ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മമാർക്ക് തുല്യാവകാശം; സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചരിത്രവിധി

അമ്മയാവുക എന്ന സ്വപ്നം പല സ്ത്രീകൾക്കും പല വഴികളിലൂടെയാണ് യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നത്. ചിലർക്ക് അത് ജൈവികമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണെങ്കിൽ മറ്റുചിലർക്ക് ദത്തെടുക്കലിലൂടെയാണ് ആ സന്തോഷം ജീവിതത്തിലേക്ക് വരുന്നത്. എന്നാൽ നിയമത്തിന്റെ കണ്ണിൽ ഈ രണ്ടമ്മമാരും തുല്യരായിരുന്നില്ല, ഇന്നലെ വരെ.

ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മമാരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന ചരിത്രപരമായ ഒരു വിധിയുമായി എത്തിയിരിക്കുകയാണ് സുപ്രീം കോടതി. മൂന്നു മാസത്തിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞിനെ ദത്തെടുത്താൽ മാത്രം പ്രസവാവധിക്ക് (Maternity Leave) അർഹതയുണ്ടെന്ന വിവേചനപരമായ നിയമമാണ് കോടതി റദ്ദാക്കിയിരിക്കുന്നത്. അമ്മയും കുഞ്ഞും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പ്രായത്തിന്റെയോ, ജൈവശാസ്ത്രത്തിന്റെയോ അതിർവരമ്പുകൾക്കപ്പുറത്താണെന്ന് ഈ വിധി ഉറക്കെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

വിവേചനത്തിന്റെ ആ പഴയ നിയമം

ഇതുവരെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന നിയമം ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മമാരെ രണ്ടായി തരംതിരിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. 2017-ലെ ഭേദഗതി പ്രകാരം മെറ്റേണിറ്റി ബെനഫിറ്റ് ആക്ടിലും (Maternity Benefit Act, 1961), പിന്നീട് വന്ന സോഷ്യൽ സെക്യൂരിറ്റി കോഡിലും (Social Security Code, 2020) ഉൾപ്പെടുത്തിയ സെക്ഷൻ 60(4) പ്രകാരം, മൂന്നു മാസത്തിൽ താഴെ പ്രായമുള്ള ഒരു കുട്ടിയെ ദത്തെടുക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് മാത്രമേ 12 ആഴ്ചത്തെ പ്രസവാവധിക്ക് അർഹതയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. കുഞ്ഞിന് മൂന്നു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ പിന്നെ ഈ ആനുകൂല്യം ലഭിക്കില്ല.

ഇതൊരു വലിയ അനീതിയായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ദത്തെടുക്കൽ നടപടിക്രമങ്ങൾ പലപ്പോഴും മാസങ്ങളും വർഷങ്ങളും നീണ്ടുപോകാറുണ്ട്. നിയമപരമായ കടമ്പകളെല്ലാം കടന്ന് ഒരു കുഞ്ഞ് പുതിയ മാതാപിതാക്കളുടെ കൈകളിലെത്തുമ്പോഴേക്കും പലപ്പോഴും പ്രായം മൂന്നു മാസം പിന്നിട്ടിരിക്കും. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, സർക്കാരിന്റെ തന്നെ സംവിധാനങ്ങളിലെ കാലതാമസം കാരണം ഒരു അമ്മയ്ക്ക് അവളുടെ അവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. ഈ യുക്തിരഹിതമായ വ്യവസ്ഥയാണ് ഇപ്പോൾ സുപ്രീം കോടതി തിരുത്തിയിരിക്കുന്നത്.

ഈ വിവേചനത്തിനെതിരെ ഹംസാനന്ദിനി നന്ദൂരി എന്ന യുവതി നൽകിയ പൊതുതാൽപ്പര്യ ഹർജിയിലാണ് ജസ്റ്റിസുമാരായ ജെ.ബി. പർദിവാല, ആർ. മഹാദേവൻ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റെ സുപ്രധാന വിധി.

കുഞ്ഞിന്റെ അവകാശമാണ് പ്രധാനം

ഒരു കുഞ്ഞിന് അതിന്റെ അമ്മയുമായി വൈകാരികമായി അടുക്കാനും പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും സമയം ആവശ്യമാണ്. ഈ സമയം കുഞ്ഞിന്റെ പ്രായം നോക്കി നിശ്ചയിക്കാനാവില്ല. നാലു മാസം പ്രായമുള്ള ദത്തെടുക്കപ്പെട്ട കുഞ്ഞിന് ആവശ്യമില്ലാത്ത എന്ത് പ്രത്യേകതയാണ് രണ്ടു മാസം പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞിനുള്ളത്? കോടതി ഈ ചോദ്യം ശക്തമായി ഉന്നയിച്ചു.

“ബന്ധങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നത് ജൈവശാസ്ത്രം മാത്രമല്ല. ദത്തെടുക്കലും മാതൃത്വത്തിലേക്കുള്ള തുല്യമായ ഒരു വഴിയാണ്,” കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. ഒരു ദത്തെടുക്കപ്പെട്ട കുഞ്ഞിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ ഒരു സാധാരണ കുഞ്ഞിന്റെ ആവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒട്ടും വ്യത്യസ്തമല്ല. അതിനാൽ, അമ്മമാർക്കിടയിൽ ഇത്തരമൊരു വേർതിരിവ് ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 14 ഉറപ്പുനൽകുന്ന തുല്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി.

ഈ വിധിയിലൂടെ, ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മമാരുടെ പ്രസവാവധി എന്നത് കേവലം ഒരു ആനുകൂല്യമല്ല, മറിച്ച് അതൊരു അവകാശമാണെന്ന് അടിവരയിടുകയാണ് സുപ്രീം കോടതി. അമ്മയ്ക്ക് കുഞ്ഞിനോടൊപ്പം ചെലവഴിക്കാനും പരിചരിക്കാനും ആവശ്യമായ സമയം നൽകേണ്ടത് സമൂഹത്തിന്റെയും നിയമവ്യവസ്ഥയുടെയും കടമയാണ്.

കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക പശ്ചാത്തലം

കേരളത്തിൽ ദത്തെടുക്കലിനോടുള്ള സാമൂഹിക കാഴ്ചപ്പാടുകളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വന്നിട്ടുണ്ട്. കൂടുതൽ ദമ്പതികൾ ഇപ്പോൾ കുട്ടികളെ ദത്തെടുക്കാൻ മുന്നോട്ട് വരുന്നു. എന്നാൽ നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളുടെ സങ്കീർണ്ണത പലരെയും പിന്നോട്ട് വലിക്കുന്നുമുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ദത്തെടുക്കൽ പ്രക്രിയ പൂർത്തിയാകുമ്പോഴേക്കും കുഞ്ഞിന് പ്രായം കൂടുമെന്നതിനാൽ പ്രസവാവധി ലഭിക്കില്ലെന്ന ഭയം പല ഉദ്യോഗസ്ഥരായ സ്ത്രീകളെയും അലട്ടിയിരുന്നു. സുപ്രീം കോടതിയുടെ പുതിയ വിധി ഇവർക്ക് വലിയ ആശ്വാസവും പ്രോത്സാഹനവുമാണ് നൽകുന്നത്.

ഇനി പ്രായപരിധിയില്ലാതെ ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മമാരുടെ പ്രസവാവധി ഉറപ്പാകുന്നതോടെ, കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾക്ക് തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്കയില്ലാതെ അമ്മയാകാനുള്ള ഈ വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ സാധിക്കും.

അച്ഛനും വേണ്ടേ അവധി? പിതൃത്വ അവധിയിലേക്കൊരു ചൂണ്ടുവിരൽ

ഈ സുപ്രധാന വിധി പ്രസ്താവിക്കുന്നതിനിടയിൽ, കോടതി മറ്റൊരു പ്രധാന വിഷയത്തിലേക്കും കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചു – പിതൃത്വ അവധി (Paternity Leave). കുഞ്ഞിനെ പരിപാലിക്കുന്നത് അമ്മയുടെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തമല്ലെന്നും, അച്ഛനും അതിൽ തുല്യ പങ്കുണ്ടെന്നും കോടതി ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

• കുഞ്ഞിന്റെ വളർച്ചയുടെ ആദ്യനാളുകളിൽ അച്ഛന്റെ സാമീപ്യം വളരെ പ്രധാനമാണ്.
• മാതാപിതാക്കൾ ഒരുമിച്ച് കുഞ്ഞിനെ പരിപാലിക്കുന്നത് ദാമ്പത്യബന്ധം ശക്തിപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കും.
• ലിംഗസമത്വത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ചുവടുവെപ്പുകൂടിയാണിത്.

പിതൃത്വ അവധി ഒരു സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യമായി പരിഗണിച്ച് നിയമം കൊണ്ടുവരാൻ കേന്ദ്രസർക്കാരിനോട് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. അതിന്റെ കാലാവധിയും വ്യവസ്ഥകളും കുട്ടിയുടെയും മാതാപിതാക്കളുടെയും ആവശ്യങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് തീരുമാനിക്കണമെന്നും കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചു.

മാറുന്ന കുടുംബ സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് നിയമത്തിന്റെ അംഗീകാരം

സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഈ വിധി കേവലം ഒരു നിയമപ്രശ്നത്തിന്റെ പരിഹാരം മാത്രമല്ല. അത് മാറുന്ന ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക, കുടുംബ സങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന വലിയൊരു അംഗീകാരമാണ്. സ്നേഹവും പരിചരണവുമാണ് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമെന്നും, അതിന് ജൈവികമായ കെട്ടുപാടുകൾ നിർബന്ധമില്ലെന്നും ഈ വിധി വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ദത്തെടുക്കുന്ന അമ്മമാരുടെ പ്രസവാവധി സംബന്ധിച്ച ഈ വിധി, തുല്യതയ്ക്കും നീതിക്കും വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ലാണ്. ഇത് ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ അമ്മയെന്ന സ്വപ്നം പൂർത്തിയാക്കാൻ കരുത്ത് പകരും, ഒപ്പം ആയിരക്കണക്കിന് കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതമായ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ തണൽ നൽകാനും സഹായിക്കും.