ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ കുത്തക: ആരാധകരെ പിഴിഞ്ഞതിന് കനത്ത തിരിച്ചടി

ഒരു സംഗീത പരിപാടിയുടെയോ സ്റ്റേജ് ഷോയുടെയോ ടിക്കറ്റ് ഓൺലൈനായി വാങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ടോ? എങ്കിൽ ടിക്കറ്റ് വിലയുടെ കൂടെ വരുന്ന ഭീമമായ ‘ഫീസ്’ കണ്ട് അമ്പരന്നിട്ടുണ്ടാവാം. വർഷങ്ങളായി ആരാധകരുടെ പോക്കറ്റ് കാലിയാക്കിയ ഈ ഏർപ്പാടിന് കനത്ത പ്രഹരമേൽപ്പിക്കുന്ന ഒരു സുപ്രധാന വിധിയാണ് അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് വരുന്നത്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ടിക്കറ്റ് വിതരണക്കാരായ ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്ററും അതിന്റെ മാതൃ കമ്പനിയായ ലൈവ് നേഷനും നിയമവിരുദ്ധമായ കുത്തക സ്ഥാപിച്ചു എന്ന് ഒരു ഫെഡറൽ കോടതി ജൂറി കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു.

ആരാധകരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇതൊരു വലിയ വിജയമാണ്. അഞ്ചാഴ്ച നീണ്ട വിചാരണയ്ക്കൊടുവിലാണ് ഈ കണ്ണുതുറപ്പിക്കുന്ന വിധി വന്നിരിക്കുന്നത്. രാജ്യത്തെ പ്രധാന സംഗീത വേദികളിലെ ടിക്കറ്റ് വിൽപ്പനയിൽ ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ കുത്തക നിലനിർത്തുന്നുവെന്നും, വലിയ ആംഫിതിയേറ്ററുകളുടെ വിപണി ലൈവ് നേഷൻ അടക്കിവാഴുന്നുവെന്നും ജൂറി സംശയലേശമന്യേ വിധിയെഴുതി.

എന്താണ് കോടതിയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ?

ന്യൂയോർക്ക് അറ്റോർണി ജനറലിന്റെ ഓഫീസ് പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, കേവലം ടിക്കറ്റ് വിൽപ്പനയിലെ ആധിപത്യം മാത്രമല്ല ഇവിടെ വിചാരണ ചെയ്യപ്പെട്ടത്. ലൈവ് നേഷൻ-ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ സഖ്യം വിനോദ വ്യവസായത്തെ എങ്ങനെയാണ് ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്നതെന്ന് വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ ഇവയാണ്:

• ടിക്കറ്റിംഗ് രംഗത്തെ കുത്തക: രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ സംഗീത വേദികളിലെല്ലാം ടിക്കറ്റ് വിൽക്കാനുള്ള അവകാശം ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ നിയമവിരുദ്ധമായി നിലനിർത്തുന്നു. ഇത് മറ്റ് കമ്പനികൾക്ക് അവസരം നിഷേധിക്കുന്നു.
• വേദികളിലെ ആധിപത്യം: വലിയ സംഗീത പരിപാടികൾ നടത്താൻ സൗകര്യമുള്ള ആംഫിതിയേറ്ററുകളുടെ വിപണിയിൽ ലൈവ് നേഷന് കുത്തകയുണ്ട്. ഇത് കലാകാരന്മാർക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നു.
• അന്യായമായ നിബന്ധനകൾ: ലൈവ് നേഷന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള വേദികളിൽ പരിപാടി അവതരിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ, കലാകാരന്മാർ അവരുടെ തന്നെ ഇവന്റ് പ്രൊമോഷൻ സേവനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണമെന്ന് കമ്പനി നിർബന്ധിക്കുന്നു. ഇത് തികച്ചും നിയമവിരുദ്ധമാണ്.
• ആരാധകരെ പിഴിയുന്നു: ഈ കുത്തകയുടെയെല്ലാം ദുരിതം പേറുന്നത് സാധാരണക്കാരായ ആരാധകരാണ്. രാജ്യത്തുടനീളം ടിക്കറ്റുകൾക്ക് അമിതവില ഈടാക്കാൻ ഈ സാഹചര്യം കമ്പനിയെ സഹായിച്ചു.

വിചാരണക്കിടെ പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ ഞെട്ടിക്കുന്നതായിരുന്നു. ടിക്കറ്റ് വാങ്ങുന്നവരെ എങ്ങനെയാണ് കൊള്ളയടിക്കുന്നതെന്ന് വീമ്പിളക്കുന്ന ഒരു ലൈവ് നേഷൻ റീജിയണൽ ഡയറക്ടറുടെ സംഭാഷണങ്ങൾ വരെ കോടതിയിൽ തെളിവായി ഹാജരാക്കപ്പെട്ടു. പാർക്കിംഗ് പോലുള്ള ചെറിയ സൗകര്യങ്ങൾക്ക് പോലും വലിയ ഫീസ് ഈടാക്കി “അവരെ പച്ചയ്ക്ക് കൊള്ളയടിക്കുകയാണ്” എന്നായിരുന്നു അയാളുടെ പ്രയോഗം.

നഷ്ടപരിഹാരം കോടികൾ, പക്ഷെ അതിലും വലുത്…

വിധി പ്രകാരം, ഓരോ ടിക്കറ്റിനും ഏകദേശം 1.72 ഡോളർ (ഏകദേശം 140 ഇന്ത്യൻ രൂപ) വീതം ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ ഉപഭോക്താക്കളിൽ നിന്ന് അധികമായി ഈടാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ജൂറി കണ്ടെത്തി. ഇത് കേൾക്കുമ്പോൾ നിസ്സാരമായി തോന്നാമെങ്കിലും, ലക്ഷക്കണക്കിന് ടിക്കറ്റുകൾ വിൽക്കുന്ന ഒരു ഭീമൻ കമ്പനിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ നഷ്ടപരിഹാരത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം.

എന്നാൽ സാമ്പത്തികമായ നഷ്ടപരിഹാരത്തേക്കാൾ ലൈവ് നേഷനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നത് മറ്റൊരു സാധ്യതയാണ്. ഈ ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്റർ കുത്തക അവസാനിപ്പിക്കാൻ കമ്പനിയെ വിഭജിക്കാൻ കോടതി ഉത്തരവിടുമോ എന്നതാണ് ഇപ്പോൾ ഉയരുന്ന പ്രധാന ചോദ്യം. 25 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം വാർഷിക വരുമാനമുള്ള ഒരു കമ്പനിക്ക് ഏതാനും കോടികളുടെ പിഴ വലിയ തിരിച്ചടിയല്ല. എന്നാൽ ലൈവ് നേഷനിൽ നിന്ന് ടിക്കറ്റ്മാസ്റ്ററിനെ വേർപെടുത്താൻ (divest) കോടതി ഉത്തരവിട്ടാൽ അത് വിനോദ വ്യവസായത്തിന്റെ ഘടനയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കും.

രാഷ്ട്രീയക്കളികളെ അതിജീവിച്ച സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പോരാട്ടം

ഈ കേസിന്റെ നാൾവഴികൾ ഒരു സിനിമയെ വെല്ലുന്നതാണ്. ബൈഡൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ കാലത്ത് ഫെഡറൽ സർക്കാരും നിരവധി സംസ്ഥാനങ്ങളും ചേർന്നാണ് കേസ് ഫയൽ ചെയ്തത്. എന്നാൽ വിചാരണ പുരോഗമിക്കുന്നതിനിടെ, ട്രംപ് ഭരണകൂടം അപ്രതീക്ഷിതമായി കേസിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയും ലൈവ് നേഷനുമായി ഒരു ഒത്തുതീർപ്പിലെത്തുകയും ചെയ്തു. ഇത് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയായി.

“ട്രംപ് ഭരണകൂടം പോരാട്ടം ഉപേക്ഷിച്ച് ഈ കമ്പനികളെ എളുപ്പത്തിൽ രക്ഷപ്പെടാൻ അനുവദിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു,” അരിസോണ അറ്റോർണി ജനറൽ ക്രിസ് മെയ്സ് പറഞ്ഞു. “എന്നാൽ ഞങ്ങൾ പിന്മാറിയില്ല. ഈ നിയമവിരുദ്ധ കുത്തക കാരണം പണം നഷ്ടപ്പെട്ട ഓരോ പൗരനും വേണ്ടി ഞങ്ങൾ പോരാട്ടം തുടർന്നു, അവസാനം ഞങ്ങൾ വിജയിച്ചു.”

കേന്ദ്രസർക്കാർ കൈവിട്ടിട്ടും ന്യൂയോർക്ക്, കാലിഫോർണിയ, അരിസോണ, ടെക്സസ് തുടങ്ങിയ 33 സംസ്ഥാനങ്ങളും ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ഓഫ് കൊളംബിയയും കേസ് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോവുകയായിരുന്നു. അവരുടെ ഉറച്ച നിലപാടാണ് ചരിത്രപരമായ ഈ വിധിക്ക് കാരണമായത്. ഈ വിജയം കുത്തകകൾക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ (Antitrust enforcement) സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് എത്രത്തോളം നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കാനാകും എന്നതിന്റെ തെളിവായി മാറി.

ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?

ജൂറിയുടെ വിധി വന്നെങ്കിലും അന്തിമ നടപടികൾ തീരുമാനിക്കുന്നത് ജഡ്ജി അരുൺ സുബ്രഹ്മണ്യൻ ആണ്. നഷ്ടപരിഹാരത്തുക, കമ്പനി വിഭജനം പോലുള്ള ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വരും നാളുകളിൽ വ്യക്തമാകും. എന്തുതന്നെയായാലും, ഈ വിധി ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിനോദ വ്യവസായത്തിന് ഒരു താക്കീതാണ്.

തങ്ങളുടെ വിപണിയിലെ ആധിപത്യം ഉപയോഗിച്ച് ഉപഭോക്താക്കളെയും കലാകാരന്മാരെയും ഒരുപോലെ ചൂഷണം ചെയ്യാമെന്ന ധാരണ ഇതോടെ അവസാനിക്കുകയാണ്. അമേരിക്കയിലെ ഈ വിധി, ഇന്ത്യയിലടക്കമുള്ള വിപണികളിൽ ഓൺലൈൻ ടിക്കറ്റിംഗ് രംഗത്തും മറ്റും നിലനിൽക്കുന്ന സമാനമായ കുത്തകകൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താൻ ഉപഭോക്താക്കൾക്കും അധികാരികൾക്കും പ്രചോദനമായേക്കാം. ആരാധകരുടെ ആവേശം മുതലെടുത്ത് കമ്പനികൾ നടത്തുന്ന ഈ ‘പകൽക്കൊള്ള’യ്ക്ക് ഒരു അന്ത്യമുണ്ടാകുമോ എന്ന് കാത്തിരുന്ന് കാണാം.