നിങ്ങളുടെ ഫോൺ നിങ്ങളെ ഒറ്റുമോ? ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് വിവാദം

നിങ്ങൾ ഒരു കടയിൽ പോയി എന്ന് കരുതുക. അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സുഹൃത്തിനെ കാണാൻ. നിങ്ങൾ പോലുമറിയാതെ, നിങ്ങളുടെ സ്മാർട്ട്ഫോൺ ആ യാത്രയുടെ ഓരോ നിമിഷവും രേഖപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഇനി ആ സമയത്ത് നിങ്ങൾ പോയ സ്ഥലത്തിനടുത്ത് ഒരു കുറ്റകൃത്യം നടന്നാലോ? പോലീസ് നിങ്ങളെ ഒരു സംശയവുമില്ലാതെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. കാരണം, നിങ്ങളുടെ ഫോൺ നിങ്ങൾ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് പോലീസിനോട് ‘പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു’.

ഇതൊരു സിനിമാക്കഥയല്ല. അമേരിക്കയിൽ ഇപ്പോൾ വലിയ നിയമയുദ്ധത്തിന് വഴിതുറന്നിരിക്കുന്ന ഒരു യാഥാർത്ഥ്യമാണിത്. നിയമപാലകർ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് (Geofence Warrant) എന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് ഇവിടുത്തെ വില്ലനും നായകനും. ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ പൗരന്റെ സ്വകാര്യത എത്രത്തോളമാകാം എന്ന് നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഒരു സുപ്രധാന കേസാണ് ഇപ്പോൾ യുഎസ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലുള്ളത്. ചാട്രി വേഴ്സസ് യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എന്ന ഈ കേസിന്റെ വിധി, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഡിജിറ്റൽ നിയമങ്ങളെ സ്വാധീനിച്ചേക്കാം.

എന്താണ് ഈ ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ്?

പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ഇതൊരു ഡിജിറ്റൽ ‘വേലി’ കെട്ടലാണ്. ഒരു കുറ്റകൃത്യം നടന്ന സ്ഥലത്തിന് ചുറ്റും ഒരു നിശ്ചിത സമയപരിധിക്കുള്ളിൽ പോലീസ് ഒരു വെർച്വൽ അതിർത്തി (Virtual Border) നിർണ്ണയിക്കുന്നു. പിന്നീട് ഗൂഗിൾ പോലുള്ള ടെക് ഭീമന്മാരോട് ഈ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ആ സമയത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ഫോണുകളുടെയും ലൊക്കേഷൻ വിവരങ്ങൾ കൈമാറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇതിനെയാണ് ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് എന്ന് പറയുന്നത്.

ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്:

• ഘട്ടം 1: കുറ്റകൃത്യം നടക്കുന്നു: ഒരു മോഷണമോ കൊലപാതകമോ നടക്കുന്നു. പോലീസിന് പ്രതിയെക്കുറിച്ച് യാതൊരു തുമ്പുമില്ല.
• ഘട്ടം 2: ഡിജിറ്റൽ വല വിരിക്കുന്നു: പോലീസ് കുറ്റകൃത്യം നടന്ന സ്ഥലത്തിന് ചുറ്റും (ഉദാഹരണത്തിന് 150 മീറ്റർ ചുറ്റളവിൽ) ഒരു മണിക്കൂർ സമയപരിധി നിശ്ചയിച്ച് ഒരു ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് കോടതിയിൽ നിന്ന് സമ്പാദിക്കുന്നു.
• ഘട്ടം 3: ഗൂഗിളിന് നിർദ്ദേശം: ഈ വാറന്റുമായി പോലീസ് ഗൂഗിളിനെ സമീപിക്കുന്നു. ആ സമയത്ത്, ആ പ്രദേശത്ത് ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ഗൂഗിൾ അക്കൗണ്ടുകളുടെയും അജ്ഞാത വിവരങ്ങൾ (Anonymized Data) കൈമാറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
• ഘട്ടം 4: സംശയമുള്ളവരെ കണ്ടെത്തുന്നു: ലഭിക്കുന്ന നൂറുകണക്കിന് ഡാറ്റാ പോയിന്റുകളിൽ നിന്ന്, കുറ്റകൃത്യം നടന്ന സമയത്ത് അവിടെയുണ്ടായിരുന്നതും, സംശയാസ്പദമായ രീതിയിൽ പെരുമാറിയതുമായ ഉപകരണങ്ങളെ പോലീസ് തിരിച്ചറിയുന്നു. പിന്നീട് ഈ ഉപകരണങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ഉടമയുടെ വിവരങ്ങൾ ഗൂഗിളിനോട് വീണ്ടും ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ കുറ്റാന്വേഷണത്തിന് ഇതൊരു വലിയ സഹായമാണെന്ന് തോന്നാം. ഒരു തുമ്പുമില്ലാത്ത കേസുകളിൽ പോലും പ്രതികളെ കണ്ടെത്താൻ ഇത് സഹായിക്കും. എന്നാൽ കാര്യങ്ങൾ അത്ര ലളിതമല്ല. ഡിജിറ്റൽ വൈക്കോൽത്തുറുവിൽ നിന്ന് കുറ്റവാളിയെന്ന സൂചി കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, നിരപരാധികളായ നൂറുകണക്കിന് ആളുകളുടെ സ്വകാര്യതയാണ് ഇവിടെ പണയപ്പെടുത്തുന്നത്.

ചാട്രി കേസിന്റെ നാൾവഴികൾ

2019-ൽ വിർജീനിയയിലെ ഒരു ബാങ്കിൽ നടന്ന കവർച്ചയാണ് ഈ നിയമയുദ്ധത്തിന്റെയെല്ലാം തുടക്കം. ബാങ്കിലെ സിസിടിവി ദൃശ്യങ്ങളിൽ, കവർച്ചക്കാരൻ ഒരു മൊബൈൽ ഫോണിൽ സംസാരിക്കുന്നത് പോലീസ് കണ്ടു. പ്രതിയെക്കുറിച്ച് മറ്റ് തുമ്പുകളൊന്നും ലഭിക്കാതായപ്പോൾ, അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് എന്ന ആയുധം പ്രയോഗിച്ചു.

ബാങ്കിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്ത് കവർച്ച നടന്ന സമയത്ത് സജീവമായിരുന്ന എല്ലാ ഫോണുകളുടെയും വിവരങ്ങൾ നൽകാൻ ഗൂഗിളിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഗൂഗിൾ നൽകിയ അജ്ഞാത ഡാറ്റാ ലിസ്റ്റിൽ നിന്ന്, സംശയാസ്പദമായി കണ്ട മൂന്ന് അക്കൗണ്ടുകളുടെ പൂർണ്ണ വിവരങ്ങൾ പോലീസ് വീണ്ടും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിലൊന്ന് ഒകെല്ലോ ചാട്രി എന്നയാളുടേതായിരുന്നു. ഈ തെളിവിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചാട്രിയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും പിന്നീട് അദ്ദേഹം കുറ്റം സമ്മതിക്കുകയും 11 വർഷത്തിലധികം തടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ ചാട്രിയുടെ അഭിഭാഷകർ കോടതിയിൽ ഒരു നിർണ്ണായക വാദം ഉന്നയിച്ചു. ഒരു പ്രത്യേക വ്യക്തിയെ ലക്ഷ്യമിടാതെ, ഒരു പ്രദേശത്തെ മുഴുവൻ ആളുകളെയും സംശയത്തിന്റെ നിഴലിലാക്കുന്ന ഈ വാറന്റ് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണ്. ഇത് വ്യക്തിയുടെ സ്വകാര്യതയിലേക്കുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണ്. ഈ വാദമാണ് ഇപ്പോൾ യുഎസ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ മുന്നിലെത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ഇരുതലമൂർച്ചയുള്ള വാൾ

പോലീസിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് ഒരു അനുഗ്രഹമാണ്. കഴിഞ്ഞ ദശകത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കേസുകൾ തെളിയിക്കാൻ ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുറ്റവാളികൾക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ പഴുതുകളില്ലാതാവുന്നു.

എന്നാൽ മറുവശത്ത്, പൗരാവകാശ പ്രവർത്തകർ ഇതിനെതിരെ ശക്തമായി രംഗത്തുണ്ട്. അവരുടെ വാദങ്ങൾ ഇവയാണ്:

• നിരപരാധികളെ കുടുക്കുന്നു: കുറ്റകൃത്യവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാതെ ആ സമയത്ത് ആ വഴിക്ക് പോയവർ പോലും സംശയത്തിന്റെ നിഴലിലാകുന്നു. അവരുടെ സ്വകാര്യ വിവരങ്ങൾ പോലീസിന് ലഭിക്കുന്നു.
• അധികാര ദുർവിനിയോഗം: സമാധാനപരമായി പ്രതിഷേധിക്കുന്നവരെയും സർക്കാർ വിരുദ്ധമായി ശബ്ദിക്കുന്നവരെയും തിരിച്ചറിയാനും നിരീക്ഷിക്കാനും ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ദുരുപയോഗം ചെയ്യപ്പെടാം.
• “കുറ്റം ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് സംശയം”: സാധാരണഗതിയിൽ, ഒരു വ്യക്തിയെക്കുറിച്ച് സംശയം തോന്നിയാലാണ് അന്വേഷണം ആരംഭിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇവിടെ, ആദ്യം എല്ലാവരെയും നിരീക്ഷിക്കുകയും പിന്നീട് അതിൽ നിന്ന് സംശയിക്കപ്പെടുന്നവരെ കണ്ടെത്തുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇത് നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾക്ക് എതിരാണ്.

സുപ്രീം കോടതിയുടെ ധർമ്മസങ്കടം

സുരക്ഷയും സ്വകാര്യതയും തമ്മിലുള്ള ഈ നൂൽപ്പാലം എങ്ങനെ സന്തുലിതമാക്കും എന്നതാണ് സുപ്രീം കോടതി നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളി. ടെക് കമ്പനികൾ ശേഖരിക്കുന്ന നമ്മുടെ ലൊക്കേഷൻ ഡാറ്റയിൽ നമുക്ക് ‘ന്യായമായ സ്വകാര്യത’ (Reasonable Expectation of Privacy) അവകാശപ്പെടാനാകുമോ എന്നതാണ് കേസിലെ കാതലായ ചോദ്യം.

കോടതിയിലെ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ജഡ്ജിമാർക്കിടയിൽ ഇക്കാര്യത്തിൽ ഭിന്നാഭിപ്രായമുണ്ടെന്നാണ്. ചിലർ ഇതിനെ കുറ്റാന്വേഷണത്തിലെ ഒരു നൂതന മാർഗ്ഗമായി കാണുമ്പോൾ, മറ്റുചിലർ ഇതിനെ പൗരന്റെ സ്വകാര്യതക്ക് നേരെയുള്ള ഡിജിറ്റൽ അതിക്രമമായി കാണുന്നു. ഈ വർഷം അവസാനത്തോടെ വിധി വന്നേക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.

ഇന്ത്യയിലെ പ്രസക്തി

ഈ വിധി അമേരിക്കയിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. ഇന്ത്യയെപ്പോലെ സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഉപയോക്താക്കളുടെ എണ്ണം കോടിക്കണക്കിനുള്ള ഒരു രാജ്യത്ത് ഇതിന് വലിയ പ്രസക്തിയുണ്ട്. നിലവിൽ ഇന്ത്യയിൽ വിവര സ്വകാര്യത സംബന്ധിച്ച നിയമങ്ങൾ ശക്തമായി വരുന്നതേയുള്ളൂ. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ, അന്വേഷണ ഏജൻസികൾക്ക് ജിയോഫെൻസ് പോലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പരിധികളുണ്ടോ എന്നത് വ്യക്തമല്ല.

കേരളത്തിലെ ഓരോ വ്യക്തിയും ഗൂഗിൾ മാപ്പ്സും മറ്റ് ലൊക്കേഷൻ അധിഷ്ഠിത സേവനങ്ങളും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നവരാണ്. നമ്മുടെ ഓരോ ചലനവും ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഒരു നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂടില്ലെങ്കിൽ, ഈ വിവരങ്ങൾ ആർക്കൊക്കെ, എങ്ങനെയൊക്കെ ഉപയോഗിക്കാം എന്നതിൽ ഒരു നിയന്ത്രണവുമുണ്ടാകില്ല. അമേരിക്കൻ സുപ്രീം കോടതിയുടെ വിധി, ഇന്ത്യയടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഈ വിഷയത്തിൽ ഒരു മാർഗ്ഗരേഖയായി മാറിയേക്കാം.

ഭാവി എങ്ങോട്ട്? സ്വകാര്യതയോ സുരക്ഷയോ?

ചാട്രി കേസ് കേവലം ഒരു ബാങ്ക് കവർച്ചയുടെ കഥയല്ല. മറിച്ച്, മാറുന്ന സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ലോകത്ത് നമ്മുടെ അവകാശങ്ങളെ എങ്ങനെ പുനർനിർവചിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു വലിയ ചോദ്യമാണ് ഇത് ഉയർത്തുന്നത്. കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയുന്നതും കുറ്റവാളികളെ പിടികൂടുന്നതും ഒരു ജനാധിപത്യ സമൂഹത്തിൽ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. എന്നാൽ അത് പൗരന്മാരുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളെ ഹനിച്ചുകൊണ്ടാകരുത്.

ഈ കേസിൽ സുപ്രീം കോടതി എന്ത് തീരുമാനമെടുത്താലും അത് ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. ജിയോഫെൻസ് വാറന്റ് പോലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യകളെ പൂർണ്ണമായി നിരോധിക്കുമോ, അതോ കർശനമായ ഉപാധികളോടെ അനുവദിക്കുമോ എന്ന് കാത്തിരുന്ന് കാണാം. എന്തായാലും ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാണ്, നമ്മുടെ ഡിജിറ്റൽ കാൽപ്പാടുകൾ ഇനി അത്ര സ്വകാര്യമായിരിക്കില്ല.