ബന്ധങ്ങൾ തകരാതിരിക്കാൻ ചാണക്യൻ നൽകുന്ന മുന്നറിയിപ്പ്

പാടലീപുത്രത്തിലെ തെരുവുകളിൽ സായാഹ്നത്തിന്റെ ആരവം പതുക്കെ അടങ്ങിവരികയാണ്. ദൂരെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശംഖൊലികൾ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സന്ധ്യയുടെ നേർത്ത അലകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. അസ്തമയ സൂര്യന്റെ സുവർണ്ണ ശോഭ ആ മഹാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കോട്ടകൊത്തളങ്ങളിൽ തട്ടി പ്രതിഫലിച്ചു. എന്നാൽ ആ മഹാസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഗതിവിഗതികൾ നിയന്ത്രിക്കുന്ന, സാക്ഷാൽ ചക്രവർത്തിയെപ്പോലും ഉപദേശിക്കുന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയായ ചാണക്യന്റെ ചെറിയ കുടിലിൽ അപ്പോഴും ഗൗരവമേറിയ ഒരു ചർച്ച നടക്കുകയായിരുന്നു. ചാണക്യന്റെ കുടിലിന്റെ ലാളിത്യം ആരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. എണ്ണ വിളക്കിന്റെ മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ, മണ്ണിലിട്ട ഒരു സാധാരണ പായയിൽ ചമ്രംപടിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം. ആ സന്യാസിശ്രേഷ്ഠന് മുന്നിൽ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ, വിലപിടിപ്പുള്ള പട്ടുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച ഒരു യുവമിഥുനങ്ങളും അവരുടെ മാതാപിതാക്കളും ഭവ്യതയോടെ തലകുനിച്ചു നിൽപ്പുണ്ട്.

നഗരത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യാപാരിയുടെ മകനായ ദേവദത്തനും, കൊട്ടാരത്തിലെ ഒരു ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ മകളായ സുജാതയുമായിരുന്നു അവർ. പരസ്പരം അതിയായി സ്നേഹിക്കുന്ന അവർക്ക് എത്രയും വേഗം വിവാഹിതരാകണം. എന്നാൽ അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് ഈ ബന്ധത്തിൽ വലിയ ആശങ്കകളുണ്ട്. സമ്പത്തും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള കേവലമൊരു ലയനമായി ഈ ബന്ധം മാറുമോ എന്ന ഭയം അവരെ അലട്ടിയിരുന്നു. ആ പ്രശ്നത്തിന് ശാശ്വതമായ ഒരു പരിഹാരം തേടിയാണ് അവർ സാക്ഷാൽ ചാണക്യന്റെ മുന്നിലെത്തിയിരിക്കുന്നത്. എണ്ണവിളക്കിലെ തിരി പതുക്കെ എരിയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കുടിലിനുള്ളിൽ ചന്ദനത്തിരിയുടെ നേർത്ത ഗന്ധം പടർന്നു. എല്ലാവരും ആ മഹാപണ്ഡിതന്റെ വാക്കുകൾക്കായി കാതോർത്തു.

ആകർഷണത്തിന്റെ മായാവലയം

ചാണക്യന്റെ തീക്ഷ്ണവും ആഴവുമുള്ള കണ്ണുകൾ ആ യുവാവിനെയും യുവതിയെയും മാറിമാറി നോക്കി. അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ പരസ്പരമുള്ള അടങ്ങാത്ത ആകർഷണവും, ഈ വിവാഹം എങ്ങനെയെങ്കിലും നടത്തിത്തരണമേ എന്ന അപേക്ഷയും നിഴലിച്ചിരുന്നു. യൗവനത്തിന്റെ തിളപ്പിൽ അവർക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകം അപ്രസക്തമായി തോന്നിയിരുന്നു.

“എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ വിവാഹിതരാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ഈ തീരുമാനത്തിൽ നിങ്ങൾ എത്രത്തോളം ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു?” ചാണക്യന്റെ ശബ്ദം ശാന്തമായിരുന്നെങ്കിലും അതിലൊരു മൂർച്ചയുണ്ടായിരുന്നു. ആ ചോദ്യം അവരുടെ ഹൃദയത്തിലേക്കാണ് തറച്ചുകയറിയത്.

ദേവദത്തൻ ഒട്ടും മടികൂടാതെ, അല്പം ആവേശത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു: “ആചാര്യാ, ഇവളോളം സുന്ദരിയായ മറ്റൊരുവൾ ഈ പാടലീപുത്രത്തിൽ വേറെയില്ല. ഇവളുടെ സാന്നിധ്യം എന്റെ ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ മനോഹരമാക്കും. സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ ഇവളോടൊപ്പമുള്ള എന്റെ ജീവിതം അസൂയയോടെ മാത്രമേ മറ്റുള്ളവർക്ക് നോക്കിക്കാണാൻ കഴിയൂ. ഇവളില്ലാതെ എനിക്കൊരു ജീവിതം സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും കഴിയില്ല. എന്റെ സമ്പത്തിന് പൂർണ്ണത നൽകുന്നത് ഇവളുടെ ഈ സൗന്ദര്യമാണ്.”

സുജാതയുടെ ഊഴമായിരുന്നു അടുത്തത്. അവളുടെ വാക്കുകളിൽ ഒരു കൊട്ടാരവാസിയുടെ ഗാംഭീര്യമുണ്ടായിരുന്നു. “ഇദ്ദേഹം അതിയായ മോഹങ്ങളുള്ള ഒരു ചെറുപ്പക്കാരനാണ്. ഇപ്പോൾ തന്നെ നഗരത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന വ്യാപാരിയാണ്. ഭാവിയിൽ അതിലും വലിയ നിലയിൽ എത്തും. അധികാരവും സമ്പത്തും സമന്വയിക്കുന്ന ആ വിജയഗാഥയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒപ്പം നിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ സ്വപ്നങ്ങളിലെ രാജകുമാരൻ ഇദ്ദേഹമാണ്.”

ചാണക്യൻ പതുക്കെ കണ്ണുകളടച്ചു. ചുണ്ടിൽ നേർത്തൊരു പുഞ്ചിരി മിന്നിമറഞ്ഞു. ഒരു ദീർഘനിശ്വാസത്തോടെ അദ്ദേഹം അവരുടെ മാതാപിതാക്കളുടെ നേർക്ക് തിരിഞ്ഞു. “നിങ്ങളുടെ ആശങ്ക എന്താണ്? ഇവർ പരസ്പരം ഇത്രയധികം ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് ഭയപ്പെടുന്നത്?”

ദേവദത്തന്റെ പിതാവ് ഭയത്തോടെയും എന്നാൽ അതിയായ വേദനയോടെയും മുന്നോട്ട് വന്ന് പറഞ്ഞു: “മഹാമന്ത്രി, ഇവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് എതിരുനിൽക്കാൻ എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ല. എന്റെ മകന്റെ കണ്ണീർ കാണാൻ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല. പക്ഷേ, ഇവരുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ രണ്ട് ധ്രുവങ്ങളിലാണ്. എന്റെ മകൻ എപ്പോഴും പണത്തിന് പിന്നാലെ പായുന്നവനാണ്, അവന് രാവെന്നോ പകലെന്നോ വ്യത്യാസമില്ലാതെ വിശ്രമമില്ലാതെ അദ്ധ്വാനിക്കാനാണ് താത്പര്യം. എന്നാൽ ഈ പെൺകുട്ടിക്ക് ശാന്തമായ ജീവിതവും, കലകളും, കാവ്യങ്ങളുമാണ് പ്രിയം. കൊട്ടാരത്തിലെ സുഖസൗകര്യങ്ങളിൽ വളർന്നവളാണ് അവൾ. ഒരു നിമിഷത്തെ ആവേശത്തിൽ അവർ ഒന്നിച്ചാൽ, നാളെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുടെ ലോകത്തേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ അത് വലിയൊരു ദുരന്തത്തിൽ കലാശിക്കുമോ എന്നാണ് എന്റെ ഭയം. അവരുടെ ദാമ്പത്യം ഒരു യുദ്ധക്കളമായി മാറുമോ എന്ന് ഞാൻ ഭയക്കുന്നു.”

രണ്ട് കുതിരകളെ പൂട്ടിയ രഥം

ചാണക്യൻ പതുക്കെ എഴുന്നേറ്റു. കുടിലിന്റെ വാതിൽക്കലേക്ക് നടന്ന്, പുറത്ത് ഇരുണ്ട ആകാശത്ത് തിളങ്ങിനിൽക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളെ നോക്കി അദ്ദേഹം സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി. രാത്രിയിലെ തണുത്ത കാറ്റ് ആ കുടിലിലേക്ക് വീശിയടിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. “വിവാഹമായാലും, വ്യാപാരമായാലും അതൊരു പങ്കാളിത്തമാണ്. ഒരു രഥത്തിൽ രണ്ട് കുതിരകളെ പൂട്ടുന്നതിന് തുല്യമാണത്. കുതിരകൾ രണ്ടും ഒരേ ദിശയിലേക്ക്, ഒരേ വേഗതയിൽ ഓടിയാൽ മാത്രമേ ആ രഥം ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് സുരക്ഷിതമായി എത്തുകയുള്ളൂ. ഒന്ന് വലത്തോട്ടും മറ്റൊന്ന് ഇടത്തോട്ടും കുതിച്ചാൽ ആ രഥം തകരും, അതിലെ യാത്രികർ മണ്ണിൽ വീണ് ചോരയൊലിപ്പിക്കും.”

അദ്ദേഹം ദേവദത്തന്റെയും സുജാതയുടെയും അടുത്തേക്ക് മടങ്ങിവന്നു. അവരുടെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നേരിട്ട് നോക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “ദേവദത്താ, നീ അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തെ പ്രണയിക്കുന്നു. അവളുടെ രൂപലാവണ്യമാണ് നിന്നെ ആകർഷിച്ചത്. സുജാതേ, നീ അവന്റെ അഭിലാഷങ്ങളെയും വിജയത്തെയും പണത്തെയുമാണ് പ്രണയിക്കുന്നു. എന്നാൽ നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും മനസ്സിലാക്കാത്ത ഒരു സത്യമുണ്ട്. ഇവ രണ്ടും ബാഹ്യമായ കാര്യങ്ങളാണ് (External factors). യൗവനം ഒരു ഋതുവാണ്, സൗന്ദര്യം കാലക്രമേണ മങ്ങും. ഇന്ന് കാണുന്ന ഈ രൂപം നാളെ വാർദ്ധക്യത്തിന് വഴിമാറും. വിജയങ്ങൾ പരാജയങ്ങൾക്ക് വഴിമാറിയേക്കാം. വ്യാപാരത്തിൽ നഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിക്കാം. നിങ്ങളുടെ ഈ ബാഹ്യമായ ആകർഷണങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്ന ഒരു ദിനം വരും. അപ്പോൾ ഈ ബന്ധത്തിന് എന്ത് സംഭവിക്കും? നിങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ചു നിർത്താൻ അവിടെ എന്തുണ്ടാകും?”

ചാണക്യൻ തന്റെ വിഖ്യാതമായ ചാണക്യ നീതിയിലെ ഒരു സുപ്രധാന തത്വം അവർക്ക് മുന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്തി. “രണ്ട് വ്യക്തികൾ തമ്മിൽ ഒന്നിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ മൂല്യങ്ങൾ (Values), ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങൾ (Purpose), ധാർമ്മിക ബോധം എന്നിവ തമ്മിൽ പൊരുത്തമുണ്ടോ എന്നാണ് ആദ്യം നോക്കേണ്ടത്. ഇതിനെയാണ് യഥാർത്ഥ പൊരുത്തം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒരാൾക്ക് ധനസമ്പാദനമാണ് ജീവിതലക്ഷ്യമെങ്കിൽ, മറ്റൊരാൾക്ക് ആത്മീയതയോ കലയോ ആകാം. ഒരുവൻ വടക്കോട്ടും മറ്റവൻ തെക്കോട്ടും സഞ്ചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവർ എത്ര സ്നേഹത്തോടെ കൈകൾ കോർത്തുപിടിച്ചാലും ആ ബന്ധം അധികകാലം മുന്നോട്ട് പോകില്ല. അത് അവരെ രണ്ടുപേരെയും മാനസികമായ വേദനയിലേക്ക് മാത്രമേ നയിക്കൂ. സ്നേഹം എന്നത് വെറുമൊരു വികാരമല്ല, അതൊരു പരസ്പര ധാരണയാണ്.”

ദേവദത്തന്റെയും സുജാതയുടെയും മുഖത്തെ തിളക്കം പതുക്കെ മങ്ങാൻ തുടങ്ങി. ചാണക്യന്റെ വാക്കുകൾ അവരുടെ ഹൃദയത്തിലെ മായാവലയങ്ങളെ ഭേദിച്ചിരുന്നു. അവർ ആദ്യമായി തങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചും, ഭാവിയെക്കുറിച്ചും ഗൗരവമായി ചിന്തിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. സുജാതയുടെ മനസ്സിൽ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് അടിക്കാൻ തുടങ്ങി. താൻ സ്നേഹിക്കുന്നത് ദേവദത്തനെയാണോ അതോ അയാളുടെ പണത്തെയും അധികാരത്തെയുമാണോ എന്ന് അവൾ ചിന്തിച്ചു.

കാഴ്ചയ്ക്ക് അപ്പുറത്തുള്ള സത്യം: ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പാഠം

ഈ കഥയിൽ ചാണക്യൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് കേവലം ഒരു വിവാഹോപദേശം മാത്രമല്ല. മാനുഷിക ബന്ധങ്ങളുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് പങ്കാളിത്തങ്ങളുടെ ഏറ്റവും വലിയ രഹസ്യമാണ് അദ്ദേഹം തുറന്നുകാട്ടുന്നത്. മിക്കവരും ബന്ധങ്ങളിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെടുന്നത് ബാഹ്യമായ ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്—രൂപം, പണം, പ്രശസ്തി, അല്ലെങ്കിൽ താത്കാലികമായ ഒരു ആവശ്യം. ഇതിനെ നാം പലപ്പോഴും ‘കെമിസ്ട്രി’ (Chemistry) എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നു. ഒരാളെ കാണുമ്പോൾ ഹൃദയമിടിപ്പ് കൂടുന്നതും, അവരോടൊപ്പം സമയം ചിലവഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും ഈ കെമിസ്ട്രിയുടെ ഭാഗമാണ്.

എന്നാൽ ചാണക്യൻ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഇതിനപ്പുറമുള്ള അഗാധമായ ഒരു സത്യമാണ്. ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് തീരുമാനിക്കുന്നത് ഒരിക്കലും ഈ താത്കാലിക ആകർഷണങ്ങളല്ല, മറിച്ച് അനുരൂപത (Compatibility) ആണ്. ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവരും, ഒരേ മൂല്യങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം മാത്രമേ കാലത്തിന്റെ പരീക്ഷണങ്ങളെ അതിജീവിക്കുകയുള്ളൂ. ജീവിതം എപ്പോഴും സുഗമമായ ഒരു യാത്രയല്ല; അതിൽ കൊടുങ്കാറ്റുകളും പേമാരികളും ഉണ്ടാകും. അത്തരം ഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ ബാഹ്യ ആകർഷണങ്ങൾ ഒന്നിനും കൊള്ളാതെ വരും.

നിങ്ങൾക്ക് തീർച്ചയായും വ്യത്യസ്തമായ ഇഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം; ഒരാൾക്ക് സംഗീതം ഇഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റൊരാൾക്ക് വായനയായിരിക്കാം പ്രിയം. ഒരാൾക്ക് മധുരം ഇഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റൊരാൾക്ക് എരിവായിരിക്കാം താല്പര്യം. അതിലൊന്നും ഒരു തെറ്റുമില്ല. എന്നാൽ നിങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങൾ (Core Values) ഒന്നായിരിക്കണം. സത്യസന്ധത, പണം ചെലവഴിക്കുന്ന രീതി, കുടുംബത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം, ജീവിതവിജയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കാഴ്ചപ്പാട്, പ്രതിസന്ധികളെ നേരിടാനുള്ള മാനസികാവസ്ഥ—ഇവയിലൊക്കെ വലിയ അന്തരമുണ്ടെങ്കിൽ ആ ബന്ധം ഒരു അഗ്നിപർവ്വതം പോലെ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും പൊട്ടിത്തെറിക്കാം. ചാണക്യന്റെ ഭാഷയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഒരേപോലെ കാണുന്നവരായിരിക്കണം പങ്കാളികൾ. അല്ലാത്തപക്ഷം ഒരാളുടെ ശരി മറ്റൊരാളുടെ തെറ്റായി മാറും.

ഇന്നത്തെ ലോകത്തിലെ പ്രസക്തി

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് ചാണക്യൻ നൽകിയ ഈ ഉപദേശം ഇന്നത്തെ ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ എത്രത്തോളം പ്രസക്തമാണെന്ന് ചിന്തിച്ചുനോക്കൂ. മനുഷ്യന്റെ വികാരങ്ങൾക്കും ചിന്താഗതികൾക്കും കാലം എത്ര കഴിഞ്ഞാലും വലിയ മാറ്റങ്ങളൊന്നും സംഭവിക്കുന്നില്ല. ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന ബിസിനസ്സ് പങ്കാളിത്തങ്ങളുടെ (Business Partnerships) തകർച്ചകൾ തന്നെ ഉദാഹരണമായെടുക്കാം. രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കൾ ചേർന്ന് ഒരു സ്റ്റാർട്ടപ്പ് കമ്പനി തുടങ്ങുന്നു. ആദ്യത്തെ ആവേശത്തിൽ അവർ എല്ലാം മറന്ന് രാവും പകലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ കമ്പനി വളരാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, ലക്ഷ്യങ്ങൾ വലുതാകുമ്പോൾ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നു. ഒരാൾക്ക് കമ്പനിയെ ഒരു വലിയ പ്രസ്ഥാനമായി പടുത്തുയർത്തണം, സമൂഹത്തിന് ഗുണകരമായ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം എന്നായിരിക്കും ആഗ്രഹം. എന്നാൽ മറ്റൊരാൾക്ക് എത്രയും വേഗം കമ്പനി വിറ്റ് പണമുണ്ടാക്കണം, സ്വന്തമായി ആഡംബര ജീവിതം നയിക്കണം എന്നായിരിക്കും ലക്ഷ്യം. ഇവിടെ തകർന്നത് അവരുടെ സൗഹൃദമല്ല, മറിച്ച് അവരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളിലെ പൊരുത്തമില്ലായ്മയാണ് ആ കമ്പനിയെ തകർച്ചയിലേക്ക് നയിച്ചത്. അടിസ്ഥാന മൂല്യങ്ങളിലെ വ്യത്യാസമാണ് അവിടെ വില്ലനായത്.

വിവാഹങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലും ഇത് നൂറുശതമാനം സത്യമാണ്. ഡേറ്റിംഗ് ആപ്പുകളുടെയും സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയും കാലത്ത്, വെറും ഫോട്ടോകളും പ്രൊഫൈൽ വിവരണങ്ങളും കണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ ഏതാനും ദിവസത്തെ ഓൺലൈൻ സംസാരം കൊണ്ട് മാത്രം ആളുകൾ ജീവിതപങ്കാളികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. അവിടെ അവർ നോക്കുന്നത് തങ്ങളുടെ താത്പര്യങ്ങൾ (Hobbies) ഒത്തുപോകുന്നുണ്ടോ എന്ന് മാത്രമാണ്. ഇരുവരും യാത്ര ചെയ്യാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവരാണോ, ഒരേതരം വെബ് സീരീസുകൾ കാണുന്നവരാണോ, ഒരേ സംഗീതം ആസ്വദിക്കുന്നവരാണോ എന്ന് നോക്കി അവർ വിവാഹിതരാകുന്നു. സ്മാർട്ട്‌ഫോൺ സ്ക്രീനുകളിൽ വിരലോടിച്ച് ജീവിതപങ്കാളിയെ കണ്ടെത്തുന്ന ഈ കാലത്ത്, യഥാർത്ഥ പൊരുത്തം പലപ്പോഴും വിസ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

എന്നാൽ ജീവിതം സിനിമയോ യാത്രയോ മാത്രമല്ല. അത് കഠിനമായ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളുടെ ഒരു പരമ്പര കൂടിയാണ്. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ വരുമ്പോൾ, കുട്ടികളെ വളർത്തേണ്ടി വരുമ്പോൾ, മാതാപിതാക്കളുടെ വാർദ്ധക്യസഹജമായ അസുഖങ്ങൾ നോക്കേണ്ടി വരുമ്പോൾ, കരിയറിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ തിരിച്ചടികൾ നേരിടുമ്പോൾ—അവിടെയാണ് യഥാർത്ഥ മൂല്യങ്ങൾ പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ഒരാൾക്ക് പ്രതിസന്ധികളിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ തക്ക മാനസിക കരുത്തുണ്ടാകാം, മറ്റൊരാൾ എളുപ്പം തളർന്നുപോകുന്ന പ്രകൃതക്കാരനാകാം.

ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ബന്ധങ്ങളിൽ വിള്ളൽ വീഴാനുള്ള ചില പ്രധാന കാരണങ്ങൾ ചാണക്യന്റെ ഈ തത്വവുമായി ചേർത്ത് വായിക്കാം:

• സാമ്പത്തിക കാഴ്ചപ്പാടുകൾ: ഒരാൾ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ആഡംബര ജീവിതം നയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും, മറ്റൊരാൾ ഭാവിക്കായി സൂക്ഷിച്ച് സമ്പാദിക്കുന്നവനുമാകുമ്പോൾ അവിടെ സംഘർഷങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നു.
• കുടുംബത്തോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം: സ്വന്തം മാതാപിതാക്കളെയും പങ്കാളിയുടെ മാതാപിതാക്കളെയും ഒരുപോലെ കാണാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥ വലിയ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുന്നു.
• വ്യക്തിഗത സ്വാതന്ത്ര്യവും അതിരുകളും: ഒരാൾക്ക് സ്വന്തമായി സമയം ചിലവഴിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടാകാം, മറ്റൊരാൾ എപ്പോഴും ഒപ്പം വേണമെന്ന് വാശിപിടിക്കുന്ന ആളാകാം.

വെറും ബാഹ്യമായ ആകർഷണത്തിന്റെ പുറത്ത് പടുത്തുയർത്തിയ ബന്ധങ്ങൾ ജീവിതത്തിലെ ഇത്തരം കൊടുങ്കാറ്റുകളിൽ കടപുഴകി വീഴുന്നു. ഒരു ജോലി അഭിമുഖത്തിൽ (Job Interview) ഒരു കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ പോലും അവരുടെ കേവലമായ കഴിവുകൾക്ക് അപ്പുറം അവരുടെ ‘കൽച്ചറൽ ഫിറ്റ്’ (Cultural Fit) നോക്കുന്നത് ഈ ചാണക്യ ദർശനത്തിന്റെ ആധുനിക മുഖമാണ്. ആ വ്യക്തിയുടെ മൂല്യങ്ങൾ കമ്പനിയുടെ മൂല്യങ്ങളുമായി ഒത്തുപോകുന്നുണ്ടോ എന്നാണ് അവർ പരിശോധിക്കുന്നത്.

ബന്ധങ്ങൾ ആരംഭിക്കാൻ വളരെ എളുപ്പമാണ്, എന്നാൽ അവ നിലനിർത്താൻ വലിയ പ്രയത്നവും വിട്ടുവീഴ്ചകളും ആവശ്യമാണ്. ചാണക്യന്റെ കുടിലിൽ നിന്നും തിരിച്ചറിവുകളോടെ ഇറങ്ങിപ്പോയ ആ യുവമിഥുനങ്ങളെപ്പോലെ, നാമും ജീവിതത്തിന്റെ നെട്ടോട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇടയ്ക്കൊന്ന് നിന്നു ചിന്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മുടെ പങ്കാളികളുമായി—അത് ജീവിതത്തിലായാലും ബിസിനസ്സിലായാലും—നാം പങ്കുവെക്കുന്നത് വെറും സമയവും പണവും മാത്രമാണോ, അതോ ഒരേ ജീവിതലക്ഷ്യങ്ങളും മൂല്യങ്ങളുമാണോ? വികാരങ്ങളുടെ വേലിയേറ്റങ്ങളിൽ പെട്ട് തിടുക്കത്തിൽ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതിന് മുൻപ്, ബുദ്ധിയുടെയും വിവേകത്തിന്റെയും വെളിച്ചത്തിൽ ആ ബന്ധങ്ങളെ വിലയിരുത്താൻ നമുക്ക് കഴിയണം.

കാരണം, അടിസ്ഥാനമില്ലാതെ പണിയുന്ന ഏത് മനോഹരമായ കൊട്ടാരവും, എത്ര വലിയ സ്വർണ്ണത്താൽ അലങ്കരിച്ചതാണെങ്കിലും, ചെറിയൊരു ഭൂചലനത്തിൽ തകർന്നടിയാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടതാണ്. എന്നാൽ ആഴത്തിലുള്ള മൂല്യങ്ങളിൽ വേരൂന്നിയ ബന്ധങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ കാലത്തിന്റെ ഏത് കൊടുങ്കാറ്റിനെയും അതിജീവിച്ച്, പ്രതിസന്ധികളിൽ പരസ്പരം താങ്ങായി നിലകൊള്ളാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ. അതാണ് ചാണക്യൻ ലോകത്തിന് നൽകുന്ന ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട പാഠം.