തെയ്യം: മനുഷ്യൻ ദൈവമാകുന്ന, ജാതി മരിക്കുന്ന കാവുകൾ

വടക്കൻ മലബാറിലെ ഒരു ഗ്രാമം. അർദ്ധരാത്രിയുടെ കനത്ത നിശ്ശബ്ദതയെ കീറിമുറിച്ചുകൊണ്ട് ചെണ്ടയുടെയും ഇലത്താളത്തിന്റെയും രൗദ്രതാളം ദൂരെയെവിടെയോ മുഴങ്ങുന്നു. തണുത്ത കാറ്റിനൊപ്പം ഒഴുകിയെത്തുന്ന കർപ്പൂരത്തിന്റെയും കരിമരുന്നിന്റെയും വാടിയ കുരുത്തോലയുടെയും ഗന്ധം ആ അന്തരീക്ഷത്തിന് ഒരു മാന്ത്രിക പരിവേഷം നൽകുന്നു. കാവിലെ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള കൂറ്റൻ മരങ്ങൾക്ക് മുകളിലൂടെ തീപ്പന്തങ്ങളുടെ ചുവന്ന വെളിച്ചം വന്യമായി നൃത്തം വയ്ക്കുകയാണ്. ഇരുളും വെളിച്ചവും ഒളിച്ചുകളിക്കുന്ന ആൾക്കൂട്ടത്തിന് നടുവിലേക്ക്, ചുവന്ന പട്ടുടുത്ത്, കുരുത്തോലകൾ കോർത്തണിഞ്ഞ്, മുഖത്ത് വിസ്മയകരമായ വർണ്ണങ്ങൾ ചാർത്തി, തലയിൽ ആകാശത്തോളം ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന കൂറ്റൻ മുടിയുമേന്തി ഒരാൾ ഉറഞ്ഞുതുള്ളി വരികയാണ്.

അയാളുടെ കാൽച്ചിലമ്പുകളുടെ ശബ്ദം ഓരോ ഹൃദയമിടിപ്പിലും പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. അയാൾക്ക് ചുറ്റും നിൽക്കുന്ന ഭക്തരായ മനുഷ്യർ, കണ്ണുനീരോടെ, വല്ലാത്തൊരു ഭക്തിയോടെ കൈകൾ കൂപ്പുന്നു. ആ കൂട്ടത്തിൽ, ഗ്രാമത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സവർണ്ണ ജന്മിയുമുണ്ട്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ പകലൊളിച്ചാൽ പോലും ആ മനുഷ്യന്റെ നിഴൽ തന്റെ മേൽ തീണ്ടിക്കൂടാ എന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്ന, അധികാരത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന അതേ ജന്മി, ഇപ്പോൾ ആ കാലുകളിൽ സാഷ്ടാംഗം വീണു നമസ്കരിക്കുന്നു. കാരണം, ആ നിമിഷത്തിൽ അവിടെ നിൽക്കുന്നത് ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു സാധാരണക്കാരനായ, കൂലിപ്പണിക്കാരനായ മനുഷ്യനല്ല; അവൻ കാലഭൈരവനാണ്, അല്ലെങ്കിൽ മുത്തപ്പനാണ്, അതുമല്ലെങ്കിൽ സാക്ഷാൽ ഭഗവതിയാണ്. അവനിലൂടെ ഇപ്പോൾ സംസാരിക്കുന്നത് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടാവാണ്. മനുഷ്യൻ ദൈവമാകുന്ന, ജാതിയുടെയും അഹങ്കാരത്തിന്റെയും മതിലുകൾ ഒരു രാത്രികൊണ്ട് തകർന്നുവീഴുന്ന തെയ്യം (Theyyam) എന്ന വിസ്മയത്തിന്റെ ഭൂമിയാണത്.

അണിയറയിലെ കാത്തിരിപ്പ്: വെറും മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് ദൈവത്തിലേക്ക്

തെയ്യത്തിന്റെ ഉത്ഭവം അന്വേഷിച്ചു പോയാൽ നാം എത്തിച്ചേരുക ചരിത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഇരുണ്ട ഇടവഴികളിലാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ്, മനുഷ്യനെ ജാതിയുടെയും വർണ്ണത്തിന്റെയും പേരിൽ മൃഗങ്ങളെക്കാൾ ഹീനമായി കണ്ടിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പടിപ്പുരകൾക്ക് പുറത്ത് മാത്രം, വെയിലത്തും മഴയത്തും നിൽക്കാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ഒരു വലിയ ജനത അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. അവർക്ക് വലിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ദൈവത്തെ കാണാൻ അവകാശമില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ, അവർക്ക് വേണ്ടി അവരുടെ കണ്ണീരൊപ്പാൻ ദൈവം നേരിട്ട് കാവുകളിലേക്ക് ഇറങ്ങി വന്നു.

ഒരു കോലക്കാരൻ (The performer) തെയ്യമായി മാറുന്നത് വെറുമൊരു വേഷപ്പകർച്ചയല്ല; അതൊരു ആത്മീയമായ മരിക്കലും ജനിക്കലുമാണ്. ദിവസങ്ങൾ നീളുന്ന കഠിനമായ വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലൂടെയാണ് അവൻ കടന്നുപോകുന്നത്. അണിയറയിലെ മങ്ങിയ വെളിച്ചത്തിൽ, ഒരു പനമ്പായ വിരിച്ച് അവൻ മലർന്നു കിടക്കുമ്പോൾ, അവനിലെ മനുഷ്യൻ പതിയെ മാഞ്ഞുതുടങ്ങുന്നു. “എന്റെ സങ്കടങ്ങളും എന്റെ ചിന്തകളും എന്നിൽ നിന്നൊഴിയണേ…” എന്ന് അവൻ മനസ്സുരുകി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. മണിക്കൂറുകൾ നീളുന്നതാണ് മുഖത്തെഴുത്ത്. മഞ്ഞളും മനയോലയും ചായില്യവും മഷിനോട്ടവും ചേർത്ത് പച്ച ഈർക്കിലിന്റെ തുമ്പുകൊണ്ട് മുഖത്ത് വരയ്ക്കുന്ന ഓരോ വരിയും അവനിലെ ലൗകിക ചിന്തകളെ മായ്ച്ചുകളയുന്നു. മുഖത്ത് ചായങ്ങളുടെ തണുപ്പ് പടരുമ്പോൾ, പുറത്ത് തോറ്റം പാട്ട് (Thottam Pattu) ഗാംഭീര്യത്തോടെ മുഴങ്ങുകയാണ്. ദേവന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ദേവിയുടെ ജനനവും, അവർ അനുഭവിച്ച വേദനകളും, ഒടുവിൽ നേടിയ വീരമൃത്യുവും പറയുന്ന ആ പാട്ടുകൾ അവന്റെ കാതുകളിലൂടെ സിരകളിലേക്ക് അരിച്ചിറങ്ങുന്നു.

അവസാനം, മുഖത്തെഴുത്ത് പൂർത്തിയായി അവൻ എഴുന്നേൽക്കുന്നു. സഹായികൾ അവനെ അണിയിച്ചൊരുക്കുന്നു. കൈകളിൽ വളകളണിയുന്നു. അരയിൽ ചുവന്ന പട്ടുടുക്കുന്നു. ഒടുവിൽ, സർവ്വവും പൂർത്തിയായ ശേഷം അവന് മുന്നിലേക്ക് ഒരു ചെറിയ വാൽക്കണ്ണാടി നീട്ടപ്പെടുന്നു. ആ കണ്ണാടിയിലേക്ക് നോക്കുന്ന നിമിഷം വരെയേ അവൻ അച്ഛനും ഭർത്താവും തൊഴിലാളിയുമായ ഒരു പച്ചമനുഷ്യനായുള്ളൂ. സ്വന്തം പ്രതിബിംബത്തിന് പകരം ആ കണ്ണാടിയിൽ ഒരു രൗദ്രദേവതയെ കാണുന്ന ആ അദ്ഭുത നിമിഷത്തിൽ അവനിലെ സ്വത്വം പൂർണ്ണമായും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിലേക്ക് ദൈവികമായ ഒരു അദൃശ്യ ഊർജ്ജം ഇരച്ചുകയറുന്നു. അവൻ വിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. പിന്നെ അവന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് മനുഷ്യന്റേതല്ലാത്ത ഒരു വന്യമായ തിളക്കമുണ്ടാകും. അവന്റെ ഓരോ ശ്വാസത്തിലും തീപ്പൊരി പാറും. അവന്റെ ചുവടുകൾക്ക് ഭൂമിയെ വിറപ്പിക്കാൻ പോന്ന കരുത്തുണ്ടാകും.

അധികാരങ്ങൾ അടിയറവ് പറയുന്ന മണ്ണ്

തെയ്യം മുറ്റത്തേക്ക് ഇറങ്ങുന്നതോടെ ആ കാവും പരിസരവും തീർത്തും മറ്റൊരു ലോകമായി മാറുന്നു. കത്തുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ അവൻ കാറ്റിന്റെ വേഗതയിൽ ഓടി നടക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ കനൽക്കൂമ്പാരത്തിലേക്ക് എടുത്തുചാടുന്നു, കനലിലൂടെ നടക്കുന്നു. മനുഷ്യർക്ക് അസാധ്യമായ പലതും അവിടെ നിഷ്പ്രയാസം സംഭവിക്കുന്നു. അവിടെ വച്ച് തെയ്യം സംസാരിക്കുന്നത് മനുഷ്യന്റെ ഭാഷയിലല്ല, ദൈവത്തിന്റെ ഭാഷയിലാണ്.

“ഏയ് തമ്പുരാനേ… കേൾക്കുന്നുണ്ടോ ഈ ഭഗവതിയുടെ വാക്ക്?” തെയ്യം വിരൽചൂണ്ടി, കണ്ണുരുട്ടി വിളിക്കുമ്പോൾ, അധികാരത്തിന്റെ ഉന്നതങ്ങളിൽ ഇരിക്കുന്നവർ പോലും ഭയഭക്തി ബഹുമാനങ്ങളോടെ, കൈകൾ നെഞ്ചോട് ചേർത്ത് തല കുനിക്കുന്നു. “അടിയൻ കേൾക്കുന്നുണ്ട് തമ്പുരാനേ…” എന്ന് ആ വലിയ ജന്മിമാർ മറുപടി പറയുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ അതിർത്തി തർക്കങ്ങൾ തീർക്കുന്നതും, രോഗികൾക്ക് അനുഗ്രഹങ്ങൾ ചൊരിയുന്നതും, ചിലപ്പോൾ ചെയ്ത തെറ്റുകൾക്ക് പരസ്യമായി ശാസിക്കുന്നതും ആ ദൈവമാണ്. വർഷം മുഴുവൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും താഴേത്തട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന, മേൽജാതിക്കാരുടെ അവഗണനകൾ മാത്രം ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന ഒരു സമുദായത്തിലെ പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യനാണ് ആ സമയത്ത് സർവ്വ അധികാരങ്ങളുമുള്ള, ആരെയും ചോദ്യം ചെയ്യാൻ കെൽപ്പുള്ള ദൈവമായി മാറുന്നത് എന്നത് ലോകചരിത്രത്തിലെ തന്നെ എത്ര വലിയ സാമൂഹിക വിപ്ലവമാണ്!

ജാതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ മുഖത്തെ കൊഞ്ഞനം കുത്തി പരിഹസിച്ച പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ (Pottan Theyyam) കഥ ഇതിനോട് ചേർത്ത് വായിക്കേണ്ടതാണ്. അദ്വൈത വേദാന്തം പഠിപ്പിക്കാൻ പോകുന്ന സാക്ഷാൽ ശങ്കരാചാര്യരുടെ വഴിയിൽ, മദ്യക്കുടവും മാംസവുമായി ഒരു ചണ്ഡാലൻ വരുന്നു. “മാറി നിൽക്ക്, അശുദ്ധനാക്കരുത്!” എന്ന് ആക്രോശിക്കുന്ന ആചാര്യനോട് ചണ്ഡാലൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ചോദിക്കുന്നുണ്ട്: “നിങ്ങൾ മുറിഞ്ഞാലും ചോരയല്ലേ വരുന്നത്? ഞാൻ മുറിഞ്ഞാലും ചോരയല്ലേ? നിങ്ങളുടെ ചോരയ്ക്ക് സ്വർണ്ണ നിറവും എന്റെ ചോരയ്ക്ക് കറുപ്പ് നിറവുമാണോ? പിന്നെന്തിനാണ് ഈ ജാതി? നാം തമ്മിൽ എന്ത് വ്യത്യാസം?” ആ ചോദ്യം ചോദിച്ചത് സാക്ഷാൽ പരമശിവനായിരുന്നു. ആ ചോദ്യമാണ് ഇന്നും പൊട്ടൻ തെയ്യമായി, കനലാട്ടമായി കാവുകളിൽ മുഴങ്ങുന്നത്. അവിടെ ദൈവം സ്വർണ്ണ സിംഹാസനത്തിലിരിക്കുന്ന സവർണ്ണനല്ല, മറിച്ച് സമൂഹത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവന്റെ, മണ്ണിൽ പണിയെടുക്കുന്നവന്റെ രൂപത്തിലാണ് വരുന്നത്.

വേദനകളിൽ നിന്നും ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റ വീരന്മാർ

എല്ലാ തെയ്യങ്ങളും വെറും പുരാണങ്ങളിലെ ദേവന്മാർ മാത്രമല്ല. അവരിൽ പലരും ഈ മണ്ണിൽ നമ്മെപ്പോലെ ജീവിച്ചിരുന്ന, പച്ചയായ വികാരങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന, ചതിയിലൂടെയും അക്രമത്തിലൂടെയും കൊല്ലപ്പെട്ട സാധാരണ മനുഷ്യരാണ്. സ്വന്തം നാടിനുവേണ്ടി പോരാടി ചതിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട കതിവന്നൂർ വീരനും, കള്ളപ്പഴി കേട്ട് അഗ്നിപ്രവേശം ചെയ്യേണ്ടി വന്ന മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതിയും, വയനാട്ടുകുലവനുമെല്ലാം അത്തരം നെഞ്ചുരുക്കുന്ന കഥകൾ പറയുന്നവരാണ്.

സമൂഹത്താൽ വേട്ടയാടപ്പെട്ടവർ, സ്വന്തം ബന്ധുക്കളാൽ നീതി നിഷേധിക്കപ്പെട്ടവർ, സത്യത്തിന് വേണ്ടി അവസാന ശ്വാസം വരെ പോരാടി മരിച്ചവർ – ഇവരെല്ലാം മരണശേഷം ദൈവങ്ങളായി മാറുന്നു. ജനങ്ങൾ അവരുടെ കഥകൾ പാടി നടക്കാനും അവരെ ആരാധിക്കാനും തുടങ്ങുന്നു. തങ്ങളുടെ സങ്കടങ്ങൾ കേൾക്കാൻ, തങ്ങൾക്ക് കാവലായിരിക്കാൻ തങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെ വേദനകൾ അനുഭവിച്ച ഒരു ദൈവം വേണമെന്ന് താഴേക്കിടയിലുള്ള ജനങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു. ആ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നാണ് ഇത്തരം വീരനായകന്മാർ തെയ്യങ്ങളായി പുനർജനിച്ചത്. അവർ വലിയ കരിങ്കൽ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ശ്രീകോവിലുകളിലല്ല കുടിയിരിക്കുന്നത്, മറിച്ച് നാട്ടിൻപുറത്തെ ചെറിയ കാവുകളിലും മരത്തറകളിലുമാണ്. അവിടെ സ്വർണ്ണക്കൊടിമരങ്ങളില്ല, ആനപ്പന്തലുകളില്ല, പകരം ഭക്തിയുടെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും പച്ചപ്പേയുള്ളൂ. അവർ ഭക്തന്റെ തോളിൽ കൈയിട്ട് സങ്കടങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു, അവരെ ചേർത്തുപിടിച്ച് ആശ്വസിപ്പിക്കുന്നു.

കാണാതെ പോകുന്ന സത്യം

തെയ്യം എന്ന ഈ മഹത്തായ കലാരൂപത്തെ വെറുമൊരു കാഴ്ചയായി മാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ ഫോട്ടോഗ്രാഫുകൾ എടുക്കാനുള്ള ഒരു ഉത്സവമായി മാത്രം കാണുന്നവരുണ്ട്. അതിന്റെ വർണ്ണങ്ങളിലും വാദ്യമേളങ്ങളിലും അക്രോബാറ്റിക് ചുവടുകളിലും മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്നവർ. എന്നാൽ, ഇതിന് പിന്നിലെ വലിയൊരു തത്വശാസ്ത്രം പലരും കാണാതെ പോകുന്നു.

ദൈവീകത (Divinity) എന്നത് ഏതെങ്കിലും ഒരു പ്രത്യേക ജാതിയുടെയോ മതത്തിന്റെയോ സാമ്പത്തിക വർഗ്ഗത്തിന്റെയോ കുത്തകയല്ല എന്നതാണ് തെയ്യം നൽകുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പാഠം. അത് അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവന്റെ ഉള്ളിലും, വിയർപ്പൊഴുക്കുന്നവന്റെ ആത്മാവിലും കുടികൊള്ളുന്നുണ്ട്. ധരിക്കുന്ന വസ്ത്രത്തിന്റെയോ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയുടെയോ ജനിച്ച കുലത്തിന്റെയോ പേരിൽ ആരെയും മാറ്റിനിർത്താൻ കഴിയില്ല. ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലെ സത്യവും ധർമ്മവും സഹജീവിസ്നേഹവുമാണ് അവനെ ദൈവത്തിന് തുല്യനാക്കുന്നത്. തെയ്യക്കാലത്ത് കാവുകളിൽ സംഭവിക്കുന്നത് അധികാരത്തിന്റെ ഒരു വലിയ അട്ടിമറിയാണ്. അവിടെ പണക്കാരനും പാവപ്പെട്ടവനും ഒന്നാകുന്നു. ഉന്നതനും അധമനും എന്ന വേർതിരിവ് പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാകുന്നു. ഭക്തിയുടെയും സത്യത്തിന്റെയും മുന്നിൽ എല്ലാവരും തുല്യരാണെന്ന പ്രകൃതിയുടെ വലിയ സത്യമാണ് അവിടെ വെളിവാക്കപ്പെടുന്നത്. പുലർച്ചെ മുഖത്തെഴുത്തിലെ ചായങ്ങൾ വെളിച്ചെണ്ണയിട്ട് മായ്ച്ചു കളയുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അഴിഞ്ഞുവീഴുന്നത് ആ മനുഷ്യൻ അണിഞ്ഞൊരുങ്ങിയ കോലമല്ല, മറിച്ച് അവിടെ കൂടിനിൽക്കുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ കപടമായ മുഖംമൂടികളാണ്.

ഇന്നത്തെ ലോകവും ഈ കാവും

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് മലബാറിലെ കാവുകളിൽ നടന്ന ഈ വലിയ സാമൂഹിക വിപ്ലവം ഇന്നത്തെ ആധുനിക ലോകത്തിന് എത്രത്തോളം പ്രസക്തമാണെന്ന് നാം ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? പുറമെ നമ്മൾ വലിയ പുരോഗമനം പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇന്നത്തെ ലോകത്തും പല രൂപത്തിൽ ജാതിയും വിവേചനങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. സാമ്പത്തികമായ ഉച്ചനീചത്വങ്ങൾ, തൊലിയുടെ നിറത്തിന്റെ പേരിലുള്ള മാറ്റിനിർത്തലുകൾ, കോർപ്പറേറ്റ് ലോകത്തെയും രാഷ്ട്രീയത്തിലെയും അധികാരത്തിന്റെ അഹങ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇന്നും സമൂഹത്തിൽ പല പേരുകളിൽ ജീവിക്കുന്നുണ്ട്.

ഇവിടെയാണ് കലയുടെയും ആവിഷ്കാരത്തിന്റെയും യഥാർത്ഥ ശക്തി നാം തിരിച്ചറിയേണ്ടത്. അമേരിക്കയിലെ തെരുവുകളിൽ ആഫ്രിക്കൻ വംശജർ തങ്ങൾ നേരിടുന്ന വർണ്ണവിവേചനത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധം അറിയിക്കാൻ റാപ്പ് (Hip-hop) സംഗീതം ഉപയോഗിച്ചതും, നമ്മുടെ നാട്ടിലെ തെരുവു നാടകങ്ങളിലൂടെയും ദളിത് സാഹിത്യങ്ങളിലൂടെയും പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവർ തങ്ങളുടെ ശബ്ദം ലോകത്തെ കേൾപ്പിച്ചതും തെയ്യത്തിന്റെ മറ്റൊരു ആധുനിക രൂപം തന്നെയാണ്. ഒരു വേദി ലഭിക്കുമ്പോൾ, ഒരു മൈക്രോഫോൺ കൈയിൽ കിട്ടുമ്പോൾ, ഒരു പേന സ്വന്തമാകുമ്പോൾ – അരികുവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ ശക്തനാകുന്നു. അവരെ കേൾക്കാൻ, അവരുടെ വേദനകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ലോകം നിർബന്ധിതരാകുന്നു.

നിങ്ങളുടെ ജോലിസ്ഥലത്തോ സമൂഹത്തിലോ ഉള്ള അധികാരശ്രേണികളെ (Hierarchies) ഒന്ന് സൂക്ഷ്മമായി നോക്കുക. വലിയ പദവികളിൽ ഇരിക്കുന്നവർ പലപ്പോഴും തങ്ങൾക്ക് താഴെയുള്ളവരെ തരംതാഴ്ത്തി കാണാനും അവഗണിക്കാനും ശ്രമിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ, സ്വന്തം കഴിവ് കൊണ്ടും കഠിനമായ സമർപ്പണം കൊണ്ടും ഒരു സാധാരണക്കാരൻ ഉയർന്നു വരുമ്പോൾ, ആ അധികാരങ്ങൾ എല്ലാം അവന് മുന്നിൽ അടിയറവ് പറയേണ്ടി വരും. യഥാർത്ഥ ബഹുമാനം എന്നത് ജനനം കൊണ്ടോ പദവി കൊണ്ടോ ആരും നൽകുന്നതല്ല, അത് സ്വന്തം കർമ്മം കൊണ്ടും സത്യസന്ധത കൊണ്ടും നേടിയെടുക്കേണ്ടതാണ് എന്ന് തെയ്യം നമ്മെ ഓരോ നിമിഷവും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

പുലർച്ചെയാകുമ്പോൾ, ആകാശത്ത് വെളിച്ചം വീണുതുടങ്ങുന്നു. രാവേറെ നീണ്ട ചെണ്ടമേളങ്ങൾ പതിയെ അവസാനിക്കുന്നു. മുറ്റത്തെ കനലുകൾ കെട്ടടങ്ങുന്നു. തനിക്ക് മുന്നിൽ വന്ന അവസാനത്തെ ഭക്തന്റെയും കണ്ണീരൊപ്പി അനുഗ്രഹിച്ച്, തെയ്യം തന്റെ കൂറ്റൻ മുടി ഭക്തിയോടെ താഴെ വയ്ക്കുന്നു. ആ നിമിഷം, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നും ദൈവം പടിയിറങ്ങുകയാണ്. അവൻ വീണ്ടും പഴയ ക്ഷീണിച്ച, വിയർത്ത മനുഷ്യനാകുന്നു. കാവിലെ ചുവന്ന മണ്ണിൽ നിന്നും, തന്റെ ചെറിയ കുടിലിലേക്ക് അവൻ പതിയെ നടന്നു തുടങ്ങുന്നു. നാളെ മുതൽ വീണ്ടും ജീവിക്കാനായി, കുടുംബം പോറ്റാനായി അവന് പാടത്ത് പണിയെടുക്കണം, വെയിലത്ത് വിയർപ്പൊഴുക്കണം. എന്നാൽ, അവൻ നടന്നു പോകുന്ന ആ വഴിയിൽ ഒരു വലിയ സന്ദേശം ബാക്കിയാകുന്നുണ്ട്. ഇരുട്ടിനെ വകഞ്ഞുമാറ്റി അവൻ തെളിച്ച തീപ്പന്തങ്ങളുടെ വെളിച്ചം അവിടെ നിൽക്കുന്ന ഓരോരുത്തരുടെയും മനസ്സുകളിൽ അപ്പോഴും എരിയുന്നുണ്ടാകും.

കാരണം, ദൈവം എന്നത് ആകാശത്ത് എവിടെയോ സ്വർണ്ണ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന ഒരാളല്ല; ചിലപ്പോഴൊക്കെ അത് നമുക്കിടയിൽ, നമ്മളിൽ ഏറ്റവും ദുർബലനായവന്റെ രൂപത്തിൽ, നീതിയുടെ ശബ്ദമായി ഉയർന്നു വരുന്ന വെളിച്ചമാണ്. ആ വെളിച്ചം ഉള്ളിടത്തോളം കാലം, ഒരു അധികാരത്തിനും ഒരു അഹങ്കാരത്തിനും മനുഷ്യന്റെ സ്വതന്ത്രമായ ആത്മാവിനെ അടിമപ്പെടുത്താനാവില്ല എന്ന് ഈ കാവുകൾ നമ്മോട് വിളിച്ചുപറഞ്ഞുകൊണ്ടേയിരിക്കും.