്രം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ് അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഓരോ മൺകുടവും, എന്നാൽ അതിനുള്ളിലെ വെണ്ണയുടെ മാധുര്യം പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറയേണ്ടതാണ്. ആ മാധുര്യം പങ്കുവെക്കുമ്പോഴാണ് നമ്മുടെ ജീവിതം യഥാർത്ഥത്തിൽ സാർത്ഥകമാകുന്നത്.