കള്ളിയങ്കാട്ടു യക്ഷി: മയക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തിന് പിന്നിലെ മരണം

കൂരിരുട്ട് വീണ കള്ളിയങ്കാട്ടിലെ ഒറ്റയടിപ്പാത. ആകാശത്ത് അമാവാസിയിലെ കാർമേഘങ്ങൾ ഉരുണ്ടുകൂടി നിൽക്കുന്നു. ചീവീടുകളുടെയും ദൂരെ എവിടെയോ ചിലയ്ക്കുന്ന മൂങ്ങകളുടെയും നിലയ്ക്കാത്ത ശബ്ദത്തെ ഭേദിച്ച് പെട്ടെന്ന് വല്ലാത്തൊരു നിശബ്ദത കാട്ടിലാകെ പടർന്നു. മരച്ചില്ലകൾക്കിടയിലൂടെ വീശിയടിച്ച ഇളംകാറ്റിന് രക്തം മരവിപ്പിക്കുന്ന തണുപ്പും, ഏത് കാമുകനെയും ഉണർത്തുന്ന പാലപ്പൂവിന്റെ അതിതീവ്രമായ ഗന്ധവുമുണ്ടായിരുന്നു. കയ്യിലൊരു പന്തവുമായി ഭയപ്പാടോടെ നടന്നുനീങ്ങിയ ആ വഴിപോക്കന്റെ കാലടികൾ പെട്ടെന്ന് നിശ്ചലമായി. വിയർപ്പുതുള്ളികൾ അയാളുടെ നെറ്റിയിലൂടെ ഒഴുകിയിറങ്ങി. ഇരുളിന്റെ മറവിൽ, അലൗകികമായ സൗന്ദര്യവുമായി അവൾ നിൽപ്പുണ്ടായിരുന്നു. നിലംമുട്ടുന്ന കാർക്കൂന്തൽ, കരിമഷി എഴുതിയ വലിയ കണ്ണുകൾ, ചുവന്ന പട്ടുപോലുള്ള ചുണ്ടിൽ ഒരു വശ്യമായ പുഞ്ചിരി. വെളുത്ത നേരിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച ആ പെൺകൊടി ഒരു നിമിഷം അയാളുടെ കണ്ണുകളിലേക്ക് ആഴത്തിൽ നോക്കി. പിന്നെ അതിമധുരമായ ശബ്ദത്തിൽ ചോദിച്ചു: “നേരം ഒത്തിരി വൈകിയില്ലേ… എനിക്ക് വഴിതെറ്റി… ഒരു നുള്ള് ചുണ്ണാമ്പ് തരാമോ?” വെള്ളിമണി കിലുങ്ങുന്നതുപോലുള്ള ആ ചോദ്യത്തിൽ അയാളുടെ സമനില തെറ്റി. കള്ളിയങ്കാട്ടിലൂടെ രാത്രി സഞ്ചരിക്കരുത് എന്ന കാരണവന്മാരുടെ മുന്നറിയിപ്പുകൾ അയാളുടെ ഓർമ്മകളിൽ നിന്ന് ഒരു പുകമറയെന്നോണം മാഞ്ഞുപോയി. വരാനിരിക്കുന്ന സർവ്വനാശത്തിന്റെ തുടക്കം മാത്രമായിരുന്നു അത്; പ്രലോഭനങ്ങളുടെയും മരണത്തിന്റെയും ഒരു നീണ്ട രാത്രിയുടെ തുടക്കം.

പ്രലോഭനങ്ങളുടെ പാലപ്പൂമണം

കേരളത്തിലെ നാടോടിക്കഥകളിൽ ഏറ്റവും ഭയത്തോടെയും അതിലേറെ കൗതുകത്തോടെയും കേട്ടിരുന്ന പേരാണ് കള്ളിയങ്കാട്ടു യക്ഷിയുടേത്. വെറുമൊരു പ്രേതകഥ എന്നതിലുപരി, മനുഷ്യന്റെ അടിസ്ഥാന വികാരങ്ങളെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന ഒരു ഭീകരസത്യം ഈ കഥയിലുണ്ട്. പകൽ വെളിച്ചത്തിൽ ആരും തിരിഞ്ഞുനോക്കാത്ത, മുൾപ്പടർപ്പുകളും കള്ളിച്ചെടികളും നിറഞ്ഞ കള്ളിയങ്കാട് രാത്രിയാകുമ്പോൾ മറ്റൊരു ലോകമായി മാറും. അവിടെ വഴിതെറ്റി വരുന്ന, അല്ലെങ്കിൽ ദൂരയാത്ര കഴിഞ്ഞ് ഒറ്റയ്ക്ക് മടങ്ങിവരുന്ന പുരുഷന്മാരായിരുന്നു യക്ഷിയുടെ ഇരകൾ. പകൽസമയത്തെ ചൂടും പൊടിയും മാറി രാത്രിയുടെ കുളിർമ പടരുമ്പോൾ ആ കാടിന് വല്ലാത്തൊരു വശ്യത കൈവരും. ആ വശ്യതയുടെ മറവിലാണ് ഏറ്റവും വലിയ വിപത്ത് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.

ഏകാന്തതയും ഭയവും മനുഷ്യനെ മാനസികമായി ദുർബലനാക്കുന്ന സമയത്താണ് അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുക. ഭയന്ന് വിറച്ചു വരുന്ന യാത്രക്കാരന്റെ മുന്നിലേക്ക് അവൾ വരുന്നത് ഒരു അഭയമായിട്ടാണ്. “അങ്ങ് എങ്ങോട്ടാണ് പോകുന്നത്? എനിക്ക് ഭയമാകുന്നു, എന്നെക്കൂടി കൂടെ കൂട്ടാമോ?” എന്ന അവളുടെ ദയനീയമായ ചോദ്യത്തിൽ അലിഞ്ഞ് പുരുഷന്റെ സംരക്ഷണാബോധം ഉണരുന്നു. ഈ കൊടുംകാട്ടിൽ തനിക്ക് കൂട്ടിനായി ഇത്രയധികം സൗന്ദര്യമുള്ള ഒരു പെണ്ണിനെ കിട്ടിയല്ലോ എന്ന ചിന്ത ആ നിമിഷം അവന്റെ വിവേകത്തെ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കുന്നു. അവളുടെ മേനിയിൽ നിന്നുവരുന്ന സുഗന്ധം അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ മരവിപ്പിക്കുന്നു. സ്വന്തം വീടും ഭാര്യയും മക്കളും അവന്റെ ഓർമ്മകളിൽ നിന്ന് മായ്ച്ചുപോവുകയാണ്. അവളുടെ മാസ്മരിക സൗന്ദര്യത്തിൽ മയങ്ങി അവരവളുടെ പിന്നാലെ നടക്കുന്നു. അവളുടെ ഓരോ ചുവടിലും ചിലമ്പൊലി മുഴങ്ങുന്നത് അവന് സംഗീതം പോലെ തോന്നും. എന്നാൽ, അത് തങ്ങളുടെ ശവപ്പറമ്പിലേക്കുള്ള അവസാനത്തെ യാത്രയാണെന്ന് ആ പാവങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല. യക്ഷിയുടെ വശീകരണത്തിന് മുന്നിൽ മനുഷ്യന്റെ യുക്തിബോധം പൂർണ്ണമായും അടിയറവു പറയുന്ന കാഴ്ചയാണ് ഓരോ രാത്രിയും കള്ളിയങ്കാട് കണ്ടിരുന്നത്.

മരവിപ്പിക്കുന്ന പുഞ്ചിരിയും മരണവും

യക്ഷിയുടെ വലയിൽ വീഴുന്നവന്റെ അന്ത്യം അതിദാരുണമായിരുന്നു. കാടിന്റെ ഏറ്റവും ഇരുണ്ട, വെളിച്ചം കടക്കാത്ത ഏകാന്തമായ ഭാഗത്ത് എത്തുമ്പോഴാണ് സത്യം വെളിപ്പെടുക. അതുവരെ കണ്ടിരുന്ന അപ്സരസിനെപ്പോലെയുള്ള സുന്ദരി പെട്ടെന്ന് മാറും. അവളുടെ മനോഹരമായ മുഖം വികൃതമാകും. കണ്ണുകൾ തീക്കനൽ പോലെ ചുവക്കും. വായിൽ നിന്നും ഇരുമ്പുപോലെയുള്ള കൂർത്ത കോമ്പല്ലുകൾ പുറത്തേക്ക് വരും. അവളുടെ കൈവിരലുകളിലെ നഖങ്ങൾ വാൾത്തലപ്പ് പോലെ കൂർത്തതാകും. മോഹത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കുന്ന ഇരയ്ക്ക് എന്തെങ്കിലും പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയുന്നതിന് മുൻപ്, ഒരു വന്യമൃഗത്തെപ്പോലെ അവൾ അവന്റെ മേൽ ചാടിവീഴും. അവളുടെ കോമ്പല്ലുകൾ അവന്റെ കഴുത്തിലെ ഞരമ്പുകളിൽ അതിശക്തമായി ആഴ്ന്നിറങ്ങും. മാംസം പിച്ചിചീന്തുന്ന വേദനയിൽ അവൻ നിലവിളിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമെങ്കിലും ശബ്ദം പുറത്തുവരില്ല. അവന്റെ ശരീരത്തിലെ അവസാനത്തെ തുള്ളി രക്തവും അവൾ കുടിച്ചുതീർക്കും.

പിറ്റേന്ന് രാവിലെ വിറകുവെട്ടാനോ മറ്റോ കാട്ടിൽ വരുന്ന ഗ്രാമീണരാണ് മൃതദേഹം കാണുക. ചോര വാർന്ന്, വിളറിവെളുത്ത്, ഉണങ്ങിയ മരത്തടി പോലെ കിടക്കുന്ന ശരീരം. ചുറ്റും രക്തത്തുള്ളികൾ തളംകെട്ടി നിൽക്കുന്നുണ്ടാകും. എന്നാൽ ആ മൃതദേഹങ്ങളിൽ ഗ്രാമീണരെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഭയപ്പെടുത്തിയിരുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമായിരുന്നു – മരിച്ചയാളുടെ ചുണ്ടിലെ മായാത്ത പുഞ്ചിരി! കൊടിയ വേദന അനുഭവിച്ച് മരിച്ചിട്ടും എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇവരുടെ മുഖത്ത് ഈ ചിരി എന്ന് പലരും അത്ഭുതപ്പെട്ടു. തന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് മരണമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ പോലുമാകാതെ, ഏതോ മായാലോകത്തെ സുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയാണ് അവർ ജീവൻ വെടിഞ്ഞത് എന്നതിന്റെ തെളിവായിരുന്നു ആ പുഞ്ചിരി. വഞ്ചനയുടെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ രൂപം ഇതാണ്; ഇര താൻ കൊല്ലപ്പെടുകയാണെന്ന് അറിയുന്നില്ല, മറിച്ച് താൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലാണെന്ന മിഥ്യാബോധത്തിൽ അവൻ മരണത്തെ സന്തോഷത്തോടെ പുൽകുന്നു.

മായയെ നേരിടുന്ന മന്ത്രവാദി

കള്ളിയങ്കാട്ടിലെ തുടർച്ചയായ മരണങ്ങൾ ഗ്രാമത്തെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തി. സന്ധ്യ മയങ്ങിയാൽ ആരും വീടിന് പുറത്തിറങ്ങാതായി. അങ്ങനെയിരിക്കെയാണ് അതിശക്തനായ ഒരു മാന്ത്രികൻ ആ വഴി വരുന്നത്. കാവി വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഭസ്മക്കുറി തൊട്ട്, കയ്യിലൊരു മാന്ത്രിക ദണ്ഡുമായി വന്ന അദ്ദേഹം യക്ഷിയുടെ വിളയാട്ടങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞു. ഗ്രാമീണരുടെ കണ്ണീരുകണ്ട അദ്ദേഹം അവളെ തളയ്ക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. സാധാരണക്കാരെപ്പോലെ ആയിരുന്നില്ല ആ മന്ത്രവാദി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ഭയമോ കാമമോ മോഹങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. കൊടിയ തപസ്സിലൂടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച ആളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഒരു അമാവാസി രാത്രിയിൽ അദ്ദേഹം കള്ളിയങ്കാട്ടിലെ ആ കുപ്രസിദ്ധമായ വഴിയിലൂടെ ഒറ്റയ്ക്ക് നടന്നു.

പതിവുപോലെ കാറ്റ് വീശി, പാലപ്പൂമണം പരന്നു. മന്ത്രവാദിയുടെ മുന്നിൽ അവൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഏറ്റവും സുന്ദരിയായ രൂപത്തിൽ, ഏറ്റവും വശ്യമായ ചിരിയോടെ അവൾ വഴിമുടക്കി നിന്നു. “സ്വാമി, ഈ അർദ്ധരാത്രിയിൽ എങ്ങോട്ടാണ്? എനിക്ക് ഭയമാകുന്നു, എന്നെക്കൂടി സംരക്ഷിക്കാമോ?” എന്ന് അവൾ ചോദിച്ചു. എന്നാൽ മന്ത്രവാദിയുടെ കണ്ണുകൾ അവളുടെ ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തിലല്ല പതിച്ചത്. ആ മായാരൂപത്തിന് പിന്നിലെ രക്തദാഹിയായ ഭീകരസത്വത്തെ അദ്ദേഹം തന്റെ ജ്ഞാനദൃഷ്ടികൊണ്ട് കണ്ടു. “മാറിനിൽക്കൂ മായാരൂപിണീ, നിന്റെ നാടകം എന്റെയടുത്ത് ചിലവാകില്ല” എന്ന് അദ്ദേഹം ഗാംഭീര്യത്തോടെ പറഞ്ഞു. തന്റെ വശീകരണം ഫലിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ട യക്ഷി കോപത്തോടെ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപമെടുത്തു. ആകാശംമുട്ടെ വളർന്ന്, കാട് കുലുങ്ങുമാറ് അലറിവിളിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ മന്ത്രവാദിയുടെ നേർക്ക് പാഞ്ഞടുത്തു. എന്നാൽ യാതൊരു കുലുക്കവുമില്ലാതെ അദ്ദേഹം തന്റെ മന്ത്രദണ്ഡ് ഉയർത്തി. അഥർവ്വവേദത്തിലെ അതിശക്തമായ മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ ജപിച്ച് അദ്ദേഹം അവൾക്കുനേരെ ഭസ്മം എറിഞ്ഞു. അഗ്നിയിൽ പെട്ടതുപോലെ പിടഞ്ഞ യക്ഷിയെ, മന്ത്രവാദിയായ അദ്ദേഹം മാന്ത്രിക ആണികൾ (മന്ത്ര ആണികൾ) തറച്ച് ഒരു വമ്പൻ പാലമരത്തിൽ എന്നെന്നേക്കുമായി ബന്ധനസ്ഥയാക്കി. അവളുടെ അലർച്ചകൾ കാറ്റിൽ അലിഞ്ഞില്ലാതായി. അതോടെ കള്ളിയങ്കാടിന് ശാപമോക്ഷം ലഭിച്ചു.

സൗന്ദര്യമെന്ന കൊടിയ വഞ്ചന

കള്ളിയങ്കാട്ടു യക്ഷിയുടെ കഥ വെറുമൊരു മുത്തശ്ശിക്കഥയായി തള്ളിക്കളയാവുന്ന ഒന്നല്ല. അതിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അതിശക്തമായ ഒരു ജീവിതസത്യവും ദാർശനികമായ മാനവുമുണ്ട്. നമ്മുടെ കണ്ണുകളെ മഞ്ഞളിപ്പിക്കുന്ന, നമ്മുടെ യുക്തിയെ നശിപ്പിക്കുന്ന അതിമോഹനമായ ഏതു കാര്യത്തിനും പിന്നിൽ ഒരു വലിയ അപകടം പതിയിരിപ്പുണ്ടാകും എന്നതാണ് ആ സത്യം. ജീവിതത്തിൽ നാം നേരിടുന്ന പ്രലോഭനങ്ങളുടെ ആൾരൂപമാണ് യക്ഷി.

മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും പൂർണ്ണതയെയും സൗന്ദര്യത്തെയും അന്വേഷിക്കുന്നവനാണ്. ജീവിതത്തിലെ കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ നിന്നും പ്രതിസന്ധികളിൽ നിന്നും രക്ഷനേടാൻ അവനൊരു എളുപ്പവഴി എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യക്ഷി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് ഈ എളുപ്പവഴികളെയാണ്. ബാഹ്യസൗന്ദര്യത്തിൽ മയങ്ങി, ആന്തരിക യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോകുന്ന മനുഷ്യന്റെ ദുരന്തമാണ് ഈ കഥ പറയുന്നത്. മരിച്ചവരുടെ മുഖത്തെ ആ പുഞ്ചിരി നമ്മോട് പറയുന്ന ഒരു വലിയ പാഠമുണ്ട്: പലപ്പോഴും നമ്മെ നശിപ്പിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ ഒരു മുന്നറിയിപ്പുമായിട്ടല്ല വരുന്നത്, മറിച്ച് നമ്മുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ രൂപത്തിലാകും അവ നമ്മുടെ മുന്നിൽ അവതരിക്കുക. പുറമെ കാണുന്ന തിളക്കവും സൗന്ദര്യവും ഒരു മുഖംമൂടി മാത്രമാണെന്നും, അതിന് പിന്നിലെ യാഥാർത്ഥ്യം വികൃതവും ഭയാനകവും ആയിരിക്കാമെന്നും ഈ കഥ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മന്ത്രവാദിയെപ്പോലെ ബാഹ്യപ്രലോഭനങ്ങളിൽ വീഴാത്ത, ഏകാഗ്രതയും വിവേകവുമുള്ള ഒരു മനസ്സിന് മാത്രമേ ഈ മായാവലയങ്ങളെ ഭേദിക്കാൻ കഴിയൂ. സത്യം കാണാൻ കണ്ണുകൾ മാത്രം പോരാ, തെളിഞ്ഞ ബുദ്ധിയും ആവശ്യമാണ്.

ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ കള്ളിയങ്കാടുകൾ

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപുള്ള ആ കള്ളിയങ്കാട് ഇന്ന് നിലവിലില്ലായിരിക്കാം. പക്ഷേ യക്ഷികൾ ഇന്നുമുണ്ട്, അതും കൂടുതൽ അപകടകാരികളായി. നമ്മുടെ ഇന്നത്തെ കള്ളിയങ്കാടുകൾ ഇന്റർനെറ്റും സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുമാണ്. അവിടെയാണ് പുതിയ കാലത്തെ യക്ഷികൾ ഇരകളെ കാത്തിരിക്കുന്നത്. സ്മാർട്ട്ഫോൺ സ്ക്രീനുകളിലെ തിളക്കമാണ് ഇന്നത്തെ പാലപ്പൂമണം.

• ഓൺലൈൻ സാമ്പത്തിക തട്ടിപ്പുകൾ (Financial Scams): പെട്ടെന്ന് പണക്കാരനാകാൻ മോഹിപ്പിക്കുന്ന ക്രിപ്റ്റോ നിക്ഷേപങ്ങൾ (Crypto Investments), ലോട്ടറി അടിച്ചെന്ന വ്യാജ സന്ദേശങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇന്നത്തെ യക്ഷികളാണ്. അവ വളരെ ആകർഷകമായി, നമ്മുടെ എല്ലാ സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കും പരിഹാരമെന്ന നിലയിലാണ് മുന്നിൽ വരുന്നത്.
• വ്യാജ പ്രൊഫൈലുകളും ഹണിട്രാപ്പുകളും (Catfishing and Honeytraps): വ്യാജ പ്രൊഫൈലുകൾ ഉണ്ടാക്കി പ്രണയം നടിച്ച് പണം തട്ടുന്നവരും ഈ ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലെ യക്ഷികൾ തന്നെ. യാഥാർത്ഥ്യവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത, തികച്ചും കൃത്രിമമായ സൗന്ദര്യവും വാഗ്ദാനങ്ങളും നൽകി അവർ നമ്മെ വശീകരിക്കുന്നു.
• വ്യാജ വാർത്തകളും പ്രൊപ്പഗണ്ടകളും (Fake News): നമ്മുടെ വൈകാരിക തലങ്ങളെ ചൂഷണം ചെയ്ത് സമൂഹത്തിൽ ഭിന്നിപ്പുണ്ടാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന വ്യാജ വാർത്തകളും മറ്റൊരു രൂപത്തിലുള്ള യക്ഷികൾ തന്നെയാണ്.

“പത്ത് ദിവസം കൊണ്ട് നിക്ഷേപം ഇരട്ടിയാക്കാം” എന്നോ “നിങ്ങൾക്കൊരു സമ്മാനം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു” എന്നോ കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ യുക്തിബോധം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. കള്ളിയങ്കാട്ടിലെ വഴിപോക്കനെപ്പോലെ നമ്മളും ആ പ്രലോഭനത്തിന് പിന്നാലെ പോകുന്നു. അവസാനം എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മാനസികമായും സാമ്പത്തികമായും പൂർണ്ണമായി തകരുമ്പോഴാണ് ആ സുന്ദരമായ വാഗ്ദാനങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ കോമ്പല്ലുകൾ നാം തിരിച്ചറിയുന്നത്. നമ്മുടെ വ്യക്തിവിവരങ്ങളും സമ്പാദ്യവും ഊറ്റിക്കുടിക്കുന്ന ഇത്തരം ഡിജിറ്റൽ യക്ഷികൾക്ക് മുന്നിൽ നാം ഓരോരുത്തരും ഇരകളാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

മന്ത്രവാദി യക്ഷിയെ തളച്ചത് അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ മയങ്ങാതെ, യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ്. ഇന്നത്തെ കാലത്തും നമുക്ക് വേണ്ടത് ആ വിവേകമാണ്. അമിതമായ ലാഭം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നവരോടും, ഡിജിറ്റൽ ലോകത്ത് അസ്വാഭാവികമായ അടുപ്പം കാണിക്കുന്നവരോടും “ഇതെങ്ങനെ സാധ്യമാകും?” എന്ന് സ്വയം ചോദിക്കാനുള്ള വിവേകം. കള്ളിയങ്കാട്ടിലെ യക്ഷി മരിച്ചിട്ടില്ല; അവൾ വേഷം മാറി നമ്മുടെ സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിലൂടെ, തിളങ്ങുന്ന ഓഫറുകളിലൂടെ ഇന്നും നമ്മെ മാടിവിളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. പാലപ്പൂവിന്റെ ഗന്ധം ഇപ്പോൾ ഡിജിറ്റൽ നോട്ടിഫിക്കേഷനുകളായി മാറിയെന്നേയുള്ളൂ. അമിതമായി ആകർഷിക്കുന്നതെന്തിലും അപകടം പതിയിരിപ്പുണ്ട് എന്ന പഴയ പാഠം മറക്കുന്നവൻ, ഡിജിറ്റൽ കള്ളിയങ്കാടുകളിൽ എന്നേക്കുമായി നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകും.