ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ലോകത്തെ അത്ഭുതമായിരുന്ന എഡ്ടെക് മേഖല മറ്റൊരു വമ്പൻ അഴിച്ചുപണിക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയാണ്. കോവിഡ് കാലത്ത് കുതിച്ചുയർന്ന് പിന്നീട് കിതച്ച പല കമ്പനികളും നിലനിൽപ്പിനായി പൊരുതുമ്പോൾ, ഇന്ത്യൻ എഡ്ടെക് രംഗം ഒരു പുതിയ ദിശാസൂചി തേടുകയാണ്. ഈ മാറ്റങ്ങളുടെ ഏറ്റവും പുതിയ അധ്യായമെന്നോണം, രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ ഓൺലൈൻ പഠന പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൊന്നായ അൺഅക്കാദമിയെ (Unacademy) എതിരാളികളായ അപ്ഗ്രേഡ് (upGrad) ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
ഇതൊരു സാധാരണ പണം കൊടുത്തുള്ള വാങ്ങലല്ല. പൂർണ്ണമായും ഓഹരികൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്ന ഒരു ‘ഷെയർ-സ്വാപ്പ്’ (share-swap) ഇടപാടിലൂടെയാണ് ഈ ലയനം സാധ്യമാകുന്നത്. അൺഅക്കാദമി സഹസ്ഥാപകനും സിഇഒയുമായ ഗൗരവ് മുൻജാൽ തന്നെയാണ് ഈ സുപ്രധാന വാർത്ത എക്സ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിലൂടെ ലോകത്തെ അറിയിച്ചത്. ഇരു കമ്പനികളും തമ്മിൽ ലയനത്തിനുള്ള ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതായും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു.
വിലയിടിഞ്ഞ ഭീമൻ; തന്ത്രപരമായ നീക്കം
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ഏറ്റെടുക്കൽ ഇത്രയധികം ശ്രദ്ധ നേടുന്നത്? ഉത്തരം അൺഅക്കാദമിയുടെ കഴിഞ്ഞകാല പ്രഭാവത്തിലാണ്. 2021-ൽ, കോവിഡ് മഹാമാരി ഓൺലൈൻ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയപ്പോൾ, അൺഅക്കാദമിയുടെ മൂല്യം ഏകദേശം 350 കോടി ഡോളറായിരുന്നു (ഏകദേശം 29,000 കോടി രൂപ). എന്നാൽ, സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും വീണ്ടും തുറന്നതോടെ ഓൺലൈൻ പഠനത്തിന്റെ പ്രസക്തി കുറഞ്ഞു. ഇത് കമ്പനിക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയായി.
മൂന്ന് മാസം മുൻപ് ഗൗരവ് മുൻജാൽ തന്നെ കമ്പനിയുടെ മൂല്യം 50 കോടി ഡോളറിൽ താഴെയായി ഇടിഞ്ഞുവെന്ന് സമ്മതിച്ചിരുന്നു. അതായത്, ഏറ്റവും ഉയർന്ന മൂല്യത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 85 ശതമാനത്തിന്റെ ഭീമമായ ഇടിവ്! ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് അപ്ഗ്രേഡുമായുള്ള ലയനം ഒരു തന്ത്രപരമായ നീക്കമായി മാറുന്നത്.
അപ്ഗ്രേഡ് സഹസ്ഥാപകനായ റോണി സ്ക്രൂവാലയുടെ വാക്കുകൾ ഈ നീക്കത്തിന് കൂടുതൽ വ്യക്തത നൽകുന്നു. ലയനശേഷവും അൺഅക്കാദമിയെ നയിക്കുക ഗൗരവ് മുൻജാൽ തന്നെയായിരിക്കും. കെ-12 (സ്കൂൾ തലം) മുതൽ ജോലി സംബന്ധമായ നൈപുണ്യ വികസനം (upskilling) വരെയുള്ള വിവിധ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമാകാൻ ഈ ലയനം സഹായിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
പ്രതിസന്ധിയുടെ നാൾവഴികൾ
കോവിഡിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ എഡ്ടെക് രംഗം നേരിട്ടത് കടുത്ത വെല്ലുവിളികളാണ്. ആവശ്യകത കുറഞ്ഞതോടെ വരുമാനം ഇടിഞ്ഞു. ഇതോടെ അൺഅക്കാദമി ഉൾപ്പെടെയുള്ള കമ്പനികൾക്ക് കടുത്ത നടപടികളിലേക്ക് കടക്കേണ്ടി വന്നു.
- ചെലവുചുരുക്കൽ: കമ്പനി അതിവേഗം ചെലവുകൾ വെട്ടിക്കുറച്ചു.
- ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിടൽ: ആയിരക്കണക്കിന് ജീവനക്കാർക്ക് ജോലി നഷ്ടമായി.
- ഓഫ്ലൈൻ സെന്ററുകൾ: വലിയ പ്രതീക്ഷയോടെ തുടങ്ങിയ ഓഫ്ലൈൻ പഠന കേന്ദ്രങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം കുറയ്ക്കുകയും ഫ്രാഞ്ചൈസി പങ്കാളികൾക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തു.
- പ്രധാന ബിസിനസ്സിലേക്ക് മടക്കം: ഡിജിറ്റൽ പഠനമെന്ന തങ്ങളുടെ പ്രധാന മേഖലയിൽ വീണ്ടും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഈ പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും കമ്പനിയുടെ കയ്യിൽ 10 കോടി ഡോളറിലധികം (ഏകദേശം 830 കോടി രൂപ) പണമായി ശേഷിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് മുൻജാൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇത് കമ്പനിയുടെ സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കത്തിന്റെ സൂചനയായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അടുത്തിടെ 50 കോടി രൂപയുടെ എംപ്ലോയീ സ്റ്റോക്ക് ബൈബാക്കും (employee stock buyback) കമ്പനി പൂർത്തിയാക്കിയിരുന്നു.
ബൈജൂസിന്റെ പതനവും ഫിസിക്സ് വാലയുടെ ഉദയവും
അൺഅക്കാദമിയുടെ ഈ മാറ്റം ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമല്ല. ഇന്ത്യൻ എഡ്ടെക് രംഗം മൊത്തത്തിൽ ഒരു പുനഃക്രമീകരണത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് ബൈജൂസ്.
ഒരുകാലത്ത് രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും മൂല്യമുള്ള സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ആയിരുന്ന ബൈജൂസ് ഇന്ന് കടക്കെണിയിലും നിയമനടപടികളിലുമായി തകർന്നടിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. കമ്പനിയുടെ മൂല്യം പൂജ്യത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തി, 2024 സെപ്റ്റംബറിൽ പാപ്പരത്ത നടപടികളിലേക്ക് (insolvency proceedings) നീങ്ങി. ബൈജൂസിന്റെ പതനം ഈ മേഖലയിലെ നിക്ഷേപകർക്ക് ഒരു വലിയ പാഠമായിരുന്നു.
എന്നാൽ, ഇതേസമയം തന്നെ മറ്റൊരു ചിത്രം കൂടി തെളിഞ്ഞുവന്നു. താരതമ്യേന ചെറിയ സ്റ്റാർട്ടപ്പായിരുന്ന ഫിസിക്സ് വാല (Physics Wallah) ലാഭത്തിലാവുകയും വിജയകരമായി ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. കുറഞ്ഞ ഫീസിൽ ഗുണമേന്മയുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകിയ ഫിസിക്സ് വാലയുടെ വിജയം, കോടികൾ മുടക്കി നടത്തുന്ന വലിയ പരസ്യങ്ങളല്ല, മറിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വിശ്വാസമാണ് പ്രധാനം എന്ന സന്ദേശം നൽകി.
പുതിയ സംരംഭവും നിക്ഷേപകരുടെ അതൃപ്തിയും
അൺഅക്കാദമി പ്രതിസന്ധിയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ തന്നെ, സിഇഒ ഗൗരവ് മുൻജാൽ തന്റെ ശ്രദ്ധ മറ്റൊരു സംരംഭത്തിലേക്ക് തിരിച്ചിരുന്നു എന്ന വാർത്തകളും പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്. ഡ്യുവോലിംഗോ (Duolingo) മാതൃകയിൽ ഗെയിമുകളിലൂടെ ഭാഷ പഠിപ്പിക്കുന്ന ‘എയർലേൺ’ (Airlearn) എന്ന ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് അധിഷ്ഠിത ആപ്പിലാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിച്ചത്.
പ്രധാന കമ്പനി നിലനിൽപ്പിനായി പോരാടുമ്പോൾ സിഇഒ പുതിയൊരു സംരംഭത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് അൺഅക്കാദമിയിലെ ചില പ്രധാന നിക്ഷേപകർക്കിടയിൽ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായിരുന്നു. സോഫ്റ്റ്ബാങ്ക് (SoftBank), ടൈഗർ ഗ്ലോബൽ (Tiger Global), ജനറൽ അറ്റ്ലാന്റിക് (General Atlantic) തുടങ്ങിയ ലോകോത്തര നിക്ഷേപകരാണ് അൺഅക്കാദമിയിൽ പണം മുടക്കിയിട്ടുള്ളത്.
ലയനത്തിനപ്പുറം: പുതിയ അധ്യായം
അൺഅക്കാദമി-അപ്ഗ്രേഡ് ലയനം കേവലം രണ്ട് കമ്പനികളുടെ ഒന്നിക്കലല്ല. അത് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യൻ എഡ്ടെക് രംഗം നൽകുന്ന വ്യക്തമായ സൂചനയാണ്. കോവിഡ് കാലത്തെ അമിത വളർച്ചയുടെയും ഉയർന്ന മൂല്യനിർണ്ണയത്തിന്റെയും കാലം കഴിഞ്ഞു. ഇനി നിലനിൽപ്പ് സുസ്ഥിരമായ ബിസിനസ്സ് മോഡലുകൾക്കും യഥാർത്ഥ ഉപഭോക്തൃ മൂല്യത്തിനും മാത്രമായിരിക്കും.
ഈ ലയനത്തോടെ അപ്ഗ്രേഡിന് അൺഅക്കാദമിയുടെ വിശാലമായ വിദ്യാർത്ഥി സമൂഹത്തെയും ബ്രാൻഡ് മൂല്യത്തെയും പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. അതേസമയം, അൺഅക്കാദമിക്ക് അപ്ഗ്രേഡിന്റെ ശക്തമായ സാമ്പത്തിക പിന്തുണയും ഘടനാപരമായ സ്ഥിരതയും ലഭിക്കും. ഒരുമിച്ച്, ഇവർക്ക് ബൈജൂസിന്റെ പതനം സൃഷ്ടിച്ച ശൂന്യത നികത്താനും ഫിസിക്സ് വാല ഉയർത്തുന്ന വെല്ലുവിളിയെ നേരിടാനും കഴിഞ്ഞേക്കും. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് കൂടുതൽ മികച്ചതും വൈവിധ്യമാർന്നതുമായ പഠന അവസരങ്ങൾ നൽകാൻ ഈ പുതിയ ഭീമന് സാധിക്കുമോ എന്ന് കാത്തിരുന്നു കാണാം.
