സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ കാണുന്നതെല്ലാം കണ്ണുമടച്ച് വിശ്വസിക്കരുതെന്ന് പലരും പറയാറുണ്ട്. എന്നാൽ മുൻ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് തന്നെ ഒരു വ്യാജചിത്രം പങ്കുവെച്ചാലോ? ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പുതിയൊരു സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റ് ലോകമെമ്പാടും വലിയ ചർച്ചകൾക്കാണ് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇറാനിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട എട്ട് വനിതകളെ താൻ ഇടപെട്ട് രക്ഷിച്ചു എന്നായിരുന്നു ട്രംപിന്റെ അവകാശവാദം. ഇതിന് തെളിവായി എട്ട് സുന്ദരികളായ സ്ത്രീകളുടെ ചിത്രങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു കൊളാഷും അദ്ദേഹം പങ്കുവെച്ചു.
എന്നാൽ മിനിറ്റുകൾക്കകം കാര്യങ്ങൾ മാറിമറിഞ്ഞു. സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർ ആ ചിത്രങ്ങളിലെ അസ്വാഭാവികതകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു. അവ യഥാർത്ഥ ചിത്രങ്ങളല്ലെന്നും, പൂർണ്ണമായോ ഭാഗികമായോ എഐ നിർമ്മിത ചിത്രങ്ങൾ (AI-generated images) ആണെന്നുമുള്ള വാദങ്ങൾ ശക്തമായി. “എഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച എട്ട് സ്ത്രീകളെ രക്ഷിക്കാൻ ഇറാനോട് അപേക്ഷിക്കുന്ന ട്രംപിനെ കാണുന്നത് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തമാശയാണ്,” എന്നായിരുന്നു എക്സിലെ (ട്വിറ്റർ) ഒരു വൈറൽ പോസ്റ്റ്.
ട്രംപിന്റെ അവകാശവാദവും ഇറാന്റെ മറുപടിയും
തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ‘ട്രൂത്ത് സോഷ്യലി’ലൂടെയാണ് ട്രംപ് ഈ വിവാദ പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയത്. ഇറാനിലെ ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ചതിന് വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട എട്ട് വനിതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സ്ക്രീൻഷോട്ട് പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോസ്റ്റ്. എന്നാൽ ട്രംപിന്റെ ഈ ‘രക്ഷാപ്രവർത്തനം’ പ്രഖ്യാപിച്ച് മണിക്കൂറുകൾക്കകം ഇറാൻ തന്നെ രംഗത്തെത്തി. ട്രംപ് പറയുന്നത് പച്ചക്കള്ളമാണെന്ന് ഇറാന്റെ ഔദ്യോഗിക വാർത്താ ഏജൻസിയായ ‘മിസാൻ’ തുറന്നടിച്ചു.
“തികച്ചും വ്യാജമായ ഒരു വാർത്തയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് എട്ട് സ്ത്രീകളുടെ വധശിക്ഷ റദ്ദാക്കാൻ ഇറാനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു,” മിസാൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഈ സ്ത്രീകളിൽ ചിലർ നേരത്തെ തന്നെ മോചിതരായവരാണെന്നും, മറ്റുള്ളവർക്ക് വധശിക്ഷയല്ല, തടവുശിക്ഷയാണ് വിധിച്ചിട്ടുള്ളതെന്നും ഇറാൻ വ്യക്തമാക്കി. തങ്ങൾ ട്രംപിന് മുന്നിൽ ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയും ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ഇറാൻ അവിടംകൊണ്ടും നിർത്തിയില്ല. ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലെ ഇറാനിയൻ എംബസിയുടെ എക്സ് അക്കൗണ്ട്, ട്രംപിനെ കളിയാക്കിക്കൊണ്ട് സ്വന്തമായി എട്ട് സ്ത്രീകളുടെ എഐ ചിത്രം നിർമ്മിച്ച് പോസ്റ്റ് ചെയ്തു. ഇത് വിഷയത്തെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ കോമാളിക്കളിക്ക് സമാനമാക്കി മാറ്റി.
ചിത്രങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ യാഥാർഥ്യം
അപ്പോൾ ആരാണ് സത്യം പറയുന്നത്? ട്രംപോ ഇറാനോ? അതോ സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ ട്രോളന്മാരോ? ഇവിടെയാണ് സാങ്കേതികവിദ്യയും യാഥാർഥ്യവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ നേർത്തതാകുന്നത്. ഈ വിഷയത്തിൽ ആഴത്തിൽ പഠനം നടത്തിയ ‘വിറ്റ്നസ്’ (WITNESS) എന്ന സംഘടനയിലെ വിദഗ്ദ്ധയായ മഹ്സ അലിമർദാനി പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഈ വിവാദത്തിന് പല തലങ്ങളുണ്ട്.
ട്രംപ് പങ്കുവെച്ച ചിത്രങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും വ്യാജമല്ല. എന്നാൽ അവ യഥാർത്ഥ ഫോട്ടോകളുമല്ല. അവ ഒന്നുകിൽ എഐ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയതോ (AI-modified) അല്ലെങ്കിൽ യഥാർത്ഥ വ്യക്തികളുടെ രൂപം അടിസ്ഥാനമാക്കി നിർമ്മിച്ചതോ ആകാം. ചുരുക്കത്തിൽ, ചിത്രങ്ങൾ കൃത്രിമമാണ്, എന്നാൽ ആ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ യഥാർത്ഥ മനുഷ്യരാണ്. അവർ ഇറാനിലെ ജയിലുകളിൽ കഴിയുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരുമാണ്.
ആരാണ് ഈ വനിതകൾ?
വിദഗ്ദ്ധർ നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ ഈ കൊളാഷിലെ ആറ് സ്ത്രീകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ പേരുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:
- ബിതാ ഹെമ്മാതി
- മഹ്ബൂബെ ഷബാനി
- വീനസ് ഹുസൈൻ-നെജാദ്
- ഗോൽനാസ് നരാഘി
- ഡയാന തഹെറാബാദി
- ഗസൽ ഘലാൻദ്രി
ഇവരിൽ ബിതാ ഹെമ്മാതി എന്ന യുവതിക്ക് ടെഹ്റാനിലെ റെവല്യൂഷണറി കോടതി വധശിക്ഷ വിധിച്ചിട്ടുണ്ട് എന്നത് സ്ഥിരീകരിച്ച വിവരമാണ്. “അമേരിക്കൻ സർക്കാരിനും ശത്രു ഗ്രൂപ്പുകൾക്കും വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു” എന്നതാണ് അവർക്കെതിരെയുള്ള കുറ്റം. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് വധശിക്ഷ വിധിച്ചതായി ഔദ്യോഗികമായി റിപ്പോർട്ടുകളില്ല. അവർ ജനുവരിയിൽ നടന്ന സർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തവരാണ്.
സത്യാനന്തര കാലത്തെ ഡിജിറ്റൽ യുദ്ധം
ഈ സംഭവം കേവലം ട്രംപിന്റെ ഒരു അബദ്ധമോ ഇറാന്റെ ഒരു നുണപ്രചാരണമോ മാത്രമല്ല. ആധുനിക ലോകത്ത് വിവരങ്ങൾ എങ്ങനെ ഒരു ആയുധമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണിത്. ഇവിടെ സത്യവും മിഥ്യയും കെട്ടുപിണഞ്ഞു കിടക്കുന്നു.
രസകരമായ വസ്തുത, ട്രംപിനെ കളിയാക്കിയ എക്സ് അക്കൗണ്ട് തന്നെ മുൻപ് പലതവണ വ്യാജവാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിച്ചതിന് കുപ്രസിദ്ധി നേടിയ ഒന്നാണ്. ഇസ്രായേൽ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഈ അക്കൗണ്ടിനെ “ഡിസ്ഇൻഫർമേഷൻ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ പേരുകേട്ടത്” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതായത്, ഒരു നുണയനെ തിരുത്താൻ മറ്റൊരു നുണയൻ വരുന്ന അവസ്ഥ.
ഇത്തരം ഡിജിറ്റൽ പുകമറകൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഹായിക്കുന്നത് ഭരണകൂടങ്ങളെയാണ്. ഇറാനിലെ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾ എന്ന യഥാർത്ഥ വിഷയത്തിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിച്ച്, ട്രംപിന്റെ മണ്ടത്തരം, എഐ നിർമ്മിത ചിത്രങ്ങൾ, സോഷ്യൽ മീഡിയയിലെ തർക്കങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് ചർച്ചകളെ മാറ്റാൻ ഇതിലൂടെ സാധിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലങ്ങളിലും മറ്റും ഇത്തരം എഐ നിർമ്മിത ഉള്ളടക്കങ്ങൾ വലിയ തലവേദന സൃഷ്ടിക്കുന്നത് നാം കണ്ടിട്ടുള്ളതാണ്.
ഡിജിറ്റൽ പുകമറയിലെ ജീവിതങ്ങൾ
ഈ ഓൺലൈൻ പോരാട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു? ജീവന് വേണ്ടി പോരാടുന്ന, തടവറയിൽ കഴിയുന്ന ഒരു കൂട്ടം മനുഷ്യരുടെ അവസ്ഥ ആരും ചർച്ച ചെയ്യുന്നില്ല. അവരുടെ ജീവിതം കേവലം കുറച്ച് പിക്സലുകളായും, രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളുടെ പോസ്റ്റുകളിലെ ഉദ്ധരണികളായും, ട്രോളുകളായും മാറുന്നു.
ട്രംപിന് സത്യം അറിയാമായിരുന്നോ എന്നത് ഒരു ചോദ്യം. ഇറാൻ പറയുന്നതിൽ എത്രത്തോളം സത്യമുണ്ട് എന്നത് മറ്റൊരു ചോദ്യം. എന്നാൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം, സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വളർച്ചയോടെ സത്യം കണ്ടെത്തുക എന്നത് സാധാരണക്കാരന് കൂടുതൽ ദുഷ്കരമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ഒരു ചിത്രം കണ്ടതുകൊണ്ടോ ഒരു വാർത്ത വായിച്ചതുകൊണ്ടോ മാത്രം ഒന്നിനെയും വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു കാലഘട്ടത്തിലാണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. ഓരോ ക്ലിക്കിന് പിന്നിലും, ഓരോ ഷെയറിന് പിന്നിലും ഒരു രാഷ്ട്രീയ അജണ്ട ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ടാകാം. ബിതാ ഹെമ്മാതിയെയും കൂട്ടുകാരികളെയും പോലുള്ളവരുടെ യഥാർത്ഥ കഥകൾ ഈ ഡിജിറ്റൽ ബഹളങ്ങളിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം.
