മഹാബലി: നന്മ അധികമായപ്പോൾ ദേവന്മാർ ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തിയ നീതിമാന്റെ കഥ

നർമ്മദാ നദിയുടെ തീരത്ത് യാഗാഗ്നിയുടെ സുവർണ്ണ ജ്വാലകൾ കാറ്റിൽ നൃത്തം വെക്കുകയാണ്. എരിയുന്ന നെയ്യും ചന്ദനവും പ്രപഞ്ചമാകെ സുഗന്ധം പരത്തുന്നു. വേദമന്ത്രങ്ങളുടെ അലയൊലികൾ നദീതീരത്തെ പ്രകമ്പനം കൊള്ളിക്കുന്ന ആ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, നൂറാമത്തെ അശ്വമേധയാഗം പൂർത്തിയാക്കാൻ പോകുന്ന അസുരചക്രവർത്തിയുടെ മുഖത്ത് അഹങ്കാരത്തിന്റെയോ വിജയത്തിന്റെയോ ഗർവ്വില്ല; മറിച്ച് സകലതും പ്രപഞ്ചത്തിന് സമർപ്പിക്കുന്നവന്റെ അങ്ങേയറ്റത്തെ ശാന്തത മാത്രം. അപ്പോഴാണ് ആൾക്കൂട്ടത്തിനിടയിലൂടെ, സൂര്യനെപ്പോലെ തേജസ്വിയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണബാലൻ യാഗശാലയിലേക്ക് കടന്നുവന്നത്. വാമനൻ എന്നായിരുന്നു ആ കുട്ടിയുടെ പേര്. കൈയിലൊരു ഓലക്കുടയും കമണ്ഡലുവുമായി നിൽക്കുന്ന ആ കൊച്ചുകുട്ടിയുടെ മുഖത്തെ വശ്യത കണ്ട് ചക്രവർത്തി തന്റെ രത്നഖചിതമായ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്നിറങ്ങിവന്നു.

“എന്ത് ദാനമാണ് കുട്ടിക്ക് വേണ്ടത്? ചോദിച്ചോളൂ… സ്വർണ്ണമോ, ഗോക്കളോ, വിശാലമായ ഗ്രാമങ്ങളോ? എന്തുവേണമെങ്കിലും ഈ മഹാബലി നൽകാം,” ചക്രവർത്തിയുടെ വാക്കുകളിൽ ഒരു പിതാവിന്റെ വാത്സല്യമുണ്ടായിരുന്നു. “എനിക്ക് വലിയ സമ്പത്തൊന്നും വേണ്ട രാജാവേ, ഇരിക്കാനും കിടക്കാനും എന്റേതായൊരിടം വേണം. അതിനായി എന്റെ കാലടിയളവിൽ മൂന്നടി മണ്ണ് മാത്രം മതി,” ബാലൻ തികഞ്ഞ ശാന്തതയോടെ മറുപടി നൽകി. ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ആ നിസ്സാരമായ ദാനം നൽകാൻ ചക്രവർത്തി ജലപാത്രം കൈയിലെടുത്ത ആ നിമിഷം, സദസ്സിലിരുന്ന കുലഗുരു ശുക്രാചാര്യർ പരിഭ്രാന്തിയോടെ വിളിച്ചുപറഞ്ഞു: “മഹാബലീ, നിർത്തുക! ഈ വന്നിരിക്കുന്നത് സാധാരണക്കാരനല്ല, നിന്നെ ഇല്ലാതാക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്ന സാക്ഷാൽ മഹാവിഷ്ണുവാണ്. ഈ ദാനം നൽകരുത്! ഇത് നിന്റെ സർവ്വനാശത്തിന് കാരണമാകും!”

ജലപാത്രത്തിൽ നിന്ന് വീഴാൻ വിതുമ്പുന്ന വെള്ളത്തുള്ളിപോലെ കാലം ഒരു നിമിഷം നിശ്ചലമായി. കാറ്റടിക്കുന്നത് നിന്നു, യാഗാഗ്നിയിലെ ജ്വാലകൾ പോലും അനങ്ങാതായി. തന്റെ സർവ്വനാശമാണ് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നതെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ആ നിമിഷത്തിലും മഹാബലി എന്ന ചക്രവർത്തിയുടെ ചുണ്ടിൽ ഒരു പുഞ്ചിരി വിടർന്നു. ഒരു ചക്രവർത്തിയുടെ കടമയും ഭക്തന്റെ സമർപ്പണവും ആ പുഞ്ചിരിയിൽ നിറഞ്ഞുനിന്നിരുന്നു.

സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ സിംഹാസനങ്ങളെ വിറപ്പിച്ച ധർമ്മം

മഹാബലിയുടെ കഥ കേവലം തലമുറകൾ കൈമാറിവന്ന ഒരു ഐതിഹ്യമല്ല; അതൊരു ഭരണാധികാരിയുടെയും അയാളുടെ പ്രജകളുടെയും സമാനതകളില്ലാത്ത സ്നേഹത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്. പ്രഹ്ലാദന്റെ പേരക്കുട്ടിയായ മഹാബലി ഒരു അസുരനായിരുന്നു. പുരാണങ്ങളിൽ അസുരന്മാർ എപ്പോഴും ക്രൂരന്മാരായ വില്ലന്മാരാണ്. എന്നാൽ ഈ അസുരചക്രവർത്തിയുടെ ഭരണത്തിൽ കീഴിൽ ഒരു നാട് മുഴുവൻ സ്വർഗ്ഗത്തെക്കാൾ സുന്ദരമായി മാറി. “മാവേലി നാടുവാണീടും കാലം മാനുഷരെല്ലാരും ഒന്നുപോലെ…” എന്ന വരികൾ കേവലം ഒരു പാട്ടായിരുന്നില്ല, അതൊരു ചരിത്രസത്യമായിരുന്നു.

ആ നാട്ടിൽ കള്ളവും ചതിയുമില്ലായിരുന്നു. എങ്ങും സമൃദ്ധി മാത്രം. വയലുകളിൽ പൊന്നുവിളഞ്ഞു, മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിൽ സ്നേഹവും. ആളുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ വീടുകൾക്ക് പൂട്ടിടേണ്ടി വന്നില്ല. കള്ളപ്പറയും ചെറുനാഴിയും എന്ന വാക്കുപോലും ജനങ്ങൾ മറന്നു. അസുരനാണെങ്കിലും ധർമ്മത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ, തികച്ചും സമത്വപൂർണ്ണമായ (Egalitarian) ഭരണമായിരുന്നു മഹാബലിയുടേത്. മനുഷ്യർക്ക് ദുഃഖങ്ങളില്ലാതായപ്പോൾ, അവർക്ക് ദേവന്മാരോട് പ്രാർത്ഥിക്കേണ്ട ആവശ്യം ഇല്ലാതായി. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ കുറഞ്ഞു. യാഗാഗ്നികൾ മനുഷ്യരുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി അല്ലാതെയായി. മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം കാലിൽ നിൽക്കാൻ പഠിച്ചു, അവർ തങ്ങളുടെ രാജാവിനെ ദൈവത്തെപ്പോലെ സ്നേഹിച്ചു. ഇതാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഇന്ദ്രനെയും കൂട്ടരെയും ഭയപ്പെടുത്തിയത്. മനുഷ്യർ കരഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, അവർക്ക് ദുരിതങ്ങളില്ലെങ്കിൽ, അവർ എപ്പോഴും ഭയപ്പാടോടെ പ്രാർത്ഥിച്ചില്ലെങ്കിൽ പിന്നെ എന്തിനാണ് ദേവന്മാർ? മഹാബലിയുടെ നന്മ, ദേവന്മാരുടെ നിലനിൽപ്പിനെത്തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. മനുഷ്യന്റെ സ്വയംപര്യാപ്തത അധികാരവർഗ്ഗത്തിന് എന്നും ഒരു ഭീഷണിയാണ്.

ദേവന്മാരുടെ ഭയവും ചതിയുടെ അവതാരവും

ഭയം മൂത്ത ഇന്ദ്രൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ തന്റെ സിംഹാസനം നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ആശങ്കയോടെ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അരികിലെത്തി. “ഭഗവാനേ, ഈ അസുരൻ ഇങ്ങനെ ഭരണം തുടർന്നാൽ സ്വർഗ്ഗം എന്ന സങ്കൽപ്പം തന്നെ ഇല്ലാതാകും. ആളുകൾ നമ്മളെ മറക്കും. ത്രിലോകങ്ങളും അവന്റെ കാൽക്കീഴിലാകും. അവനെ എങ്ങനെയെങ്കിലും ഇല്ലാതാക്കണം.” മഹാവിഷ്ണുവിന് ഒരു കാര്യം വ്യക്തമായി അറിയാമായിരുന്നു—മഹാബലി ഒരു തെറ്റും ചെയ്തിട്ടില്ല. ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന, നീതിമാനായ ഒരുവനെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കുക അസാധ്യമാണ്. അവിടെയാണ് ‘ചതി’ എന്ന ആയുധം പ്രയോഗിക്കാൻ ദേവന്മാർ തീരുമാനിക്കുന്നത്.

യുദ്ധക്കളത്തിൽ നേർക്കുനേർ നിന്ന് പോരാടി മഹാബലിയെ വീഴ്ത്താൻ ലോകത്ത് ഒരു ശക്തിക്കും കഴിയില്ലെന്ന് അറിയാവുന്നതുകൊണ്ട്, ലോകരക്ഷകനായ മഹാവിഷ്ണുവിന് ഒരു യാചകന്റെ വേഷം കെട്ടേണ്ടി വന്നു. അങ്ങനെയാണ് മായാജാലങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ വാമനനായി ഭഗവാൻ നർമ്മദയുടെ തീരത്ത് എത്തുന്നത്.

സത്യത്തിന് നൽകിയ വിലയും മൂന്നാമത്തെ കാലടിയും

“എന്റെ മുന്നിൽ വന്നിരിക്കുന്നത് സാക്ഷാൽ നാരായണനാണെങ്കിൽ, ലോകം മുഴുവൻ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവൻ എന്റെ മുന്നിൽ കൈ നീട്ടി വന്നിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ യാചകനേക്കാൾ വലിയ ദാതാവ് വേറെയാരുണ്ട്? ലോകനാഥന് ദാനം നൽകാൻ കഴിയുന്നത് എന്റെ ജന്മസാഫല്യമല്ലേ?” മഹാബലിയുടെ ഈ ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ കുലഗുരുവായ ശുക്രാചാര്യർക്ക് പോലും മറുപടി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തന്റെ സർവ്വസ്വവും നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹം ആ ദാനം നൽകാൻ തയ്യാറായി. സ്വന്തം ജീവനേക്കാൾ അദ്ദേഹം സത്യത്തെ വിലമതിച്ചു.

കമണ്ഡലുവിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം കൈയിൽ വീണയുടനെ, ആ ചെറിയ ബ്രാഹ്മണബാലൻ വളരാൻ തുടങ്ങി. ഭൂമിയും കടന്ന്, മേഘങ്ങളെ ഭേദിച്ച്, ആകാശം മുട്ടെ, പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ത്രിവിക്രമനായി വാമനൻ മാറി. നക്ഷത്രങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കിരീടത്തിലെ രത്നങ്ങൾ പോലെ തോന്നിപ്പിച്ചു. ആദ്യത്തെ കാലടി കൊണ്ട് ഭൂമി മുഴുവൻ അളന്നെടുത്തു. പർവ്വതങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ആ കാലടിക്കീഴിലായി. രണ്ടാമത്തെ കാലടി കൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗവും പാതാളവും പ്രപഞ്ചമാകെയും അളന്നു. “ഇനി മൂന്നാമത്തെ കാലടി ഞാൻ എവിടെ വെക്കും? നിന്റെ വാക്ക് പാഴാകുകയാണോ മഹാബലീ?” വാമനന്റെ ഗാംഭീര്യമുള്ള ചോദ്യം ഇടിമുഴക്കം പോലെ പ്രപഞ്ചത്തിൽ മുഴങ്ങി.

യാതൊരു ഭാവഭേദവുമില്ലാതെ, കൂപ്പുകൈകളോടെ, നിറഞ്ഞ പുഞ്ചിരിയോടെ മഹാബലി തന്റെ ശിരസ്സ് കുനിച്ചുകൊടുത്തു. “എന്റെ ശിരസ്സിൽ വെച്ചാലും ഭഗവാനേ… എന്റെ വാക്ക് തെറ്റാതിരിക്കാൻ ഈ ശരീരം ഇവിടെയുണ്ട്.” തന്റെ വാക്ക് പാലിക്കാൻ സ്വന്തം ജീവനും അധികാരവും ബലി നൽകുന്ന ആ ധീരതയ്ക്ക് മുന്നിൽ പ്രപഞ്ചം നിശ്ചലമായി. വാമനൻ മഹാബലിയുടെ ശിരസ്സിൽ കാൽവെച്ച് അദ്ദേഹത്തെ പാതാളത്തിലേക്ക് ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തി. പക്ഷേ, ആ കൂരിരുട്ടിലേക്കുള്ള പോക്കിലും മഹാബലി ഒരൊറ്റ വരം മാത്രമേ ചോദിച്ചുള്ളൂ: “എനിക്കെന്റെ പ്രജകളെ കാണണം. ഞാൻ ജീവനുതുല്യം സ്നേഹിക്കുന്ന എന്റെ ജനങ്ങൾ എങ്ങനെയിരിക്കുന്നു എന്നറിയാൻ വർഷത്തിലൊരിക്കൽ അവരെ വന്ന് കാണാൻ എന്നെ അനുവദിക്കണം.” സ്വന്തം ജീവനേക്കാളും, ചക്രവർത്തിപദത്തേക്കാളും അദ്ദേഹം തന്റെ ജനങ്ങളെ സ്നേഹിച്ചിരുന്നു. ആ സ്നേഹത്തിന്റെ, ആ തിരിച്ചുവരവിന്റെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലാണ് ഓരോ ഓണവും.

നാം കാണാതെ പോകുന്ന വലിയ സത്യം: അധികാരം ഭയക്കുന്ന നന്മ

പുരാണങ്ങളിൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന അത്യന്തം ഗൗരവമുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക പാഠം മഹാബലിയുടെ കഥയിലുണ്ട്. സാധാരണയായി ചരിത്രത്തിലോ പുരാണങ്ങളിലോ ഒരു രാജാവ് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് അയാൾ ക്രൂരനോ, അഴിമതിക്കാരനോ, ദുഷ്ടനോ ആകുമ്പോഴാണ്. എന്നാൽ മഹാബലി ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹം അങ്ങേയറ്റം ‘നല്ലവൻ’ ആയതുകൊണ്ടാണ്. ഇത് നമ്മെ ആഴത്തിൽ ചിന്തിപ്പിക്കേണ്ട ഒരു കാര്യമാണ്. നന്മ അതിരുകടക്കുമ്പോൾ അത് അധികാര വർഗ്ഗത്തിന് (Establishment) എങ്ങനെ ഭീഷണിയാകുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണിത്.

ദേവന്മാർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് വ്യവസ്ഥാപിതമായ അധികാരത്തെയാണ് (Established Power). അവർക്ക് കീഴിലിരിക്കുന്ന മനുഷ്യർ എപ്പോഴും അവരെ ആശ്രയിച്ചു കഴിയണം, അവരെ ഭയപ്പെടണം എന്നാണ് അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. എന്നാൽ മഹാബലി എന്ന ഭരണാധികാരി ആ വ്യവസ്ഥിതിയെ മാറ്റിമറിച്ചു. ജനങ്ങളെ സ്വയംപര്യാപ്തരാക്കി. ഈ കഥ നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം ഇതാണ്: നിങ്ങൾ തികച്ചും സത്യസന്ധനും നീതിമാനുമാണെങ്കിൽ, ഒരു അഴിമതി നിറഞ്ഞ സിസ്റ്റത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് അധികകാലം നിലനിൽക്കാനാകില്ല. വ്യവസ്ഥിതി നിങ്ങളെ ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തും; അത് നിങ്ങൾ മോശക്കാരനായതുകൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് നിങ്ങളുടെ നന്മ അവരുടെ കപടതയെ തുറന്നുകാണിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്.

ലോകചരിത്രത്തിൽ കേരളം മാത്രമാണ് പരാജയപ്പെട്ട ഒരു അസുരനെ ഇത്രയധികം കൊണ്ടാടുന്നത്. വിജയിച്ച ദേവനായ വാമനനെയല്ല, സ്വന്തം ജനതയ്ക്ക് വേണ്ടി സർവ്വതും നഷ്ടപ്പെടുത്തി പാതാളത്തിലേക്ക് പോയ മഹാബലിയെയാണ് മലയാളി ഹൃദയത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്. അത് നീതിയോടുള്ള, സത്യത്തോടുള്ള, പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവരോടുള്ള ഒരു ജനതയുടെ കൂറാണ്.

കാലം മാറിയാലും ആവർത്തിക്കുന്ന ചരിത്രം

ഇന്നത്തെ ആധുനിക സമൂഹത്തിലും കോർപ്പറേറ്റ് ലോകത്തുമെല്ലാം മഹാബലിമാരും വാമനന്മാരും ദേവന്മാരുമുണ്ട്. പുരാണം അവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല, അത് നമ്മുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ പല രൂപങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

• നിങ്ങളുടെ ജോലിസ്ഥലത്ത് വർഷങ്ങളായി നടക്കുന്ന അഴിമതികളും തെറ്റായ രീതികളും തിരുത്താൻ കടന്നുവരുന്ന ഒരു സത്യസന്ധനായ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. അയാൾ വന്നതിന് ശേഷം കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിക്കുന്നു, സാധാരണക്കാർക്ക് നീതി ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും രാഷ്ട്രീയക്കാർക്കും (ഇന്നത്തെ ഇന്ദ്രന്മാർക്ക്) ഇത് അലോസരമുണ്ടാക്കും. അവർ അയാളെ കള്ളക്കേസുകളിൽ കുടുക്കുകയോ നാടുകടത്തുകയോ ചെയ്യുന്നു.
• എഡ്വേർഡ് സ്നോഡനെപ്പോലെയുള്ള വിസിൽബ്ലോവർമാർ (Whistleblowers) ഇത്തരം ആധുനിക മഹാബലിമാരാണ്. അവർ അധികാരവർഗ്ഗത്തിന്റെ തെറ്റുകൾ വിളിച്ചുപറയുമ്പോൾ, അധികാരികൾ അവരെ ദേശദ്രോഹികളാക്കി വേട്ടയാടുന്നു. സ്വന്തം ജനതയ്ക്ക് സത്യം മനസ്സിലാക്കിക്കൊടുത്തതിന്റെ പേരിൽ അവർക്ക് നാടുവിട്ടുപോകേണ്ടി വരുന്നു.
• വ്യക്തിജീവിതത്തിലും ഇത് സത്യമാണ്. എപ്പോഴും സത്യം പറയുന്ന, എല്ലാവരെയും നിസ്വാർത്ഥമായി സഹായിക്കുന്ന ചിലരെങ്കിലും സ്വന്തം കുടുംബത്തിലോ സുഹൃദ്‌വലയത്തിലോ ഒറ്റപ്പെടാറുണ്ട്. കാരണം, അവരുടെ നന്മ മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വാർത്ഥതയ്ക്ക് ഒരു ഭീഷണിയാണ്.

ഈ ആധുനിക മഹാബലിമാർ ഇല്ലാതാക്കപ്പെടുന്നത് അവർ കഴിവുകെട്ടവരായതുകൊണ്ടല്ല; അവരുടെ കഴിവ് സിസ്റ്റത്തിലെ മറ്റുള്ളവരുടെ കഴിവുകേടിനെ ചോദ്യം ചെയ്തു എന്നതുകൊണ്ടാണ്. ആരെങ്കിലും നിങ്ങളെ നല്ലതല്ലാത്ത കാരണങ്ങളാൽ ഒതുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഓർക്കുക—ചിലപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ പ്രകാശം അവരുടെ ഇരുട്ടിനെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതുകൊണ്ടാകാം അവർ നിങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്.

മുറ്റത്ത് അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് പൂക്കളമിടുമ്പോൾ നാം കാത്തിരിക്കുന്നത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ദേവനെ അല്ല; മറിച്ച്, നമുക്കുവേണ്ടി, നമ്മുടെ നന്മയ്ക്കുവേണ്ടി പാതാളത്തിലേക്ക് ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തപ്പെട്ട ഒരു കാവൽക്കാരനെയാണ്. സത്യം എപ്പോഴും വിജയിക്കണമെന്നില്ല, നന്മ ചെയ്യുന്നവർക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും തൽക്ഷണം പ്രതിഫലം ലഭിക്കണമെന്നുമില്ല. എങ്കിലും, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും നാം മഹാബലിയെ ഓർക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അതിനർത്ഥം അധികാരത്തിന്റെ ചവിട്ടടികൾക്കും മീതെ സത്യവും സ്നേഹവും അതിജീവിക്കും എന്ന് തന്നെയാണ്. എത്ര ആഴത്തിൽ ചവിട്ടിത്താഴ്ത്തപ്പെട്ടാലും, വർഷത്തിലൊരിക്കലെങ്കിലും നന്മ വർണ്ണാഭമായ പൂവിളികളോടെ തിരിച്ചുവരിക തന്നെ ചെയ്യും. ഇരുട്ടിനെ വകഞ്ഞുമാറ്റി വരുന്ന ആ പ്രകാശത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷയാണ് ഓരോ ഓണവും നമ്മിൽ നിറയ്ക്കുന്നത്.